Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương việt nam vietinbank

Bài viết phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại VietinBank, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quản lý rủi ro trong ngân hàng.

• Tác giả: Cao Phi Hùng
• Người hướng dẫn: Th.s Lê Hải Trung
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng thương mại
• Đề tài: Những Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Rủi Ro Tín Dụng Tại Vietinbank
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÁC ĐỊNH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG
• 1.1. Lý luận chung về rủi ro tín dụng
• 1.2. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 1.3. Phân loại rủi ro tín dụng
• 1.4. Dấu hiệu nhận biết rủi ro tín dụng
• 1.5. Các chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng
• 1.6. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng
• 1.7. Các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng
• 1.7.1. Nhân tố từ phía Ngân hàng
• 1.7.2. Nhân tố từ phía khách hàng
• 1.7.3. Nhân tố từ môi trường vĩ mô
• 1.8. Các nghiên cứu trong quá khứ về xác định nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại các NHTM
• 1.8.1. Nghiên cứu của quốc tế
• 1.8.2. Nghiên cứu của Việt Nam
• 1.9. Ý nghĩa của việc xác định các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của hệ thống ngân hàng thương mại
• 1.10. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: XÁC ĐỊNH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG
• 2.1. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.2. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại các NHTM thời gian qua
• 2.3. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam
• 2.4. Xây dựng mô hình xác định nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại NHTMCP Công thương Việt Nam
• 2.4.1. Lựa chọn biến số
• 2.4.2. Lựa chọn mô hình
• 2.4.3. Kết quả thực nghiệm
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIẢM THIỂU RỦI RO TÍN DỤNG
• 3.1. Định hướng hoạt động cho vay và quản lý tín dụng tại NHTMCP Công thương Việt Nam
• 3.2. Giải pháp khuyến nghị kiểm soát rủi ro tín dụng tại NHTMCP Công thương Việt Nam
• 3.2.1. Nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động
• 3.2.2. Đa dạng hóa danh mục cho vay
• 3.2.3. Mở rộng tín dụng đi đôi với kiểm soát chất lượng tín dụng
• 3.2.4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngân hàng
• 3.2.5. Một số giải pháp khác
• 3.3. Khuyến nghị với chính phủ và ngân hàng nhà nước
• 3.3.1. Khuyến nghị với chính phủ
• 3.3.2. Khuyến nghị với ngân hàng nhà nước
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Rủi Ro Tín Dụng Tại Vietinbank

Rủi ro tín dụng là một trong những vấn đề quan trọng nhất trong hoạt động ngân hàng, đặc biệt là tại Vietinbank. Rủi ro này xảy ra khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận, dẫn đến tổn thất cho ngân hàng. Theo nghiên cứu của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, rủi ro tín dụng có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự ổn định của hệ thống tài chính. Việc hiểu rõ về rủi ro tín dụng và các nhân tố ảnh hưởng đến nó là rất cần thiết để quản lý hiệu quả hoạt động tín dụng tại Vietinbank.

1.1. Khái Niệm Rủi Ro Tín Dụng

Rủi ro tín dụng được định nghĩa là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Theo Fitch, rủi ro này là một trong những rủi ro chủ yếu trong hoạt động cho vay của ngân hàng.

1.2. Phân Loại Rủi Ro Tín Dụng

Rủi ro tín dụng có thể được chia thành rủi ro giao dịch và rủi ro hệ thống. Rủi ro giao dịch phát sinh từ quá trình xét duyệt cho vay, trong khi rủi ro hệ thống liên quan đến quản lý danh mục cho vay của ngân hàng.

II. Những Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Rủi Ro Tín Dụng Tại Vietinbank

Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại Vietinbank, bao gồm các yếu tố từ phía ngân hàng, khách hàng và môi trường vĩ mô. Việc xác định rõ các nhân tố này giúp ngân hàng có biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Theo nghiên cứu, các yếu tố như tình hình tài chính của khách hàng, chính sách cho vay của ngân hàng và biến động kinh tế đều có tác động lớn đến rủi ro tín dụng.

2.1. Nhân Tố Từ Phía Ngân Hàng

Chính sách cho vay và quy trình thẩm định tín dụng của Vietinbank đóng vai trò quan trọng trong việc xác định rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần có các tiêu chí rõ ràng và chặt chẽ để đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng.

2.2. Nhân Tố Từ Phía Khách Hàng

Tình hình tài chính và khả năng thanh toán của khách hàng là những yếu tố quyết định đến rủi ro tín dụng. Doanh nghiệp có tình hình tài chính yếu kém sẽ có nguy cơ cao hơn về việc không trả nợ đúng hạn.

2.3. Nhân Tố Từ Môi Trường Vĩ Mô

Các yếu tố kinh tế vĩ mô như lãi suất, tỷ giá và chính sách tài chính của nhà nước cũng ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng. Biến động trong môi trường kinh tế có thể làm tăng rủi ro cho các khoản vay.

III. Phương Pháp Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Tại Vietinbank

Để giảm thiểu rủi ro tín dụng, Vietinbank cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc xây dựng mô hình quản lý rủi ro tín dụng chặt chẽ sẽ giúp ngân hàng kiểm soát tốt hơn các khoản vay. Các giải pháp như nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và đa dạng hóa danh mục cho vay là rất cần thiết.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Thẩm Định Tín Dụng

Việc cải thiện quy trình thẩm định tín dụng giúp Vietinbank đánh giá chính xác hơn khả năng trả nợ của khách hàng. Ngân hàng cần sử dụng các công cụ phân tích tài chính hiện đại để đưa ra quyết định cho vay.

3.2. Đa Dạng Hóa Danh Mục Cho Vay

Đa dạng hóa danh mục cho vay giúp Vietinbank giảm thiểu rủi ro tập trung. Ngân hàng nên mở rộng các lĩnh vực cho vay và không chỉ tập trung vào một ngành nghề nhất định.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Vietinbank

Việc áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro tín dụng tại Vietinbank đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Ngân hàng đã giảm thiểu được tỷ lệ nợ xấu và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng. Theo báo cáo tài chính, tỷ lệ nợ xấu của Vietinbank đã giảm đáng kể trong những năm gần đây.

4.1. Kết Quả Giảm Tỷ Lệ Nợ Xấu

Tỷ lệ nợ xấu của Vietinbank đã giảm từ 3% xuống còn 1.5% trong vòng 3 năm qua nhờ vào các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả.

4.2. Tăng Cường Hiệu Quả Hoạt Động Tín Dụng

Ngân hàng đã cải thiện được hiệu quả hoạt động tín dụng, với lợi nhuận từ hoạt động cho vay tăng trưởng ổn định hàng năm.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Rủi Ro Tín Dụng Tại Vietinbank

Rủi ro tín dụng sẽ luôn là một thách thức đối với Vietinbank trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Tuy nhiên, với các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả, ngân hàng có thể giảm thiểu được những tác động tiêu cực. Tương lai của Vietinbank phụ thuộc vào khả năng thích ứng và cải tiến quy trình quản lý rủi ro tín dụng.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng

Vietinbank cần tiếp tục cải tiến quy trình quản lý rủi ro tín dụng để đáp ứng với những thay đổi trong môi trường kinh tế và nhu cầu của khách hàng.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Ngân hàng cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững, đảm bảo sự ổn định và an toàn trong hoạt động tín dụng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động cấp tín dụng là nghiệp vụ kinh doanh truyền thống và cốt lõi của các ngân hàng thương mại (NHTM) tại Việt Nam, đóng góp từ 80% đến 90% tổng thu nhập của hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất. Lịch sử tài chính thế giới đã chứng minh các tổn thất tín dụng nghiêm trọng có thể dẫn tới sự sụp đổ mang tính hệ thống. Điển hình là cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 với tỷ lệ nợ quá hạn tăng vọt trước khủng hoảng (Thái Lan: 13%, Indonesia: 13%, Philippines: 14%, Malaysia: 10%) hay cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007–2009 tại Mỹ khiến số lượng ngân hàng phá sản tăng từ 26 ngân hàng năm 2008 lên 140 ngân hàng năm 2009.

Tại Việt Nam, với đặc thù của một nền kinh tế đang phát triển và trong quá trình chuyển đổi, thị trường tài chính chưa hoàn thiện và tính minh bạch thông tin còn hạn chế, các rủi ro tín dụng có xu hướng diễn biến phức tạp hơn. Sau giai đoạn tăng trưởng tín dụng nóng (có thời điểm xấp xỉ 40% trước năm 2010), hệ thống NHTM Việt Nam phải đối mặt với áp lực nợ xấu tăng cao, thị trường bất động sản trầm lắng và tăng trưởng kinh tế suy giảm (tăng trưởng GDP năm 2011 đạt 5,89%, năm 2012 giảm xuống 5,03%). Trong bối cảnh đó, việc phân tích thực trạng và lượng hóa các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng tại một định chế tài chính trụ cột như Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank) mang tính cấp thiết về cả phương diện lý luận lẫn thực tiễn quản trị.

Theo văn bản khóa luận, các mục tiêu nghiên cứu cụ thể được xác định gồm:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng và các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng trong hoạt động của ngân hàng thương mại.
2. Phân tích tình hình hoạt động kinh doanh, thực trạng rủi ro tín dụng và xác định các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại Vietinbank, từ đó đánh giá các nhân tố có tác động chủ yếu đến rủi ro tín dụng của ngân hàng.
3. Dựa trên kết quả đánh giá thực nghiệm và định hướng phát triển của Vietinbank, đề xuất các nhóm giải pháp quản trị rủi ro tại ngân hàng và kiến nghị chính sách lên Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ sở lý luận về các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng và mô hình định lượng phản ánh mối quan hệ giữa các nhân tố tác động với rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu: Các nhân tố nội tại thuộc bản thân ngân hàng và các nhân tố khách quan tác động đến rủi ro tín dụng tại Vietinbank; dữ liệu thứ cấp và thực tiễn hoạt động được khảo sát trọng tâm trong giai đoạn 2009 - 2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận rủi ro tín dụng dựa trên các lý thuyết và định nghĩa học thuật quốc tế cùng các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành:

• Định nghĩa học thuật: Trích dẫn quan điểm của Fitch (1997) về rủi ro phát sinh do khách hàng sai hẹn nghĩa vụ trả nợ; quan điểm của Timothy W. Koch về sự suy giảm thu nhập thuần và giá trị vốn; và định nghĩa của Brajovic Henui van Greuning – Sonja Bratanovic (World Bank) về tổn thất dòng tiền và đe dọa khả năng thanh khoản của ngân hàng.
• Văn bản pháp quy tại Việt Nam: Phân tích khái niệm rủi ro tín dụng và quy định phân loại nợ theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN, Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN, Thông tư số 02/2013/TT-NHNN, Thông tư số 09/2014/TT-NHNN và Thông tư số 19/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước.

Về phương diện phân loại, khóa luận hệ thống rủi ro tín dụng thành hai nhóm chính:

• Rủi ro giao dịch: Phát sinh từ các hạn chế trong xét duyệt, giao dịch và quản lý khoản vay đơn lẻ; gồm ba cấu phần là rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ.
• Rủi ro hệ thống: Phát sinh từ quản lý danh mục tín dụng; gồm rủi ro nội tại (đặc thù của chủ thể vay/ngành kinh tế) và rủi ro tập trung (tập trung vốn quá mức vào một ngành, vùng địa lý, thời hạn hoặc nhóm khách hàng).

Hệ thống dấu hiệu nhận biết rủi ro tín dụng được tác giả chia tách thành hai nhóm tiêu chí:

• Dấu hiệu tài chính: Suy yếu khả năng thanh khoản (hệ số thanh toán nhanh, thanh toán tức thời); mất cân đối cơ cấu vốn (hệ số nợ, nợ/vốn chủ sở hữu, nợ dài hạn); sụt giảm khả năng sinh lời (ROA, ROE); chậm luân chuyển dòng vốn (vòng quay hàng tồn kho, vòng quay khoản phải thu).
• Dấu hiệu phi tài chính: Thay đổi cơ cấu nhân sự quản trị, tranh chấp nội bộ, mô hình quản lý gia đình; biến động bất lợi về thị trường, chính sách thuế, tỷ giá, lãi suất; thông tin tài chính nộp chậm hoặc có dấu hiệu thay đổi phương pháp hạch toán kế toán.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai bằng việc kết hợp định tính và định lượng:

• Phương pháp định tính: Sử dụng phương pháp phân tích - tổng hợp lý thuyết, phương pháp so sánh đối chiếu và thảo luận, trao đổi trực tiếp với cán bộ phòng tín dụng tại Vietinbank nhằm xác định các nhân tố tác động chủ yếu.
• Phương pháp định lượng: Thu thập dữ liệu từ các báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo nghiệp vụ tín dụng thường niên của Vietinbank giai đoạn 2009 - 2014. Sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất (Ordinary Least Squares - OLS) để ước lượng mô hình hồi quy kinh tế lượng đo lường mức độ tác động của các biến số đến biến phụ thuộc là tỷ lệ nợ xấu (NPL).
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo tài chính hợp nhất các năm 2009 - 2014 của Vietinbank, báo cáo thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Tổng cục Thống kê và các tài liệu công bố từ VAMC.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về xác định các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng

Chương 1 thiết lập nền tảng lý luận toàn diện về rủi ro tín dụng thông qua các nội dung chính:

• Các chỉ tiêu định lượng đo lường rủi ro tín dụng: Khóa luận chi tiết hóa công thức tính toán tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ khách hàng có nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu (NPL), tỷ lệ nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn), tỷ lệ khách hàng có nợ xấu, và các chỉ tiêu đo lường mức độ tập trung danh mục cho vay theo ngành nghề kinh tế, theo thời hạn vay (ngắn hạn, trung và dài hạn) và theo đối tượng khách hàng đơn lẻ/nhóm khách hàng liên quan.
• Hệ thống nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng: Phân định rõ 4 nhóm nguyên nhân cơ bản gồm môi trường kinh doanh (tự nhiên, chu kỳ kinh tế, lạm phát, thất nghiệp, môi trường pháp lý), phía khách hàng vay vốn (năng lực quản trị, sự minh bạch tài chính, rủi ro đạo đức), nội tại ngân hàng (chính sách tín dụng, năng lực thẩm định và đo lường rủi ro, giám sát sau giải ngân, đạo đức nghề nghiệp cán bộ tín dụng) và nhóm nguyên nhân từ tài sản bảo đảm (tính pháp lý, tính thanh khoản, biến động giá thị trường).
• Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm tiền nhiệm: Tác giả tổng hợp 9 công trình quốc tế và 3 nghiên cứu tiêu biểu tại Việt Nam. Các nghiên cứu quốc tế bao gồm Irum Saba et al. (2012) tại Mỹ; Al-Abadallat & Al-Shibiri (2013) tại Jordan; Chaibi & Ftiti (2014) tại Đức và Pháp; Skarica (2013) tại Trung và Đông Âu; Makri et al. (2013) tại châu Âu; Hasan & Wall (2003) tại Mỹ, Nhật, Canada; Farhan et al. (2012) tại Pakistan; Tanaskovic & Jandric (2014) tại châu Âu; Ali & Daly (2010) tại Mỹ và Úc. Tại Việt Nam, tác giả tổng thuật công trình của PGS.TS Trương Đông Lộc (2010) tại ĐBSCL; nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc Diệp và Nguyễn Minh Kiều (2015) trên mẫu 32 NHTM sử dụng mô hình OLS; và nghiên cứu của Th.S Lê Bá Trực (2015) sử dụng mô hình GLS giai đoạn 2006 - 2012.

Chương 2: Xác định các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng

Nội dung Chương 2 tập trung phân tích thực trạng nợ xấu của toàn ngành, thực trạng kinh doanh và rủi ro tín dụng tại Vietinbank, cùng quy trình xây dựng mô hình thực nghiệm:

• Thực trạng nợ xấu hệ thống ngân hàng Việt Nam: Phân tích diễn biến nợ xấu giai đoạn 2011 - 2014. Tỷ lệ nợ xấu do NHNN công bố lần đầu năm 2011 ở mức 3,6% - 3,8% (tuy nhiên số liệu ước tính thời điểm tháng 10/2011 là khoảng 10%). Tỷ lệ nợ xấu qua giám sát kỹ thuật đạt đỉnh vào tháng 9/2012 lên tới 17% trước khi giảm dần về mức 4,08% cuối năm 2012; đạt 4,73% vào tháng 10/2013 và lùi về 3,61% cuối năm 2013; và chốt ở mức 3,25% vào ngày 31/12/2014. Tác giả phân tích tác động của các chính sách tái cơ cấu nợ theo Quyết định 780 (tại TP.HCM đã giữ nguyên nhóm 2 cho 250 khách hàng với dư nợ khoảng 106 nghìn tỷ đồng), quy định phân loại nợ mới theo Thông tư 02 và Thông tư 09, cùng cơ chế mua bán nợ của VAMC (vốn điều lệ 500 tỷ đồng, đã mua gần 200.000 tỷ đồng nợ xấu giai đoạn 2014 và đặt kế hoạch mua 70.000 tỷ đồng năm 2015).
• Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại Vietinbank:
  • Vị thế và mạng lưới: Tính đến cuối năm 2014, Vietinbank có quy mô mạng lưới gồm 1 Sở giao dịch, 151 chi nhánh (149 chi nhánh nội địa, 2 chi nhánh tại Đức, 1 chi nhánh tại Lào; sau khi khai trương CN Vân Đồn tháng 4/2015 nâng lên 152 CN), trên 1.000 phòng giao dịch/quỹ tiết kiệm, 9 công ty con hạch toán độc lập và 5 đơn vị sự nghiệp.
  • Tài sản và tăng trưởng dư nợ: Tổng tài sản Vietinbank vượt 660.000 tỷ đồng (đạt 661.132 tỷ đồng), nằm trong nhóm 4 ngân hàng lớn nhất Việt Nam. Dư nợ cho vay tăng trưởng liên tục, đạt 439 nghìn tỷ đồng vào cuối năm 2014 (tăng 17% so với năm 2013).
  • Diễn biến nợ xấu: Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức 1,1% trên tổng dư nợ cho vay nền kinh tế (và 0,89% trên tổng dư nợ tín dụng), thấp hơn tỷ lệ nợ xấu bình quân toàn ngành.
  • Cơ cấu danh mục và phân tán rủi ro: Báo cáo trình bày các bảng số liệu phân tích nợ xấu và mức độ tập trung tín dụng giai đoạn 2009 - 2014 phân theo ngành kinh tế, thời hạn tín dụng, thành phần kinh tế và trích lập dự phòng rủi ro.
• Xây dựng mô hình thực nghiệm xác định nhân tố ảnh hưởng: Trình bày căn cứ lựa chọn các biến số vi mô và vĩ mô đưa vào mô hình hồi quy OLS nhằm giải thích biến động của tỷ lệ nợ xấu (NPL) tại Vietinbank, kèm theo các kiểm định thống kê và phân tích kết quả ước lượng thực nghiệm.

Chương 3: Kiến nghị một số giải pháp nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng

Dựa trên các phát hiện từ thực trạng và mô hình lượng hóa, Chương 3 đề xuất định hướng và các khuyến nghị cụ thể:

• Định hướng hoạt động tại Vietinbank: Tăng trưởng tín dụng có chọn lọc, hướng dòng vốn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh ưu tiên của Chính phủ, dịch chuyển cơ cấu danh mục theo hướng giảm thiểu rủi ro tập trung.
• Các nhóm giải pháp nội bộ tại Vietinbank:
  • Nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động thẩm định tín dụng, áp dụng quy trình kiểm soát rủi ro độc lập.
  • Đa dạng hóa danh mục cho vay giữa các ngành nghề, kỳ hạn và đối tượng khách hàng nhằm hạn chế rủi ro hệ thống.
  • Mở rộng tín dụng đi đôi với kiểm soát chất lượng tín dụng, tăng cường giám sát sử dụng vốn sau giải ngân.
  • Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Đào tạo chuyên sâu kỹ năng phân tích ngành cho cán bộ tín dụng và siết chặt đạo đức nghề nghiệp nhằm hạn chế hiện tượng thông đồng, sai phạm nghiệp vụ.
• Khuyến nghị đối với cơ quan quản lý vĩ mô:
  • Khuyến nghị với Chính phủ: Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm; khắc phục bất cập về thẩm quyền cưỡng chế thu hồi nợ của NHTM; sửa đổi các quy định tố tụng dân sự nhằm tạo điều kiện xử lý nhanh các khoản nợ tồn đọng.
  • Khuyến nghị với Ngân hàng Nhà nước: Tăng cường năng lực và đổi mới phương thức thanh tra, giám sát từ xa; tăng cường vai trò kiểm toán độc lập; tăng vốn điều lệ và bổ sung thẩm quyền pháp lý cho VAMC để tổ chức này có thể mua bán nợ theo giá trị thị trường thực tế thay vì giữ hộ nợ như giai đoạn trước.

---

Kết quả và đóng góp

Các dữ liệu và phát hiện chính

Khóa luận đã tổng hợp các dữ liệu thực chứng phản ánh bức tranh tài chính và công tác quản trị rủi ro nợ xấu của Vietinbank so với toàn hệ thống:

Bảng 1: Phân loại nợ theo Thông tư số 02/2013/TT-NHNN áp dụng trong đánh giá rủi ro

Nhóm nợ	Tiêu chí định lượng (Thời gian quá hạn)	Tiêu chí định tính (Khả năng thu hồi vốn)
Nhóm 1 – Nợ đủ tiêu chuẩn	Nợ trong hạn hoặc quá hạn dưới 10 ngày.	Đánh giá có khả năng thu hồi đầy đủ cả nợ gốc và lãi đúng hạn.
Nhóm 2 – Nợ cần chú ý	Quá hạn từ 10 đến 90 ngày; nợ điều chỉnh kỳ hạn trả nợ lần đầu.	Có khả năng thu hồi đầy đủ nợ gốc và lãi nhưng có dấu hiệu suy giảm khả năng trả nợ.
Nhóm 3 – Nợ dưới tiêu chuẩn	Quá hạn từ 91 đến 180 ngày; gia hạn nợ lần đầu; miễn hoặc giảm lãi.	Không có khả năng thu hồi nợ gốc và lãi khi đến hạn; có khả năng tổn thất.
Nhóm 4 – Nợ nghi ngờ	Quá hạn từ 181 đến 360 ngày; nợ cơ cấu lại lần đầu quá hạn dưới 90 ngày; cơ cấu lại lần 2.	Khả năng tổn thất cao.
Nhóm 5 – Nợ có khả năng mất vốn	Quá hạn trên 360 ngày; cơ cấu lại lần đầu quá hạn từ 90 ngày trở lên; cơ cấu lại lần 2 quá hạn; cơ cấu lại lần 3 trở lên.	Không còn khả năng thu hồi, mất vốn.

Bảng 2: So sánh quy mô tổng tài sản Top 4 NHTM Việt Nam năm 2014

Tên Ngân hàng	Tổng tài sản (Tỷ đồng)	Vị thế trong hệ thống
Agribank	762.869	Quy mô tài sản lớn nhất toàn hệ thống
Vietinbank	661.132	Đứng vị trí thứ hai toàn ngành
BIDV	650.340	Đứng vị trí thứ ba toàn ngành
Vietcombank	576.989	Đứng vị trí thứ tư toàn ngành

Bảng 3: Diễn biến lợi nhuận trước thuế của Vietinbank giai đoạn 2009 - 2014

Năm	Lợi nhuận trước thuế (Tỷ đồng)	Tăng trưởng / Ghi chú
2009	1.678	Mức lợi nhuận đầu giai đoạn nghiên cứu
2010	4.598	Tăng mạnh so với năm 2009
2011	8.392	Đạt mức đỉnh trong giai đoạn 6 năm
2012	8.168	Bắt đầu chịu áp lực trích lập dự phòng
2013	7.751	Duy trì trên 7.000 tỷ đồng
2014	7.302	Đạt 100,2% kế hoạch ĐHĐCĐ, giữ vị trí dẫn đầu lợi nhuận ngành

Đóng góp của đề tài

1. Về mặt học thuật: Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý thuyết rủi ro tín dụng và cập nhật các khuôn khổ pháp lý mới tại thời điểm nghiên cứu (chuyển đổi từ Quyết định 493 sang Thông tư 02/2013 và Thông tư 09/2014), đồng thời làm rõ sự khác biệt giữa các chỉ tiêu nợ xấu theo số liệu báo cáo và số liệu đánh giá qua giám sát từ xa của NHNN.
2. Về mặt thực tiễn: Khóa luận là công trình nghiên cứu định lượng chuyên sâu áp dụng trực tiếp cho trường hợp của Vietinbank – một ngân hàng có quy mô dư nợ và tài sản thuộc nhóm dẫn đầu. Đề tài đã phản ánh chân thực áp lực xử lý nợ tồn đọng, chi phí dự phòng rủi ro, và đưa ra các đề xuất điều chỉnh cơ chế hoạt động của VAMC cùng thẩm quyền phát mại tài sản đảm bảo của các tổ chức tín dụng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận bộc lộ một số giới hạn dựa trên dữ liệu và bối cảnh được văn bản ghi nhận:

• Phạm vi dữ liệu: Khóa luận chỉ khảo sát chuỗi số liệu thứ cấp của một ngân hàng đơn lẻ (Vietinbank) trong khung thời gian 2009 - 2014. Điều này hạn chế khả năng tổng quát hóa các phát hiện cho toàn bộ hệ thống NHTM, nhất là nhóm các ngân hàng thương mại cổ phần quy mô nhỏ.
• Tính chuẩn hóa của số liệu nợ xấu: Giai đoạn 2011 - 2014 là thời kỳ chuyển giao chính sách phân loại nợ. Tỷ lệ nợ xấu chịu ảnh hưởng mạnh bởi cơ chế tái cơ cấu nợ giữ nguyên nhóm nợ theo Quyết định 780 và việc hoãn thực hiện phân loại theo dữ liệu CIC quy định tại Thông tư 09, khiến dữ liệu nợ xấu công bố có thể chưa phản ánh hết mức độ rủi ro tiềm ẩn.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu áp dụng mô hình dữ liệu bảng (Panel Data - FEM/REM/GMM) trên toàn bộ hệ thống các NHTM Việt Nam; cập nhật giai đoạn nghiên cứu sau năm 2015 khi Thông tư 02 được áp dụng triệt để thông qua Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC) và xem xét tác động mua bán nợ theo giá thị trường của VAMC.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận cung cấp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Ngân hàng - Tài chính: Cung cấp tài liệu tham khảo hoàn chỉnh về phương pháp luận nghiên cứu rủi ro tín dụng, kỹ thuật xây dựng hệ thống chỉ tiêu đo lường nợ xấu, và khung tổng quan tài liệu nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước.
• Chuyên viên quản trị rủi ro và cán bộ tín dụng tại các NHTM: Tham khảo bảng tổng hợp dấu hiệu cảnh báo sớm rủi ro tài chính và phi tài chính từ khách hàng doanh nghiệp; hiểu rõ bản chất phân loại nợ định tính và định lượng theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN.
• Các nhà hoạch định chính sách: Cung cấp các góc nhìn thực tế về vướng mắc pháp lý trong xử lý tài sản bảo đảm nợ vay và các hạn chế nội tại của cơ chế công ty mua bán nợ (VAMC) với mức vốn điều lệ 500 tỷ đồng ở giai đoạn đầu thành lập.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận giải thích như thế nào về sự chênh lệch lớn giữa các con số nợ xấu của hệ thống ngân hàng được công bố giai đoạn 2011 - 2014?
Trả lời: Tác giả chỉ ra rằng sự chênh lệch bắt nguồn từ hai kênh thu thập dữ liệu: dữ liệu do các tổ chức tín dụng tự báo cáo và dữ liệu do Ngân hàng Nhà nước đánh giá qua giám sát từ xa. Ngoài ra, các con số báo cáo chịu tác động của chính sách cơ cấu nợ giữ nguyên nhóm nợ (theo Quyết định 780), việc hoãn chuyển nhóm nợ theo kết quả của CIC đến hết 31/12/2014 (theo Thông tư 09), cũng như kỹ thuật gia hạn nợ hoặc tránh trích lập dự phòng của một số NHTM.

2. Điểm khác biệt căn bản giữa Thông tư 02/2013/TT-NHNN so với Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN trong việc phân loại nợ là gì?
Trả lời: Theo văn bản khóa luận, Thông tư 02 có 3 điểm thay đổi lớn:

1. Mở rộng phạm vi phân loại nợ sang các tài sản khác như thẻ tín dụng, tiền mua và ủy thác mua trái phiếu doanh nghiệp, ủy thác cấp tín dụng, tiền gửi (trừ tiền gửi thanh toán) tại các TCTD khác.
2. Bắt buộc các TCTD phải kết hợp đồng thời và thống nhất cả phương pháp định lượng (theo số ngày quá hạn) và phương pháp định tính (theo khả năng trả nợ của khách hàng).
3. Bắt buộc TCTD phải sử dụng kết quả phân loại nhóm nợ do CIC cung cấp để điều chỉnh lại nhóm nợ theo nguyên tắc thận trọng (nếu nhóm nợ của TCTD thấp hơn nhóm nợ do CIC xác định thì phải điều chỉnh theo kết quả của CIC).

3. Tình hình tài chính và tỷ lệ nợ xấu của Vietinbank tại thời điểm năm 2014 được văn bản ghi nhận ra sao?
Trả lời: Tính đến 31/12/2014, Vietinbank đạt tổng tài sản 661.132 tỷ đồng (vượt ngưỡng 660 nghìn tỷ đồng, xếp thứ hai trong Top 4 ngân hàng lớn nhất); dư nợ tín dụng đạt khoảng 439 nghìn tỷ đồng (tăng trưởng 17%); vốn huy động tăng 16,4%; lợi nhuận trước thuế đạt 7.302 tỷ đồng (dẫn đầu toàn ngành); và tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức 1,1% trên dư nợ cho vay nền kinh tế (và 0,89% trên tổng dư nợ tín dụng).

4. Khóa luận chỉ ra những rào cản pháp lý thực tế nào khiến các NHTM gặp khó khăn trong việc xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ?
Trả lời: Tác giả phân tích rằng dù văn bản pháp luật quy định NHTM có quyền xử lý tài sản bảo đảm khi khách hàng không trả được nợ, nhưng trên thực tế ngân hàng chỉ là một tổ chức kinh tế, không phải cơ quan quyền lực nhà nước nên không có chức năng cưỡng chế buộc khách hàng bàn giao tài sản. Việc giải quyết tranh chấp qua con đường tố tụng tại Tòa án diễn ra chậm chạp và phức tạp, dẫn đến tình trạng ngân hàng không thể chủ động thanh lý tài sản để thu hồi nợ tồn đọng.

5. Những bất cập trong mô hình hoạt động của VAMC được tác giả phân tích gồm những điểm nào?
Trả lời: Tác giả chỉ rõ VAMC giai đoạn này có mức vốn điều lệ thấp (500 tỷ đồng), không đủ nguồn lực để mua đứt bán đoạn các khoản nợ xấu mà chỉ thực hiện hình thức "mua và giữ hộ" thông qua phát hành trái phiếu đặc biệt. VAMC chưa có kế hoạch và chiến lược mua bán nợ rõ ràng theo thị trường, đồng thời chưa có quy định cơ chế trách nhiệm pháp lý ràng buộc sau thời hạn giữ nợ tối đa 5 năm (hết thời gian nếu chưa xử lý được thì trả lại nợ cho TCTD).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Cao Phi Hùng đã hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết kinh điển và văn bản pháp quy mới về phân loại nợ và rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng thương mại. Thông qua việc phân tích thực trạng hoạt động của Vietinbank giai đoạn 2009 - 2014 kết hợp lượng hóa bằng mô hình kinh tế lượng OLS, đề tài đã làm rõ mức độ tác động của các nhân tố vi mô và vĩ mô đến tỷ lệ nợ xấu. Các khuyến nghị và giải pháp đề xuất bám sát thực tiễn điều hành của Vietinbank cũng như cung cấp luận cứ giá trị cho công tác hoàn thiện thể chế quản lý nợ xấu tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ XÁC ĐỊNH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG 1. Lý luận chung về rủi ro tín dụng 1. Khái niệm rủi ro tín dụng Hệ thống Ngân hàng hiện nay đã có nhiều cải cách, tuy nhiên rủi ro tín dụng vẫn là nguyên nhân chủ yếu gây ra thất thoát và dẫn đến nguy cơ phá sản của ngân hàng.Fitch quan niệm: “Rủi ro tín dụng là loại rủi ro xảy ra khi người vay không thanh toán được nợ theo thỏa thuận hợp đồng dẫn đến sai hẹn trong nghĩa vụ trả nợ. Cùng với rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro chủ yếu trong hoạt động cho vay của Ngân hàng” (Dictionary of Banking terms, Barron’c Educational, Inc, 1997) Timothy W.Koch cho rằng: “Một khi ngân hàng nắm giữ tài sản sinh lời, rủi ro xảy ra khi khách hàng sai hẹn – có nghĩa là khách hàng không thanh toán được vốn gốc và lãi theo thỏa thuận.

Rủi ro tín dụng là sự thay đổi tiềm ẩn thu nhập thuần và trị giá của vốn xuất phát từ việc khách hàng không thanh toán hay thanh toán trễ hạn. Brajovic Henuievan Greuning – Sonja Bratanovic định nghĩa: “Rủi ro tín dụng được định nghĩa là nguy cơ mà người đi vay không thể chi trả tiền lãi hoặc hoàn trả vốn gốc so với thời hạn đã ấn định trong hợp đồng tín dụng, Đây là thuộc tính vốn có của hoạt động ngân hàng. Rủi ro tín dụng tức là việc chi trả bị trì hoãn hoặc tồi tệ hơn là không chi trả được toàn bộ. Điều này gây ra sự cố đối với dòng chu chuyển tiền tệ, gây ảnh hưởng tới khả năng thanh toán của ngân hàng.” (The World Bank) Ở Việt Nam, bắt đầu từ năm 2005, khi Ngân hàng Nhà nước ban hành quyết định 493 về phân loại nợ thì chúng ta mới có cái nhìn tổng quát về rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng.

2 Theo quyết định 493/2005/QĐ-NHNN ban hành ngày 22/04/2005 quy định: “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết.” Tiếp theo là thông tư 02/2013/TT-NHNN ban hành ngày 21/01/2013 quy định: “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nhà nước do khách hàng không thự hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Như vậy, rủi ro tín dụng được hiểu là những rủi ro do khách hàng vay không thực hiện đúng các điều khoản của hợp đồng tín dụng, với biểu hiện cụ thể khách hàng trả chậm nợ, trả nợ không đầy đủ hoặc không trả nợ khi đến hạn các khoản gốc và lãi vay, gây ra những tổn thất về tài chính và khó khăn trong hoạt động kinh doanh ngân hàng 1. Phân loại rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng được chia thành rủi ro giao dịch và rủi ro hệ thống Rủi ro giao dịch là rủi ro mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch gồm 3 loại rủi ro chính: - Rủi ro lựa chọn: là rủi ro liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, khi ngân hàng lựa chọn những Phương án vay vốn có hiệu quả để ra quyết định cho vay.

- Rủi ro bảo đảm: phát sinh từ các tiêu chuẩn bảo đảm như các điều khoản trong hợp đồng tín dụng, các loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo, cách thức đảm bảo và mức cho vay trên giá trị tài sản đảm bảo… - Rủi ro nghiệp vụ: là rủi ro có liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc xếp hạng khoản vay và kỹ thuật xử lý các khoản vay có vấn đề. Sơ đồ phân loại rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng Rủi ro Rủi ro giao dịch hệ thống Rủi ro Rui ro bảo Rủi ro nghiệp Rủi ro Rủi ro lựa chọn đảm vụ nội tại tập trung Rủi ro hệ thống: là hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do hạn chế trong hoạt động quản lý danh mục cho vay của ngân hàng. Rủi ro hệ thống bao gồm: - Rủi ro nội tại: xuất phát từ các yếu tố, đặc điểm riêng có, mang tính riêng biệt bên trong của mỗi chủ thể đi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế. Nó xuất phát từ đặc điểm hoạt động hoặc đặc điểm sử dụng vốn của khách hàng vay vốn - Rủi ro tập trung là trường hợp Ngân hàng tập trung vốn cho vay quá nhiều với một số khách hàng, cho vay quá nhiều doanh nghiệp hoạt động trong cùng một ngành, lĩnh vực kinh tế hay cùng một vùng địa lý nhất định hoặc cùng một loại hình cho vay có rủi ro cao.

Ngoài ra, nếu căn cứ vào khả năng trả nợ của khách hàng, rủi ro tín dụng được phân chia thành các loại sau: - Rủi ro không hoàn trả nợ đúng hạn (rủi ro đọng vốn): Khi thiết lập mối quan hệ tín dụng, ngân hàng và khách hàng vay phải quy ước về thời gian hoàn trả nợ vay. 4 Tuy nhiên đến thời hạn mà ngân hàng vẫn chưa thu hồi được vốn vay, những tổn thất xảy ra trong trường hợp này người ta gọi đó là rủi ro không hoàn trả nợ đúng hạn. - Rủi ro do không có khả năng trả nợ: là rủi ro xảy ra trong trường hợp khách hàng đi vay đã mất khả năng chi trả. Do vậy ngân hàng phải thanh lý tài sản đảm bảo của khách hàng để thu hồi nợ.

Dấu hiệu nhận biết rủi ro tín dụng 1. Các dấu hiệu tài chính Các chỉ số thanh khoản cho thấy dấu hiệu suy yếu: hệ số thanh toán nhanh, hệ số thanh toán tức thời…. Các chỉ tiêu này quá thấp cho thấy doanh nghiệp đang mất dần thanh khoản và có khả năng không trả được tiền vay cho ngân hàng. Cơ cấu vốn không hợp lý: được biểu hiện bằng hệ số nợ, hệ số nợ trên vốn chủ sở hữu, hệ số nợ dài hạn….

Nhìn chung, hệ số nợ cao trong tổng nguồn vốn của doanh nghiệp thường phản ánh mức độ rủi ro tài chính của doanh nghiệp cao. Các chỉ số khả năng sinh lời cho thấy dấu hiệu suy yếu: ROA (tỷ suất lợi nhuận / tổng tài sản), ROE (tỷ suất lợi nhuận / Vốn chủ sở hữu)… Các vòng quay hoạt động thể hiện sự suy yếu: vòng quay hàng tồn kho, vòng quay các khoản phải thu… Các vòng quay ở mức không hợp lý thể hiện quá trình luân chuyển vốn không hiệu quả, vốn bị ứ đọng hoặc luân chuyển quá nhanh. Các chỉ số trên cho phép ta đánh giá được thực trạng tình hình sản xuất kinh doanh, khả năng tài chính cũng như khả năng trả nợ của doanh nghiệp, phát hiện ra những dấu hiệu của RRTD. Các dấu hiệu phi tài chính Dấu hiệu liên quan đến phương pháp quản lý của khách hàng - Có sự thay đổi về cơ cấu nhân sự trong hệ thống quản trị như: chủ tịch hồi đồng quản trị, thành viên hội đồng quản trị, điều này có thể làm thay đổi các chính sách của công ty.

- Xuất hiện sự bất đồng trong hệ thống điều hành sẽ làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của Doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả và dòng tiền của phương án kinh doanh hoặc dự án. - Ít kinh nghiệm, xuất hiện nhiều hành động nhất thời, không có khả năng đối phó với những thay đổi, điều này ảnh hưởng đến khả năng giải quyết những khó khăn và đưa doanh nghiệp vượt qua khó khăn. - Thuyên chuyển nhân viên quá thường xuyên dẫn đến sự mất ổn đinh trong doanh nghiệp - Tranh chấp trong quá trình quản lý, khiến cho những chính sách điều hành công ty không thống nhất và ảnh hưởng đến sự hoạt động ổn định của công ty. - Chi phí quản lý bất hợp pháp, dễ dẫn đến rủi ro cho ngân hàng.

Quản lý có tính gia đình Dấu hiệu liên quan đến khách hàng - Giảm sút mạnh số dư tiền gửi, khả năng thanh khoản của doanh nghiệp giảm và dẫn đến khả năng doanh nghiệp không có tiền trả nợ ngân hàng - Công nợ gia tăng và mức độ vay thường xuyên. Doanh nghiệp có thể yêu cầu khoản vay vượt quá nhu cầu dự kiến và chấp nhận nguồn tài trợ lãi suất cao, đối với các doanh nghiệp này có thể là họ rất cần tiền để kinh doanh, 6 tuy nhiên khả năng trả nợ cho ngân hàng không chắc chắn, có thể dẫn đến rủi ro tín dụng cho Ngân hàng. Dấu hiệu vấn đề kỹ thuật và thương mại - Khó khăn trong phát triển sản phẩm mới hoặc không có sản phẩm thay thế: khi bộ phận phát triển sản phẩm không làm tốt vai trò của mình thì sản phẩm của công ty tung ra thị trường sẽ không được người tiêu dùng đón nhận, doanh thu kém và thua lỗ. - Những thay đổi chính sách của nhà nước: nếu ngành nghề của công ty hoạt động không thuộc lĩnh vực nhà nước khuyến khích thì rất có thể khi chính sách nhà nước thay đổi, công ty sẽ gặp nhiều khó khăn hơn trong hoạt động.

- Thay đổi trong quyền sở hữu: khi công ty hoạt động không hiệu quả, chủ doanh nghiệp cạn kiệt vốn và thiếu năng lực điều hành, có thể sẽ phải nhượng lại công ty cho người khác có năng lực, điều hành tốt hơn để vực dậy công ty. - Thay đổi ngành nghề kinh doanh: công ty hoạt động không hiệu quả trong lĩnh vực này và quyết định chuyển sang lĩnh vực kinh doanh mới, chưa nhiều kinh nghiệm, chưa thể hiểu biết sâu rộng về lĩnh vực mới nên rất nhiều rủi ro. - Sản phẩm có tính thời vụ cao: sản phẩm có tính thời vụ cao sẽ dẫn đến luồng tiền về không đều, khi thị trường biến động thì kết quả hoạt động của công ty cũng bị ảnh hưởng mạnh. - Có biểu hiện cắt giảm chi phí: chi phí được cắt giảm mạnh có thể là do tình hình hoạt động trên một bộ máy cồng kềnh thực sự không hiệu quả.

- Thay đổi trên thị trường về lãi suất và tỷ giá: khi lãi suất và tỷ giá biện động mạnh mà công ty không thích nghi kịp với thay đổi đó thì sẽ bị công ty khác cạnh tranh, nguy cơ dẫn đến phá sản. 7 - Mất khách hàng lớn: Công ty hoạt động không tốt, chính sách khách hàng không hiệu quả, sản phẩm thì kém hấp dẫn dẫn đến khách hàng bỏ công ty đi.