Tìm Hiểu Nhận Thức Của Người Dân Về Môi Trường Tại Xã Hóa Thượng, Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên

Luận văn phân tích nhận thức của người dân về môi trường tại xã Hóa Thượng, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, góp phần bảo vệ môi trường.

• Tác giả: Nguyễn Minh Đức
• Người hướng dẫn: TS. Dư Ngọc Thành
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Địa Chính Môi Trường
• Đề tài: Nhận Thức Của Người Dân Về Môi Trường Tại Xã Hóa Thượng, Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu, yêu cầu và ý nghĩa của đề tài
• 1.1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.1.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.1.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.1.2.1. Ý nghĩa trong học tập, nghiên cứu khoa học
• 1.1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.2. Một số vấn đề môi trường cần quan tâm trên Thế giới và Việt Nam
• 2.3. Hiện trạng môi trường tỉnh Thái Nguyên
• 2.3.1. Hiện trạng môi trường nước
• 2.3.2. Hiện trạng môi trường không khí
• 2.3.3. Hiện trạng môi trường đất
• 2.4. Những nghiên cứu nhận thức người dân về các vấn đề môi trường ở các địa phương Việt Nam
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm thực tập
• 3.1.4. Địa điểm nghiên cứu
• 3.1.5. Thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Xã Hóa Thượng
• 3.2.2. Hiện trạng môi trường tại Xã Hóa Thượng, Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.3. Tìm hiểu nhận thức của người dân về môi trường
• 3.2.3.1. Nhận thức của người dân về mức độ ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường đến các hoạt động và sức khỏe của con người
• 3.2.3.2. Những hoạt động của người dân về công tác bảo vệ môi trường sống, công tác tuyên truyền của xã Hóa Thượng
• 3.2.4. Đánh giá chung và đề xuất các giải pháp
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp
• 3.3.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 3.3.3. Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu
• 3.3.4. Phương pháp chọn mẫu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của Xã Hóa Thượng- Huyện Đồng Hỷ- Tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội
• 4.1.3. Đánh giá hiện trạng môi trường xã Hóa Thượng
• 4.2. Tình hình sử dụng nước sinh hoạt tại địa phương
• 4.3. Thực trạng xử thải nước thải tại địa phương
• 4.4. Tình hình thu phát thải và thu gom rác thải tại địa phương
• 4.5. Tình hình sử dụng nhà vệ sinh của người dân trong xã
• 4.6. Nhận thức của người dân về môi trường
• 4.6.1. Nhận thức của người dân về các khái niệm môi trường
• 4.6.2. Nhận thức của người dân về mức độ ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường đến các hoạt động và sức khỏe của con người
• 4.6.3. Nhận thức của người dân trong việc phân loại, thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt
• 4.6.4. Nhận thức của người dân về Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản liên quan
• 4.6.5. Những hoạt động của người dân về công tác bảo vệ môi trường sống, công tác tuyên truyền của xã Hóa Thượng
• 4.7. Đánh giá chung và đề xuất giải pháp
• 4.7.1. Đánh giá chung
• 4.7.2. Đề xuất giải pháp
• 5. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Khuyến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1.

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhận Thức Môi Trường Tại Hóa Thượng Thái Nguyên

Môi trường sống là yếu tố then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sản xuất và sự phát triển bền vững của con người. Tại xã Hóa Thượng, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, nhận thức của người dân về môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và cải thiện chất lượng cuộc sống. Bài viết này tập trung vào việc tìm hiểu, đánh giá thực trạng nhận thức về môi trường của cộng đồng địa phương, từ đó đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao ý thức và hành động bảo vệ môi trường. Việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường Hóa Thượng không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân mà còn là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững cho toàn xã hội. Cần có những đánh giá khách quan và giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình.

1.1. Tầm quan trọng của nhận thức về môi trường nông thôn Thái Nguyên

Nhận thức đúng đắn về môi trường là nền tảng cho hành động bảo vệ môi trường hiệu quả. Khi người dân hiểu rõ về các vấn đề môi trường, họ sẽ có ý thức hơn trong việc giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường sống xung quanh. Điều này đặc biệt quan trọng ở khu vực nông thôn như Hóa Thượng, nơi mà các hoạt động sản xuất nông nghiệp có thể gây ra những ảnh hưởng đáng kể đến môi trường. Việc nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường giúp người dân chủ động hơn trong việc áp dụng các biện pháp canh tác bền vững, giảm thiểu sử dụng hóa chất và quản lý chất thải hiệu quả.

1.2. Mục tiêu của nghiên cứu về nhận thức môi trường tại Hóa Thượng

Nghiên cứu này hướng đến việc xác định mức độ nhận thức của người dân về các vấn đề môi trường cụ thể tại xã Hóa Thượng. Đồng thời, nghiên cứu cũng tập trung vào việc tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức này, bao gồm trình độ học vấn, nghề nghiệp và nguồn thông tin tiếp cận. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chương trình giáo dục và tuyên truyền phù hợp, nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng địa phương. Nghiên cứu cũng hướng đến việc đề xuất các giải pháp quản lý và bảo vệ môi trường hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của xã Hóa Thượng.

II. Thực Trạng Ô Nhiễm Môi Trường Xã Hóa Thượng Thách Thức

Xã Hóa Thượng, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên đang đối mặt với nhiều thách thức về môi trường. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và gia tăng dân số đã tạo ra áp lực lớn lên tài nguyên và môi trường. Tình trạng ô nhiễm môi trường Hóa Thượng ngày càng trở nên nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của địa phương. Cần có những đánh giá khách quan và giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình. Theo tài liệu, những năm gần đây, trước những tác động mạnh của quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hoá, cùng với sự gia tăng dân số, lao động tập trung ở thị trấn đã tạo nên những áp lực làm môi trường suy giảm.

2.1. Các nguồn gây ô nhiễm môi trường chính tại Hóa Thượng

Các nguồn gây ô nhiễm môi trường tại Hóa Thượng rất đa dạng, bao gồm chất thải từ hoạt động sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và sinh hoạt. Việc sử dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu trong nông nghiệp đã gây ra ô nhiễm nguồn nước và đất. Các khu công nghiệp và làng nghề cũng thải ra một lượng lớn chất thải chưa qua xử lý, gây ô nhiễm không khí và nguồn nước. Ngoài ra, lượng rác thải sinh hoạt ngày càng tăng cũng là một vấn đề nan giải, đặc biệt là tình trạng xử lý rác thải chưa đúng quy trình.

2.2. Hậu quả của ô nhiễm môi trường đối với sức khỏe cộng đồng

Ô nhiễm môi trường gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng tại Hóa Thượng. Tình trạng ô nhiễm không khí có thể dẫn đến các bệnh về đường hô hấp, tim mạch và ung thư. Ô nhiễm nguồn nước có thể gây ra các bệnh tiêu chảy, tả, lỵ và các bệnh ngoài da. Ngoài ra, ô nhiễm đất có thể gây ra các bệnh do tiếp xúc với các chất độc hại. Việc cải thiện chất lượng môi trường là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

2.3. Ảnh hưởng của hoạt động sản xuất đến môi trường Hóa Thượng

Hoạt động sản xuất nông nghiệp và công nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của Hóa Thượng, nhưng đồng thời cũng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường. Việc sử dụng quá mức phân bón hóa học và thuốc trừ sâu trong nông nghiệp đã gây ra ô nhiễm nguồn nước và đất. Các khu công nghiệp và làng nghề cũng thải ra một lượng lớn chất thải chưa qua xử lý, gây ô nhiễm không khí và nguồn nước. Cần có những giải pháp quản lý và kiểm soát chặt chẽ hơn để giảm thiểu tác động tiêu cực của hoạt động sản xuất đến môi trường.

III. Giải Pháp Nâng Cao Ý Thức Bảo Vệ Môi Trường Tại Hóa Thượng

Để giải quyết các vấn đề môi trường tại Hóa Thượng, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng. Các giải pháp này cần được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Sự tham gia tích cực của người dân và các tổ chức xã hội là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công của các giải pháp này.

3.1. Tuyên truyền giáo dục về bảo vệ môi trường cho người dân

Tăng cường công tác tuyên truyền bảo vệ môi trường Hóa Thượng thông qua các kênh thông tin đại chúng, các buổi nói chuyện, hội thảo và các hoạt động cộng đồng. Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào các vấn đề môi trường cụ thể tại địa phương, các biện pháp bảo vệ môi trường đơn giản mà người dân có thể thực hiện và các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường. Giáo dục về môi trường cần được đưa vào chương trình học tại các trường học, từ cấp mầm non đến trung học phổ thông.

3.2. Khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường

Tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường như trồng cây xanh, dọn dẹp vệ sinh, phân loại rác thải và giám sát các hoạt động gây ô nhiễm môi trường. Hỗ trợ các tổ chức xã hội và cộng đồng trong việc triển khai các dự án bảo vệ môi trường. Khen thưởng và động viên những cá nhân và tập thể có thành tích xuất sắc trong công tác bảo vệ môi trường. Cần có sự tham gia của cộng đồng vào bảo vệ môi trường Hóa Thượng.

3.3. Xây dựng và thực hiện các mô hình bảo vệ môi trường hiệu quả

Xây dựng và nhân rộng các mô hình bảo vệ môi trường hiệu quả như mô hình xử lý rác thải tại hộ gia đình, mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ và mô hình du lịch sinh thái. Hỗ trợ các doanh nghiệp áp dụng các công nghệ sản xuất sạch hơn và thân thiện với môi trường. Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

IV. Vai Trò Của Người Dân Trong Bảo Vệ Môi Trường Tại Hóa Thượng

Người dân đóng vai trò trung tâm trong công tác bảo vệ môi trường tại Hóa Thượng. Sự thay đổi trong nhận thức và hành vi của mỗi người dân sẽ tạo ra những tác động tích cực đến môi trường sống. Việc nâng cao vai trò của người dân trong bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm mà còn là quyền lợi của mỗi cá nhân. Cần có những cơ chế và chính sách phù hợp để khuyến khích và tạo điều kiện cho người dân tham gia tích cực vào công tác này.

4.1. Nâng cao ý thức trách nhiệm của người dân về môi trường

Tuyên truyền, giáo dục để người dân hiểu rõ về tầm quan trọng của môi trường đối với cuộc sống và sức khỏe của bản thân và cộng đồng. Khuyến khích người dân tự giác thực hiện các hành vi thân thiện với môi trường như tiết kiệm điện, nước, sử dụng phương tiện giao thông công cộng và hạn chế sử dụng túi nilon. Tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình ra quyết định về các vấn đề môi trường liên quan đến địa phương.

4.2. Phát huy vai trò giám sát của cộng đồng đối với các hoạt động gây ô nhiễm

Khuyến khích người dân báo cáo các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường cho các cơ quan chức năng. Xây dựng cơ chế bảo vệ người tố giác và đảm bảo thông tin được xử lý kịp thời, hiệu quả. Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng trong việc kiểm tra, giám sát các hoạt động gây ô nhiễm môi trường.

4.3. Hỗ trợ người dân thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường

Cung cấp thông tin, kiến thức và kỹ năng về bảo vệ môi trường cho người dân. Hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho người dân thực hiện các dự án bảo vệ môi trường. Tạo điều kiện cho người dân tiếp cận với các công nghệ và sản phẩm thân thiện với môi trường.

V. Đánh Giá Chung Và Đề Xuất Giải Pháp Bảo Vệ Môi Trường Hóa Thượng

Công tác bảo vệ môi trường tại Hóa Thượng đã đạt được những kết quả nhất định, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế và thách thức. Cần có những đánh giá khách quan và toàn diện để xác định những điểm mạnh, điểm yếu và cơ hội, thách thức trong công tác này. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp phù hợp và khả thi để cải thiện tình hình bảo vệ môi trường Hóa Thượng.

5.1. Đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã triển khai

Phân tích và đánh giá hiệu quả của các chương trình, dự án và chính sách bảo vệ môi trường đã được triển khai tại Hóa Thượng. Xác định những yếu tố thành công và thất bại, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm. Đánh giá tác động của các giải pháp đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

5.2. Đề xuất các giải pháp cụ thể và khả thi

Đề xuất các giải pháp cụ thể và khả thi để giải quyết các vấn đề môi trường ưu tiên tại Hóa Thượng. Các giải pháp cần được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Đảm bảo tính khả thi về mặt kinh tế, xã hội và kỹ thuật.

5.3. Kiến nghị về chính sách và cơ chế quản lý môi trường

Kiến nghị về việc hoàn thiện hệ thống chính sách và pháp luật về bảo vệ môi trường. Đề xuất các cơ chế quản lý môi trường hiệu quả, đảm bảo sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng. Tăng cường nguồn lực cho công tác bảo vệ môi trường.

VI. Tương Lai Của Nhận Thức Môi Trường Và Phát Triển Bền Vững Hóa Thượng

Tương lai của Hóa Thượng gắn liền với việc nâng cao nhận thức môi trường và thực hiện phát triển bền vững. Cần có những tầm nhìn dài hạn và chiến lược cụ thể để đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội. Sự tham gia tích cực của cộng đồng và sự hỗ trợ của các cấp chính quyền là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu này.

6.1. Xây dựng tầm nhìn về một Hóa Thượng xanh sạch đẹp

Xây dựng tầm nhìn về một Hóa Thượng có môi trường sống trong lành, các nguồn tài nguyên được sử dụng hợp lý và bền vững, và người dân có ý thức bảo vệ môi trường cao. Tầm nhìn này cần được chia sẻ rộng rãi trong cộng đồng và trở thành động lực cho hành động.

6.2. Phát triển kinh tế xanh và thân thiện với môi trường

Khuyến khích các ngành kinh tế xanh và thân thiện với môi trường như nông nghiệp hữu cơ, du lịch sinh thái và năng lượng tái tạo. Hỗ trợ các doanh nghiệp áp dụng các công nghệ sản xuất sạch hơn và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

6.3. Đảm bảo an sinh xã hội và công bằng môi trường

Đảm bảo mọi người dân đều được hưởng lợi từ môi trường sống trong lành và các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Ưu tiên các giải pháp bảo vệ môi trường có lợi cho người nghèo và các nhóm yếu thế trong xã hội. Giải quyết các vấn đề ô nhiễm môi trường một cách công bằng và minh bạch.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Tìm hiểu nhận thức của người dân về môi trường trên địa bàn xã Hóa Thượng, Huyện Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên" do sinh viên Nguyễn Minh Đức thực hiện (ngành Quản lý Tài nguyên - Địa chính Môi trường, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, năm 2015, dưới sự hướng dẫn của TS. Dư Ngọc Thành) tiếp cận vấn đề quản lý môi trường nông thôn dưới góc độ xã hội học môi trường và điều tra thực địa.

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Xã Hóa Thượng là khu vực trung du miền núi nằm ở cửa ngõ phía Bắc huyện Đồng Hỷ, tiếp giáp thành phố Thái Nguyên, có tuyến Quốc lộ 1B (chiều dài 4,8 km) và Tỉnh lộ 259 chạy qua. Địa bàn có tốc độ gia tăng dân số cơ học và phát triển kinh tế nhanh chóng, chuyển dịch cơ cấu từ thuần nông sang kết hợp tiểu thủ công nghiệp (nổi bật là Làng nghề Miến Việt Cường được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ nhãn hiệu) và thương mại – dịch vụ với 178 doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Sự phát triển kinh tế cùng mật độ dân số cao (đạt 908 người/km²) đã tạo sức ép đáng kể lên môi trường đất, nước và không khí. Hoạt động thâm canh lúa, ngô, chè với việc sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật (phun từ 3–5 lần/vụ), kết hợp với nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý tập trung và rác thải nông thôn đã làm gia tăng nguy cơ suy thoái môi trường. Tác giả chỉ ra rằng công tác bảo vệ môi trường muốn đạt hiệu quả bền vững phải bắt đầu từ việc nâng cao nhận thức cộng đồng; tuy nhiên, mức độ hiểu biết và ý thức thực hành môi trường của người dân tại địa phương vẫn còn nhiều hạn chế, thiếu các dữ liệu điều tra thực tế để phục vụ công tác quản lý cấp cơ sở.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Văn bản xác định hệ thống mục tiêu cụ thể như sau:

1. Mục tiêu tổng quát: Xác định mức độ nhận thức của người dân về môi trường, từ đó đề xuất những giải pháp giáo dục phù hợp nhằm nâng cao nhận thức của người dân về môi trường và ý thức bảo vệ môi trường sống tại địa bàn.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Đánh giá hiện trạng môi trường tại xã Hóa Thượng (nguồn nước sinh hoạt, nước thải, rác thải, công trình vệ sinh).
   • Tìm hiểu nhận thức của người dân về môi trường (khái niệm môi trường, ô nhiễm môi trường, phân loại rác thải, pháp luật bảo vệ môi trường).
   • Đề xuất các giải pháp quản lý và nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường phù hợp với điều kiện địa phương.
3. Yêu cầu của đề tài: Phản ánh đúng hiện trạng môi trường và nhận thức của người dân; bảo đảm số liệu khách quan, đầy đủ; đề xuất các giải pháp có tính khả thi, phù hợp thực tế.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Sự hiểu biết, nhận thức của người dân về một số vấn đề môi trường và hiện trạng quản lý môi trường sinh hoạt tại địa phương.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Hóa Thượng, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên (thực tập và thu thập tài liệu tại Ủy ban nhân dân xã Hóa Thượng và khảo sát trực tiếp tại các xóm).
• Phạm vi thời gian: Thời gian thực hiện nghiên cứu thực địa và hoàn thành khóa luận từ ngày 02/01 đến ngày 05/04/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và hệ thống khái niệm

Đề tài xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm chuyên ngành:

• Nhận thức: Quá trình phản ánh và tái hiện hiện thực khách quan vào tư duy con người.
• Môi trường và thành phần môi trường: Hệ thống các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người (đất, nước, không khí, sinh vật, hệ sinh thái...).
• Ô nhiễm môi trường và sự cố môi trường: Biến đổi tiêu cực của các thành phần môi trường không phù hợp tiêu chuẩn môi trường.
• Quản lý chất thải, phế liệu và phát triển bền vững: Các hoạt động phân loại, thu gom, giảm thiểu, tái chế, xử lý chất thải nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không tổn hại tương lai.
• Quản lý môi trường: Tổng hợp các biện pháp luật pháp, chính sách, kinh tế, kỹ thuật và xã hội để bảo vệ chất lượng môi trường sống.

Cơ sở pháp lý

Nghiên cứu tổng quan hệ thống văn bản pháp quy về bảo vệ môi trường của Việt Nam và tỉnh Thái Nguyên:

• Luật Bảo vệ môi trường số 29/2005/L-CTN; Luật Thuế bảo vệ môi trường số 57/2010/QH12.
• Các nghị định xử phạt và quản lý chất thải: Nghị định 80/2006/NĐ-CP, Nghị định 81/2006/NĐ-CP, Nghị định 21/2008/NĐ-CP, Nghị định 121/2004/NĐ-CP, Nghị định 175/NĐ-CP, Nghị quyết 35/NQ-CP (2013), Nghị định 38/2015/NĐ-CP về quản lý chất thải và phế liệu.
• Các thông tư hướng dẫn: Thông tư 05/2008/TT-BTNMT, Thông tư 01/2012/TT-BTNMT, Thông tư liên tịch 01/2001/TTLT-BKHCNMT-BXD.
• Quy chuẩn và tiêu chuẩn: TCVN 6696-2000 (bãi chôn lấp chất thải rắn), TCVN 5942-1998, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà tiêu hợp vệ sinh QCVN 01:2011/BYT.
• Văn bản địa phương: Quyết định số 22/2010/QĐ-UBND và Quyết định số 569/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Nguyên về phân cấp quản lý và xử lý cơ sở ô nhiễm nghiêm trọng.

Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập số liệu thống kê tự nhiên, kinh tế - xã hội, quy hoạch sử dụng đất năm 2013 và báo cáo tổng kết năm 2014 của UBND xã Hóa Thượng; tổng quan tài liệu hiện trạng môi trường lưu vực sông Cầu, sông Công và tỉnh Thái Nguyên.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp:
  • Điều tra bảng hỏi: Thiết kế phiếu điều tra phỏng vấn trực tiếp $n = 60$ hộ dân tại các xóm trên địa bàn xã. Mẫu có cơ cấu 58% nam và 42% nữ; độ tuổi từ 30 đến 80 tuổi; đa dạng thành phần nghề nghiệp (nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, cán bộ, công nhân viên chức).
  • Phỏng vấn sâu: Phỏng vấn trực tiếp cán bộ chuyên trách môi trường của xã và 02 nhân viên thu gom rác thải trực thuộc dịch vụ môi trường địa phương.
  • Khảo sát thực địa: Quan sát trực tiếp hệ thống tiêu thoát nước, điểm tập kết rác thải, tình trạng nhà vệ sinh và các điểm ô nhiễm cục bộ.
• Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu: Sử dụng các phương pháp phân tích thống kê mô tả, tổng hợp bảng số liệu phân tổ, tính toán tỷ lệ phần trăm (%) để so sánh và đánh giá các biến số nhận thức theo trình độ học vấn, giới tính.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày cơ sở khoa học và tính cấp thiết của đề tài; phân tích vị trí địa lý của xã Hóa Thượng trong quy hoạch phát triển kinh tế huyện Đồng Hỷ; xác định mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, 3 yêu cầu và ý nghĩa lý luận, thực tiễn của công trình nghiên cứu.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Khái quát hệ thống lý luận về môi trường, nhận thức môi trường và 16 văn bản quy phạm pháp luật liên quan. Đánh giá bức tranh môi trường toàn cầu (suy thoái rừng, mất đa dạng sinh học, khan hiếm nước ngọt, khủng hoảng năng lượng hóa thạch, nóng lên toàn cầu) và hiện trạng môi trường Việt Nam (suy giảm chất lượng rừng còn 41% độ che phủ nhưng chủ yếu là rừng nghèo, diện tích đất canh tác/đầu người thấp xếp thứ 159/200), đặc biệt là ô nhiễm nông thôn do làng nghề và hóa chất bảo vệ thực vật.

Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam: dẫn chứng kết quả khảo sát của TS. Lê Văn Khoa về nhận thức biến đổi khí hậu (28,9% cán bộ công nhân viên chức từng nghe nhưng chưa hiểu rõ); nghiên cứu tại phường Phú Thọ, thị xã Thủ Dầu Một (Bình Dương) về phân loại rác thải; nghiên cứu của Hoàng Thái Sơn tại huyện Phổ Yên (Thái Nguyên) về kiến thức, thái độ, thực hành (KAP) vệ sinh môi trường (kiến thức tốt về nguồn nước đạt 11,3%, vệ sinh môi trường chung chỉ đạt 3,4%).

Phần 3: Đối tượng, nội dung, phương pháp nghiên cứu

Xác định cụ thể đối tượng nghiên cứu là nhận thức môi trường của cộng đồng dân cư; không gian nghiên cứu tại xã Hóa Thượng; thời gian triển khai từ tháng 01 đến tháng 04/2015. Quy định chi tiết các nhóm nội dung nghiên cứu (điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội; hiện trạng môi trường nước, rác, nước thải, công trình vệ sinh; nhận thức khái niệm, tác hại, phân loại rác và pháp luật). Mô tả quy trình chọn mẫu ngẫu nhiên 60 hộ gia đình tại các xóm, quy trình phỏng vấn cán bộ môi trường xã và phương pháp xử lý dữ liệu thống kê.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương tập trung toàn bộ kết quả phân tích số liệu thực nghiệm thu thập được từ địa bàn xã Hóa Thượng:

1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Hóa Thượng

• Tổng diện tích tự nhiên: 1.345,11 ha.
• Cơ cấu sử dụng đất năm 2013: Đất nông nghiệp chiếm 900,00 ha (72,87%); Đất phi nông nghiệp chiếm 400,11 ha (27,0%); Đất chưa sử dụng chiếm 45,00 ha (0,12%).
• Thủy văn: Xã có 37,19 ha sông suối (sông Cầu chảy qua 1 km, sông Linh Nham dài 2 km) và 33,11 ha mặt nước nuôi trồng thủy sản.
• Kinh tế nông nghiệp năm 2014: Tổng sản lượng lương thực đạt 2.904,3 tấn (115% kế hoạch huyện giao); năng suất lúa xuân đạt 54,5 tạ/ha; lúa mùa sớm 53,5 tạ/ha. Trồng rừng đạt 30 ha (154% kế hoạch). Toàn xã có 178 cơ sở kinh doanh, doanh nghiệp và 01 làng nghề Miến Việt Cường.
• Dân số: 14.000 người phân bố trên 17 xóm (1.630 hộ nghèo, 10.400 hộ trung bình, 1.980 hộ khá và giàu). Năm 2014 xã đạt 17/19 tiêu chí Nông thôn mới.

2. Đánh giá hiện trạng môi trường xã Hóa Thượng

Tình hình sử dụng và chất lượng nước sinh hoạt:

STT	Nguồn nước sinh hoạt	Số lượng (hộ)	Tỷ lệ (%)
1	Nước máy	50	83,3
2	Giếng khoan	6	11,0
3	Giếng đào	4	5,7
4	Nguồn khác (ao, sông, suối)	0	0,0
Tổng		60	100,0

Toàn bộ 100% người dân được khảo sát không dùng nước ao hồ, sông suối cho ăn uống; 100% hộ dân nhận định nước sinh hoạt không mùi, không vị. Có 10% số hộ (6 hộ) sử dụng thêm bình lọc hoặc bể lắng đơn giản trước khi dùng.

Thực trạng thoát nước thải và cống rãnh: 88,3% hộ gia đình (53 hộ) sử dụng cống thải có nắp đậy; 8,3% (5 hộ) dùng cống lộ thiên; 3,4% (2 hộ) không có cống thải. Về nơi xả thải: 88,3% xả vào hệ thống cống chung; 3,3% xả trực tiếp ra ao hồ tự nhiên. Khoảng 60% khu dân cư dùng cống hợp vệ sinh, số còn lại thoát nước thải sinh hoạt chung với rãnh thoát nước mưa đổ thẳng ra sông suối mà không qua trạm xử lý.

Hiện trạng phát thải và thu gom chất thải rắn:

• Lượng rác thải sinh hoạt phát sinh: 85,0% hộ (51 hộ) phát sinh dưới 5 kg/ngày; 15,0% hộ (9 hộ) phát sinh từ 5–20 kg/ngày. Ước tính lượng phát thải toàn xã đạt khoảng 6.125 kg/ngày.
• Tái sử dụng: 85% hộ có tận dụng chất thải hữu cơ làm phân bón, bán phế liệu nhựa/kim loại hoặc dùng phụ phẩm rơm rạ làm chất đốt; 15% không tái sử dụng.
• Hình thức thu gom: 95,0% hộ (57 hộ) được thu gom theo hợp đồng dịch vụ môi trường với mức phí 20.000 đồng/tháng/hộ (tần suất thu gom 1 ngày/lần); 3,3% tự đổ tại bãi rác chung; 1,7% có hố rác riêng.

Hiện trạng công trình vệ sinh: 78,3% hộ gia đình (47 hộ) sử dụng nhà vệ sinh tự hoại đạt quy chuẩn; 21,7% hộ (13 hộ) sử dụng nhà vệ sinh hai ngăn. Khảo sát thực tế ghi nhận các nhà vệ sinh hai ngăn phần lớn chưa bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh theo QCVN 01:2011/BYT (còn ruồi nhặng và mùi hôi).

3. Nhận thức của người dân về môi trường

Nhận thức về các khái niệm môi trường cơ bản:

Nội dung câu hỏi	Trả lời đúng (Số người / %)	Trả lời sai (Số người / %)	Không biết (Số người / %)
Khái niệm môi trường là gì	30 (50,0%)	17 (28,3%)	13 (21,7%)
Ô nhiễm môi trường là gì	35 (58,4%)	14 (23,3%)	11 (18,3%)
Phân biệt rác vô cơ và hữu cơ	50 (83,0%)	3 (5,0%)	7 (12,0%)

Nhận thức về biểu hiện ô nhiễm môi trường phân theo trình độ học vấn:

Trình độ học vấn	Biết (Số lượng / %)	Không biết (Số lượng / %)	Tổng số người
Biết đọc biết viết	0 (0,0%)	0 (0,0%)	0
Tiểu học	0 (0,0%)	5 (8,4%)	5
Trung học cơ sở	10 (16,7%)	7 (11,7%)	17
Trung học phổ thông	18 (30,0%)	4 (6,6%)	22
Trung cấp / Cao đẳng	12 (20,0%)	0 (0,0%)	12
Đại học / Trên Đại học	4 (6,6%)	0 (0,0%)	4
Tổng cộng	44 (73,3%)	16 (26,7%)	60 (100,0%)

Kết quả chỉ ra rằng nhóm có trình độ học vấn từ THCS trở lên, đặc biệt là nhóm Trung cấp, Cao đẳng, Đại học (đạt 100% trả lời đúng trong nhóm trình độ của mình) có hiểu biết đầy đủ và chính xác về các biểu hiện ô nhiễm môi trường.

Ý kiến về tầm quan trọng của việc phân loại rác thải theo giới tính:

• Đánh giá "Rất quan trọng": 61,6% (35 người, gồm 25 nam và 12 nữ tính theo phân bổ phỏng vấn thực tế).
• Đánh giá "Quan trọng": 33,4% (20 người, gồm 10 nam và 10 nữ).
• Đánh giá "Không quan trọng": 5,0% (3 người, toàn bộ là nữ).
• Đánh giá "Không biết": 0,0%.

Phần 5: Kết luận và khuyến nghị

Tổng kết các phát hiện chính của đề tài; khẳng định mối liên hệ chặt chẽ giữa trình độ dân trí với hành vi môi trường; đưa ra các khuyến nghị đối với chính quyền xã Hóa Thượng, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đồng Hỷ trong việc đẩy mạnh truyền thông và đầu tư hạ tầng xử lý nước thải.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính từ số liệu thực nghiệm

1. Hạ tầng cấp thoát nước và vệ sinh: Xã Hóa Thượng đã đạt bước tiến lớn về cấp nước sinh hoạt với 83,3% hộ dân dùng nước máy tập trung. Tuy nhiên, hạ tầng xử lý nước thải còn yếu kém: 88,3% xả vào cống chung nhưng hệ thống này thoát trực tiếp ra môi trường tự nhiên, chưa có trạm xử lý nước thải tập trung; 21,7% hộ dân vẫn sử dụng nhà tiêu hai ngăn chưa hợp chuẩn vệ sinh.
2. Quản lý chất thải rắn: Hoạt động thu gom rác đạt tỷ lệ cao (95,0% qua hợp đồng dịch vụ) nhờ tổ chức tốt đội thu gom với mức phí hợp lý (20.000 đồng/hộ/tháng), tần suất 1 lần/ngày. Lượng phát thải bình quân dưới 5 kg/hộ/ngày chiếm 85%.
3. Mức độ nhận thức cộng đồng: Tỷ lệ người dân nhận thức đúng về phân loại rác vô cơ/hữu cơ đạt 83,0%; nhận thức đúng về ô nhiễm môi trường đạt 58,4% và khái niệm môi trường đạt 50,0%. Mức độ hiểu biết tỷ lệ thuận với trình độ học vấn (nhóm học vấn từ THCS, THPT, CĐ/ĐH chiếm đa số trong 73,3% người có hiểu biết rõ về biểu hiện ô nhiễm). Nhận thức về các điều khoản chi tiết của Luật Bảo vệ môi trường còn dừng ở mức khái quát.

Giải pháp tác giả đề xuất

• Giải pháp truyền thông - giáo dục: Tăng cường công tác tuyên truyền thông qua hệ thống loa truyền thanh xã, sinh hoạt chi bộ, hội phụ nữ, đoàn thanh niên; lồng ghép kiến thức phân loại rác tại nguồn và hướng dẫn xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh theo QCVN 01:2011/BYT.
• Giải pháp quản lý và kỹ thuật hạ tầng:
  • Quy hoạch và xây dựng hệ thống mương thoát nước thải có nắp đậy đồng bộ tại các xóm làng nghề và khu dân cư tập trung (xóm Vải, xóm Việt Cường, An Thái, Đồng Thái).
  • Từng bước đầu tư các bể lắng/trạm xử lý sinh học nước thải trước khi đổ ra sông Cầu và sông Linh Nham.
  • Vận động và hỗ trợ kỹ thuật để các hộ dân chuyển đổi 100% nhà vệ sinh hai ngăn sang nhà vệ sinh tự hoại.
  • Bố trí các thùng rác chuyên dụng trên các trục đường chính và bổ sung hố/bể chứa bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại đồng ruộng (tiếp tục phát huy mô hình 133 ống cống thu gom đã triển khai).

Đóng góp của khóa luận

Khóa luận đã cung cấp một bộ dữ liệu điều tra thực chứng chi tiết về hiện trạng hạ tầng và các chỉ số nhận thức (KAP) của cư dân nông thôn tại một xã cửa ngõ đang trong quá trình đô thị hóa của tỉnh Thái Nguyên. Đây là nguồn tài liệu tham khảo thực tế cho chính quyền xã Hóa Thượng và UBND huyện Đồng Hỷ trong quá trình hoàn thiện các tiêu chí môi trường thuộc Chương trình Mục tiêu Quốc gia về Xây dựng Nông thôn mới.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Quy mô mẫu điều tra: Dung lượng mẫu dừng ở mức $n = 60$ hộ gia đình, phân bổ tập trung tại một số xóm đại diện (Tam Thái, Hưng Thái, Tân Thái, An Thái, Đồng Thái) nên chưa bao quát toàn diện sai số của toàn bộ 17 xóm với 14.000 dân.
• Phương pháp phân tích: Các đánh giá chất lượng môi trường (nước, không khí) chủ yếu dựa vào khảo sát cảm quan và nhận thức chủ quan của người dân, chưa có điều kiện kết hợp lấy mẫu phân tích các chỉ tiêu hóa lý, vi sinh thực nghiệm trong phòng thí nghiệm.
• Phương pháp thống kê: Xử lý số liệu chủ yếu ở mức độ thống kê mô tả tần suất và tỷ lệ phần trăm, chưa ứng dụng các mô hình hồi quy đa biến để kiểm định sâu mức độ tác động của các biến nhân khẩu học đến hành vi bảo vệ môi trường.

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Mở rộng quy mô điều tra chọn mẫu phân tầng trên toàn bộ 17 xóm của xã Hóa Thượng nhằm nâng cao độ tin cậy thống kê.
• Kết hợp nghiên cứu xã hội học với hoạt động quan trắc thực địa: lấy mẫu nước mặt sông Cầu, sông Linh Nham, nước thải làng nghề Miến Việt Cường và nước ngầm để đối chứng giữa nhận thức của người dân với mức độ ô nhiễm thực tế.
• Nghiên cứu chuyên sâu về mô hình kinh tế tuần hoàn và giải pháp kỹ thuật xử lý nước thải phát sinh từ các làng nghề chế biến nông sản tại địa phương.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Quản lý Môi trường, Quản lý Tài nguyên, Địa chính Môi trường, Xã hội học Nông thôn: Tham khảo phương pháp xây dựng bảng hỏi điều tra KAP (Kiến thức - Thái độ - Thực hành) về môi trường ở cấp cơ sở xã/phường; cách phân tích mối liên hệ giữa các biến nhân khẩu học (học vấn, giới tính) với nhận thức môi trường.
• Cán bộ quản lý địa chính - môi trường cấp xã/phường: Cung cấp bức tranh thực tế về các vướng mắc trong quản lý thu gom rác thải theo hợp đồng dịch vụ, xử lý nước thải sinh hoạt nông thôn và quản lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật trên đồng ruộng.
• Nội dung đáng tham khảo nhất: Thiết kế phiếu điều tra phỏng vấn tại Phụ lục và phương pháp tổng hợp số liệu thực trạng hạ tầng nước sạch, rác thải tại Phần 4 của khóa luận.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn nước sinh hoạt chính của người dân xã Hóa Thượng là nguồn nào và tỷ lệ sử dụng là bao nhiêu?

Theo kết quả điều tra 60 hộ gia đình tại bảng 4.3, nguồn nước sinh hoạt chính của người dân là nước máy tập trung, chiếm tỷ lệ 83,3% (50 hộ). Nguồn nước giếng khoan chiếm 11,0% (6 hộ) và giếng đào chiếm 5,7% (4 hộ). Không có hộ gia đình nào sử dụng nước trực tiếp từ ao, hồ, sông, suối cho mục đích sinh hoạt.

2. Dịch vụ thu gom rác thải sinh hoạt tại xã Hóa Thượng được thực hiện như thế nào và mức phí là bao nhiêu?

Dịch vụ thu gom rác thải sinh hoạt tại xã được thực hiện theo hình thức hợp đồng dịch vụ thu gom tập trung, đạt tỷ lệ 95,0% số hộ tham gia (57/60 hộ). Tần suất thu gom là 1 ngày/lần và mức phí dịch vụ do các hộ gia đình chi trả là 20.000 đồng/hộ/tháng. Lượng rác phát sinh trung bình của 85,0% số hộ là dưới 5 kg/hộ/ngày.

3. Trình độ học vấn có ảnh hưởng như thế nào đến nhận thức về ô nhiễm môi trường của người dân?

Số liệu khảo sát tại bảng 4.11 cho thấy nhận thức về các biểu hiện của ô nhiễm môi trường tỷ lệ thuận với trình độ học vấn:

• Nhóm trình độ Tiểu học: 100% (5/5 người) trả lời "Không biết".
• Nhóm trình độ Trung học cơ sở: 58,8% (10/17 người) nhận biết được.
• Nhóm trình độ Trung học phổ thông: 81,8% (18/22 người) nhận biết được.
• Nhóm trình độ Trung cấp, Cao đẳng và Đại học: 100% (16/16 người) nhận thức rõ ràng và chính xác về các biểu hiện của ô nhiễm môi trường.

4. Thực trạng công trình vệ sinh tại xã Hóa Thượng có đáp ứng quy chuẩn QCVN 01:2011/BYT không?

Khảo sát cho thấy có 78,3% số hộ (47 hộ) sử dụng nhà vệ sinh tự hoại bảo đảm điều kiện vệ sinh. Tuy nhiên, vẫn còn 21,7% số hộ (13 hộ) sử dụng nhà vệ sinh hai ngăn. Khảo sát thực địa ghi nhận các công trình nhà vệ sinh hai ngăn này phần lớn chưa tuân thủ đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2011/BYT do vẫn còn tình trạng phát sinh mùi hôi, ruồi nhặng và côn trùng.

5. Ý kiến đánh giá về tầm quan trọng của việc phân loại rác thải tại nguồn có sự khác biệt ra sao theo giới tính?

Theo bảng 4.12, trong tổng số 60 người được phỏng vấn:

• 61,6% (35 người) đánh giá việc phân loại rác là "Rất quan trọng" (gồm 25 nam và 12 nữ).
• 33,4% (20 người) đánh giá là "Quan trọng" (gồm 10 nam và 10 nữ).
• Chỉ có 5,0% (3 người, đều là nữ giới) cho rằng việc phân loại rác là "Không quan trọng". Không có trường hợp nào trả lời "Không biết".

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Minh Đức đã phản ánh chi tiết hiện trạng môi trường nông thôn và mức độ nhận thức cộng đồng tại xã Hóa Thượng, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn xây dựng Nông thôn mới năm 2015. Kết quả điều tra thực nghiệm cho thấy địa phương đã đạt được tỷ lệ cao về sử dụng nước máy (83,3%) và dịch vụ thu gom rác thải sinh hoạt (95,0%), song hạ tầng xử lý nước thải và nhà tiêu hợp chuẩn vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Các phân tích thực chứng khẳng định trình độ học vấn là yếu tố chi phối mạnh mẽ đến mức độ hiểu biết môi trường, từ đó cung cấp căn cứ thực tế để chính quyền cơ sở xây dựng các chương trình truyền thông và hoàn thiện chính sách quản lý môi trường phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên. Môi trường có mối quan hệ mật thiết với cuộc sống của con người, là nơi cung cấp cho chúng ta không gian để sống, cung cấp những nguồn tài nguyên quý giá như: đất, nước, không khí, khoáng sản,… phục vụ cho cuộc sống sinh hoạt, cũng như hoạt động sản xuất và là nơi chứa đựng chất thải. Tuy nhiên, Con người đã tác động quá nhiều đến môi trường, khai thác đến mức cạn kiệt các nguồn tài nguyên, thải nhiều chất độc làm cho môi trường không còn khả năng tự phân hủy. Vì vậy, chúng ta cần phải có các biện pháp để bảo vệ và cải tạo môi trường.

Bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự sống của chúng ta. Nhà nước đã ban hành hàng loạt các văn bản pháp luật về bảo vệ môi trường nhằm xử lý, răn đe những tổ chức, cá nhân có hành vi làm tổn hại đến môi trường và các công nghệ xử lý rác thải, phát minh khoa học ra đời nhằm giảm thiểu những tác động đến môi trường. Nhưng việc đầu tiên góp phần bảo vệ môi trường đó là nâng cao nhận thức để mọi người cùng hiểu, biết, và hành động. Chỉ có nhận thức đúng, suy nghĩ đúng mới hành động đúng, và mỗi một hành động nhỏ sẽ góp một phần lớn vào việc hình thành nếp sống văn minh, có trách nhiệm hơn với môi trường.

Thái Nguyên là một tỉnh ở đông bắc Việt Nam, phía nam tiếp giáp với thủ đô Hà Nội phía bắc tiếp giáp với tỉnh Bắc Kạn, phía tây giáp với các tỉnh Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, phía đông giáp với các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang và là 2 tỉnh nằm trong quy hoạch vùng thủ đô Hà Nội. Thái Nguyên là một trung tâm kinh tế - xã hội lớn của khu vực đông bắc hay cả Vùng trung du và miền núi phía bắc. Thái Nguyên hiện đang được nghiên cứu để trở thành vùng kinh tế trọng điểm Bắc thủ đô Hà Nội. Thái Nguyên được coi là một trung tâm đào tạo nguồn nhân lực lớn thứ 3 sau Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh.

Đồng Hỷ là một huyện miền núi phía Đông Bắc tỉnh thái nguyên , phía Tây giáp huyện Phú Lương ; phía Nam giáp thành phố Thái Nguyên và Huyện Phú Bình, ; phía Đông Bắc giáp các huyện Võ Nhai (tỉnh Thái Nguyên); phía bắc giáp huyện Chợ Mới( Bắc Kan). Huyện lỵ Đồng hỷ có 3 thị trấn là:Chùa Hang, Trại cau và Sông Cầu. Người dân chủ yếu là làm ruông và trồng chè. Có nhiều dân tộc sinh sống lâu đời.

Xã Hóa Thượng nằm ở cửa ngõ phía Bắc của huyện và có tuyến quốc lộ 1B cũ và mới cùng tuyến tỉnh lộ 259 chạy trên. Hóa Thượng giáp với Sông Cầu ở phía Tây Bắc , giáp với xã Minh Lập ở Phía Bắc và Tây Bắc, giáp với xã Hóa Trung ở phía Bắc và Đông Bắc, giáp với 3 xã Khe Mo, Linh Sơn, Đồng Bẩm ở một đoạn nhỏ phía Đông Nam giáp với thị trấn Chùa Hang ở phí nam. Xã Hóa Thượng có diện tích 15,36 km2, dân số là 14000 người, mật độ cư trú đạt 908 người/km². Người dân trên địa bàn xã Hóa Thượng chủ yếu làm nông nghiệp và làm chè, những năm gần đây trước những tác động mạnh của quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hoá, cùng với sự gia tăng dân số, lao động tập trung ở thị trấn đã tạo nên những áp lực làm môi trường suy giảm.

Môi trường thiên nhiên như: môi trường đất, nước, không khí đã và đang bị ô nhiễm, suy thoái. Môi trường sống từng ngày thay đổi, song nhận thức và hiểu biết của người dân về môi trường trên địa bàn xã còn hạn chế. Xuất phát từ vấn đề đó, được sự nhất trí của Ban Giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Tài nguyên và Môi trường - Trường Đại học Nông Lâm 3 Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của TS. Dư Ngọc Thành, em tiến hành thực hiện đề tài: “Tìm hiểu nhận thức của người dân về môi trường Xã Hóa Thượng, Huyện Đồng Hỷ , tỉnh Thái Nguyên”.

Mục tiêu, yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu tổng quát Xác định mức độ nhận thức của người dân về môi trường, từ đó đề xuất những giải pháp giáo dục phù hợp nhằm nâng cao nhận thức của người dân về môi trường và ý thức bảo vệ môi trường sống tại địa bàn. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá hiện trạng môi trường xã Hóa Thượng - Tìm hiểu nhận thức của người dân về môi trường - Đề xuất các giải pháp quản lý và bảo vệ môi trường 1.

Yêu cầu - Phản ánh đúng hiện trạng môi trường và nhận thức của người dân. - Đảm bảo tài liệu, số liệu đầy đủ khách quan. - Đảm bảo những kiến nghị, đề nghị đưa ra có tính khả thi, phù hợp với điều kiện địa phương. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa trong học tập, nghiên cứu khoa học - Nâng cao kiến thức kỹ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này. - Vận dụng và phát huy các kiến thức đã học tập và nghiên cứu rèn luyện về kỹ năng tổng hợp và phân tích số liệu. - Là tài liệu phục vụ cho công tác quản lý môi trường ở cấp cơ sở. Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá được nhận thức của người dân trên địa bàn Xã Hóa Thượng - Huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên về môi trường.

Qua đó đề xuất một số 4 giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường. - Ý nghĩa đề tài sẽ là căn cứ để Sở Tài nguyên và Môi trường tăng cường công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân trong việc bảo vệ môi trường. 5 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Một số khái niệm cơ bản - Nhận thức: + 1 (danh từ) Quá trình và kết quả phản ánh và tái hiện hiện thực vào trong tư duy, quá trình con người nhận biết, hiểu biết thế giới khách quan hoặc kết quả của quá trình đó + 2 (động từ) Nhận ra và biết được.

+ Nhận thức là quá trình biện chứng của sự phản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người tư duy và không ngừng tiến đến gần khách thể. - “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con ngươì, ảnh hưởng đến đời sống sản xuất, sự tồn tại, sự phát triển của con người và sinh vật” - Thành phần môi trường là yếu tố vật chất tạo thành môi trường như đất, nước, không khí, âm thanh, ánh sáng, sinh vật, hệ sinh thái và các hình thái vật chất khác. - Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp vối tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật. - Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt động giữ cho môi trường trong sạch, phòng ngừa, hạn chế tác động xấu đối với môi trường, ứng phó sự cố môi trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái, phục hồi và cải thiện môi trường; khai thác, sử dụng hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên; bảo vệ đa dạng sinh học.

- Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng được nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ 6 tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hoà giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường. - Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật. - Rác thải là những chất được loại ra trong sinh hoạt, trong quá trình sản xuất hoặc trong các hoạt động khác. Có nhiều loại rác thải khác nhau và có nhiều cách phân loại.

- Sự cố môi trường là tai biến hoặc rủi ro xảy ra trong quá trình hoạt động của con người hoặc biến đổi thất thường của tự nhiên, gây ô nhiễm, suy thoái hoặc biến đổi môi trường nghiêm trọng. - Chất thải là vật chất ở thể rắn, lỏng, khí được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác. - Quản lý chất thải là hoạt động phân loại, thu gom, vận chuyển, giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế, xử lý, tiêu hủy, thải loại chất thải. Phế liệu là sản phẩm, vật liệu bị loại ra từ quá trình sản xuất hoặc tiêu dùng được thu hồi để dùng làm nguyên liệu sản xuất.

- Quản lý môi trường. "Quản lý môi trường là tổng hợp các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ chất lượng môi trường sống và phát triển bền vững kinh tế xã hội quốc gia". - Thông tin về môi trường bao gồm số liệu, dữ liệu về các thành phần môi trường; về trữ lượng, giá trị sinh thái, giá trị kinh tế của các nguồn tài nguyên thiên nhiên; về các tác động đối với môi trường; về chất thải; về mức độ ô nhiễm môi trường; suy thoái, và các thông tin về môi trường khác. Một số văn bản pháp luật liên quán tới ngành quản lý môi trường đang hiện hành ở Việt Nam 7 2.

Luật bảo vệ môi trường được Chủ tịch nước ký, ban hành sô 29/2005/L-CTN, ngày 12/12/2005. Nghị định 80/2006/NĐ-CP ngày 9/8/2006 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Bảo vệ môi trường. Nghị định 81/2006/NĐ-CP ngày 9/8/2006 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Bảo vệ môi trường. Nghị định 175/NĐ-CP ngày 18/10/1994 của chính phủ hướng dẫn thi hành luật bảo vệ môi trường.

Nghị định 121/2004/NĐ-CP ngày 12/15/2004 của chính phủ quyết định xử phạt hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. TCVN 6696-2000 chất thải rắn - bãi chôn lấp hợp vệ sinh - yêu cầu chung về bảo vệ môi trường. Thông tư số 05/2008/TT-BTNM và môi trường. 8/12/2008 hướng dẫn về đánh giá môi trường chiến lược đánh giá tác động môi trường và cam kết bảo vệ môi trường.

Nghị định 21/2008/NĐ-CP sửa đổi bổ sung một số điều của nghị định số 80/2006NĐ-CP 10.Luật số 57/2010/QH 12 của Quốc hội : luật thuế bảo vệ môi trường 11.Thông tư số 2433/TT-KMC ngày 3/10/1996 hướng dẫn thi hành nghị định 26/CP ngày 26/4/1996 quy định cử phạt những hành vi vi phạm luật bảo vệ môi trường.