Luận án tiến sĩ về nội luật hoá điều ước quốc tế trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay

Luận án tiến sĩ nghiên cứu nội luật hoá điều ước quốc tế trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật ở việt nam hiện nay, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng

• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Nội Luật Hoá Điều Ước Quốc Tế Trong Hệ Thống Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NỘI LUẬT HÓA ĐIỀU ƯỚC QUỐC TẾ TRONG XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG PHÁP LUẬT QUỐC GIA
• 1.1. Khái niệm, vai trò của nội luật hóa điều ước quốc tế trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật quốc gia
• 1.2. Nguyên tắc, chủ thể, nội dung, hình thức, phương pháp nội luật hóa điều ước quốc tế trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật quốc gia
• 1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến nội luật hóa điều ước quốc tế trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật quốc gia
• 1.4. Nội luật hóa điều ước quốc tế ở một số quốc gia và những kinh nghiệm cho Việt Nam trong việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN NỘI LUẬT HÓA ĐIỀU ƯỚC QUỐC TẾ TRONG XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG PHÁP LUẬT Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến nội luật hóa điều ước quốc tế trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật ở Việt Nam hiện nay
• 2.2. Nguyên tắc, chủ thể nội luật hóa điều ước quốc tế trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay
• 2.3. Nội dung, hình thức, phương pháp nội luật hóa điều ước quốc tế trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay
• 2.4. Vai trò của nội luật hóa điều ước quốc tế trong thực tiễn xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam
• 2.5. Đánh giá chung về kết quả nội luật hóa điều ước quốc tế trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NỘI LUẬT HÓA ĐIỀU ƯỚC QUỐC TẾ TRONG XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG PHÁP LUẬT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Quan điểm về nội luật hóa điều ước quốc tế trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật ở Việt Nam hiện nay
• 3.2. Giải pháp nội luật hóa điều ước quốc tế trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật ở Việt Nam hiện nay
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Nội luật hoá điều ước quốc tế

Nội luật hoá điều ước quốc tế là quá trình tích hợp các cam kết quốc tế vào hệ thống pháp luật quốc gia. Điều này không chỉ giúp đảm bảo tính hợp pháp của các điều ước quốc tế trong hệ thống pháp luật mà còn tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc cho việc thực thi các cam kết này. Việc nội luật hoá cần tuân thủ các quy định pháp lý hiện hành, đồng thời phải đảm bảo tính hợp pháp và hiệu lực của các điều ước quốc tế. Theo đó, các nguyên tắc pháp luật như tính minh bạch, công bằng và tôn trọng quyền con người cần được xem xét kỹ lưỡng trong quá trình này.

1.1. Quy trình nội luật hoá

Quy trình nội luật hoá bao gồm nhiều bước quan trọng. Đầu tiên, cần xác định các điều ước quốc tế có liên quan và đánh giá tính phù hợp của chúng với pháp luật Việt Nam. Tiếp theo, các cơ quan chức năng sẽ tiến hành soạn thảo các văn bản pháp lý cần thiết để đưa các cam kết này vào thực tiễn. Việc này không chỉ đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước mà còn cần sự tham gia của các tổ chức xã hội và cộng đồng. Một ví dụ điển hình là việc thực thi điều ước quốc tế về quyền trẻ em, nơi mà các quy định pháp lý đã được điều chỉnh để phù hợp với các cam kết quốc tế.

II. Tính hợp pháp và hiệu lực của điều ước quốc tế

Tính hợp pháp và hiệu lực của các điều ước quốc tế trong hệ thống pháp luật Việt Nam là vấn đề quan trọng. Các quy định pháp lý hiện hành yêu cầu rằng mọi điều ước quốc tế phải được phê duyệt bởi cơ quan có thẩm quyền trước khi có hiệu lực. Điều này đảm bảo rằng các cam kết quốc tế không mâu thuẫn với các quy định trong pháp luật Việt Nam. Hơn nữa, việc nội luật hoá các điều ước quốc tế cũng giúp nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các cam kết này.

2.1. Quyền và nghĩa vụ của các bên

Các quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan đến điều ước quốc tế cần được xác định rõ ràng trong quá trình nội luật hoá. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn tạo ra một môi trường pháp lý ổn định cho các hoạt động hợp tác quốc tế. Việc xác định rõ ràng các quyền và nghĩa vụ cũng giúp giảm thiểu các tranh chấp có thể phát sinh trong quá trình thực hiện các cam kết quốc tế. Một ví dụ điển hình là các hợp tác quốc tế trong lĩnh vực môi trường, nơi mà các bên cần phải tuân thủ các quy định đã được thống nhất.

III. Tác động của điều ước quốc tế đến pháp luật Việt Nam

Các điều ước quốc tế có tác động sâu sắc đến pháp luật Việt Nam. Chúng không chỉ làm phong phú thêm hệ thống pháp luật mà còn thúc đẩy sự phát triển của các lĩnh vực khác nhau trong xã hội. Việc nội luật hoá các cam kết quốc tế giúp nâng cao tính cạnh tranh của nền kinh tế, đồng thời tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước tham gia vào thị trường quốc tế. Hơn nữa, các điều ước quốc tế cũng góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, quyền con người và phát triển bền vững.

3.1. Chính sách pháp luật và thực tiễn

Chính sách pháp luật cần được điều chỉnh để phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết. Việc này không chỉ giúp đảm bảo tính hợp pháp mà còn tạo ra cơ hội cho sự phát triển bền vững. Các cơ quan nhà nước cần có những biện pháp cụ thể để thực hiện các cam kết quốc tế, từ đó nâng cao hiệu quả của các chính sách pháp luật. Một ví dụ điển hình là việc thực hiện các cam kết trong lĩnh vực thương mại, nơi mà các quy định pháp luật đã được điều chỉnh để phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc nội luật hóa điều ước quốc tế (ĐUQT) trở thành một hiện tượng pháp lý phổ biến và cần thiết đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Theo ước tính, số lượng ĐUQT mà Việt Nam ký kết và tham gia ngày càng tăng, đặc biệt sau khi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 và Luật Điều ước quốc tế năm 2016 có hiệu lực. Tuy nhiên, hoạt động nội luật hóa ĐUQT tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế như thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng, thiếu sự phối hợp giữa các chủ thể và chưa phát huy hết vai trò trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật (HTPL) quốc gia.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ các khía cạnh lý luận và thực tiễn về nội luật hóa ĐUQT trong xây dựng và hoàn thiện HTPL Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả nội luật hóa, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và phát triển pháp luật trong nước. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn hiện nay, sau năm 2015, với trọng tâm là các ĐUQT mà Việt Nam là thành viên hoặc chuẩn bị trở thành thành viên.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nhận diện vai trò của nội luật hóa ĐUQT như một cầu nối giữa pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia, đồng thời góp phần hoàn thiện HTPL Việt Nam theo hướng hiện đại, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế. Các chỉ số đánh giá hiệu quả nội luật hóa bao gồm số lượng văn bản pháp luật được ban hành, mức độ tương thích pháp luật quốc gia với các cam kết quốc tế, và sự đồng bộ trong quy trình nội luật hóa.

---

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

- **Lý thuyết mối quan hệ pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia**: Bao gồm học thuyết nhất nguyên và nhị nguyên, giải thích cách thức ĐUQT được nội luật hóa hoặc áp dụng trực tiếp trong pháp luật quốc gia.
- **Mô hình nội luật hóa điều ước quốc tế**: Phân tích các hình thức nội luật hóa như chuyển hóa riêng, chuyển hóa chung, áp dụng trực tiếp, và các kỹ thuật nội luật hóa.
- **Khái niệm hệ thống pháp luật (HTPL)**: Xem xét HTPL dưới góc độ cấu trúc quy phạm pháp luật, hệ thống nguồn pháp luật và các thành tố như thiết chế pháp luật, nguồn lực pháp luật.
- **Lý thuyết xây dựng và hoàn thiện pháp luật**: Nhấn mạnh vai trò của nội luật hóa ĐUQT trong quá trình xây dựng và hoàn thiện HTPL quốc gia.

Các khái niệm chính bao gồm: Điều ước quốc tế, nội luật hóa, chuyển hóa, áp dụng trực tiếp, hệ thống pháp luật quốc gia, xây dựng pháp luật, hoàn thiện hệ thống pháp luật.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu**: Luận văn sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật Việt Nam (Luật Điều ước quốc tế 2016, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015), các công ước quốc tế, báo cáo nghiên cứu, và các công trình khoa học trong và ngoài nước.
- **Phương pháp phân tích**: Kết hợp phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, phương pháp lịch sử, phương pháp so sánh, và phương pháp tổng hợp để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.
- **Cỡ mẫu và chọn mẫu**: Nghiên cứu tập trung vào các ĐUQT mà Việt Nam đã ký kết và thực hiện trong giai đoạn 2015-2023, lựa chọn các văn bản pháp luật và báo cáo có liên quan để phân tích.
- **Timeline nghiên cứu**: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2022 đến 2023, tập trung phân tích các chính sách, quy trình nội luật hóa và thực tiễn áp dụng trong giai đoạn này.

---

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

1. **Vai trò quan trọng của nội luật hóa ĐUQT trong hoàn thiện HTPL**: Khoảng 80% các ĐUQT quan trọng đã được nội luật hóa thông qua việc ban hành hoặc sửa đổi văn bản pháp luật, góp phần nâng cao tính đồng bộ và hiện đại của hệ thống pháp luật Việt Nam.

2. **Thực trạng nội luật hóa còn nhiều hạn chế**: Chỉ khoảng 60% ĐUQT được nội luật hóa kịp thời, còn lại tồn tại tình trạng chậm trễ, thiếu nhất quán trong lựa chọn phương thức nội luật hóa, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi cam kết quốc tế.

3. **Sự phối hợp giữa các chủ thể nội luật hóa chưa đồng bộ**: Các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp chưa có sự phối hợp chặt chẽ, dẫn đến việc nội luật hóa chưa phát huy tối đa vai trò trong việc hoàn thiện HTPL.

4. **Ảnh hưởng tích cực của nội luật hóa đến các thành tố HTPL**: Nội luật hóa không chỉ tác động đến quy phạm pháp luật mà còn ảnh hưởng đến thiết chế pháp luật, nguồn lực pháp luật và hoạt động đào tạo luật, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của HTPL.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên chủ yếu do thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng và quy trình nội luật hóa chưa được hoàn thiện. So với các nghiên cứu quốc tế, Việt Nam còn thiếu các quy định chi tiết về phân loại ĐUQT cần nội luật hóa và các tiêu chí đánh giá hiệu quả nội luật hóa. Việc thiếu sự phối hợp liên ngành cũng làm giảm tính kịp thời và chính xác của quá trình nội luật hóa.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ nội luật hóa ĐUQT theo từng năm và bảng so sánh các phương thức nội luật hóa áp dụng tại Việt Nam và một số quốc gia khác. Ý nghĩa của nghiên cứu là làm rõ vai trò nội luật hóa như một công cụ quan trọng trong xây dựng và hoàn thiện HTPL, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách pháp luật.

---

## Đề xuất và khuyến nghị

1. **Hoàn thiện khung pháp lý về nội luật hóa ĐUQT**: Ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về quy trình, thủ tục và tiêu chí nội luật hóa, nhằm nâng tỷ lệ nội luật hóa kịp thời lên trên 90% trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Quốc hội.

2. **Tăng cường phối hợp liên ngành trong nội luật hóa**: Thiết lập cơ chế phối hợp giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp để đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả trong quá trình nội luật hóa. Mục tiêu đạt được sự đồng bộ trong 100% các ĐUQT quan trọng. Chủ thể thực hiện: Chính phủ, các Bộ ngành liên quan.

3. **Đẩy mạnh đào tạo và nâng cao nhận thức về nội luật hóa**: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu cho cán bộ pháp luật và các chủ thể liên quan nhằm nâng cao năng lực nội luật hóa và thực thi ĐUQT. Mục tiêu đào tạo ít nhất 500 cán bộ trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, các trường đại học luật.

4. **Xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá nội luật hóa**: Thiết lập hệ thống theo dõi, đánh giá hiệu quả nội luật hóa ĐUQT, đảm bảo phát hiện kịp thời các bất cập và đề xuất giải pháp khắc phục. Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Thanh tra Chính phủ.

---

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. **Cơ quan lập pháp và hành pháp**: Giúp hiểu rõ vai trò và trách nhiệm trong quy trình nội luật hóa, từ đó nâng cao hiệu quả xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

2. **Các nhà nghiên cứu và giảng viên luật**: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn sâu sắc về nội luật hóa ĐUQT, phục vụ cho nghiên cứu và giảng dạy chuyên sâu.

3. **Sinh viên ngành luật và quan hệ quốc tế**: Hỗ trợ nâng cao kiến thức về mối quan hệ giữa pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập.

4. **Các tổ chức quốc tế và đối tác phát triển**: Tham khảo để hiểu rõ hơn về thực trạng và nhu cầu hỗ trợ Việt Nam trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với các cam kết quốc tế.

---

## Câu hỏi thường gặp

1. **Nội luật hóa điều ước quốc tế là gì?**  
Nội luật hóa là quá trình đưa các quy phạm của điều ước quốc tế vào hệ thống pháp luật quốc gia thông qua việc ban hành hoặc sửa đổi văn bản pháp luật để đảm bảo thực thi các cam kết quốc tế.

2. **Tại sao nội luật hóa ĐUQT lại quan trọng đối với Việt Nam?**  
Nội luật hóa giúp Việt Nam thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ quốc tế, đồng thời hoàn thiện hệ thống pháp luật trong nước, nâng cao tính đồng bộ và phù hợp với chuẩn mực quốc tế.

3. **Phương pháp nội luật hóa phổ biến hiện nay là gì?**  
Phổ biến là ban hành văn bản pháp luật mới hoặc sửa đổi, bổ sung các văn bản hiện hành để phù hợp với nội dung ĐUQT; một số trường hợp áp dụng trực tiếp các quy phạm điều ước.

4. **Những khó khăn chính trong nội luật hóa ĐUQT tại Việt Nam là gì?**  
Bao gồm thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng, quy trình nội luật hóa chưa hoàn thiện, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan và chậm trễ trong việc ban hành văn bản nội luật hóa.

5. **Làm thế nào để nâng cao hiệu quả nội luật hóa ĐUQT?**  
Cần hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường phối hợp liên ngành, nâng cao năng lực cán bộ và xây dựng hệ thống giám sát, đánh giá hiệu quả nội luật hóa.

---

## Kết luận

- Luận văn đã làm rõ vai trò then chốt của nội luật hóa ĐUQT trong xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay.  
- Đã xác định được các đặc điểm, nguyên tắc và phương pháp nội luật hóa phù hợp với bối cảnh pháp luật Việt Nam.  
- Phân tích thực trạng nội luật hóa cho thấy nhiều thành tựu nhưng cũng còn tồn tại hạn chế cần khắc phục.  
- Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả nội luật hóa, góp phần hoàn thiện HTPL và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.  
- Khuyến nghị các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện pháp luật, tăng cường đào tạo và xây dựng hệ thống giám sát nội luật hóa.

Các cơ quan chức năng cần nhanh chóng triển khai các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả nội luật hóa, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để hoàn thiện hơn nữa hệ thống pháp luật quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 của cuốn sách: “The legal effect of treaties in domestic legal orders and the role of domestic courts: Framing the debate” (tam dịch: Hiệu lực pháp lý của điều ước quốc tế trong trật tự pháp luật quốc gia và vai trò của tòa án trong nước: Dinh hình tranh luận). Có thé xem tai liệu nay là một trong những công trình nghiên cứu toàn diện nhất các khía cạnh pháp lý cơ bản của vẫn đề nội luật hóa bao gồm khái niệm nội luật hóa, sự cần thiết và vai trò của nội luật hóa, quy trình nội luật hóa, các yếu tố ảnh hưởng đến nội luật hóa. Đặc biệt, tác giả của nghiên cứu cho rằng, các quy phạm của luật quốc tế không được thể hiện ở dạng thành văn (trong các điều khoản của điều ước) cũng có thé là đối tượng của nội luật hóa. Anthea Roberts, Paul B.

Stephan, Pierre-Hugues Verdier, Mila Versteeg (2018), Comparative International Law, Oxford University Press (tam dich: Luat quéc té so sánh). Cuốn sách này có cách tiếp cận rất độc đáo bởi luật quốc tế thường được quan niệm là một lĩnh vực pháp luật mà ở đó sự so sánh xuyên quốc gia dường như không phù hợp, khi mà tất cả các bên đều chịu sự điều chỉnh của cùng một quy tắc. Tuy nhiên, theo nhóm tác giả, các quy phạm luật quốc tế có thể được giải thích bởi các cơ quan lập pháp, hành pháp cũng như tư pháp của các quốc gia theo những cách rất khác nhau mà chính sự giải thích này có thé tac động lại và làm thay đổi những quy phạm được giải thích. Cuốn sách được thiết kế dưới dạng kỷ yếu và được kết cấu thành các nhóm chuyên đề, trong đó tập hợp các bài viết của những học giả hàng đầu về luật quốc tế và luật so sánh.

Các chuyên đề có chứa nội dung liên quan đến cách thức chuyên hóa hay chấp nhận quy phạm luật quốc tế vào PLQG năm tập trung ở phan thứ 5 “Luật quốc tế so sánh va các thiết chế trong nước: Lập pháp và hành pháp ” và phần thứ 6 “Luật quốc tế so sánh và các thiết chế trong nước: Tòa án quốc gia” của cuốn sách. Những công trình nghiên cứu nội luật hóa điều ước quốc tế từ góc nhìn của quốc gia Francis G. Jacobs, Shelly Roberts (1987), The Effect of Treaties in Domestic Law: The United Kingdom National Committee of Comparative Law: 7, Sweet & Maxwell (tam dich: Hiéu luc cua cac Điều ước quốc tế trong môi trường luật quốc gia). Công trình luận giải cụ thể về địa vị của các DUQT trong pháp luật của Liên hiệp Vương quốc Anh, nơi mà các điều ước không phat sinh bat cứ hiệu lực gì nếu không trở thành một phần của luật nội địa.

Theo các tác giả, việc đưa DUQT vào PLQG có thê diễn ra theo nhiều cách khác nhau: đòi hỏi hoạt động lập pháp căn bản hoặc chỉ cần được cấp hiệu lực bởi một đạo luật “không mang ý tưởng lập pháp”. Tài liệu này tập trung tìm hiểu quy trình thực thi pháp lý va xem xét cách thức chuyển hóa các cam kết quốc tế thành luật trong nước ở 6 quốc gia thuộc khối OECD gồm Mỹ, Anh, Đức. Pháp, Ý và Hà Lan. Hanqin Xue, Qian Jin (2009), “International Treaties in the Chinese Domestic Legal System”, Chinese Journal ofInternational Law, Vol.

Bài viết cho thay góc nhìn của các học giả Trung Quốc đối với vẫn đề thực thi ĐƯQT trong môi trường luật quốc gia ở nước này. Qua sự trình bay của hai tác giả, có thé thấy nhiều nét tương đồng giữa Trung Quốc và Việt Nam: Hiến pháp và các luật cơ bản của Trung Quốc cũng không có điều khoản chung quy định chính xác địa vị của DUQT trong hệ thống PLQG; Trung Quốc ngày càng đạt được nhiều thành tựu trong việc thực thi các cam kết quốc tế với nhiều cách thức đa dạng, bao gồm cả viện dẫn và áp dụng trực tiếp tại tòa (trong lĩnh vực dân sự, thương mại) lẫn việc được quy định lại trong luật quốc gia (lĩnh vực hình sự). Theo các tác giả, ở Trung Quốc hiện nay các DUQT có thé được thực thi theo 3 mô hình khác nhau: (i) Thực thi thông qua các biện pháp hành chính (đối với các thỏa thuận song phương ký kết với danh nghĩa chính phủ hoặc cấp bộ); (ii) Chuyên hóa thông qua hoạt động lập pháp quốc gia (thường bằng cách ban hành luật chuyên biệt hoặc sửa đồi luật đang có hiệu lực); (iii) Ap dụng trực tiếp các quy phạm điều ước. Council of Europe Staff (2001), Treaty Making: Expression of consent by states to be bound by a treaty, Kluwer Law International (tam dịch: Kết ước: Cách thức biểu thi sự chấp nhận ràng buộc bởi điều ước của các quốc gia).

Theo công trình nghiên cứu này, quá trình đàm phán, ký kết và thực hiện điều ước quốc tế có ảnh hưởng quan trọng tới việc duy trì và phát triển quan hệ quốc tế. Tuy nhiên, quy trình, thủ tục mà mỗi quốc gia biểu thị sự ràng buộc với DUQT, trên cơ sở đó dé triển khai thực hiện trong lãnh thô quốc gia là rất khác nhau. Quy trình, thủ tục này phụ thuộc vào các quy định của Hiến pháp, VBQPPL quốc gia cũng như các điều kiện về chính trị và lịch sử của quốc gia đó. Với những nhận xét mang tính tổng quát đó, công trình cung cấp thông tin toàn diện và cập nhật về quy trình, thủ tục thé hiện sự ràng buộc của quốc gia với DUQT; quy trình, thủ tục thực hiện DUQT (trong đó có quy trình, thủ tục nội luật hóa ĐƯQT) của 39 quốc gia là thành viên của Ủy ban tư vấn pháp lý về Công pháp quốc tế (The Committee of Legal Advisers on Public International Law - CAHDI) của Hội đồng châu Âu (The Council of Europe).

lãi Christof Heyns and Frans Viljoen (2002), The impact of the United Nations human rights treaties on the domestic level, Brill (tam dịch: Tac động cua những diéu ước về quyền con người của Liên hiệp quốc ở cấp độ quốc gia). Công trình nghiên cứu có hệ thống và toàn diện những tác động trong nước tạo ra từ sáu điều ước chính của Liên hiệp quốc về quyền con người (CERD, CESCR, CCPR, CEDAW, CAT, CRC). Những điều ước này mặc dù được chấp nhận một cách rộng rãi (tất cả các quốc gia thành viên Liên hiệp quốc đều đã phê chuẩn ít nhất một điều ước) nhưng lại noi tiếng với sự yếu kém trong khâu thực thi. Giải đáp câu hỏi về mối nghi ngờ rằng những DUQT về quyền con người của Liên hiệp quốc ít có sự tác động ở cấp độ trong nước, nhóm tác giả tiễn hành những nghiên cứu khảo sát tại 20 quốc gia khác nhau gồm Úc, Braxin, Canada, Colombia, Séc, Ai cập, Estonia, Phần Lan, An Độ, Iran, Jamaica, Nhat Bản, Mexico, Philipin, Rumani, Nga, Senegal, Nam Phi, Tây Ban Nha va Zambia.

Đặc biệt, phan tổng quan về kết qua nghiên cứu (Overview of Study Results) - kết quả của việc tổng hợp và xử lý 20 bản báo cáo cụ thé từ các quốc gia - đã mô hình hóa các cơ chế thực thi ĐƯQT, các cách thức mà qua đó quy phạm điều ước được chấp nhận, tiếp hợp hoặc chuyền hóa dé thực hiện. Công trình cũng chứng minh rằng, ở cấp độ trong nước, các DUQT không chi tác động đến hoạt động lập pháp mà còn tác động đến các quyết định tư pháp cũng như sự thay đổi và phát triển chính sách. American Society of International Law (2005), National Treaty Law and Practice, Martinus Nijhoff Publishers (tạm dich: Luật điều ước của quốc gia va thực tiễn áp dụng). Cuốn sách phân tích pháp luật và thực tiễn của 19 quốc gia bao gồm Áo, Canada, Chile, Trung Quốc, Colombia, Ai Cập, Pháp, Đức, Ấn Độ, Israel, Nhật Bản, Mexico, Ha Lan, Nga, Nam Phi, Thụy Si, Thái Lan, Vuong quốc Anh, và Hoa Kỳ liên quan đến việc đàm phán, ký kết thực hiện các DUQT.

Cũng tiếp cận trên quan điểm so sánh nhưng khác với cuốn “Luật quốc tế so sánh” đã giới thiệu ở trên, công trình này cung cấp những phân tích trực quan và mang tính đặc trưng hơn từ góc nhìn của từng quốc gia. Các chương của cuốn sách được thiết kế theo một đề cương chung bao gồm một bài luận viết bởi một chuyên gia đại diện cho mỗi quốc gia được khảo sát cùng với những đoạn trích luật và tài liệu liên quan. Fisnik Korenica, Dren Doli (2012), “The relationship between international treaties and domestic law: A view from Albanian constitutional law and practice’, Pace International Law Review, volume 24, issue | (tam dich: Múi quan hệ giữa điều ước quốc tế và nội luật nhìn từ luật Hiến pháp Anbani và thực tiễn). Đúng như tên gọi, trong bai việt các tác gia tiêp cận từ góc nhìn của Anbani (một nước theo chủ 12 nghĩa nhất nguyên) và pháp luật hiện hành của quốc gia này dé giải quyết mỗi quan hệ giữa DUQT và trật tự pháp luật quốc gia.

Xoay quanh mối quan hệ phức tạp này, trong thực tiễn Anbani vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có câu trả lời rõ ràng mà theo các tác giả cần phải được giải thích trên tinh thần của Hiến pháp chứ không chỉ dựa vào các điều khoản cụ thé. Dang chú ý, bài viết có phan tong thuật khá quy mô về các công trình nghiên cứu của các tác giả khác liên quan đến chủ đề bàn luận, trong đó khá nhiều quan điểm về sự chuyên hóa/ nội luật hóa DUQT đã được tóm tắt và giới thiệu một cách có hệ thống. Từ góc nhìn của các quốc gia Đông Phi, tác giả Judy Obitre-Gama có bài viết “The application of international law into national law: Policy and Practice” (tạm dịch: Việc áp dụng luật quốc tế vào luật quốc gia: Chính sách và thực tiễn) trong khuôn khổ Hội nghị quốc tế của WHO về Luật kiểm soát thuốc lá toàn cầu. Bài viết trình bày nhiều ví dụ cụ thể để minh họa cho hiện tượng chuyển hóa PLQT liên quan đến lĩnh vực môi trường vào luật pháp của Uganda, Kenya, Tazania - những quốc gia nghiêng về chủ nghĩa nhị nguyên.

Tình hình nghiên cứu ở trong nước 2. Những công trình nghiên cứu đi sâu vào các khía cạnh lý luận của nội luật hóa điều ước quốc tế 2. Những công trình góp phân định hình khung lý thuyết về nội luật hóa điều ước quốc té Công trình đầu tiên có tính chất nghiên cứu khái quát về nội luật hóa phải nhắc đến là dé tài nghiên cứu cấp Bộ "Nội luật hóa các điều ước quốc tế Việt Nam kỷ kết và tham gia phục vụ quá trình hội nhập kinh tế quốc té” do TS. Hoàng Phước Hiệp làm chủ nhiệm (Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp, năm 2007).