Nghiên cứu các nhân tố tác động đến lạm phát tại Việt Nam - Trường Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh

Khám phá các nhân tố tác động đến lạm phát tại Việt Nam qua luận văn thạc sĩ, phân tích sâu sắc và thông tin hữu ích cho nghiên cứu kinh tế.

• Tác giả: Lê Nguyễn Nguyệt Hường
• Người hướng dẫn: PGS. Trầm Thị Xuân Hương
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Tác Động Đến Lạm Phát Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LẠM PHÁT VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN LẠM PHÁT
• 1.1. Phân loại lạm phát
• 1.2. Nguyên nhân lạm phát
• 1.2.1. Lạm phát do cầu kéo (Demand Pull Inflation)
• 1.2.2. Lạm phát do chi phí đẩy (Cost Push Inflation)
• 1.3. Tác động của lạm phát lên nền kinh tế
• 1.3.1. Tác động tích cực
• 1.3.2. Tác động tiêu cực
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến lạm phát
• 1.4.1. Tổng sản phẩm quốc nội
• 1.4.2. Tỷ giá hối đoái
• 1.4.3. Giá dầu thế giới
• 1.5. Phương pháp đo lường lạm phát
• 1.6. Các nghiên cứu tổng quan về các nhân tố ảnh hưởng đến lạm phát
• 1.6.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.6.2. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.7. Mô hình xác định lạm phát
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Tình hình thực trạng lạm phát tại Việt Nam
• 2.2. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến lạm phát tại Việt Nam
• 2.2.1. Tổng sản phẩm quốc nội
• 2.2.2. Tỷ giá hối đoái
• 2.2.3. Giá dầu thế giới
• 2.3. Mô hình nghiên cứu
• 2.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 2.5. Lựa chọn biến cho mô hình ước lượng
• 2.5.1. Chỉ số giá tiêu dùng
• 2.5.2. Tổng sản phẩm quốc nội
• 2.5.3. Tỷ giá hối đoái
• 2.5.4. Giá dầu thế giới
• 2.6. Các bước thực hiện
• 2.6.1. Kiểm định tính dừng của các biến của mô hình
• 2.6.2. Lựa chọn độ trễ cho mô hình VAR cơ bản (Basic-VAR)
• 2.6.3. Kết quả phân tích định lượng
• 2.6.4. Phân tích tác động của các nhân tố đến lạm phát
• 2.6.5. Phân tích mức độ tác động trong ngắn hạn và trung hạn
• 2.7. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KHUYẾN NGHỊ CHO VIỆC KIỂM SOÁT LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng kiểm soát lạm phát tại Việt Nam
• 3.2. Khuyến nghị cho kiểm soát lạm phát tại Việt Nam
• 3.2.1. Tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa GDP bền vững
• 3.2.2. Kiểm soát cung tiền
• 3.2.3. Kiểm soát tỷ giá
• 3.2.4. Kiểm soát lãi suất
• 3.2.5. Giá dầu thế giới
• 3.3. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về lạm phát và các nhân tố tác động tại Việt Nam

Lạm phát là một hiện tượng kinh tế phổ biến, ảnh hưởng đến mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam. Từ năm 2008 đến nay, lạm phát tại Việt Nam đã có những biến động lớn, với tỷ lệ lạm phát cao nhất lên tới 19,9% vào năm 2008. Việc hiểu rõ các nhân tố tác động đến lạm phát là rất quan trọng để có những biện pháp kiểm soát hiệu quả. Các nhân tố này bao gồm chính sách tiền tệ, giá dầu thế giới, và tỷ giá hối đoái.

1.1. Định nghĩa và phân loại lạm phát

Lạm phát được định nghĩa là sự gia tăng mức giá chung của hàng hóa và dịch vụ trong nền kinh tế. Có nhiều cách phân loại lạm phát, bao gồm lạm phát ỳ, lạm phát vừa, lạm phát phi mã và siêu lạm phát. Mỗi loại lạm phát có những đặc điểm và tác động khác nhau đến nền kinh tế.

1.2. Nguyên nhân chính gây ra lạm phát tại Việt Nam

Nguyên nhân gây ra lạm phát tại Việt Nam có thể chia thành hai nhóm chính: lạm phát do cầu kéo và lạm phát do chi phí đẩy. Lạm phát do cầu kéo xảy ra khi tổng cầu vượt quá tổng cung, trong khi lạm phát do chi phí đẩy xảy ra khi chi phí sản xuất tăng lên, dẫn đến giá cả hàng hóa tăng.

II. Các thách thức trong việc kiểm soát lạm phát tại Việt Nam

Việc kiểm soát lạm phát tại Việt Nam gặp nhiều thách thức, bao gồm sự biến động của giá dầu thế giới, chính sách tiền tệ không ổn định và tình hình kinh tế toàn cầu. Những yếu tố này có thể làm gia tăng áp lực lên giá cả, gây khó khăn cho việc duy trì mức lạm phát ổn định.

2.1. Tác động của giá dầu thế giới đến lạm phát

Giá dầu thế giới có ảnh hưởng lớn đến lạm phát tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam là một quốc gia nhập khẩu dầu. Khi giá dầu tăng, chi phí vận chuyển và sản xuất cũng tăng, dẫn đến giá cả hàng hóa tăng theo.

2.2. Chính sách tiền tệ và lạm phát

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, việc điều chỉnh lãi suất và cung tiền cần phải được thực hiện một cách thận trọng để tránh gây ra những biến động lớn trong nền kinh tế.

III. Phương pháp nghiên cứu các nhân tố tác động đến lạm phát

Để nghiên cứu các nhân tố tác động đến lạm phát tại Việt Nam, cần áp dụng các phương pháp định lượng và định tính. Việc thu thập dữ liệu từ các nguồn đáng tin cậy và phân tích chúng sẽ giúp xác định rõ hơn về mối quan hệ giữa các nhân tố và lạm phát.

3.1. Phân tích định lượng các nhân tố

Phân tích định lượng giúp xác định mức độ tác động của từng nhân tố đến lạm phát thông qua các mô hình kinh tế. Các biến như tỷ giá hối đoái, giá dầu và cung tiền sẽ được đưa vào mô hình để đánh giá tác động của chúng.

3.2. Phân tích định tính các yếu tố xã hội

Ngoài các yếu tố kinh tế, các yếu tố xã hội như tâm lý người tiêu dùng và chính sách của chính phủ cũng có thể ảnh hưởng đến lạm phát. Việc phân tích định tính sẽ giúp hiểu rõ hơn về cách mà các yếu tố này tác động đến quyết định tiêu dùng và đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về lạm phát

Kết quả nghiên cứu về các nhân tố tác động đến lạm phát tại Việt Nam sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản lý và hoạch định chính sách. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp đưa ra các biện pháp kiểm soát lạm phát hiệu quả hơn.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ các mô hình kinh tế

Các mô hình kinh tế cho thấy rằng lạm phát tại Việt Nam có mối quan hệ chặt chẽ với các yếu tố như giá dầu, tỷ giá hối đoái và chính sách tiền tệ. Những kết quả này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn rõ hơn về tình hình lạm phát.

4.2. Ứng dụng các biện pháp kiểm soát lạm phát

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các biện pháp kiểm soát lạm phát có thể được đề xuất, bao gồm việc điều chỉnh chính sách tiền tệ, kiểm soát giá cả hàng hóa và tăng cường quản lý kinh tế vĩ mô.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về lạm phát tại Việt Nam

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc kiểm soát lạm phát tại Việt Nam là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Các nhân tố tác động đến lạm phát cần được theo dõi và quản lý chặt chẽ để đảm bảo sự ổn định của nền kinh tế.

5.1. Tương lai của lạm phát tại Việt Nam

Trong tương lai, lạm phát tại Việt Nam có thể tiếp tục chịu ảnh hưởng từ các yếu tố bên ngoài như giá dầu và tình hình kinh tế toàn cầu. Việc xây dựng các chính sách phù hợp sẽ giúp duy trì mức lạm phát ổn định.

5.2. Đề xuất các giải pháp kiểm soát lạm phát

Các giải pháp kiểm soát lạm phát cần bao gồm việc cải thiện chính sách tiền tệ, tăng cường quản lý giá cả và phát triển kinh tế bền vững. Những biện pháp này sẽ giúp đảm bảo sự ổn định của nền kinh tế Việt Nam trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lạm phát là một hiện tượng kinh tế phổ biến và có ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát triển kinh tế của các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Từ năm 2008 đến 2013, Việt Nam trải qua nhiều biến động về lạm phát với chỉ số giá tiêu dùng (CPI) dao động từ mức cao 18,89% năm 2008 xuống còn 6,04% năm 2013. Sự biến động này gây ra nhiều thách thức trong việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng bền vững. Nghiên cứu tập trung vào các nhân tố tác động đến lạm phát tại Việt Nam trong giai đoạn 2008-2013, bao gồm giá dầu thế giới, lãi suất, tỷ giá hối đoái, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và cung tiền (M2). Mục tiêu chính của luận văn là kiểm định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố này đến lạm phát, từ đó đề xuất các giải pháp kiểm soát hiệu quả nhằm ổn định giá cả và thúc đẩy phát triển kinh tế. Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong bối cảnh kinh tế Việt Nam giai đoạn 2008-2013, sử dụng dữ liệu thu thập từ các nguồn uy tín như Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức quốc tế. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách trong việc điều hành kinh tế vĩ mô, đồng thời giúp các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp hiểu rõ hơn về cơ chế tác động của các nhân tố kinh tế đến lạm phát.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai trường phái lý thuyết chính về lạm phát. Thứ nhất là lý thuyết Keynes, cho rằng lạm phát xuất phát từ sự mất cân bằng cung cầu, trong đó lạm phát do cầu kéo (Demand Pull Inflation) xảy ra khi tổng cầu vượt tổng cung, dẫn đến tăng giá cả. Thứ hai là lý thuyết của Milton Friedman thuộc trường phái trọng tiền, nhấn mạnh vai trò của cung tiền trong việc quyết định mức giá chung, theo đó tăng cung tiền vượt quá tốc độ tăng trưởng kinh tế sẽ gây ra lạm phát. Ngoài ra, mô hình VAR (Vector Autoregression) được áp dụng để phân tích mối quan hệ đồng thời giữa các biến kinh tế như CPI, GDP, cung tiền M2, lãi suất, tỷ giá hối đoái và giá dầu thế giới. Các khái niệm chính bao gồm: chỉ số giá tiêu dùng (CPI) dùng để đo lạm phát, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) phản ánh tăng trưởng kinh tế, cung tiền M2 đại diện cho lượng tiền trong lưu thông, tỷ giá hối đoái ảnh hưởng đến giá nhập khẩu và chi phí sản xuất, cùng với lãi suất tác động đến chi tiêu và đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ các báo cáo chính thức của Tổng cục Thống kê Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) trong giai đoạn 2008-2013. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các số liệu kinh tế vĩ mô hàng tháng và hàng năm liên quan đến các biến số chính. Phương pháp phân tích sử dụng mô hình VAR nhằm kiểm định tính dừng của các biến, lựa chọn độ trễ phù hợp và đánh giá tác động ngắn hạn, trung hạn của các nhân tố đến lạm phát. Việc lựa chọn mô hình VAR xuất phát từ ưu điểm không cần phân biệt biến nội sinh hay ngoại sinh, phù hợp với tính chất tương tác đa chiều giữa các biến kinh tế. Timeline nghiên cứu trải dài từ việc thu thập dữ liệu, kiểm định mô hình, phân tích kết quả đến đề xuất giải pháp trong khoảng thời gian từ năm 2013 đến 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của GDP đến lạm phát: Tăng trưởng GDP có mối quan hệ cùng chiều với lạm phát trong ngắn hạn. Giai đoạn 2008-2013, tốc độ tăng GDP bình quân khoảng 5,42% năm 2013, trong khi CPI giảm từ 18,89% năm 2008 xuống 6,04% năm 2013. Điều này cho thấy tăng trưởng kinh tế đi kèm với áp lực lạm phát, nhưng mức độ không đồng đều qua các năm.

2. Ảnh hưởng của cung tiền M2: Tốc độ tăng trưởng cung tiền M2 duy trì ở mức cao, đạt 33,3% năm 2010 và giảm còn 18,85% năm 2013. Tăng trưởng cung tiền vượt quá tốc độ tăng GDP tạo áp lực lên lạm phát, đặc biệt trong các năm 2008-2010 khi CPI tăng cao.

3. Tỷ giá hối đoái và lạm phát: Tỷ giá USD/VND có xu hướng tăng nhẹ trong giai đoạn nghiên cứu, từ khoảng 17.400 VND/USD năm 2008 lên 21.075 VND/USD năm 2013. Sự mất giá của đồng nội tệ làm tăng chi phí nhập khẩu nguyên liệu, đẩy giá cả hàng hóa trong nước tăng theo, góp phần làm tăng CPI.

4. Lãi suất và kiểm soát lạm phát: Lãi suất điều hành có xu hướng giảm từ mức 14% năm 2008 xuống còn 9% năm 2013, hỗ trợ giảm áp lực lạm phát và kích thích sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, lãi suất thực tế vẫn còn cao do lạm phát kỳ vọng, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và tiêu dùng.

5. Giá dầu thế giới: Giá dầu biến động mạnh, từ đỉnh 133,48 USD/thùng năm 2008 xuống còn khoảng 62 USD/thùng năm 2009, sau đó tăng trở lại và duy trì ở mức cao trong các năm tiếp theo. Giá dầu tăng làm tăng chi phí sản xuất và vận chuyển, gián tiếp đẩy CPI tăng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy lạm phát tại Việt Nam chịu ảnh hưởng đa chiều từ các nhân tố kinh tế vĩ mô. Mối quan hệ cùng chiều giữa GDP và lạm phát phù hợp với lý thuyết Keynes về lạm phát do cầu kéo, khi tăng trưởng kinh tế thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng và đầu tư, tạo áp lực lên giá cả. Tăng trưởng cung tiền vượt mức tăng trưởng GDP là nguyên nhân quan trọng gây ra lạm phát, phù hợp với quan điểm của trường phái trọng tiền. Tỷ giá hối đoái mất giá làm tăng giá nhập khẩu, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và giá tiêu dùng, điều này được minh chứng qua sự tăng tỷ giá USD/VND song song với CPI. Lãi suất giảm giúp giảm chi phí vay vốn, hỗ trợ sản xuất nhưng vẫn cần kiểm soát để tránh tạo áp lực lạm phát mới. Giá dầu thế giới biến động mạnh đã tác động gián tiếp đến lạm phát thông qua chi phí đầu vào, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về tác động của giá dầu đến lạm phát. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ diễn biến CPI, GDP, cung tiền M2, tỷ giá và giá dầu để minh họa mối quan hệ và xu hướng biến động trong giai đoạn nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Kiểm soát tăng trưởng cung tiền hợp lý: Ngân hàng Nhà nước cần điều chỉnh chính sách tiền tệ nhằm duy trì tốc độ tăng cung tiền M2 phù hợp với tốc độ tăng trưởng GDP, tránh tạo áp lực lạm phát. Mục tiêu là giữ tăng trưởng cung tiền dưới 20% trong vòng 2-3 năm tới.

2. Ổn định tỷ giá hối đoái: Thực hiện chính sách tỷ giá linh hoạt nhưng ổn định, hạn chế biến động lớn để giảm áp lực tăng giá nhập khẩu. Cần phối hợp với các biện pháp quản lý ngoại hối nhằm duy trì tỷ giá trong biên độ +/-1% hàng năm.

3. Chính sách lãi suất linh hoạt: Điều chỉnh lãi suất điều hành phù hợp với diễn biến lạm phát và tăng trưởng kinh tế, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí hợp lý, đồng thời kiểm soát kỳ vọng lạm phát. Mục tiêu giảm lãi suất thực xuống dưới 3% trong trung hạn.

4. Quản lý tác động của giá dầu thế giới: Xây dựng các kịch bản ứng phó với biến động giá dầu, bao gồm dự trữ chiến lược và chính sách thuế, trợ cấp hợp lý để giảm thiểu tác động tiêu cực đến giá cả trong nước. Thực hiện trong vòng 1-2 năm tới.

5. Tăng cường giám sát và minh bạch thông tin: Cải thiện hệ thống dữ liệu kinh tế vĩ mô, tăng cường công tác thanh tra, giám sát thị trường tiền tệ và ngoại hối để phát hiện và xử lý kịp thời các hiện tượng đầu cơ, găm hàng gây biến động giá.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế: Giúp hiểu rõ cơ chế tác động của các nhân tố kinh tế đến lạm phát, từ đó xây dựng chính sách tiền tệ, tỷ giá và tài khóa hiệu quả.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế và học viên cao học: Cung cấp cơ sở lý thuyết và mô hình phân tích thực nghiệm về lạm phát tại Việt Nam, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu được tác động của lạm phát và các biến số kinh tế vĩ mô đến chi phí sản xuất, giá cả và môi trường kinh doanh, từ đó đưa ra quyết định đầu tư phù hợp.

4. Ngân hàng và tổ chức tài chính: Hỗ trợ trong việc xây dựng chiến lược tín dụng, quản lý rủi ro lãi suất và tỷ giá, đồng thời tham gia vào quá trình điều tiết thị trường tiền tệ.

Câu hỏi thường gặp

1. Lạm phát là gì và tại sao nó quan trọng đối với nền kinh tế?
   Lạm phát là sự tăng chung của mức giá hàng hóa và dịch vụ theo thời gian, làm giảm sức mua của đồng tiền. Nó ảnh hưởng đến chi phí sinh hoạt, đầu tư và chính sách tiền tệ, do đó kiểm soát lạm phát là cần thiết để duy trì ổn định kinh tế.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến lạm phát tại Việt Nam?
   Các nhân tố chính gồm tăng trưởng GDP, cung tiền M2, tỷ giá hối đoái, lãi suất và giá dầu thế giới. Mỗi nhân tố tác động theo cách khác nhau nhưng đều góp phần làm biến động chỉ số giá tiêu dùng.

3. Tại sao cung tiền tăng nhanh lại gây ra lạm phát?
   Khi lượng tiền trong lưu thông tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng sản xuất hàng hóa, sẽ có nhiều tiền đuổi theo ít hàng hóa hơn, dẫn đến tăng giá cả chung, tức là lạm phát.

4. Chính sách tỷ giá ảnh hưởng thế nào đến lạm phát?
   Tỷ giá mất giá làm tăng giá nhập khẩu nguyên liệu và hàng hóa, đẩy chi phí sản xuất lên cao, từ đó làm tăng giá tiêu dùng trong nước, góp phần làm tăng lạm phát.

5. Làm thế nào để kiểm soát lạm phát hiệu quả trong bối cảnh biến động giá dầu thế giới?
   Cần xây dựng các chính sách dự trữ chiến lược, điều chỉnh thuế và trợ cấp hợp lý, đồng thời phối hợp chính sách tiền tệ và tài khóa linh hoạt để giảm thiểu tác động của giá dầu đến giá cả trong nước.

Kết luận

• Lạm phát tại Việt Nam giai đoạn 2008-2013 chịu ảnh hưởng đa chiều từ GDP, cung tiền, tỷ giá, lãi suất và giá dầu thế giới.
• Tăng trưởng cung tiền vượt tốc độ tăng GDP là nguyên nhân chính gây áp lực lạm phát.
• Tỷ giá hối đoái mất giá và biến động giá dầu thế giới làm tăng chi phí sản xuất, gián tiếp đẩy CPI tăng.
• Chính sách tiền tệ linh hoạt, ổn định tỷ giá và quản lý giá dầu là các công cụ quan trọng để kiểm soát lạm phát.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách và các bên liên quan trong việc điều hành kinh tế vĩ mô hiệu quả.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp kiểm soát cung tiền, ổn định tỷ giá và xây dựng kịch bản ứng phó với biến động giá dầu trong vòng 2-3 năm tới. Các nhà quản lý kinh tế và nghiên cứu nên tiếp tục theo dõi diễn biến các nhân tố này để điều chỉnh chính sách kịp thời. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, độc giả được khuyến khích tham khảo toàn bộ luận văn và các báo cáo kinh tế liên quan.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH LÊ NGUYỄN NGUYỆT HƯỜNG CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh - Năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH LÊ NGUYỄN NGUYỆT HƯỜNG CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. TRẦM THỊ XUÂN HƯƠNG TP.Hồ Chí Minh - Năm 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ii LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là: Lê Nguyễn Nguyệt Hường; là học viên cao học K21 của Trường Đại học Kinh Tế Tp. Mã số học viên: 7701210412 Cam đoan luận văn “Các nhân tố tác động đến lạm phát tại Việt Nam” là nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu có tính độc lập, không sao chép tài liệu và chưa được công bố toàn bộ nội dung này bất kỳ ở đâu; các số liệu, các nguồn trích dẫn trong luận văn được chú thích nguồn gốc rõ ràng, minh bạch. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 10 năm 2014 Tác giả luận văn   Lê Nguyễn Nguyệt Hường TIEU LUAN MOI download : [e-mail] iii MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA .i LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC .iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC CÁC BẢNG .vii DANH MỤC CÁC HÌNH .viii LỜI MỞ ĐẦU. 1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LẠM PHÁT VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN LẠM PHÁT .2 Phân loại lạm phát .3 Nguyên nhân lạm phát.1 Lạm phát do cầu kéo (Demand Pull Inflation).2 Lạm phát do chi phí đẩy (Cost Push Inflation) .4 Tác động của lạm phát lên nền kinh tế.1 Tác động tích cực .2 Tác động tiêu cực .2 Các nhân tố ảnh hưởng đến lạm phát .1 Tổng sản phẩm quốc nội.3 Tỷ giá hối đoái .5 Giá dầu thế giới .3 Phương pháp đo lường lạm phát .4 Các nghiên cứu tổng quan về các nhân tố ảnh hưởng đến lạm phát. Các nghiên cứu trên thế giới. Các nghiên cứu tại Việt Nam. 20 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.5 Mô hình xác định lạm phát . 24 Kết luận chương 1 . 24 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM. Tình hình thực trạng lạm phát tại Việt Nam.2 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến lạm phát tại Việt Nam .1 Tổng sản phẩm quốc nội.3 Tỷ giá hối đoái .5 Giá dầu thế giới . Mô hình nghiên cứu . Dữ liệu nghiên cứu . Lựa chọn biến cho mô hình ước lượng.1 Chỉ số giá tiêu dùng.2 Tổng sản phẩm quốc nội .4 Tỷ giá hối đoái.6 Giá dầu thế giới . Các bước thực hiện.1 Kiểm định tính dừng của các biến của mô hình.2 Lựa chọn độ trễ cho mô hình VAR cơ bản (Basic-VAR) .3 Kết quả phân tích định lựợng.4 Phân tích tác động của các nhân tố đến lạm phát .5 Phân tích mức độ tác động trong ngắn hạn và trung hạn . 53 Kết luận chương 2 . 54 CHƯƠNG 3: KHUYẾN NGHỊ CHO VIỆC KIỂM SOÁT LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM . 55 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.1 Định hướng kiểm soát lạm phát tại Việt Nam .2 Khuyến nghị cho kiểm soát lạm phát tại Việt Nam .1 Tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa GDP bền vững .2 Kiểm soát cung tiền .3 Kiểm soát tỷ giá .4 Kiểm soát lãi suất .5 Giá dầu thế giới . 59 Kết luận chương 3 . 59 KẾT LUẬN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ASEAN: Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á CPI: Chỉ số giá tiêu dùng EX: Tỷ giá bình quân liên ngân hàng GDP: Tổng sản phẩm quốc nội IMF: Quỹ tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund) M2: Cung tiền OPEC: Tổ chức các nước xuất khẩu dầu lửa R: Lãi suất tiền gửi VNĐ: Đồng Việt Nam WB: Ngân hàng thế giới (World Bank) WTO: Tổ chức thương mại thế giới (World Trade Organization) USD: Đôla Mỹ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Các nhân tố ảnh hưởng đến lạm phát theo các nghiên cứu khác.1: Tăng trưởng kinh tế chia theo khu vực giai đoạn 2008-2013 .2: Chỉ số CPI từ tháng 1 năm 2008 đến tháng 12 năm 2013 của Việt Nam .3: Tỷ lệ đầu tư hàng năm trên GDP .4: Cơ cấu GDP phân theo thành phần kinh tế .5: Vốn đầu tư phát triển toàn xã hội thực hiện phân theo thành phần kinh tế .6: Tốc độ tăng trường cung tiền và tín dụng giai đoạn 2008 – 2013.7: Chính sách lãi suất điều hành của Việt Nam giai đoạn 2008 – 2013 .8: Diễn biến giá dầu trên thế giới.9: Tình hình nhập khẩu xăng dầu của Việt Nam giai đoạn 2008 – 2013.10: Rổ hàng hóa để tính CPI.11: Xác định độ trễ cho mô hình VAR .12: Ma trận tham số và thống kê T của mô hình VAR .13: Tác động giải thích lạm phát sau 4 quý và sau 8 quý . 53 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] viii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1 Sơ đồ lãi suất đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế .1: Tăng trưởng kinh tế chia theo khu vực giai đoạn 2008 – 2013 .2: Biểu đồ diễn biến CPI giai đoạn 2008 – 2013 .3: Biến động chỉ số CPI giai đoạn năm 2008 – năm 2013 .4: Diễn biến tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam giai đoạn 2008 -2013 .5: GDP bình quân đầu người của Việt Nam giai đoạn 2008 – 2013 .6: Tốc độ tăng trường cung tiền và tín dụng giai đoạn 2008 – 2013 .7: Tỷ giá mua bán giữa Đồng Việt Nam với Đô la Mỹ giai đoạn 2008 – 2013.8: Chính sách lãi suất điều hành của Việt Nam giai đoạn 2008 – 2013.9: Giá dầu thô trên thế giới giai đoạn 2008 – 2013.10: Tình hình nhập khẩu xăng dầu của Việt Nam giai đoạn 2008 – 2013 . 44 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Lạm phát là hiện tượng kinh tế phổ biến của mọi quốc gia trên thế giới trong các giai đoạn phát triển kinh tế. Thế giới đã ghi nhận nhiều trường hợp siêu lạm phát ở nhiều quốc gia (Trung Quốc – năm 1948, năm 1949; Nam Tư cũ – năm 1989, năm 1994; và gần đây nhất là quốc gia Zimbabwe - năm 2007, năm 2008,…). Trước những tác động không mong muốn của lạm phát, nhiều nước đã đưa ra những biện pháp trước mắt cũng như lâu dài nhằm kiểm soát lạm phát, đảm bảo tăng trưởng kinh tế như: tăng cường phát triển kinh tế dài hạn làm cơ sở chống lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô, tạo tiền đề tăng trưởng bền vững hơn trong những năm tới (đặc biệt là Trung Quốc); thực hiện chính sách lạm phát mục tiêu, theo đó Ngân hàng Trung ương ấn định một mức lạm phát cụ thể trong trung, xem đây là cam kết duy trì ổn định giá cả trong trung và dài hạn tại các nước phát triển (Mỹ, Anh, Nhật Bản,.) và đang phát triển (Thái Lan, Philippines, Brazil, Chile, Isarel, Ba Lan.); sử dụng chế độ tỷ giá linh hoạt (Trung Quốc, các quốc gia Đông Nam Á); xây dựng thể chế tài chính – ngân hàng vững mạnh có khả năng thực hiện chương trình ổn định vĩ mô và kiềm chế lạm phát, quản lý và phát triển hiệu quả thị trường thị trường bất động sản, thị trường chứng khoán. Tại Việt Nam, việc ổn định nền kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và duy trì tăng trưởng hợp lý là một trong những mục tiêu quan trọng hàng đầu của Chính phủ. Trong đó, ổn định và giữ cho tốc độ lạm phát ở mức vừa phải là vấn đề kinh tế vĩ mô hàng đầu; bởi vì, một sự biến động lạm phát ngoài kiểm soát, chắc chắn sẽ có những ảnh hưởng nhất định không mong muốn đến đời sống kinh tế của đất nước. Tuy nhiên, từ năm 2008 đến nay, lạm phát luôn có biến động không ngừng với biên độ lớn. Năm 2008, tỷ lệ lạm phát của Việt Nam vọt lên mức 19,9%; sau đó, giảm mạnh vào năm 2009 (6,8%). Năm 2010, 2011, tỷ lệ lạm phát của Việt Nam đạt con số lần lượt là 11.75%, 18,13%, và giảm xuống mức 1 con số vào 02 năm kế tiếp (6,81% năm 2012 và 6,04% năm 2013). TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 Sự thiếu ổn định của lạm phát gần như đều có quan hệ với các chỉ tiêu kinh tế - xã hội; đặc biệt trong bối cảnh kinh tế diễn biến có nhiều thay đổi không ngừng: giá dầu thế giới có xu hướng tăng do các biến động tình hình chính trị; Tốc độ tăng trưởng kinh tế quốc gia và tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng trưởng từng bước. Với vai trò điều tiết nền kinh tế quốc gia, Chính phủ Việt Nam đã xây dựng những chính sách tiền tệ cụ thể, điều chỉnh các quy định về lãi suất, tỷ giá hối đoái, cung tiền (M2) nhằm đảm bảo sự ổn định của kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát. Nhìn chung, lạm phát là hiện tượng kinh tế phổ biến của mọi quốc gia, lạm phát vừa phải có thể đem lại những điều lợi bên cạnh những tác hại không đáng kể; còn lạm phát cao và siêu lạm phát gây ra những tác hại nghiêm trọng đối với kinh tế và đời sống. Nhiều nước trên thế giới với kinh nghiệm của mình đã đưa ra những biện pháp trước mắt cũng như lâu dài nhằm kiểm soát lạm phát và kiểm soát lạm phát thành công. Tại Việt Nam, việc xác định đúng các nhân tố tác động đến lạm phát để từ đó có các biện pháp đối phó và khắc phục kịp thời là hết sức quan trọng trong việc quản lý và điều hành nền kinh tế. Xuất phát từ thực tế trên, tôi quyết định lựa chọn đề tài “Các nhân tố tác động đến lạm phát tại Việt Nam” làm nội dung nghiên cứu trong luận văn, để tìm hiểu xem thực tế nguyên nhân nào là chính yếu trong việc gây ra lạm phát, các biện pháp khác nhau chính phủ đưa ra để khắc phục tình trạng lạm phát mang lại hiệu quả như thế nào. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là kiểm định các nhân tố (bao gồm giá dầu thế giới, lãi suất, tỷ giá hối đoái, tổng sản phẩm quốc nội, cung tiền) tác động đến lạm phát trong nền kinh tế Việt Nam Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là: - Nghiên cứu cơ sở lý luận các nhân tố tác động đến lạm phát. - Đo lường các nhân tố tác động đến lạm phát trong nền kinh tế Việt Nam TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.