Phân Tích Tỷ Giá Hối Đoái Giữa Đồng Việt Nam và Yên Nhật: Các Yếu Tố Quyết Định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh determinants of foreign exchange rate case of vietnamese dong and japanese yen, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Trần Vương Tú
• Người hướng dẫn: PhD. Nguyễn Hoàng Bảo
• Trường học: University of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Determinants Of Foreign Exchange Rate: Case Of Vietnamese Dong And Japanese Yen
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES
• LIST OF ABBREVIATIONS
• 1. CHAPTER ONE: INTRODUCTION
• 1.1. Background of study
• 1.2. Research question
• 1.3. Research objective
• 1.4. The outline of paper
• 2. CHAPTER TWO: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Theoretical framework
• 2.1.1. Fundamental analysis on the multiple regression models
• 3. CHAPTER THREE: METHODOLOGY
• 3.1. The fundamental regression model
• 3.2. Box-Jenkins’ auto-regressive integrated moving average model (ARIMA)
• 4. CHAPTER FOUR: THE IMPACT OF THE JAPANESE YEN IN THE ECONOMIC RELATIONSHIP BETWEEN VIETNAM AND JAPAN
• 4.1. Overview of the Vietnamese foreign exchange policy
• 4.2. Overview of the Japanese foreign exchange policy
• 4.3. The impact of the Japanese Yen in the trade, investment, and finance between Japan and Vietnam
• 5. CHAPTER FIVE: RESULTS: DESCRIPTIVE DATA, MULTIPLE REGRESSION AND ARIMA
• 5.1. The results and summary of findings
• 6. CHAPTER SIX: CONCLUSIONS
• 6.1. Summary of study
• 6.2. Limitation of our study and suggestion for further research

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tỷ Giá Hối Đoái Giữa Đồng Việt Nam và Yên Nhật

Tỷ giá hối đoái giữa đồng Việt Nam (VND) và yên Nhật (JPY) là một trong những yếu tố quan trọng trong chính sách kinh tế của Việt Nam. Sự biến động của tỷ giá này không chỉ ảnh hưởng đến các nhà xuất khẩu và nhập khẩu mà còn tác động đến các nhà đầu tư nước ngoài và các ngân hàng thương mại. Việc hiểu rõ các yếu tố quyết định tỷ giá hối đoái này là cần thiết để đưa ra các quyết định kinh tế hợp lý.

1.1. Định Nghĩa Tỷ Giá Hối Đoái

Tỷ giá hối đoái là tỷ lệ giữa hai đồng tiền, cho biết giá trị của một đồng tiền này so với đồng tiền khác. Trong trường hợp này, tỷ giá VND/JPY cho biết giá trị của một đồng yên Nhật bằng bao nhiêu đồng Việt Nam.

1.2. Vai Trò Của Tỷ Giá Hối Đoái Trong Kinh Tế

Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến xuất khẩu, nhập khẩu, và đầu tư nước ngoài. Một tỷ giá ổn định giúp các doanh nghiệp dễ dàng lập kế hoạch tài chính và giảm thiểu rủi ro trong giao dịch quốc tế.

II. Các Yếu Tố Quyết Định Tỷ Giá Hối Đoái Giữa VND và JPY

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái giữa đồng Việt Nam và yên Nhật. Các yếu tố này bao gồm chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế vĩ mô, và các yếu tố bên ngoài như giá dầu và tình hình chính trị toàn cầu.

2.1. Chính Sách Tiền Tệ Của Việt Nam

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có ảnh hưởng lớn đến tỷ giá hối đoái. Việc điều chỉnh lãi suất và các biện pháp can thiệp vào thị trường ngoại hối có thể làm thay đổi tỷ giá VND/JPY.

2.2. Tình Hình Kinh Tế Vĩ Mô

Các chỉ số kinh tế như GDP, lạm phát, và cán cân thương mại đều có tác động đến tỷ giá hối đoái. Một nền kinh tế phát triển mạnh mẽ thường có tỷ giá ổn định hơn.

2.3. Ảnh Hưởng Của Thị Trường Ngoại Hối

Thị trường ngoại hối toàn cầu và các biến động của đồng yên Nhật cũng ảnh hưởng đến tỷ giá VND/JPY. Sự thay đổi trong nhu cầu và cung cấp đồng yên có thể dẫn đến sự biến động trong tỷ giá.

III. Phương Pháp Phân Tích Tỷ Giá Hối Đoái VND JPY

Để phân tích tỷ giá hối đoái giữa đồng Việt Nam và yên Nhật, có thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm mô hình hồi quy đa biến và mô hình ARIMA. Những phương pháp này giúp dự đoán xu hướng và biến động của tỷ giá.

3.1. Mô Hình Hồi Quy Đa Biến

Mô hình hồi quy đa biến giúp xác định các yếu tố kinh tế vĩ mô ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái. Bằng cách phân tích dữ liệu lịch sử, mô hình này có thể dự đoán xu hướng tương lai của tỷ giá.

3.2. Mô Hình ARIMA

Mô hình ARIMA (Auto-Regressive Integrated Moving Average) là một công cụ mạnh mẽ trong phân tích chuỗi thời gian. Mô hình này giúp dự đoán tỷ giá hối đoái dựa trên dữ liệu lịch sử và các yếu tố ngẫu nhiên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phân Tích Tỷ Giá Hối Đoái

Phân tích tỷ giá hối đoái giữa VND và JPY có nhiều ứng dụng thực tiễn trong kinh doanh và đầu tư. Các doanh nghiệp có thể sử dụng thông tin này để lập kế hoạch tài chính và giảm thiểu rủi ro trong giao dịch quốc tế.

4.1. Lập Kế Hoạch Tài Chính Cho Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp có thể sử dụng phân tích tỷ giá để lập kế hoạch tài chính, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư hợp lý và tối ưu hóa lợi nhuận.

4.2. Giảm Thiểu Rủi Ro Trong Giao Dịch

Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro trong giao dịch quốc tế, từ đó bảo vệ lợi ích kinh tế của mình.

V. Kết Luận Về Tỷ Giá Hối Đoái VND JPY

Tỷ giá hối đoái giữa đồng Việt Nam và yên Nhật là một yếu tố quan trọng trong chính sách kinh tế của Việt Nam. Việc phân tích các yếu tố quyết định tỷ giá này không chỉ giúp các doanh nghiệp và nhà đầu tư đưa ra quyết định hợp lý mà còn góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế.

5.1. Tương Lai Của Tỷ Giá Hối Đoái

Dự báo về tỷ giá hối đoái trong tương lai sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế vĩ mô và các yếu tố bên ngoài. Sự ổn định của tỷ giá sẽ là một yếu tố quan trọng trong việc thu hút đầu tư nước ngoài.

5.2. Khuyến Nghị Cho Các Doanh Nghiệp

Các doanh nghiệp nên theo dõi sát sao các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái để có thể đưa ra các quyết định kinh doanh hợp lý và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quan hệ kinh tế song phương giữa Việt Nam và Nhật Bản đã có những bước tiến vượt bậc kể từ khi Hiệp định Đối tác Kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (JVEPA) được ký kết. Theo số liệu của Cục Đầu tư Nước ngoài, trong năm 2012, Nhật Bản giữ vững vị thế là đối tác đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lớn nhất tại Việt Nam với 34,2% tổng vốn đăng ký, đồng thời lũy kế từ năm 1988 đến năm 2012 đạt trên 28,3 tỷ USD, chiếm 12% tổng vốn FDI cả nước. Bên cạnh đó, Nhật Bản cũng là nhà tài trợ vốn Hỗ trợ Phát triển Chính thức (ODA) hàng đầu, chiếm khoảng 40% tổng cam kết ODA dành cho Việt Nam trong giai đoạn 2012 - 2013. Kim ngạch thương mại hai chiều giữa hai quốc gia luôn duy trì tỷ trọng lớn, tương đương 11,1% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam.

Tuy nhiên, trong khi chính sách tiền tệ của Việt Nam áp dụng cơ chế tỷ giá thả nổi có điều tiết neo giữ tỷ giá chủ đạo giữa Đồng Việt Nam (VND) và Đô la Mỹ (USD), thì cặp tỷ giá giữa VND và Yên Nhật (JPY) lại vận hành theo cơ chế thả nổi tự do. Điều này làm gia tăng đáng kể mức độ rủi ro biến động tỷ giá cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, các ngân hàng thương mại và các định chế tài chính quốc tế tham gia thanh toán bằng đồng Yên.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xác định các nhân tố kinh tế vĩ mô chi phối tỷ giá VND/JPY, đồng thời đánh giá và so sánh năng lực dự báo giữa mô hình hồi quy đa biến OLS với mô hình chuỗi thời gian ARIMA. Phạm vi nghiên cứu sử dụng chuỗi dữ liệu thứ cấp theo tháng từ tháng 1/2007 đến tháng 12/2012 với tổng quy mô 84 quan sát, kết hợp kiểm định dự báo ngoài mẫu trong 6 tháng đầu năm 2013. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa then chốt trong việc kiểm soát phương sai rủi ro danh mục và nâng cao năng lực phòng vệ tỷ giá đối với dòng vốn ngoại thương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng nền tảng dựa trên hai nhánh phân tích tài chính quốc tế chủ đạo: Phân tích cơ bản (Fundamental Analysis) và Phân tích kỹ thuật (Technical Analysis). Về mặt lý thuyết kinh tế vĩ mô, tác giả vận dụng sâu sắc hai học thuyết nền tảng:

• Thuyết ngang giá sức mua (Purchasing Power Parity - PPP) của Gustav Cassel (1918): Giả định rằng tỷ giá hối đoái cân bằng dài hạn giữa hai đồng tiền sẽ tự điều chỉnh để phản ánh sự chênh lệch trong mức giá tổng thể hoặc tỷ lệ lạm phát giữa hai quốc gia.
• Hiệu ứng Fisher quốc tế (International Fisher Effect - IFE): Khẳng định rằng mức biến động kỳ vọng của tỷ giá giao ngay tỷ lệ thuận với mức chênh lệch lãi suất danh nghĩa giữa thị trường nội địa và thị trường nước ngoài.

Bên cạnh đó, Mô hình Thị trường Tài sản (Asset Market Model) được kết hợp nhằm giải thích tỷ giá như một mức giá cân bằng cung - cầu đối với các tài sản tài chính định danh bằng ngoại tệ. Nghiên cứu tập trung lượng hóa tác động của các biến số kinh tế vĩ mô bao gồm: Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP), Chỉ số giá tiêu dùng (CPI), Lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ), Cán cân thương mại hai chiều, cùng với giá các loại hàng hóa chiến lược như dầu thô ngọt nhẹ WTI và giá gạo xuất khẩu của Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu được thu thập minh bạch từ các cơ quan chính thống: Tổng cục Thống kê Việt Nam (GSO), Tổng cục Hải quan, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (Bank of Japan), Bộ Tài chính Nhật Bản và Sàn giao dịch Hàng hóa Chicago (CBOT). Mẫu nghiên cứu bao gồm 84 quan sát chuỗi thời gian hàng tháng từ tháng 1/2007 đến tháng 12/2012, đại diện cho toàn bộ chu kỳ kinh tế sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ theo chuỗi thời gian được áp dụng để bảo đảm tính liên tục và giảm thiểu sai số ngoại suy. Đối với phương pháp phân tích, nghiên cứu lựa chọn hai công cụ kinh tế lượng tiêu chuẩn:

• Mô hình hồi quy bội OLS (Ordinary Least Squares): Cho phép kiểm định tác động đồng thời của 10 biến số kinh tế vĩ mô lên biến phụ thuộc tỷ giá. Lý do lựa chọn mô hình này nhằm kiểm tra các mối liên hệ cấu trúc dài hạn theo các lý thuyết kinh tế truyền thống.
• Phương pháp Box-Jenkins với mô hình tích hợp tự hồi quy trung bình trượt (ARIMA): Quy trình 5 bước gồm thu thập dữ liệu, kiểm định tính dừng thông qua kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF), nhận dạng cấu trúc mô hình qua hàm tự tương quan (ACF) và tương quan riêng phần (PACF), ước lượng tham số và kiểm định chẩn đoán nhiễu trắng qua đại lượng thống kê Ljung-Box Q. Phương pháp này được chọn vì khả năng nắm bắt quy luật biến động nội tại của chuỗi tỷ giá mà không phụ thuộc vào các giả định phân phối khắt khe của biến số kinh tế vĩ mô.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ 84 quan sát chuỗi thời gian từ năm 2007 đến năm 2012 cho thấy tỷ giá giao ngay VND/JPY có giá trị trung bình đạt 194,77 VND/JPY, dao động trong biên độ rộng từ mức đáy 131,44 VND/JPY đến mức đỉnh 273,21 VND/JPY với độ lệch chuẩn 50,45. Quá trình kiểm định kinh tế lượng mang lại các phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, giá dầu thô ngọt nhẹ WTI ($\Delta oil$) là biến số kinh tế cơ bản duy nhất có ý nghĩa thống kê ở mức ý nghĩa 5% trong mô hình hồi quy OLS với hệ số ước lượng âm $-15,06$ ($p = 0,0169$ trong mô hình tổng quát) và $-12,08$ ($p = 0,0177$ trong mô hình thu gọn). Khi giá dầu thô thế giới tăng 1%, đồng Yên Nhật có xu hướng giảm giá tương đối so với Đồng Việt Nam.

Thứ hai, các biến số vĩ mô truyền thống như chênh lệch chỉ số giá tiêu dùng CPI ($p = 0,8397$), chênh lệch lãi suất ngắn hạn ($p = 0,4165$), chỉ số phát triển sản xuất công nghiệp IIP ($p = 0,9114$) và cán cân thương mại song phương ($p = 0,8735$) không thể hiện tác động giải thích rõ nét trong ngắn hạn. Kiểm định Wald cho toàn bộ hệ số góc vĩ mô đạt giá trị thống kê $F = 0,8552$, chỉ ra rằng việc loại bỏ đồng thời các biến này không làm suy giảm ý nghĩa tổng thể của mô hình.

Thứ ba, kiểm định nghiệm đơn vị ADF cho thấy chuỗi dữ liệu tỷ giá không dừng ở bậc gốc ($t = -0,7668$, $p > 0,10$), nhưng đạt tính dừng tuyệt đối khi chuyển sang chuỗi sai phân bậc nhất với giá trị $t = -6,8421$ ($p = 0,0000$). Trong số các mô hình cấu hình, ARIMA(1,0,1) và ARIMA(2,0,0) đạt hiệu năng giải thích vượt trội với hệ số xác định hiệu chỉnh $R^2$ lần lượt đạt 0,99104 và 0,99092, cùng chỉ số thông tin Schwarz (BIC) thấp ở mức 6,10878 và 6,11769.

Thứ tư, khi so sánh năng lực dự báo nội mẫu (in-sample), mô hình ARIMA(2,0,0) đạt tỷ lệ chuẩn xác tuyệt đối 100,00% về giá trị trung bình (196,19 VND/JPY) so với dữ liệu thực tế, trong khi mô hình hồi quy đa biến đạt 99,87% (196,06 VND/JPY).

Thảo luận kết quả

Mối liên hệ nghịch chiều sâu sắc giữa giá dầu thô thế giới và tỷ giá VND/JPY phản ánh cấu trúc năng lượng tương phản rõ nét giữa hai nền kinh tế. Nhật Bản là quốc gia tiêu thụ dầu mỏ lớn thứ 3 trên thế giới và phụ thuộc gần như tuyệt đối vào nguồn năng lượng nhập khẩu. Cú sốc tăng giá dầu làm xói mòn nghiêm trọng cán cân thương mại của Nhật Bản, gây sức ép giảm giá mạnh lên đồng Yên. Ngược lại, trong năm 2012, xuất khẩu dầu thô của Việt Nam đạt 8,2 tỷ USD (chiếm 14,16% tổng kim ngạch xuất khẩu), trong khi nhập khẩu xăng dầu chiếm 7,87% tổng kim ngạch nhập khẩu, giúp nền kinh tế Việt Nam có khả năng trung hòa áp lực giá năng lượng tốt hơn.

Sự vượt trội của mô hình chuỗi thời gian kỹ thuật ARIMA so với mô hình cấu trúc đa biến OLS hoàn toàn đồng nhất với các nghiên cứu kinh tế lượng kinh điển trên thế giới, đặc biệt là các công trình của Meese và Rogoff (1982) hay Zhang và Wu (2011) khi khảo sát cặp tỷ giá AUD/JPY. Dữ liệu thực nghiệm chứng minh rằng các biến số kinh tế vĩ mô thường có độ trễ lớn trong quá trình truyền dẫn chính sách và việc thu thập dữ liệu định kỳ bị phân tán, khiến mô hình hồi quy OLS đối mặt với độ nhiễu cao.

Biểu đồ so sánh đường quỹ đạo tỷ giá thực tế và giá trị dự báo nội mẫu minh họa rõ nét sự bám sát gần như hoàn hảo của đường ước lượng ARIMA, đồng thời bảng correlogram phần dư cho thấy các hệ số tự tương quan đều nằm trọn vẹn trong khoảng tin cậy 95%, khẳng định phần dư là nhiễu trắng ngẫu nhiên. Tuy nhiên, khi kiểm tra dự báo ngoài mẫu trong 6 tháng đầu năm 2013, sai số dự báo của ARIMA tăng dần từ mức 2,82% (tháng 1/2013) lên 15,70% (tháng 5/2013). Nguyên nhân xuất phát từ sự kiện Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) can thiệp đột ngột vào thị trường tiền tệ dưới chính sách Abenomics, bơm gói nới lỏng định lượng quy mô 1,4 nghìn tỷ USD và nâng mục tiêu lạm phát lên 2%, khiến đồng Yên mất giá đột ngột ngoài quy luật chuỗi thời gian lịch sử.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể được đề xuất nhằm nâng cao năng lực ứng phó với biến động tỷ giá VND/JPY:

• Xây dựng và mở rộng danh mục công cụ tài chính phái sinh tiền tệ (Hedging):

  • Doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt - Nhật cần chủ động phối hợp với các ngân hàng thương mại để ký kết các hợp đồng kỳ hạn (Forward), hợp đồng hoán đổi (Swap) và hợp đồng quyền chọn (Options) cho đồng Yên Nhật.
  • Mục tiêu đo lường: Triệt tiêu từ 70% đến 80% rủi ro phương sai phát sinh từ chênh lệch tỷ giá trong các hợp đồng thanh toán thương mại quốc tế.
  • Thời gian triển khai: Áp dụng ngay trong Quý 3 và Quý 4 của năm tài chính.
  • Chủ thể thực hiện: Giám đốc tài chính (CFO) tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và bộ phận Kinh doanh Ngoại hối (Treasury) tại các ngân hàng thương mại.

• Đa dạng hóa cơ cấu dự trữ ngoại hối và đồng tiền thanh toán thương mại:

  • Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần từng bước tái phân bổ cơ cấu dự trữ ngoại tệ quốc gia, giảm sự phụ thuộc đơn nhất vào đồng USD và nâng cao tỷ trọng linh hoạt của đồng Yên Nhật theo tỷ trọng kim ngạch thương mại thực tế.
  • Mục tiêu đo lường: Duy trì tỷ trọng dự trữ và thanh toán JPY ở mức 10% đến 15% tổng quy mô giao dịch thanh toán quốc tế.
  • Thời gian triển khai: Lộ trình trung hạn từ 2 đến 3 năm.
  • Chủ thể thực hiện: Vụ Quản lý Ngoại hối và Vụ Chính sách Tiền tệ thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

• Thiết lập hệ thống giám sát và cảnh báo sớm kết hợp mô hình ARIMA với kịch bản can thiệp chính sách:

  • Các định chế tài chính cần chuẩn hóa mô hình dự báo chuỗi thời gian ARIMA(1,0,1) vào phần mềm phân tích định lượng nội bộ, đồng thời bổ sung các tham số điều chỉnh phi tuyến khi các ngân hàng trung ương can thiệp tỷ giá.
  • Mục tiêu đo lường: Giữ sai số dự báo tỷ giá ngắn hạn dưới ngưỡng 5% trong điều kiện thị trường không có cú sốc can thiệp đột ngột.
  • Thời gian triển khai: Hoàn thiện quy trình trong vòng 6 tháng.
  • Chủ thể thực hiện: Khối Quản trị Rủi ro và Phòng Nghiên cứu Thị trường tại các tổ chức tín dụng.

• Tái cấu trúc cơ chế quản lý nợ vay ODA và định giá dòng vốn đầu tư FDI Nhật Bản:

  • Cơ quan quản lý nhà nước cần lập quỹ đệm phòng ngừa rủi ro tỷ giá đối với các khoản vay ODA bằng đồng Yên, tính toán chu kỳ hoàn trả tương ứng với biến động tỷ giá thực tế để tối ưu hóa nghĩa vụ nợ công.
  • Mục tiêu đo lường: Giảm thiểu từ 15% đến 20% chi phí ngân sách phát sinh do biến động tỷ giá của danh mục nợ ODA định danh bằng JPY.
  • Thời gian triển khai: Đánh giá và cơ cấu định kỳ hàng năm.
  • Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính phối hợp cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn sâu sắc cho bốn nhóm đối tượng chính:

• Doanh nghiệp xuất nhập khẩu có đối tác tại thị trường Nhật Bản:

  • Lợi ích cụ thể: Nắm vững quy luật biến động của cặp tỷ giá VND/JPY và hiểu rõ tác động của biến số giá dầu thô đến chi phí nhập khẩu linh kiện, máy móc từ Nhật Bản cũng như giá trị xuất khẩu thủy sản, dệt may của Việt Nam.
  • Tình huống sử dụng: Ứng dụng mô hình để lập kế hoạch định giá hàng hóa, đàm phán hợp đồng thương mại dài hạn và lựa chọn thời điểm chốt hợp đồng kỳ hạn ngoại hối.

• Nhà đầu tư trực tiếp (FDI) và nhà đầu tư gián tiếp (FII) Nhật Bản:

  • Lợi ích cụ thể: Đánh giá chính xác giá trị thực của dòng vốn đầu tư khi chuyển đổi giữa VND và JPY, giảm thiểu hao hụt lợi nhuận do biến động tiền tệ.
  • Tình huống sử dụng: Thẩm định giá các thương vụ sáp nhập và mua lại (M&A) quy mô lớn (điển hình như thương vụ Sumitomo Life đầu tư 28,3 tỷ JPY vào Tập đoàn Bảo Việt hoặc Ngân hàng Tokyo-Mitsubishi UFJ mua cổ phần VietinBank với giá trị 64 tỷ JPY).

• Chuyên viên quản lý rủi ro và giao dịch ngoại hối tại các ngân hàng thương mại:

  • Lợi ích cụ thể: Sở hữu công cụ kinh tế lượng đã được kiểm định thực nghiệm để so sánh hiệu năng dự báo giữa phương pháp kinh tế cơ bản và mô hình chuỗi thời gian.
  • Tình huống sử dụng: Thiết kế biểu tỷ giá niêm yết hàng ngày, xây dựng sản phẩm cấu trúc phái sinh tiền tệ và tối ưu hóa trạng thái ngoại hối ròng của ngân hàng.

• Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế quốc tế:

  • Lợi ích cụ thể: Tiếp cận một khung phân tích bài bản kết hợp giữa mô hình hồi quy đa biến và phương pháp Box-Jenkins ứng dụng trên chuỗi số liệu thực tế tại Việt Nam.
  • Tình huống sử dụng: Làm tài liệu tham khảo chuẩn mực để mở rộng các đề tài nghiên cứu về các cặp tỷ giá thả nổi khác như VND/EUR, VND/GBP hoặc phát triển mô hình kinh tế lượng nâng cao.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao giá dầu thô thế giới lại là nhân tố vĩ mô duy nhất có ý nghĩa thống kê giải thích tỷ giá VND/JPY?

  • Do cấu trúc kinh tế của Nhật Bản phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn năng lượng nhập khẩu, các đợt tăng giá dầu làm tăng chi phí sản xuất và thâm hụt thương mại, khiến đồng Yên giảm giá. Trong khi đó, Việt Nam có tỷ trọng xuất khẩu dầu thô đạt 14,16% tổng kim ngạch năm 2012, giúp cân bằng dòng ngoại tệ và giữ tỷ giá VND ổn định hơn so với JPY.

• Mô hình chuỗi thời gian ARIMA vượt trội hơn mô hình hồi quy đa biến OLS ở những khía cạnh nào?

  • Mô hình ARIMA khai thác trực tiếp tính quy luật từ độ trễ của chuỗi giá và phần dư quá khứ mà không đòi hỏi thu thập quá nhiều biến vĩ mô phức tạp. Dữ liệu thực nghiệm chứng minh ARIMA(1,0,1) đạt hệ số xác định hiệu chỉnh $R^2 = 0,99104$, loại bỏ được nguy cơ đa cộng tuyến và sai số do dữ liệu vĩ mô bị công bố chậm trễ.

• Chính sách can thiệp tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tác động như thế nào đến độ chính xác của mô hình dự báo?

  • Các biện pháp can thiệp phi quy ước, chẳng hạn gói nới lỏng định lượng 1,4 nghìn tỷ USD của BOJ vào tháng 4/2013, tạo ra các cú sốc ngoại sinh phi tuyến. Điều này giải thích vì sao sai số dự báo ngoài mẫu của ARIMA tăng từ 2,82% lên 15,70% trong 6 tháng đầu năm 2013 do mô hình kỹ thuật không thể tiên lượng trước các quyết định chính trị đột xuất.

• Doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu này như thế nào nếu không có bộ phận định lượng chuyên sâu?

  • Doanh nghiệp có thể theo dõi chặt chẽ xu hướng giá dầu thô thế giới như một chỉ báo sớm về sức mạnh của đồng Yên. Khi giá dầu có xu hướng tăng mạnh, doanh nghiệp nhập khẩu từ Nhật Bản có thể trì hoãn việc mua gom đồng Yên hoặc sử dụng các hợp đồng kỳ hạn đơn giản do ngân hàng thương mại cung cấp để cố định chi phí.

• Vì sao chênh lệch lạm phát và lãi suất giữa hai nước không thể hiện rõ vai trò trong mô hình hồi quy OLS ngắn hạn?

  • Theo các phân tích kinh tế lượng, hiệu ứng truyền dẫn từ chênh lệch lãi suất và lạm phát sang tỷ giá thường có độ trễ từ 12 đến 24 tháng và chỉ thể hiện rõ nét trong dài hạn. Ngoài ra, việc Việt Nam duy trì cơ chế quản lý tỷ giá neo chặt vào USD làm suy giảm tính liên thông trực tiếp giữa các biến số vĩ mô nội địa với cặp tỷ giá chéo VND/JPY.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác lập cơ sở thực nghiệm khẳng định biến động giá dầu thô thế giới là nhân tố kinh tế cơ bản quan trọng nhất tác động ngược chiều đến tỷ giá VND/JPY với hệ số hồi quy âm $-15,06$.
• Chứng minh tính ưu việt vượt trội của mô hình chuỗi thời gian ARIMA(1,0,1) và ARIMA(2,0,0) trong việc dự báo nội mẫu với độ chính xác đạt trên 99,9% và hệ số $R^2$ hiệu chỉnh đạt mức 0,9910.
• Nhận diện rõ ranh giới giới hạn của mô hình kỹ thuật khi đối mặt với các cú sốc chính sách tiền tệ đột ngột, minh chứng qua đợt can thiệp nới lỏng tiền tệ quy mô lớn của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản năm 2013 làm gia tăng sai số dự báo ngoài mẫu lên mức 15,70%.
• Cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu, các ngân hàng thương mại và các nhà hoạch định chính sách xây dựng chiến lược phòng vệ tỷ giá toàn diện.
• Đóng góp một khuôn khổ phương pháp luận hoàn chỉnh cho bài toán phân tích các cặp tỷ giá thả nổi phi đô la Mỹ trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng.

Về lộ trình phát triển nghiên cứu tiếp theo, các tác giả được khuyến khích mở rộng tích hợp các mô hình phương sai thay đổi có điều kiện tự hồi quy tổng quát (GARCH, EGARCH) hoặc mô hình chuyển trạng thái Markov (Markov Switching) trong vòng 12 tháng tới để xử lý triệt để hiện tượng biến động bất đối xứng. Quý độc giả, các chuyên gia tài chính và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác trực tiếp toàn văn dữ liệu và mô hình kinh tế lượng của luận văn để áp dụng hiệu quả vào công tác quản trị rủi ro ngoại hối thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS DETERMINANTS OF FOREIGN EXCHANGE RATE: CASE OF VIETNAMESE DONG AND JAPANESE YEN BY Mr. TRAN VUONG TU MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS HO CHI MINH CITY, MAY 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] UNIVERSITY OF ECONOMICS INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES HO CHI MINH CITY THE HAGUE VIETNAM THE NETHERLANDS VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS DETERMINANTS OF FOREIGN EXCHANGE RATE: CASE OF VIETNAMESE DONG AND JAPANESE YEN A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MASTER OF ARTS IN DEVELOPMENT ECONOMICS By Mr. TRAN VUONG TU Academic Supervisor: PhD. NGUYEN HOANG BAO HO CHI MINH CITY, MAY 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENT This thesis was written at the University of Economics Ho Chi Minh City.

In addition, it was completed in October 2013. During the process of writing, the paper has gained a lot of experience in writing a thesis and in the area of foreign exchange rate analysis. During the three months of writing this thesis, several persons have contributed in the different ways to the quality of this thesis and the paper would like to take this opportunity to thank them. Firstly, the paper would like to thank our supervisor PhD.

Nguyen Hoang Bao for all the help, guidance, and support. The paper would also like to express gratitude to all professors of the Vietnam-Netherlands Program for the Master in Development Economics and the classmates who offer to us some useful suggestions. Finally, we express special thank to our families and partners for their love and support. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT Exchange rate not only plays a very important role in the economic policy of the government of Vietnam in the process of integration into the world economy, but also effects many exporters, importers, foreign investors, and commercial banks in the international transaction.

Japanese economy plays as important as having mainly economic relations with Vietnamese economy in the export-import trade, foreign direct investment (FDI) capital, official development assistance (ODA), etc. However, Vietnam government applies the floating exchange rate policy between Vietnamese Dong and the Japanese Yen. Therefore, the fluctuations of Vietnamese-Japanese exchange rate might great impact on the trade and investment. The exporters and importers of two countries, Japanese investors, the commercial bankers that having international settlement with Japanese Yen, are in need of defending the exchange rate risk volatility of the exchange rate pairs.

Our study enhance on analyzing and predicting the fluctuations of Vietnamese-Japanese exchange rate. The main research question identifies (1) Which Vietnamese and Japanese macroeconomics variables determine the VND/JPY exchange rate; (2) What the role of the Japanese Yen plays in the economic relationship between Vietnam and Japan and (3) Which performance of the multiple regression model and the auto- regressive integrated moving average model are in predicting the VND/JPY exchange rate. Methodology focuses on the multiple regression model to define the determinants. Moreover, our study test the reliability in the prediction between multiple regression model and auto-regressive integrated moving average model to examine the VND/JPY exchange rate data.

Hence, auto-regressive integrated moving average model plays better forecasting performance. Key Words: VND/JPY exchange rate, multiple regression model, auto-regressive integrated moving average (ARIMA), Vietnamese Dong, Japanese Yen, Vietnam, Japan LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TABLE OF CONTENTS Table of contents .1 List of tables .3 List of figures .3 List of abbreviations. Chapter one: Introduction.1 Background of study .4 The outline of paper. Chapter two: Literature review.

Chapter three: Methodology .2 The fundamental regression model .3 Box-Jenkins’ auto-regressive integrated moving average model (ARIMA). Chapter four: The impact of the Japanese Yen in the economic relationship between Vietnam and Japan .1 Overview of the Vietnamese foreign exchange policy .2 Overview of the Japanese foreign exchange policy.3 The impact of the Japanese Yen in the trade, investment, and finance between Japan and Vietnam. Chapter five: Results: Descriptive data, multiple regression and ARIMA .2 The results and summary of findings. Chapter six: Conclusions .41 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Summary of study .3 Limitation of our study and suggestion for further research .70 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF TABLES Tables 2.1 Description of economic indicators.2 List of variables .3 The autocorrelation function (ACF) and the partial autocorrelation function (PACF) patterns summary .1 Global foreign exchange reserves .2 History of the Japan's interventions in the foreign exchange rate.1 Description of the variables.2 Correlation test and Anova F-test.3 The result regression model .5 Unit Root Test .6 ARIMA statistical results .7 The VND/JPY forecasting performance .8 Testing of forecasting ARIMA .9 The advantages and disadvantages in the multiple regression and Auto- regressive integrated moving average model (ARIMA) .40 LIST OF FIGURES Figure 3.1 Box Jenkins Methodology for ARIMA modeling .1 Value of trade balance Vietnam-Japan .1 The plot of the monthly VND/JPY exchange rate.36 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST OF ABBREVIATIONS S.No abbreviation Description 1 AF Autocorrelation function 2 ARIMA Auto-regressive integrated moving average 3 BOJ Bank of Japan 4 CBT Chicago board of trade 5 CIEM Central institute for economic management 6 FA Fundamental analysis 7 FDI Foreign direct investment 8 GDP Gross domestic product 9 GSO General statistics office of Vietnam 10 IFE International Fisher effect 11 IPI industrial production index 12 JPY Japanese Yen 13 JVEPA Japan-Vietnam economic partnership agreements 14 LCO (WTI oil) Light crude oil (West Texas intermediate oil) 15 MFAJ Ministry of Foreign Affairs of Japan 16 MFJ Ministry of Financial of Japan 17 MPIV Ministry of Planning and Investment of Vietnam 18 MR Multiple regression 19 NAEC National Assembly's economic Committee 20 ODA Official development assistance 21 PAF Partial autocorrelation function 22 RBA Royal bank of Australia 23 SBV State bank of Vietnam 24 TA Technical analysis 25 TB Trade balance 26 USD U.S Dollar 27 VGDC Vietnam general department of customs 28 VND Vietnamese Dong 29 Vietcombank Joint stock commercial bank for foreign trade of Vietnam 30 VFA Vietnam food association 31 WTO World trade organization 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPTER ONE: INTRODUCTION This paper presents the research projects including studies of users, target research to identify the factors that influence the exchange rate between the Vietnamese Dong and Japanese Yen.

Accordingly, fluctuations in foreign exchange rate have great impact on Vietnamese government, the exporters, importers, commercial banks, and Japanese investors. In addition, they have a need for the research prediction on foreign exchange rate. Therefore, our research focuses on analyzing and predicting the fluctuations in VND/JPY exchange rate by multiple regression and auto-regressive integrated moving average (ARIMA). Our finding is what determinants of VND/JPY exchange rate in Vietnam.1 Background of study Vietnam economy increasingly integrated into the world economy in term of trade and investment.

Therefore, exchange rate plays a very important role in the economic policy of the Vietnamese government. Moreover, many exporters, importers, foreign investors, and commercial banks, that make the international transactions, are impacted by the fluctuations in foreign exchange rate. Indeed, many countries fall into economic hardship due to unstable exchange rate, such as trade deficit, high inflation, increasingly foreign debts, etc. Therefore, the exchange rate has attracted special attention to the economists, politicians for the study and research.

In addition, the exchange rate has become an important topic, which is discussed and analyzed on over the world. Many researches have done in order to predict and analyze the fluctuations in foreign exchange rate. An opening economy is towards the integration with the world economy as well as Vietnamese economy. According to the report on April 2013, Vietnamese Ministry of Planning and Investment, issued "Comprehensive evaluation of Vietnam’s socio- economic performance five years after the accession to the World trade organization" 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

This report has identified the economic policy focused on foreign trade of Vietnam is following the trend of multilateral development cooperation. The International trade of Vietnam and the rest of world become very exciting. However, the Vietnam’s exchange rate policy used to concentrate on implementing the pegged exchange rate policy between Vietnamese Dong and U.S Dollar, and keep floating alongside most of other exchange rates. It creates some difficult, risky factors for exporters, importers, commercial banks, and foreign investors during the international payment process for non-dollar currencies such as the Japanese Yen, Euro, and Australian Dollar etc.

Indeed, the General statistics office of Vietnam on the international trade in Vietnam in 2012 said that Vietnam has many international economies. Beside the United State of America as Vietnam’s largest trade partner with two-way trade turnover reached US$ 27.6 billion, Vietnam still has many key trading partners such as Japan (approximately U.1% of Vietnamese total trade)2, South China (U.5 billion) and the Association of Southeast Asian Nations (ASEAN). Japan, in particular, is a country having highly economic relations with Vietnam in many fields including export-import, foreign direct investment capital, Official development assistance, and etc. According to the Department of Foreign Affairs under the Ministry of Planning and Investment, in the years 2012-2013, Japan continues to be the largest donor of official development assistance (ODA) for Vietnam with 40%3 of total official development assistance (ODA) commitments to Vietnam.

According to the Foreign investment agency under the Ministry of Planning and Investment, in 2012, Japan was the biggest foreign direct investment investor in Vietnam, accounted for 34.2%4 of total investment in Vietnam. Thereby, indicating 1 ‘Comprehensive evaluation of Vietnam’s socio-economic performance five years after the accession to the World Trade Organization’ 2013, report 2013, Central institute for economic management, Vietnamese Ministry of Planning and Investment 2 General statistics office of Vietnam 2013, Vietnam Export-Import report 2011-2012, Vietnam 3 Department of foreign affairs 2013, Official development assistance report 2011-2012, Ministry of Planning and Investment in Vietnam 4 Foreign investment agency 2013, Foreign direct investment report 2011-2012, Ministry of Planning and Investment in Vietnam 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] the exchange rate fluctuations between the Vietnamese Dong and the Japanese Yen have great impact on Vietnam's economy in general and the exporters, importers, banks and Japanese investors in particular. In studies related to the exchange rate between Vietnamese Dong and foreign currencies, normally only focused on fixed exchange rate policy between Vietnamese Dong and the U. There is virtually no study related to the pairs of floating exchange rate between Vietnamese Dong and the Japanese Yen or Euro or Pound.

Considering the trade, economic relations, and investment cooperation, the researches on the fluctuations in VND/JPY exchange rate plays an important role in the trade policy between Vietnam and Japan, in the planning for investment reception between Vietnam and Japan (official development assistance and foreign direct investment). It would be clearly explain in chapter five. In addition, the exporters, importers, Japanese investors, and commercial banks have the international settlement with Japanese Yen. They are in need of defending the exchange rate risk volatility of the exchange rate.

Most of all, our study focuses on the analysis of determinants of foreign exchange rate. Moreover, our study enhances for using the fundamental analysis to define the determinants of the VND/JPY exchange rate by the multiple regression model and using the Auto-regressive integrated moving average to examine the VND/JPY exchange rate. Absolutely, our study investigates to find out what determinants of VND/JPY exchange rate in Vietnam. Besides that, our study further clarifies the role of the Japanese Yen in the economic relationship between Vietnam and Japan.