Nhu cầu chăm sóc sức khỏe mẹ và lựa chọn dịch vụ sinh đẻ tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh maternal health care in vietnam demand for antenatal care and choice of delivery care services, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyen Thi Hoai Trang
• Người hướng dẫn: Dr. Truong Dang Thuy
• Trường học: Eramus University Rotterdam
• Chuyên ngành: Development Economics
• Đề tài: Nhu Cầu Chăm Sóc Sức Khỏe Mẹ Và Lựa Chọn Dịch Vụ Sinh Đẻ Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• Contents
• 1. CHAPTER I: INTRODUCTION
• 1.1. Problem statement
• 1.2. Research objectives
• 1.3. Research questions
• 1.4. Structure
• 2. CHAPTER II: LITERATURE REVIEW
• 2.1. The role of maternity health care
• 2.2. Overview of maternal health and health care in Vietnam
• 2.2.1. The culture
• LIST of TABLES and FIGURES
• ABBREVIATION

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhu cầu chăm sóc sức khỏe mẹ tại Việt Nam

Chăm sóc sức khỏe mẹ là một yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé. Tại Việt Nam, nhu cầu chăm sóc sức khỏe mẹ đang gia tăng, đặc biệt là trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ tử vong mẹ đã giảm đáng kể trong những năm qua, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Việc tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho mẹ và trẻ sơ sinh là rất cần thiết để giảm thiểu rủi ro trong quá trình mang thai và sinh nở.

1.1. Tình hình chăm sóc sức khỏe mẹ và trẻ sơ sinh tại Việt Nam

Tại Việt Nam, tỷ lệ phụ nữ mang thai nhận được dịch vụ chăm sóc sức khỏe trước sinh đã tăng lên đáng kể. Theo khảo sát MICS 2014, 95,8% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản đã nhận được ít nhất một lần chăm sóc trước sinh. Tuy nhiên, vẫn còn sự chênh lệch lớn giữa các vùng miền và nhóm dân tộc, đặc biệt là giữa các khu vực thành phố và nông thôn.

1.2. Vai trò của dịch vụ chăm sóc sức khỏe mẹ

Dịch vụ chăm sóc sức khỏe mẹ không chỉ giúp phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe mà còn cung cấp thông tin cần thiết cho phụ nữ mang thai. Các dịch vụ này bao gồm kiểm tra sức khỏe định kỳ, tư vấn dinh dưỡng và tiêm phòng, giúp giảm thiểu nguy cơ biến chứng trong thai kỳ.

II. Vấn đề và thách thức trong chăm sóc sức khỏe mẹ tại Việt Nam

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc cải thiện dịch vụ chăm sóc sức khỏe mẹ, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải đối mặt. Tỷ lệ tử vong mẹ vẫn còn cao ở một số khu vực, đặc biệt là ở các vùng nông thôn và miền núi. Các yếu tố như nghèo đói, thiếu thông tin và sự phân biệt đối xử giữa các nhóm dân tộc đã ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

2.1. Tình trạng tử vong mẹ và nguyên nhân

Theo báo cáo của WHO, tỷ lệ tử vong mẹ tại Việt Nam đã giảm từ 81 ca trên 100.000 ca sinh vào năm 2000 xuống còn 54 ca vào năm 2015. Tuy nhiên, nguyên nhân chính dẫn đến tử vong mẹ vẫn là các biến chứng trong quá trình mang thai và sinh nở, như băng huyết, nhiễm trùng và sinh khó.

2.2. Sự chênh lệch trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe

Sự chênh lệch trong việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe giữa các nhóm dân tộc và khu vực là một vấn đề nghiêm trọng. Phụ nữ thuộc nhóm dân tộc thiểu số thường gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, với tỷ lệ nhận được dịch vụ chăm sóc trước sinh thấp hơn so với nhóm Kinh.

III. Phương pháp cải thiện dịch vụ chăm sóc sức khỏe mẹ tại Việt Nam

Để cải thiện dịch vụ chăm sóc sức khỏe mẹ, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính phủ và các tổ chức xã hội. Việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của chăm sóc sức khỏe mẹ và trẻ sơ sinh là rất cần thiết. Đồng thời, cần cải thiện cơ sở hạ tầng y tế và đào tạo nhân lực y tế để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao.

3.1. Nâng cao nhận thức cộng đồng về chăm sóc sức khỏe mẹ

Các chương trình truyền thông và giáo dục sức khỏe cần được triển khai rộng rãi để nâng cao nhận thức của phụ nữ về tầm quan trọng của chăm sóc sức khỏe trước và sau sinh. Việc cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác sẽ giúp phụ nữ có quyết định đúng đắn hơn trong việc chăm sóc sức khỏe của bản thân và con cái.

3.2. Cải thiện cơ sở hạ tầng y tế

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng y tế, đặc biệt là ở các vùng nông thôn và miền núi, là rất quan trọng. Cần xây dựng thêm các trung tâm y tế và bệnh viện để đảm bảo phụ nữ có thể tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe một cách dễ dàng và thuận tiện.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chăm sóc sức khỏe mẹ

Nghiên cứu cho thấy rằng việc tăng cường dịch vụ chăm sóc sức khỏe mẹ không chỉ giúp giảm tỷ lệ tử vong mẹ mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể của trẻ sơ sinh. Các chương trình chăm sóc sức khỏe mẹ hiệu quả đã được triển khai tại nhiều địa phương, mang lại kết quả tích cực trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.1. Kết quả từ các chương trình chăm sóc sức khỏe mẹ

Nhiều chương trình chăm sóc sức khỏe mẹ đã được triển khai thành công, giúp tăng cường tỷ lệ phụ nữ mang thai nhận được dịch vụ chăm sóc trước sinh. Các nghiên cứu cho thấy rằng những phụ nữ tham gia vào các chương trình này có tỷ lệ sinh an toàn cao hơn và ít gặp biến chứng hơn.

4.2. Các mô hình chăm sóc sức khỏe mẹ hiệu quả

Một số mô hình chăm sóc sức khỏe mẹ đã được áp dụng thành công tại Việt Nam, như mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện, kết hợp giữa y tế cộng đồng và y tế gia đình. Những mô hình này đã giúp cải thiện đáng kể chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của người dân.

V. Kết luận và tương lai của chăm sóc sức khỏe mẹ tại Việt Nam

Chăm sóc sức khỏe mẹ là một lĩnh vực quan trọng cần được chú trọng trong chính sách y tế của Việt Nam. Để đạt được các mục tiêu về sức khỏe mẹ và trẻ sơ sinh, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức phi chính phủ và cộng đồng. Tương lai của chăm sóc sức khỏe mẹ tại Việt Nam phụ thuộc vào việc cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường tiếp cận cho tất cả phụ nữ.

5.1. Định hướng phát triển dịch vụ chăm sóc sức khỏe mẹ

Trong tương lai, cần tiếp tục đầu tư vào các chương trình chăm sóc sức khỏe mẹ, đặc biệt là ở các khu vực khó khăn. Việc phát triển các dịch vụ chăm sóc sức khỏe mẹ toàn diện sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho phụ nữ và trẻ em.

5.2. Tầm quan trọng của chính sách hỗ trợ

Chính phủ cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cụ thể để khuyến khích phụ nữ tham gia vào các dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Các chính sách này nên tập trung vào việc giảm thiểu chi phí và nâng cao chất lượng dịch vụ, đảm bảo rằng mọi phụ nữ đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỷ lệ tử vong mẹ tại Việt Nam đã ghi nhận sự cải thiện đáng kể khi giảm từ 81 ca trên 100.000 trẻ sinh sống vào năm 2000 xuống còn 54 ca vào năm 2015, chính thức hoàn thành Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ số 5. Mặc dù tỷ lệ phụ nữ mang thai khám thai ít nhất một lần đạt mức 95,8% trên phạm vi cả nước theo khảo sát MICS năm 2014, tỷ lệ tiếp cận đủ từ 4 lần khám thai trở lên chỉ đạt 73,7%. Thực trạng này phản ánh khoảng cách bất bình đẳng sâu sắc giữa các tầng lớp xã hội và vùng địa lý: tỷ lệ khám thai từ 4 lần trở lên của phụ nữ dân tộc thiểu số chỉ đạt 32,7%, thấp hơn nhiều so với mức 73,2% của phụ nữ dân tộc Kinh; đồng thời tỷ lệ tử vong mẹ tại vùng núi cao vẫn gấp hơn 3 lần so với vùng đồng bằng.

Luận văn giải quyết vấn đề chênh lệch tiếp cận y tế bằng cách phân tích các yếu tố quyết định nhu cầu chăm sóc tiền sản và sự lựa chọn cơ sở sinh con của phụ nữ Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng mẫu khảo sát gồm 1.479 phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ từ 15 đến 49 tuổi đã sinh con trong vòng hai năm trước thời điểm điều tra MICS 2013-2014 trên phạm vi toàn quốc. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng chính xác giúp các nhà quản lý y tế tối ưu hóa phân bổ nguồn lực, hướng tới mục tiêu giảm thiểu biến chứng sản khoa trực tiếp vốn chiếm tới 80% tổng số ca tử vong mẹ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu tích hợp các nền tảng kinh tế học và hành vi sức khỏe hiện đại để giải thích toàn diện hành vi tiếp cận y tế sinh sản:

• Mô hình Cầu Sức khỏe của Grossman năm 1972: Xem sức khỏe là vốn nhân lực và là hàng hóa kép phục vụ cả mục đích đầu tư lẫn tiêu dùng, trong đó nhu cầu dịch vụ y tế chịu chi phối bởi chi phí cơ hội, thu nhập, học vấn và tốc độ khấu hao sức khỏe theo tuổi tác.
• Mô hình Hành vi Sử dụng Dịch vụ Y tế của Andersen năm 1995: Phân chia các yếu tố ảnh hưởng thành ba nhóm chính gồm nhóm tiền đề (học vấn, độ tuổi, dân tộc, niềm tin), nhóm hỗ trợ (thu nhập hộ gia đình, mức độ giàu có, khoảng cách cơ sở y tế) và nhóm nhu cầu (đánh giá rủi ro thai nghén).
• Lý thuyết Ba Sự Chậm Trễ của Thaddeus và Maine năm 1994: Giải thích các rào cản dẫn đến tử vong mẹ qua sự chậm trễ trong quyết định tìm kiếm dịch vụ, tiếp cận cơ sở y tế và tiếp nhận điều trị thích hợp.
• Mô hình Lựa chọn Nhà cung cấp của Gertler, Locay và Sanderson năm 1987: Phân tích hàm hữu dụng tối đa của sản phụ khi lựa chọn nơi sinh dựa trên sự đánh đổi giữa chi phí, thời gian và chất lượng cảm nhận.

Các khái niệm trọng tâm bao gồm chăm sóc tiền sản định kỳ, dịch vụ sinh con an toàn và động thái chuẩn mực cộng đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu khai thác bộ dữ liệu Điều tra các Mục tiêu Phát triển Bền vững về Trẻ em và Phụ nữ Việt Nam giai đoạn 2013-2014 (MICS 5) do Tổng cục Thống kê và UNICEF thực hiện trên quy mô 10.018 hộ gia đình. Mẫu nghiên cứu gồm 1.479 phụ nữ trong độ tuổi từ 15 đến 49 tuổi có con sinh sống trong vòng hai năm gần nhất nhằm giảm thiểu tối đa sai số nhớ lại. Phương pháp chọn mẫu phân tầng đa giai đoạn đảm bảo tính đại diện cao cho khu vực thành thị, nông thôn và sáu vùng kinh tế xã hội trên toàn quốc.

Về phương pháp phân tích định lượng, tác giả sử dụng mô hình hồi quy Nhị thức Âm để ước lượng hàm cầu về số lần khám thai. Kiểm định tỷ số hợp lý xác nhận tham số phân tán alpha có ý nghĩa thống kê ở mức 1% (p-value xấp xỉ 0), chỉ ra hiện tượng phân tán vượt mức rõ rệt khi phương sai lớn hơn kỳ vọng trung bình (5,69 lần), khiến mô hình Poisson thông thường bị chệch. Chuẩn sai vững được áp dụng nhằm kiểm soát hiện tượng phương sai thay đổi. Đối với quyết định lựa chọn địa điểm sinh gồm ba danh mục rời rạc (sinh tại nhà, bệnh viện công và cơ sở tư nhân), mô hình hồi quy Logistic Đa thức được vận hành với nhóm cơ sở là bệnh viện công. Toàn bộ quy trình phân tích dữ liệu thực nghiệm được hoàn tất trong mốc thời gian 2015-2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình hồi quy Nhị thức Âm và Logistic Đa thức mang lại nhiều phát hiện định lượng quan trọng:

• Trình độ học vấn và độ tuổi của người mẹ có tác động thuận chiều mạnh mẽ đến tần suất khám thai. Phụ nữ không có bằng cấp có số lần khám thai ít hơn 1,67 lần so với nhóm có trình độ đại học trở lên, trong khi nhóm có bằng tiểu học hoặc trung học cơ sở có số lần khám thấp hơn khoảng 0,98 lần. Mỗi năm tuổi tăng thêm của sản phụ làm tăng số lần khám thai thêm 0,016 lần với ý nghĩa thống kê ở mức 1%.
• Thứ tự sinh và tình trạng hôn nhân tạo ra rào cản lớn. Mỗi đứa con sinh thêm làm giảm 0,6 lần khám thai của người mẹ. Phụ nữ đơn thân hoặc ly thân có số lần khám thai thấp hơn 1,16 lần so với phụ nữ đang có gia đình trọn vẹn do áp lực định kiến xã hội.
• Điều kiện kinh tế hộ gia đình và yếu tố dân tộc tạo ra khoảng cách rõ rệt. Phụ nữ thuộc nhóm nghèo nhất có số lần khám thai thấp hơn 1,1 lần so với nhóm giàu có. Phụ nữ dân tộc thiểu số có số lần khám thai trung bình thấp hơn 0,6 lần so với nhóm người Kinh và người Hoa.
• Chuẩn mực cộng đồng và phân bố vùng miền chi phối mạnh mẽ hành vi y tế. Tỷ lệ phụ nữ trong xã sinh con tại bệnh viện tăng lên giúp thúc đẩy số lần khám thai cá nhân tăng thêm 0,03 lần. Ngược lại, phụ nữ sinh sống tại vùng khó khăn như Bắc Trung Bộ, Duyên hải miền Trung, Tây Nguyên và Trung du miền núi phía Bắc có số lần khám thai thấp hơn 1,71 lần so với Đồng bằng sông Cửu Long. Về địa điểm sinh, 9,2% phụ nữ (136 người) vẫn sinh con tại nhà, trong đó tỷ lệ nghèo trung bình của cộng đồng nơi họ sinh sống lên tới 87,35%.

Thảo luận kết quả

Các bằng chứng định lượng trong nghiên cứu có thể được trực quan hóa sinh động thông qua bảng hệ số tác động biên kết hợp biểu đồ phân tán và đường hồi quy xu hướng, phản ánh mối tương quan nghịch biến rõ nét giữa tỷ lệ nghèo của cộng đồng, thứ tự sinh con với số lần khám thai định kỳ.

Về mặt nguyên nhân, học vấn cao giúp thai phụ chủ động tiếp cận thông tin y tế và tăng cường quyền tự quyết trong gia đình. Việc tiếp xúc thường xuyên với báo chí giúp tăng 0,39 lần khám thai, khẳng định vai trò cung cấp kiến thức của truyền thông. Ngược lại, gánh nặng chăm sóc nhiều con nhỏ tạo ra rào cản kép về thời gian và chi phí đi lại. Hiện tượng phụ nữ đơn thân ít đi khám thai phản ánh tâm lý e ngại sự kỳ thị xã hội trong môi trường văn hóa truyền thống.

So sánh với các nghiên cứu trước đây của Sepehri và cộng sự năm 2008 hay Celik và Hotchkiss năm 2000, kết quả nghiên cứu này tái khẳng định tính bao trùm của các yếu tố kinh tế xã hội, đồng thời đóng góp giá trị mới khi chỉ ra tác động lan tỏa từ chuẩn mực hành vi cộng đồng. Nghiên cứu chứng minh rằng quyết định chăm sóc sức khỏe sinh sản chịu ảnh hưởng sâu sắc từ bối cảnh kinh tế và chuẩn mực tập thể nơi thai phụ sinh sống.

Đề xuất và khuyến nghị

Trên cơ sở các phát hiện thực nghiệm, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe bà mẹ tại Việt Nam:

• Thiết lập gói hỗ trợ tài chính trực tiếp và mở rộng mạng lưới y tế lưu động cho phụ nữ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số. Cơ quan thực hiện: Bộ Y tế chủ trì phối hợp với Ủy ban Dân tộc và Ủy ban nhân dân các tỉnh miền núi. Mục tiêu định lượng: Nâng tỷ lệ khám thai đủ từ 4 lần trở lên ở nhóm dân tộc thiểu số từ 32,7% lên tối thiểu 65% và hạ tỷ lệ sinh con tại nhà xuống dưới 2% vào năm 2028. Lộ trình triển khai: Giai đoạn 2026-2028.
• Đổi mới và đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe sinh sản thích ứng văn hóa địa phương. Cơ quan thực hiện: Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Trung ương kết hợp Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Mục tiêu định lượng: Tiếp cận 90% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản qua kênh tin nhắn điện thoại và truyền thanh cơ sở, đồng thời gia tăng 25% số lần khám thai ở nhóm phụ nữ đơn thân và mang thai con thứ ba trở lên. Lộ trình thực hiện: Giai đoạn 2026-2027.
• Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và phân bổ trang thiết bị khám sản khoa đồng đều cho tuyến y tế cơ sở. Cơ quan thực hiện: Bộ Y tế phối hợp Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Mục tiêu định lượng: Trang bị đầy đủ máy siêu âm và thiết bị xét nghiệm máu, nước tiểu chuẩn cho 100% trạm y tế xã tại các vùng Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ và miền núi phía Bắc, rút ngắn độ chênh lệch số lần khám thai liên vùng xuống dưới 0,5 lần. Lộ trình: Giai đoạn 2026-2030.
• Chuẩn hóa và nâng cao năng lực cho đội ngũ cô đỡ thôn bản và cán bộ y tế cơ sở trong việc theo dõi thai nghén nguy cơ cao. Cơ quan thực hiện: Sở Y tế các địa phương và Trung tâm Y tế cấp huyện. Mục tiêu định lượng: Đảm bảo 98% ca sinh nở trên toàn quốc có sự trợ giúp của nhân viên y tế có kỹ năng chuyên môn tại cơ sở y tế đạt chuẩn. Lộ trình: Giai đoạn 2026-2029.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho bốn nhóm đối tượng trọng tâm:

• Các chuyên gia hoạch định chính sách y tế công cộng và cán bộ quản lý thuộc Bộ Y tế, Bộ Kế hoạch và Đầu tư: Sử dụng hệ số tác động biên làm căn cứ khoa học để thiết kế các chính sách phân bổ ngân sách y tế cơ sở và xây dựng chương trình can thiệp giảm tử vong mẹ có trọng điểm.
• Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế Phát triển, Kinh tế Y tế và Xã hội học: Tham khảo khung phân tích kết hợp giữa lý thuyết kinh tế vi mô với các kỹ thuật kinh tế lượng chuyên sâu như mô hình Nhị thức Âm và Logistic Đa thức trên dữ liệu khảo sát vi mô MICS gồm 1.479 quan sát.
• Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan phát triển quốc tế như UNICEF, WHO, UNFPA: Khai thác bằng chứng thực nghiệm về tác động cấp cộng đồng để tài trợ và triển khai các dự án nâng cao năng lực y tế sinh sản tại vùng sâu vùng xa trên phạm vi 6 vùng sinh thái.
• Ban giám đốc bệnh viện chuyên khoa sản nhi, trung tâm y tế dự phòng và cán bộ y tế tuyến huyện: Hoàn thiện quy trình quản lý thai nghén trong 2 năm đầu đời của trẻ, cải thiện kỹ năng giao tiếp y khoa để vượt qua rào cản ngôn ngữ và văn hóa với đồng bào dân tộc thiểu số.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao mô hình Nhị thức Âm được ưu tiên hơn mô hình Poisson trong phân tích số lần khám thai?
Trong mẫu nghiên cứu gồm 1.479 phụ nữ, dữ liệu số lần khám thai có hiện tượng phân tán vượt mức khi phương sai lớn hơn giá trị trung bình 5,69 lần. Kiểm định tỷ số hợp lý cho thấy tham số phân tán alpha có ý nghĩa thống kê rất cao (p-value xấp xỉ 0), chứng minh mô hình Nhị thức Âm giúp ước lượng hệ số chuẩn xác và khắc phục hoàn toàn sai số của mô hình Poisson.

Yếu tố cá nhân nào tạo ra khoảng cách lớn nhất đối với số lần khám thai của phụ nữ?
Trình độ học vấn là yếu tố chi phối mạnh nhất. Phụ nữ không có bằng cấp có số lần khám thai ít hơn 1,67 lần so with người có trình độ đại học trở lên. Tiếp theo là tình trạng hôn nhân không trọn vẹn làm giảm 1,16 lần và hoàn cảnh nghèo đói làm giảm 1,1 lần, phản ánh tác động đồng thời của rào cản tài chính và tâm lý xã hội.

Vì sao số con sinh ra càng nhiều thì số lần khám thai của người mẹ lại có xu hướng giảm?
Mỗi đứa con sinh thêm làm giảm 0,6 lần khám thai do áp lực chăm sóc gia đình đông con gây hạn chế nghiêm trọng về thời gian và tài chính. Bên cạnh đó, tâm lý ỷ lại vào kinh nghiệm của các lần sinh nở an toàn trước đây và sự lo ngại bị xử phạt theo chính sách quy mô gia đình hai con tại một số địa phương cũng khiến sản phụ bỏ qua các mốc khám thai quan trọng.

Đặc điểm cộng đồng ảnh hưởng như thế nào đến quyết định lựa chọn nơi sinh của thai phụ?
Chuẩn mực hành vi tập thể có sức lan tỏa mạnh mẽ: sống tại cộng đồng có tỷ lệ sinh viện cao giúp tăng 0,03 lần khám thai và thúc đẩy sản phụ đến cơ sở y tế. Ngược lại, tại những cộng đồng nghèo nàn với tỷ lệ nghèo lên tới 87,35%, hạ tầng giao thông cách trở và chi phí cơ hội cao khiến 136 phụ nữ trong mẫu khảo sát chọn sinh con tại nhà.

Phương tiện truyền thông đại chúng có vai trò cụ thể như thế nào đối với hành vi chăm sóc thai sản?
Thói quen đọc báo và tạp chí thường xuyên giúp tăng 0,39 lần khám thai có ý nghĩa thống kê, đồng thời nâng cao nhận thức về nguy cơ biến chứng sản khoa. Tiếp cận thông tin định kỳ giúp phụ nữ chủ động tuân thủ khuyến nghị khám thai ít nhất 4 lần của Tổ chức Y tế Thế giới và ưu tiên sinh con tại các cơ sở y tế có nhân viên chuyên môn trợ giúp.

Kết luận

Nghiên cứu mang lại những đóng góp cốt lõi và định hướng hành động rõ ràng:

• Cung cấp bằng chứng thực nghiệm giá trị từ 1.479 quan sát đại diện quốc gia về thực trạng và các yếu tố quyết định hành vi chăm sóc sức khỏe sinh sản tại Việt Nam.
• Khẳng định vai trò nền tảng của giáo dục, độ tuổi và truyền thông trong việc gia tăng số lần khám thai đạt chuẩn từ 4 lần trở lên.
• Làm rõ những rào cản nghiêm trọng từ đói nghèo, định kiến hôn nhân, gánh nặng con đông và sự tụt hậu về y tế tại các vùng miền khó khăn.
• Đóng góp phương pháp luận chuẩn xác khi kết hợp mô hình Nhị thức Âm và Logistic Đa thức để xử lý dữ liệu đếm và lựa chọn danh mục.
• Xác lập cơ sở định lượng vững chắc cho lộ trình chính sách y tế giai đoạn 2026-2030 nhằm thu hẹp khoảng cách bất bình đẳng và bảo vệ sức khỏe bà mẹ.

Luận văn là tài liệu tham khảo thiết thực cho các nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách và tổ chức phát triển y tế. Hãy khai thác ngay các phát hiện thực nghiệm này để xây dựng những can thiệp y tế công bằng, toàn diện và hiệu quả hơn cho phụ nữ Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

UNIVERSITY OF ECONOMICS ERAMUS UNIVERSITY ROTTERDAM HO CHI MINH CITY INSTITUTE OF SOCIAL STUDIES THE NETHERLANDS VIETNAM VIETNAM - NETHERLANDS PROGRAMME FOR M.A IN DEVELOPMENT ECONOMICS MATERNAL HEALTH CARE IN VIETNAM: DEMAND FOR ANTENATAL CARE AND CHOICE OF DELIVERY CARE SERVICES By Nguyen Thi Hoai Trang A Thesis Submitted in Partial Fulfilment of the Requirements for the Degree of Master of Art in Development Economics Academic Supervisor: Dr. Truong Dang Thuy HO CHI MINH CITY, June 2016 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DECLARATION “This is to certify that this thesis entitled “MATERNAL HEALTH CARE IN VIETNAM: DEMAND FOR ANTENATAL CARE AND CHOICE OF DELIVERY CARE SERVICES”, which is submitted by me in fulfillment of the requirements for the degree of Master of Art in Development Economics to the Vietnam – The Netherlands Programme (VNP). The thesis constitutes only my original work and due supervision and acknowledgement have been made in the text to all materials used. HCMC, June 06th, 2016 Nguyen Thi Hoai Trang i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ACKNOWLEDGEMENT I would like to acknowledge my supervisor, Dr.

Truong Dang Thuy for his great contribution to my thesis. Without his support, my thesis would be not possible. By his large knowledge and experiences, he gave me the informative comments and enabled me to understand my work better. I would like to express my sincere gratitude to his guidance and encouragement, which make me stronger to overcome the challenges and fulfill my work completely.

By this chance, I would like to express my appreciation toward all lecturers of the Vietnam – Netherlands Program who have provided with valuable economic knowledge during my study in this program. Next, I wish to thank to all my friends here at VNP- MDE 19, who share unforgettable memories in studying together. Finally, I would like to express my deep gratitude to my family for their support and endurance when I pursue my postgraduate studies. ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABSTRACT This thesis research aims to analyze the impact of individual characteristics, household characteristic and communities in utilization of maternal health care services in Vietnam.

Using the latest data of Vietnam’s Multiple Indicator Cluster Survey 2013-2014, it employs the Negative Nominal Model for demand of prenatal care visits and Multinomial Logistic Model for the choice of delivery facility. With respect to the demand of prenatal care visits, the result shows that higher education, higher age, exposure to mass media and no religion increase the number of prenatal care visits while higher birth order, unmarried or separated status, ethnicity group and lower household wealth index decrease the number of prenatal care. Moreover, living in rural, disadvantaged areas and the community with higher illiteracy rate decrease the demand of prenatal care visits while living in the community with higher proportion of women giving birth at health facilities increase the demand. Concerning the choice of delivery facility, more prenatal care visits and exposure to mass media are positively associated with the choice of giving birth at public hospital.

In contrast, suffering the burden of taking care more children, lower household wealth index, living in rural and the community with higher illiteracy ratio adversely affect the choice of public hospital delivery. The results suggest the improvement of maternal health program in rural and underdeveloped areas as well as universal education over the country, especially for the ethnic minority group. Keywords: prenatal care visits, the place of childbirth, individual characteristics, household characteristics, community characteristics, Vietnam. iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Contents DECLARATION.

iii LIST of TABLES and FIGURES .1 The role of maternity health care .2 Overview of maternal health and health care in Vietnam .2 The two-child policy .3 Maternal mortality ratio and maternal health care in Vietnam .3 The demand for health care .2 Empirical Literature Review .4 The choice of health care provider. 19 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Empirical literature review. 23 METHODOLOGY AND DATA DESCRIPTION .1 Demand for Prenatal care .2 Choice of birth delivery facility. 29 RESULTS AND DISCUSSIONS .2 Analysis of Demand for prenatal care .2 Analysis of Negative Binomial Model .3 Analysis of Choice in the delivery care providers .2 Analysis of Multinomial Logistic Model.

47 CONCLUSION, RECOMMENDATION and LIMITATION .3 Limitation and Further Research. 50 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. 71 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LIST of TABLES and FIGURES List of Tables Table 1: Description of Variables. 30 Table 2:Descriptive Results – Numeric Variables.

33 Table 3 : Descriptive Results - Dummy Variables. 33 Table 4: Bivariate analysis in the demand of prenatal care visits. 35 Table 5: Negative binomial regression for the demand of prenatal care visits. 40 Table 6 : Bivariate analysis in the choice of delivery care providers - numeric independent variables.

41 Table 7:Bivariate analysis in the choice of delivery care provider – dummy independent variables. 43 Table 8: Multinomial Logistic Regression for the choice of delivery care provider. 46 Table 9: Marginal effects for the choice of delivery care provider. 47 List of Figures Figure 1: MMR in Vietnam in the period of 2000 – 2015.

8 Figure 2: MMR of the Asian countries in the period of 2000 – 2015. 8 Figure 3: Percentage of women having at least 1 visit and at least 4 visits during pregnancy. 9 Figure 4: The percentage of the women taking antenatal care visits by residence in 2011 and 2014. 10 Figure 5: The percentage of the women taking antenatal care visits by ethnicity in 2011 and 2014.

10 Figure 6 The association between individual level, household level and community level characteristics with the utilization of maternal health care services. 25 Figure 7: The association between the demand of maternal care visits and numerical independent variables. 37 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ABBREVIATION ANC Antenatal Care CSDH Commission on Social Determinants on Heath GSO General Statistics Office IMR Infant Mortality Ratio MDGs Millennium Development Goals MICS Multiple indicator cluster survey MMR Maternal Mortality Ratio WHO World Health Organization viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHAPTER I INTRODUCTION 1.1 Problem statement There is a growing concern about the maternal health care globally, especially in low income countries. World Health Organization (WHO 2014) reported that the global maternal mortality ratio (MMR) in 2013 was 210 maternal deaths per 100 000 live births, decreasing from 380 maternal deaths per 100 000 live births in 1990.

However, the ratio in developing regions was 14 times higher than in developed regions. Even though maternal death is generally decreasing worldwide, it has yet to achieve the target of Millennium Development Goal 5 by reducing the MMR by three quarters between 1990 and 2015 (WHO 2014). The maternal death has direct causes and indirect causes. The direct cause results from arising complications during pregnancy, delivery and postpartum, or improper treatment such as hemorrhage, infection, obstructed labor, unsafe abortion, ectopic pregnancy and anesthesia- related deaths while the indirect cause results from the disease which previously exists or be not due to indirect obstetric causes like hepatitis anemia, malaria, heart disease and tetanus (WHO 2005).

It was reported that direct causes made up the higher number of maternal death than indirect causes with 80% of the total MMR (WHO 2005). These complications could be preventable thanks to the intervention of health care such as antenatal care and delivery care, which was introduced by WHO in the safe motherhood package in 1994 (Tran 2012). Antenatal cares provide the opportunities to pregnancy women and their family to be informed of their health and the growth status of unborn baby. Low birth weights could be prevented if the pregnant women are well acknowledged about their unborn baby’s weight and height during the antenatal care and then improve their diet.

In addition, antenatal check-ups detect the danger signs and risks of pregnancy and delivery and make timely interventions. For example, tetanus immunization in the antenatal care period is vital to save the life of the women and their baby. The management of high blood pressure during pregnancy ensures the maternal health and increase the infant survival (WHO and UNICEF 2003). Furthermore, delivery care also plays an important role in reducing maternal deaths.

WHO recommended the child birth at health facility or attended by skilled health staffs to ensure to the safe delivery and give birth to healthy baby. With good hygiene and adequate medical equipment, the delivery at facility could decrease the complications arising from the 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] labor such as hemorrhage, obstructed labor. In addition, skill health professionals are available in the facilities ensure safe delivery and provide proper emergency management. (Tran 2012) In pursuit of Millennium Development Goal 5 “Improving maternal health”, Vietnam also is making progress in improving the maternal health with the drop of maternal mortality ratio.

The World Bank shows that MMR in Vietnam has remarkable improvements in last 15 years in decrease from 81 deaths per 100,000 live births in 2000 to 54 per 100,000 in 2015. The access to antenatal care, an important period for health of pregnant women and their baby and delivery service has also increased. Multiple indicator cluster survey in 2014 (MICS 5) shows that the percentage of women aged 15-49 with a live birth in the last two years who received antenatal care at least once is 95.8 per cent nationwide. However, there are considerable disparity in maternal mortality ratio and utilization of maternal health care among ethnicity group, place of residence and the regions where the pregnant women are living.

MPI 2015 reported that maternal mortality in mountainous areas is more than three times higher than in lowland areas. Furthermore, MICS5 indicates that the times of prenatal care visits differs among the women living rural and urban area, especially regarding having more than 4 visits. In addition, the ethnic minority groups get more disadvantage of access to maternal health care with 79% of those having 1 visit and 32.7% of those having at least 4 visits compared to 99.1 % of the Kinh group as shown. Therefore, growing disparities in health outcomes and health care utilization have posed a great challenging in recent years.

The above challenges lead to several studies in the utilization of maternal health care in Vietnam. Most of them focused on the influence of demographic and socioeconomic factors (Sepheri et al. 2008, Tran et al. 2011, Goland et al.

2012, Malqvist et al. 2012, Malqvist et al. Demographic factors which were shown to increase the probability of the health services are younger age, low birth order while the factors reported to decrease the probability are separated or unmarried status, unintended pregnancy. In addition, socio-economic factors make greater influence on the use of the maternal health care services.

Higher education level of a woman is the most important determinant reported in the previous studies (Sepheri et al. 2008, Tran et al. 2011, Goland et al. 2012, Malqvist et al.

2012, Malqvist et al. Lower household income is also shown to be a strong factor in the likelihood of using maternal health care (Sepheri et al. 2008, Goland et al. Some studies emphasized the disparity in the maternal health care utilization among ethnic majority and minority groups (Malqvist et al.

2012, Malqvist et al. On the other hand, major equity in rural and urban 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] areas also was identified by Tran et al. (2011) and Sepheri et al. (2008) pointed out the regional disparity in the availability and accessibility to the maternal health care in Vietnam.

However, most of them overlooked the community factors, except Sepheri et al. (2008) estimating the impacts of poverty rate.