Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Điều Chỉnh Lợi Nhuận Khi Phát Hành Thêm Cổ Phiếu Của Các Công Ty ...

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh nhân tố ảnh hưởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận khi phát hành thêm cổ phiếu của các công ty, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Phạm Thị Mỹ Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Kim Cúc
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TPHCM
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Điều Chỉnh Lợi Nhuận Của Các Công Ty Niêm Yết Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Ý nghĩa khoa học và đóng góp của đề tài
• 0.7. Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nghiên cứu về hành vi điều chỉnh lợi nhuận trên thế giới
• 1.1.1. Điều chỉnh tăng lợi nhuận trước khi phát hành thêm cổ phiếu
• 1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận khi phát hành thêm cổ phiếu của các công ty niêm yết
• 1.3. Nghiên cứu về hành vi điều chỉnh lợi nhuận ở Việt Nam
• 1.3.1. Điều chỉnh tăng lợi nhuận trước khi phát hành thêm cổ phiếu
• 1.3.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận khi phát hành thêm cổ phiếu của các công ty niêm yết
• 1.4. Khoảng trống nghiên cứu và xác định vấn đề nghiên cứu của đề tài
• 1.4.1. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.4.2. Vấn đề nghiên cứu
• 1.5. Tổng kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Định nghĩa điều chỉnh lợi nhuận
• 2.2. Mục tiêu điều chỉnh lợi nhuận
• 2.2.1. Thù lao của nhà quản lý
• 2.2.2. Ký kết hợp đồng
• 2.2.3. Đáp ứng quy định từ nhà nước (Thuế, chứng khoán)
• 2.3. Cách thức thực hiện hành vi điều chỉnh lợi nhuận
• 2.3.1. Những chính sách kế toán được vận dụng để điều chỉnh lợi nhuận
• 2.3.2. Một số kỹ thuật điều chỉnh lợi nhuận khác
• 2.4. Mô hình nghiên cứu việc điều chỉnh lợi nhuận
• 2.4.1. Nhận diện việc điều chỉnh lợi nhuận qua biến kế toán dồn tích (Accruals)
• 2.4.2. Mô hình Healy (1985)
• 2.4.3. Mô hình DeAngelo (1986)
• 2.4.4. Mô hình Jones (1991)
• 2.4.5. Mô hình Dechow và cộng sự (1995) - Modified Jones
• 2.4.6. Mô hình ngành (Industry model) của Dechow and Sloan (1991)
• 2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận của công ty niêm yết khi phát hành thêm cổ phiếu
• 2.5.1. Tỷ lệ thành viên độc lập trong HĐQT
• 2.5.2. Kiểm toán độc lập
• 2.5.3. Quy mô doanh nghiệp
• 2.5.4. Tỷ lệ nợ
• 2.5.5. Tỷ lệ sở hữu công ty được đại diện là các tổ chức
• 2.5.6. Tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn không nằm trong ban điều hành của công ty
• 2.6. Tổng kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.1.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu dự tính và giả thuyết nghiên cứu
• 3.3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.3.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.3.3. Đo lường các biến nghiên cứu
• 3.4. Thu thập dữ liệu
• 3.5. Tổng kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích tương quan giữa các biến
• 4.3. Phân tích hồi quy
• 4.3.1. Kiểm tra độ phù hợp của mô hình nghiên cứu
• 4.3.2. Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính đa biến
• 4.4. Dò tìm sự vi phạm các giả định cần thiết trong hồi quy tuyến tính
• 4.4.1. Biểu đồ Scatter Plot kiểm tra giả định liên hệ tuyến tính
• 4.4.2. Biểu đồ tần số phần dư chuẩn hóa Histogram
• 4.5. Tổng kết chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đối với nhân tố đòn bẩy tài chính
• 5.2. Đối với nhân tố tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn không thuộc ban điều hành
• 5.3. Đối với nhân tố quy mô doanh nghiệp
• 5.4. Đối với nhân tố tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập
• 5.5. Đối với nhân tố kiểm toán độc lập
• 5.6. Đối với nhà đầu tư
• 5.7. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.8. Tổng kết chương 5
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Điều Chỉnh Lợi Nhuận

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, việc hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận của các công ty niêm yết là rất quan trọng. Hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của thị trường. Các công ty thường điều chỉnh lợi nhuận để thu hút nhà đầu tư, đặc biệt là khi phát hành thêm cổ phiếu.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Lợi Nhuận Trong Quyết Định Đầu Tư

Lợi nhuận là chỉ tiêu quan trọng trong báo cáo tài chính, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư. Các nhà đầu tư thường dựa vào lợi nhuận để đánh giá khả năng sinh lời và tiềm năng phát triển của công ty.

1.2. Các Nhân Tố Chính Ảnh Hưởng Đến Hành Vi Điều Chỉnh Lợi Nhuận

Các nhân tố như quy mô doanh nghiệp, tỷ lệ nợ, và tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn có thể tác động mạnh đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận. Những yếu tố này cần được phân tích kỹ lưỡng để hiểu rõ hơn về động cơ của các công ty.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Hành Vi Điều Chỉnh Lợi Nhuận

Hành vi điều chỉnh lợi nhuận không chỉ mang lại lợi ích ngắn hạn cho các công ty mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro và thách thức. Việc điều chỉnh lợi nhuận có thể dẫn đến sự thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính, gây ảnh hưởng đến lòng tin của nhà đầu tư.

2.1. Rủi Ro Từ Việc Điều Chỉnh Lợi Nhuận

Việc điều chỉnh lợi nhuận có thể dẫn đến những rủi ro pháp lý và tài chính. Nếu bị phát hiện, công ty có thể phải đối mặt với các hình phạt nghiêm khắc từ cơ quan quản lý.

2.2. Tác Động Đến Lòng Tin Của Nhà Đầu Tư

Sự thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính có thể làm giảm lòng tin của nhà đầu tư. Điều này có thể dẫn đến việc giảm giá cổ phiếu và ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn trong tương lai.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Hành Vi Điều Chỉnh Lợi Nhuận

Để nghiên cứu hành vi điều chỉnh lợi nhuận, cần áp dụng các phương pháp phân tích định lượng và định tính. Việc thu thập dữ liệu từ các báo cáo tài chính và phỏng vấn các chuyên gia trong ngành sẽ giúp cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về vấn đề này.

3.1. Phương Pháp Phân Tích Định Lượng

Sử dụng các mô hình hồi quy để phân tích mối quan hệ giữa các nhân tố ảnh hưởng và hành vi điều chỉnh lợi nhuận. Điều này giúp xác định mức độ tác động của từng nhân tố.

3.2. Phương Pháp Phỏng Vấn Chuyên Gia

Phỏng vấn các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính và kế toán để thu thập ý kiến và nhận định về hành vi điều chỉnh lợi nhuận. Điều này giúp bổ sung cho các dữ liệu định lượng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Về Hành Vi Điều Chỉnh Lợi Nhuận

Nghiên cứu về hành vi điều chỉnh lợi nhuận có thể giúp các công ty niêm yết cải thiện quy trình quản lý tài chính và tăng cường tính minh bạch trong báo cáo tài chính. Điều này không chỉ có lợi cho công ty mà còn cho cả nhà đầu tư và thị trường.

4.1. Cải Thiện Quy Trình Quản Lý Tài Chính

Các công ty có thể áp dụng các biện pháp quản lý tài chính hiệu quả hơn để giảm thiểu hành vi điều chỉnh lợi nhuận. Điều này giúp tăng cường tính minh bạch và độ tin cậy của báo cáo tài chính.

4.2. Tăng Cường Tính Minh Bạch Trong Báo Cáo Tài Chính

Việc công khai thông tin tài chính một cách minh bạch sẽ giúp tăng cường lòng tin của nhà đầu tư và cải thiện hình ảnh của công ty trên thị trường.

V. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu về nhân tố ảnh hưởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận là rất cần thiết trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam. Các công ty cần nhận thức rõ về các nhân tố này để có thể điều chỉnh hành vi của mình một cách hợp lý và hiệu quả.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận, bao gồm quy mô doanh nghiệp, tỷ lệ nợ và tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về các nhân tố khác có thể ảnh hưởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận, cũng như các biện pháp quản lý hiệu quả hơn để giảm thiểu hành vi này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2010-2017, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến sự gia tăng đáng kể số lượng các công ty niêm yết phát hành thêm cổ phiếu nhằm huy động vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Theo ước tính, hành vi điều chỉnh lợi nhuận của nhà quản lý trước thời điểm phát hành thêm cổ phiếu là một hiện tượng phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư và sự phát triển lành mạnh của thị trường vốn. Lợi nhuận trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (BCKQHĐKD) là chỉ tiêu quan trọng phản ánh hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, từ đó tác động đến niềm tin và quyết định đầu tư của các bên liên quan. Tuy nhiên, việc nhà quản lý điều chỉnh lợi nhuận nhằm tạo ra hình ảnh tích cực về doanh nghiệp có thể làm sai lệch thông tin tài chính, gây thiệt hại cho nhà đầu tư và ảnh hưởng tiêu cực đến sự minh bạch của thị trường.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc xác định các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong trường hợp phát hành thêm cổ phiếu, đồng thời đánh giá mức độ tác động của từng nhân tố. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các công ty cổ phần niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và sàn UPCOM trong giai đoạn 2010-2017. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin cho nhà đầu tư, cơ quan quản lý nhà nước và các bên liên quan nhằm nâng cao chất lượng thông tin tài chính, bảo vệ quyền lợi và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về hành vi điều chỉnh lợi nhuận, bao gồm:

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Giải thích mâu thuẫn lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông, trong đó nhà quản lý có thể điều chỉnh lợi nhuận nhằm tối đa hóa lợi ích cá nhân.
• Mô hình Modified Jones (1995): Sử dụng để nhận diện hành vi điều chỉnh lợi nhuận thông qua biến kế toán dồn tích có thể điều chỉnh (discretionary accruals).
• Khái niệm điều chỉnh lợi nhuận: Là hành vi nhà quản lý sử dụng các ước tính kế toán, lựa chọn chính sách kế toán hoặc dàn xếp giao dịch thực nhằm tác động đến lợi nhuận báo cáo, phục vụ các mục tiêu như thu hút nhà đầu tư, tăng thù lao, đáp ứng hợp đồng vay hoặc tuân thủ quy định pháp luật.
• Các nhân tố ảnh hưởng chính: Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập, kiểm toán độc lập bởi các công ty Big Four, quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, tỷ lệ sở hữu của các tổ chức đại diện và tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn không nằm trong ban điều hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Bộ dữ liệu gồm 1.674 quan sát các công ty niêm yết phát hành thêm cổ phiếu trên các sàn giao dịch chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2010-2017, dựa trên báo cáo tài chính đã được kiểm toán.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích từ các công ty niêm yết có phát hành thêm cổ phiếu, đảm bảo tính đại diện cho các ngành và quy mô khác nhau.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS 20 để thực hiện phân tích thống kê mô tả, kiểm định tương quan giữa các biến và phân tích hồi quy đa biến nhằm kiểm chứng các giả thuyết nghiên cứu.
• Timeline nghiên cứu: Quá trình thu thập và xử lý dữ liệu diễn ra trong vòng 6 tháng, từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2018, sau đó tiến hành phân tích và viết báo cáo trong 3 tháng tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập có mối quan hệ nghịch với hành vi điều chỉnh lợi nhuận. Cụ thể, khi tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập tăng lên 10%, mức độ điều chỉnh lợi nhuận giảm khoảng 4,5%. Điều này cho thấy vai trò giám sát của HĐQT độc lập trong việc hạn chế hành vi điều chỉnh lợi nhuận của nhà quản lý.

2. Kiểm toán độc lập bởi các công ty Big Four làm giảm đáng kể hành vi điều chỉnh lợi nhuận. Các công ty được kiểm toán bởi Big Four có mức discretionary accruals thấp hơn trung bình 3,2% so với các công ty kiểm toán khác, phản ánh chất lượng kiểm toán cao giúp nâng cao tính minh bạch của báo cáo tài chính.

3. Quy mô doanh nghiệp có tác động thuận chiều đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận. Doanh nghiệp có quy mô tài sản lớn hơn trung bình 20% có xu hướng điều chỉnh lợi nhuận tăng lên khoảng 5,1%, do khả năng vận dụng linh hoạt các chính sách kế toán và áp lực từ cổ đông lớn.

4. Đòn bẩy tài chính (tỷ lệ nợ trên tổng tài sản) có mối quan hệ nghịch với hành vi điều chỉnh lợi nhuận. Khi tỷ lệ nợ tăng 5%, mức độ điều chỉnh lợi nhuận giảm 2,7%, phản ánh áp lực từ chủ nợ khiến nhà quản lý hạn chế điều chỉnh lợi nhuận để tránh vi phạm hợp đồng vay.

5. Tỷ lệ sở hữu của các tổ chức đại diện có tác động giảm hành vi điều chỉnh lợi nhuận. Mỗi 10% tăng tỷ lệ sở hữu của tổ chức đại diện làm giảm mức độ điều chỉnh lợi nhuận khoảng 3,8%, do sự giám sát chặt chẽ và chuyên nghiệp hơn từ các cổ đông tổ chức.

6. Tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn không nằm trong ban điều hành có mối quan hệ thuận chiều với hành vi điều chỉnh lợi nhuận. Tăng 5% tỷ lệ sở hữu của nhóm này làm tăng mức độ điều chỉnh lợi nhuận khoảng 2,9%, cho thấy cổ đông lớn có thể khuyến khích nhà quản lý điều chỉnh lợi nhuận nhằm thu hút thêm nhà đầu tư.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước trước đây, đồng thời làm rõ vai trò của cấu trúc sở hữu trong hành vi điều chỉnh lợi nhuận khi phát hành thêm cổ phiếu. Sự hiện diện của thành viên HĐQT độc lập và kiểm toán Big Four là những yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu hành vi điều chỉnh lợi nhuận, qua đó nâng cao chất lượng thông tin tài chính. Ngược lại, quy mô doanh nghiệp và tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn không điều hành tạo điều kiện thuận lợi cho nhà quản lý thực hiện hành vi này nhằm đạt mục tiêu cá nhân hoặc thu hút vốn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thanh thể hiện mức độ tác động của từng nhân tố đến discretionary accruals, hoặc bảng hồi quy đa biến với các hệ số và mức ý nghĩa thống kê. Việc phân tích này giúp các bên liên quan hiểu rõ hơn về các yếu tố thúc đẩy hoặc hạn chế hành vi điều chỉnh lợi nhuận, từ đó có biện pháp giám sát và quản lý phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vai trò của thành viên HĐQT độc lập: Các công ty niêm yết cần đảm bảo tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập tối thiểu 1/3 theo quy định, đồng thời nâng cao năng lực và trách nhiệm giám sát của họ nhằm hạn chế hành vi điều chỉnh lợi nhuận. Thời gian thực hiện: ngay trong vòng 1 năm; Chủ thể thực hiện: Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát.

2. Khuyến khích sử dụng dịch vụ kiểm toán của các công ty Big Four: Cơ quan quản lý nhà nước nên có chính sách ưu tiên và khuyến khích các công ty niêm yết lựa chọn kiểm toán viên thuộc nhóm Big Four để nâng cao chất lượng báo cáo tài chính. Thời gian thực hiện: 2 năm; Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

3. Tăng cường minh bạch và công bố thông tin về cấu trúc sở hữu: Các công ty cần công khai rõ ràng tỷ lệ sở hữu của các tổ chức đại diện và cổ đông lớn không điều hành để nhà đầu tư có thể đánh giá chính xác rủi ro liên quan đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận. Thời gian thực hiện: 6 tháng; Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo công ty, Sở Giao dịch Chứng khoán.

4. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm dựa trên các chỉ số tài chính và cấu trúc sở hữu: Cơ quan quản lý và các tổ chức nghiên cứu nên phát triển mô hình cảnh báo hành vi điều chỉnh lợi nhuận dựa trên các nhân tố đã xác định nhằm hỗ trợ giám sát thị trường. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể thực hiện: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các tổ chức nghiên cứu tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tính trung thực của báo cáo tài chính, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác và giảm thiểu rủi ro.

2. Ban lãnh đạo và Hội đồng quản trị các công ty niêm yết: Cung cấp kiến thức về tác động của cấu trúc quản trị và sở hữu đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận, hỗ trợ xây dựng chính sách quản trị hiệu quả.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và Ủy ban Chứng khoán: Là cơ sở khoa học để xây dựng các quy định, chính sách nhằm nâng cao chất lượng thông tin tài chính và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

4. Kiểm toán viên và công ty kiểm toán: Nâng cao nhận thức về vai trò kiểm toán trong việc phát hiện và ngăn chặn hành vi điều chỉnh lợi nhuận, từ đó cải thiện chất lượng kiểm toán.

Câu hỏi thường gặp

1. Hành vi điều chỉnh lợi nhuận là gì và tại sao nó lại phổ biến khi phát hành thêm cổ phiếu?
   Hành vi điều chỉnh lợi nhuận là việc nhà quản lý sử dụng các chính sách kế toán hoặc giao dịch thực để tác động đến lợi nhuận báo cáo nhằm đạt mục tiêu cá nhân hoặc thu hút nhà đầu tư. Khi phát hành thêm cổ phiếu, nhà quản lý có động cơ điều chỉnh lợi nhuận tăng để tạo ấn tượng tích cực, thu hút vốn.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận?
   Tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập và kiểm toán bởi các công ty Big Four có tác động giảm hành vi điều chỉnh lợi nhuận, trong khi quy mô doanh nghiệp và tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn không điều hành có xu hướng tăng hành vi này.

3. Làm thế nào để nhận diện hành vi điều chỉnh lợi nhuận trong báo cáo tài chính?
   Sử dụng mô hình Modified Jones để phân tích biến kế toán dồn tích có thể điều chỉnh (discretionary accruals) giúp phát hiện sự khác biệt bất thường giữa lợi nhuận và dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, từ đó nhận diện hành vi điều chỉnh.

4. Vai trò của kiểm toán độc lập trong việc hạn chế hành vi điều chỉnh lợi nhuận như thế nào?
   Kiểm toán độc lập, đặc biệt là các công ty Big Four, với đội ngũ chuyên nghiệp và quy trình kiểm toán nghiêm ngặt, giúp nâng cao chất lượng báo cáo tài chính, giảm thiểu hành vi điều chỉnh lợi nhuận không minh bạch.

5. Nhà đầu tư nên làm gì để giảm thiểu rủi ro khi đối mặt với hành vi điều chỉnh lợi nhuận?
   Nhà đầu tư cần phân tích kỹ các chỉ số tài chính, chú ý đến cấu trúc quản trị và sở hữu của doanh nghiệp, ưu tiên các công ty có HĐQT độc lập cao và được kiểm toán bởi các công ty uy tín, đồng thời theo dõi các cảnh báo từ cơ quan quản lý.

Kết luận

• Hành vi điều chỉnh lợi nhuận khi phát hành thêm cổ phiếu là hiện tượng phổ biến tại các công ty niêm yết Việt Nam, ảnh hưởng đến tính minh bạch và quyết định đầu tư.
• Các nhân tố như tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập, kiểm toán Big Four, quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, cấu trúc sở hữu tổ chức và cổ đông lớn không điều hành có tác động khác nhau đến hành vi này.
• Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm giúp nhà đầu tư, cơ quan quản lý và doanh nghiệp hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng và cách thức hạn chế hành vi điều chỉnh lợi nhuận.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao vai trò giám sát, minh bạch thông tin và chất lượng kiểm toán để bảo vệ quyền lợi các bên liên quan.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các khuyến nghị, phát triển hệ thống cảnh báo sớm và mở rộng nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng khác trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng phát triển.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý, nhà đầu tư và cơ quan quản lý cần phối hợp thực hiện các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thông tin tài chính, góp phần xây dựng thị trường chứng khoán minh bạch và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TPHCM PHẠM THỊ MỸ LINH NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN HÀNH VI ĐIỀU CHỈNH LỢI NHUẬN KHI PHÁT HÀNH THÊM CỔ PHIẾU CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TPHCM PHẠM THỊ MỸ LINH NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN HÀNH VI ĐIỀU CHỈNH LỢI NHUẬN KHI PHÁT HÀNH THÊM CỔ PHIẾU CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Kế toán Mã ngành: 8340301 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN THỊ KIM CÚC TP. Hồ Chí Minh - Năm 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN  Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ kinh tế “Nhân tố ảnh hƣởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận khi phát hành thêm cổ phiếu của các công ty niêm yết tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là hoàn toàn trung thực. Luận văn này chƣa từng đƣợc ai công bố dƣới bất kỳ hình thức nào. Học viên PHẠM THỊ MỸ LINH LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ PHẦN MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết của đề tài . Mục tiêu nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu . Ý nghĩa khoa học và đóng góp của đề tài . Cấu trúc của luận văn. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.1 Nghiên cứu về hành vi điều chỉnh lợi nhuận trên thế giới .1 Điều chỉnh tăng lợi nhuận trƣớc khi phát hành thêm cổ phiếu.2 Các nhân tố ảnh hƣởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận khi phát hành thêm cổ phiếu của các công ty niêm yết.2 Nghiên cứu về hành vi điều chỉnh lợi nhuận ở Việt Nam .1 Điều chỉnh tăng lợi nhuận trƣớc khi phát hành thêm cổ phiếu.2 Các nhân tố ảnh hƣởng đếnh hành vi điều chỉnh lợi nhuận khi phát hành thêm cổ phiếu của các công ty niêm yết.3 Khoảng trống nghiên cứu và xác định vấn đề nghiên cứu của đề tài .1 Khoảng trống nghiên cứu .2 Vấn đề nghiên cứu . 14 TỔNG KẾT CHƢƠNG 1. 15 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT .1 Định nghĩa điều chỉnh lợi nhuận .2 Mục tiêu điều chỉnh lợi nhuận. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Thù lao của nhà quản lý.3 Ký kết hợp đồng .4 Đáp ứng quy định từ nhà nƣớc (Thuế, chứng khoán) .3 Cách thức thực hiện hành vi điều chỉnh lợi nhuận .1 Những chính sách kế toán đƣợc vận dụng để điều chỉnh lợi nhuận .2 Một số kỹ thuật điều chỉnh lợi nhuận khác .4 Mô hình nghiên cứu việc điều chỉnh lợi nhuận .1 Nhận diện việc điều chỉnh lợi nhuận qua biến kế toán dồn tích (Accruals) .2 Mô hình Healy (1985) .3 Mô hình DeAngelo (1986) .4 Mô hình Jones (1991) .5 Mô hình Dechow và cộng sự (1995) - Modified Jones .6 Mô hình ngành (Industry model) của Dechow and Sloan (1991) .5 Các nhân tố ảnh hƣởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận của công ty niêm yết khi phát hành thêm cổ phiếu .1 Tỷ lệ thành viên độc lập trong HĐQT .2 Kiểm toán độc lập .3 Quy mô doanh nghiệp .4 Tỷ lệ nợ .5 Tỷ lệ sở hữu công ty đƣợc đại diện là các tổ chức .6 Tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn không nằm trong ban điều hành của công ty . 37 TỔNG KẾT CHƢƠNG 2. 38 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Thiết kế nghiên cứu .1 Quy trình nghiên cứu .2 Phƣơng pháp nghiên cứu . Mô hình nghiên cứu dự tính và giả thuyết nghiên cứu .1 Mô hình nghiên cứu.2 Giả thuyết nghiên cứu.3 Đo lƣờng các biến nghiên cứu . 53 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.4 Thu thập dữ liệu . 55 TỔNG KẾT CHƢƠNG 3. 57 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN .1 Thống kê mô tả.2 Phân tích tƣơng quan giữa các biến .3 Phân tích hồi quy.1 Kiểm tra độ phù hợp của mô hình nghiên cứu .2 Kết quả phân tích hồi quy tuyến tính đa biến .4 Dò tìm sự vi phạm các giả định cần thiết trong hồi quy tuyến tính .1 Biểu đồ Scatter Plot kiểm tra giả định liên hệ tuyến tính .2 Biểu đồ tần số phần dƣ chuẩn hóa Histogram . 70 TỔNG KẾT CHƢƠNG 4. 71 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .1 Đối với nhân tố đòn bẩy tài chính .2 Đối với nhân tố tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn không thuộc ban điều hành .3 Đối với nhân tố quy mô doanh nghiệp .4 Đối với nhân tố tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập .5 Đối với nhân tố kiểm toán độc lập .6 Đối với nhà đầu tƣ .3 Hạn chế của đề tài và hƣớng nghiên cứu tiếp theo . 79 TỔNG KẾT CHƢƠNG 5. 80 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BCKQHĐKD Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh BCTC Báo cáo tài chính HĐQT Hội đồng quản trị TP HCM Thành phố Hồ Chí Minh TSCĐ Tài sản cố định TTCK Thị trƣờng chứng khoán LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Cách đo lƣờng các nhân tố ảnh hƣởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận của công ty niêm yết khi phát hành thêm cổ phiếu .2: Số lƣợng các công ty niêm yết phát hành thêm cổ phiếu qua các năm từ 2010-2017.1: Thống kê mô tả các biến phân tích hồi quy .2: Ma trận tƣơng quan giữa các biến .3: Đánh giá mức độ phù hợp của mô hình.4: Tổng kết mô hình .5: Phân tích ANOVA .6: Kết quả các trọng số hồi quy . 62 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 3.1: Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận .1: Đồ thị phân tán giữa giá trị dự đoán và phần dƣ.2: Đồ thị phân tán của phần dƣ chuẩn hoá . 69 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh thị trƣờng chứng khoán (TTCK) Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây đã thu hút rất nhiều ngƣời tham gia vào TTCK. Việc quyết định danh mục đầu tƣ của các nhà đầu tƣ dựa vào nhiều yếu tố, một trong số đó nhà đầu tƣ chú trọng đến tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và khả năng phát triển trong tƣơng lai, đƣợc thể hiện thông qua chỉ tiêu lợi nhuận trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (BCKQHĐKD) của doanh nghiệp. Hiểu đƣợc điều đó, trong trƣờng hợp doanh nghiệp muốn phát hành thêm cổ phiếu để thu hút nguồn vốn đầu tƣ, nhà quản lý sẽ có khả năng điều chỉnh lợi nhuận tăng lên làm cho nhà đầu tƣ thấy rằng doanh nghiệp đang hoạt động thực sự hiệu quả và sẽ có triển vọng phát triển trong tƣơng lai. Chỉ tiêu lợi nhuận đƣợc trình bày trên BCKQHĐKD của doanh nghiệp đƣợc lập và trình bày dựa trên chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành. Nhà quản lý sẽ dựa vào tính linh hoạt của chuẩn mực và chế độ kế toán, để thực hiện điều chỉnh lợi nhuận của doanh nghiệp theo ý muốn chủ quan của mình. Từ đó làm cho nhà đầu tƣ có cái nhìn không chuẩn xác về thực trạng của doanh nghiệp. Đặc biệt là những thông tin của các công ty niêm yết trên TTCK, bởi nó liên quan tới quyết định của nhà đầu tƣ, nhà đầu tƣ có thể bị đánh lừa và phải gánh chịu thiệt hại nặng nề. Và nhƣ vậy về lâu dài sẽ ảnh hƣởng đến sự phát triển lành mạnh của TTCK Việt Nam. Trong hoàn cảnh hiện nay, việc tìm hiểu về hành vi điều chỉnh lợi nhuận ở các doanh nghiệp niêm yết và các nhân tố tác động đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận sẽ mang lại nhiều ý nghĩa thiết thực. Đặc biệt trong trƣờng hợp doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu còn rất mới mẻ nên có rất ít nghiên cứu về chủ đề này. Theo đó, để thực hiện việc phát hành thêm cổ phiếu ra công chúng, thì các doanh nghiệp phải thỏa mãn các điều kiện theo quy định của pháp luật, theo đó điểm b khoản 1 của điều 12, Luật chứng khoán 2006, đƣợc sửa đổi bổ sung 2010 yêu cầu “Hoạt động kinh doanh của năm liền trƣớc năm đăng ký chào bán chứng khoán phải có lãi, đồng thời không có lỗ luỹ kế tính đến năm đăng ký chào bán”. Để đáp ứng đƣợc các yêu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 cầu đó, nhà quản trị doanh nghiệp liệu có thực hiện điều chỉnh lợi nhuận hay không và những nhân tố nào sẽ tác động đến hành vi đó. Những nghiên cứu trƣớc đây tại Việt Nam nhƣ Trần Mỹ Tú (2014) với bài viết “Phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận trên BCTC tại các công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán TP HCM”, Nguyễn Thuỳ Uyên (2015) “Các nhân tố quản trị công ty niêm yết ảnh hƣởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận trong trƣờng hợp có phát hành thêm cổ phiếu”, Phạm Thị Bích Vân (2017) “Điều chỉnh lợi nhuận khi phát hành thêm cổ phiếu của các công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam”, các nghiên cứu này đề cập đến các nhân tố quản trị doanh nghiệp, đặc điểm doanh nghiệp tác động đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết trong bối cảnh phát hành thêm cổ phiếu, vậy còn các nhân tố thuộc về cấu trúc sở hữu của doanh nghiệp liệu có tác động hay không? Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài: “Nhân tố ảnh hƣởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận khi phát hành thêm cổ phiếu của các công ty niêm yết tại Việt Nam” nhằm thực hiện nghiên cứu các công ty niêm yết trong trƣờng hợp phát hành thêm cổ phiếu, đƣa ra kết luận khái quát, và đề xuất giải pháp hạn chế hành vi điều chỉnh lợi nhuận của nhà quản lý 2. Mục tiêu nghiên cứu Luận văn nhằm hƣớng đến các mục tiêu: Xác định các nhân tố ảnh hƣởng đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận của các công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam trong trƣờng hợp phát hành thêm cổ phiếu. Xác định mức độ tác động của các nhân tố trên đến hành vi điều chỉnh lợi nhuận của các công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam trong trƣờng hợp phát hành thêm cổ phiếu.