Nghiên cứu về tinh dầu và axit shikimic trong quả hồi

Nghiên cứu hàm lượng tinh dầu và axit shikimic trong quả hồi Illcium verum Hook F tại Lạng Sơn, hỗ trợ chọn giống cây hồi hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Quỳnh Trang
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Thanh Léc
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm học
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Hàm Lượng, Chất Lượng Tinh Dầu Và Hàm Lượng Axit Shikimic Trong Quả Hồi (Illicium verum Hook.) Tại Lạng Sơn Làm Cơ Sở Cho Chọn Giống Cây Hồi
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nguồn gốc và phân bố
• 1.2. Đặc điểm hình thái
• 1.3. Đặc điểm sinh thái, lâm sinh
• 1.4. Năng suất quả và thời điểm thu hái
• 2. KỸ THUẬT CHẾ BIẾN – BẢO QUẢN HẠT GIỐNG VÀ TẠO CÂY CON
• 2.1. Sản xuất và buôn bán quả tươi
• 3. TỔNG QUAN VỀ TINH DẦU HẢI VÀ AXIT SHIKIMIC
• 3.1. Tổng quan về tinh dầu Hải
• 3.2. Các đặc tính của tinh dầu Hải
• 3.3. Tác động sinh học và cộng đồng của tinh dầu Hải
• 3.4. Các phương pháp đánh giá chất lượng tinh dầu Hải
• 3.5. Tổng quan về axit shikimic trong quả Hải
• 3.6. Các đặc tính của axit shikimic
• 3.7. Cộng đồng của axit shikimic
• 3.8. Phương pháp xác định hàm lượng axit shikimic
• 3.9. Tổng kết những nghiên cứu về tinh dầu và axit shikimic trong quả Hải
• 4. MỤC TIÊU, NỘI DUNG, VẬT LIỆU, ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 4.2. Nội dung nghiên cứu
• 4.3. Vật liệu nghiên cứu
• 4.4. Phương pháp nghiên cứu
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5.1. Biến động về hàm lượng, chất lượng tinh dầu tại 3 vùng trồng
• 5.2. Biến động hàm lượng tinh dầu tại ba địa điểm nghiên cứu
• 5.3. Mối quan hệ giữa hàm lượng tinh dầu, chất lượng tinh dầu và một số chỉ tiêu sinh trưởng tại Văn Quan
• 5.4. Mối quan hệ giữa hàm lượng tinh dầu với một số chỉ tiêu chất lượng tinh dầu
• 5.5. Mối quan hệ giữa một số chỉ tiêu chất lượng tinh dầu
• 5.6. Mối quan hệ của D1.3, Hvn, Dt với hàm lượng, chất lượng tinh dầu
• 5.7. Biến động về hàm lượng, chất lượng tinh dầu và hàm lượng axit shikimic của các cây trồng ở sản lượng quả
• 5.8. Mối quan hệ giữa hàm lượng tinh dầu, chất lượng tinh dầu, hàm lượng axit shikimic và một số chỉ tiêu sinh trưởng của các cây trồng ở sản lượng quả
• 5.9. Mối quan hệ giữa hàm lượng tinh dầu và một số chỉ tiêu chất lượng tinh dầu của các cây trồng ở sản lượng quả
• 5.10. Mối quan hệ giữa một số chỉ tiêu chất lượng tinh dầu của các cây trồng ở sản lượng quả
• 5.11. Mối quan hệ của D1.3, Hvn, Dt với sản lượng quả, hàm lượng, chất lượng tinh dầu và hàm lượng axit shikimic của các cây trồng ở sản lượng quả
• 5.12. Biến động hàm lượng, chất lượng tinh dầu giữa năm
• 5.13. Tính ổn định hàm lượng, chất lượng tinh dầu của các cây trồng ở sản lượng quả qua một số năm theo dõi
• 5.14. Phân tích phương sai một nhân tố
• 5.15. Xác định hệ số tương quan và lập phương trình hồi quy
• 5.16. Biến động hàm lượng, chất lượng tinh dầu và hàm lượng axit shikimic theo thời điểm thu hái
• 5.17. Bước đầu đánh giá, tuyển chọn một số cây trồng
• 5.18. Thống kê các đặc trưng của các cây trồng ở lồng
• 5.19. Tinh dầu và chất lượng tinh dầu
• 5.20. Axit shikimic
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Tinh Dầu và Axit Shikimic Quả Hồi

Nghiên cứu về tinh dầu hồi và axit shikimic trong quả hồi (Illicium verum Hook.) là một lĩnh vực quan trọng, đặc biệt tại các vùng trồng hồi lớn như Lạng Sơn. Cây hồi không chỉ là nguồn cung cấp dược liệu quý giá mà còn có giá trị kinh tế cao. Các nghiên cứu tập trung vào việc xác định hàm lượng, chất lượng tinh dầu anise và axit shikimic trong dược phẩm, từ đó làm cơ sở cho việc chọn giống và cải thiện năng suất. Tinh dầu hồi được sử dụng rộng rãi trong thực phẩm, công nghiệp và y học, trong khi axit shikimic là thành phần chính để sản xuất thuốc Tamiflu, một loại thuốc kháng virus cúm. Việc nghiên cứu sâu hơn về các đặc tính này sẽ giúp tối ưu hóa việc khai thác và sử dụng quả hồi một cách hiệu quả. Theo tài liệu, Việt Nam có khoảng 14 loài hồi sinh trưởng tự nhiên, tất cả đều chứa tinh dầu hồi, mở ra tiềm năng lớn cho việc nghiên cứu và phát triển.

1.1. Nguồn gốc và phân bố cây hồi Illicium verum

Cây hồi (Illicium verum Hook.) có nguồn gốc từ miền Bắc Việt Nam và miền Nam Trung Quốc. Tại Việt Nam, cây hồi được trồng rộng rãi ở các tỉnh miền núi phía Đông Bắc như Lạng Sơn, Quảng Ninh và Cao Bằng. Trung Quốc cũng là một trong những nước trồng cây hồi lớn, đặc biệt là ở các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Phúc Kiến và Vân Nam. Cây hồi thường sinh trưởng tự nhiên trong rừng nguyên sinh và thứ sinh, ở độ cao từ 300-600m. Điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng ảnh hưởng lớn đến sự phát triển và năng suất của cây hồi. Nghiên cứu về nguồn gốc và phân bố giúp hiểu rõ hơn về đặc điểm sinh thái và khả năng thích nghi của cây hồi.

1.2. Đặc điểm hình thái và sinh thái của cây hồi

Cây hồi là cây gỗ nhỏ, thường xanh, cao từ 10-15m. Lá đơn mọc thành chùm, phiến lá dày và bóng. Hoa mọc thành chùm ở kẽ lá, cánh hoa màu hồng. Quả hồi có hình ngôi sao 6-10 cánh, mỗi cánh chứa một hạt. Cây hồi sinh trưởng tốt ở nơi có nhiệt độ trung bình năm 21-23°C, lượng mưa hàng năm lớn hơn 1000mm và độ ẩm không khí 70-80%. Đất trồng cây hồi cần sâu, tốt, màu mỡ và có tính chất đất rừng. Cây hồi ưa sáng, nhưng khi còn non cần che bóng. Đặc điểm sinh thái này cần được xem xét khi trồng và chăm sóc cây hồi để đạt năng suất cao.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Chất Lượng Tinh Dầu và Axit Shikimic

Mặc dù quả hồi có giá trị kinh tế và dược liệu cao, việc nghiên cứu và khai thác vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Sự biến động về hàm lượng và chất lượng tinh dầu hồi và axit shikimic giữa các vùng trồng và giữa các cây trong cùng một vùng là một vấn đề lớn. Điều này gây khó khăn cho việc kiểm soát chất lượng sản phẩm và lựa chọn giống cây tốt. Bên cạnh đó, quy trình thu hái, chế biến và bảo quản quả hồi còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng tinh dầu và axit shikimic. Việc thiếu các nghiên cứu chuyên sâu về đặc điểm biến dị của axit shikimic trong quả hồi cũng là một trở ngại cho việc chọn giống cây có hàm lượng axit shikimic cao. Do đó, cần có các nghiên cứu toàn diện để giải quyết những thách thức này và nâng cao giá trị của quả hồi.

2.1. Biến động năng suất và chất lượng tinh dầu quả hồi

Năng suất và chất lượng tinh dầu hồi biến động lớn giữa các vùng trồng và giữa các cây trong cùng một vùng. Điều này có thể do sự khác biệt về điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, giống cây và kỹ thuật canh tác. Sự đa dạng di truyền cao và việc thiếu chọn giống cũng góp phần vào sự biến động này. Nghiên cứu cần tập trung vào việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng tinh dầu hồi, từ đó đề xuất các biện pháp cải thiện. Theo tài liệu, năng suất quả hồi ở Việt Nam không cao và ổn định qua các năm, với chu kỳ sai quả rõ rệt.

2.2. Quy trình thu hái chế biến và bảo quản quả hồi

Quy trình thu hái, chế biến và bảo quản quả hồi còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng tinh dầu và axit shikimic. Người dân thường thu hái và chế biến theo kinh nghiệm truyền thống, chưa áp dụng các kỹ thuật tiên tiến. Việc phơi quả hồi sau khi thu hoạch cần được thực hiện ngay để tránh bị mốc, nhưng cũng cần chú ý đến nhiệt độ và thời gian phơi để không làm giảm hàm lượng tinh dầu. Bảo quản hạt giống hồi cũng là một thách thức, vì hạt mất sức nảy mầm rất nhanh. Cần có các nghiên cứu về quy trình thu hái, chế biến và bảo quản tối ưu để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Hàm Lượng Tinh Dầu và Axit Shikimic

Nghiên cứu về hàm lượng và chất lượng tinh dầu hồi và axit shikimic đòi hỏi các phương pháp phân tích hiện đại và chính xác. Các phương pháp chiết xuất tinh dầu cần được tối ưu hóa để đảm bảo hiệu suất cao và chất lượng tốt. Các phương pháp xác định hàm lượng axit shikimic cần đảm bảo độ nhạy và độ chính xác cao. Bên cạnh đó, cần có các phương pháp đánh giá chất lượng tinh dầu, bao gồm xác định thành phần hóa học, hoạt tính sinh học và các chỉ tiêu vật lý. Việc sử dụng các phương pháp thống kê để phân tích dữ liệu và xác định mối quan hệ giữa các yếu tố cũng rất quan trọng. Các phương pháp nghiên cứu này sẽ giúp thu thập thông tin chính xác và đáng tin cậy về tinh dầu hồi và axit shikimic.

3.1. Chiết xuất và phân tích thành phần tinh dầu hồi

Việc chiết xuất tinh dầu hồi thường được thực hiện bằng phương pháp chưng cất hơi nước. Sau khi chiết xuất, tinh dầu được phân tích thành phần bằng các phương pháp sắc ký khí (GC) và sắc ký khí khối phổ (GC-MS). Các phương pháp này cho phép xác định các thành phần hóa học chính của tinh dầu, như trans-anethol, limonene và eugenol. Hàm lượng của các thành phần này ảnh hưởng đến chất lượng và hoạt tính sinh học của tinh dầu. Nghiên cứu cần tập trung vào việc tối ưu hóa quy trình chiết xuất và phân tích để đảm bảo kết quả chính xác và đáng tin cậy.

3.2. Xác định hàm lượng axit shikimic trong quả hồi

Hàm lượng axit shikimic trong quả hồi thường được xác định bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC). Phương pháp này cho phép định lượng axit shikimic một cách chính xác và nhanh chóng. Quá trình chuẩn bị mẫu cần được thực hiện cẩn thận để loại bỏ các tạp chất và đảm bảo độ chính xác của kết quả. Nghiên cứu cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp xác định hàm lượng axit shikimic đơn giản, hiệu quả và phù hợp với điều kiện thực tế.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Tinh Dầu Hồi và Axit Shikimic

Tinh dầu hồi và axit shikimic có nhiều ứng dụng quan trọng trong các lĩnh vực khác nhau. Tinh dầu hồi được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp thực phẩm, dược phẩm và mỹ phẩm. Nó có tác dụng kháng khuẩn, kháng virus, chống oxy hóa và giảm đau. Axit shikimic là nguyên liệu chính để sản xuất thuốc Tamiflu, một loại thuốc kháng virus cúm hiệu quả. Ngoài ra, axit shikimic còn có tiềm năng ứng dụng trong các lĩnh vực khác, như sản xuất thực phẩm chức năng và dược phẩm. Việc nghiên cứu và phát triển các ứng dụng mới của tinh dầu hồi và axit shikimic sẽ mang lại nhiều lợi ích kinh tế và xã hội.

4.1. Ứng dụng của tinh dầu hồi trong thực phẩm và dược phẩm

Tinh dầu hồi được sử dụng làm gia vị trong nhiều món ăn, đặc biệt là trong các món phở và các món thịt. Nó cũng được sử dụng trong sản xuất bánh kẹo, đồ uống và các sản phẩm thực phẩm khác. Trong dược phẩm, tinh dầu hồi được sử dụng làm thành phần trong các loại thuốc ho, thuốc giảm đau và thuốc sát trùng. Nó cũng có tác dụng kích thích tiêu hóa và giảm co thắt ruột. Nghiên cứu cần tập trung vào việc đánh giá tính an toàn và hiệu quả của tinh dầu hồi trong các ứng dụng thực phẩm và dược phẩm.

4.2. Axit shikimic và vai trò trong sản xuất thuốc Tamiflu

Axit shikimic là nguyên liệu chính để sản xuất thuốc Tamiflu, một loại thuốc kháng virus cúm hiệu quả. Thuốc Tamiflu được sử dụng để điều trị và phòng ngừa các bệnh cúm mùa và cúm gia cầm. Nhu cầu về axit shikimic tăng cao trong các đợt dịch cúm, làm tăng giá trị kinh tế của quả hồi. Nghiên cứu cần tập trung vào việc tìm kiếm các nguồn axit shikimic thay thế và phát triển các phương pháp sản xuất Tamiflu hiệu quả hơn.

V. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tinh Dầu Axit Shikimic

Nghiên cứu về tinh dầu hồi và axit shikimic trong quả hồi là một lĩnh vực đầy tiềm năng. Các nghiên cứu đã cung cấp nhiều thông tin quan trọng về đặc điểm, thành phần và ứng dụng của tinh dầu hồi và axit shikimic. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, như sự biến động về hàm lượng và chất lượng, quy trình thu hái và chế biến tối ưu, và các ứng dụng mới. Việc tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực này sẽ mang lại nhiều lợi ích kinh tế và xã hội, đặc biệt là cho các vùng trồng cây hồi.

5.1. Đánh giá tiềm năng phát triển cây hồi tại Việt Nam

Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển cây hồi do có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp. Tuy nhiên, cần có các chính sách hỗ trợ và đầu tư vào nghiên cứu và phát triển để khai thác tối đa tiềm năng này. Việc chọn giống cây tốt, áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến và xây dựng quy trình chế biến và bảo quản hiệu quả sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng quả hồi. Nghiên cứu cần tập trung vào việc đánh giá tiềm năng phát triển cây hồi tại các vùng khác nhau và đề xuất các giải pháp phù hợp.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về tinh dầu và axit shikimic

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về tinh dầu hồi và axit shikimic bao gồm: Nghiên cứu về sự biến động di truyền của cây hồi và ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến hàm lượng và chất lượng tinh dầu và axit shikimic. Phát triển các phương pháp chiết xuất và phân tích hiệu quả hơn. Nghiên cứu về các hoạt tính sinh học mới của tinh dầu hồi và axit shikimic. Nghiên cứu về các ứng dụng mới của tinh dầu hồi và axit shikimic trong thực phẩm, dược phẩm và các lĩnh vực khác. Các nghiên cứu này sẽ giúp khai thác tối đa giá trị của quả hồi và mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ------------------------------- NguyÔn qUúNH tRANG NGHI£N CøU §ÆC §IÓM HµM L¦îNG, CHÊT L¦îNG TINH DÇU Vµ HµM L¦îNG AXIT SHIKIMIC TRONG QU¶ HåI (Illicium verum Hook.) t¹i L¹ng S¬n lµm c¬ së cho chän gièng c©y Håi luËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Hµ Néi - 2008 c Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp ------------------------------ NguyÔn QUúNH TRANG NGHI£N CøU §ÆC §IÓM HµM L¦îNG, CHÊT L¦îNG TINH DÇU Vµ HµM L¦îNG AXIT SHIKIMIC TRONG QU¶ HåI (Illicium verum Hook.) t¹i L¹ng S¬n lµm c¬ së cho chän gièng c©y Håi Chuyªn ngµnh L©m häc M· sè: 60 62 60 luËn v¨n th¹c sü khoa häc l©m nghiÖp Ng­êi h­íng dÉn khoa häc: TS. hOµNG THANH LéC Hµ Néi - 2008 Hµ T©y - 2007 c Lêi c¶m ¬n Trong qu¸ tr×nh hoµn thµnh luËn v¨n, t«i xin göi lêi c¶m ¬n ch©n thµnh tíi TS Hoµng Thanh Léc, ng­êi ®· trùc tiÕp h­íng dÉn vµ ®· dµnh nhiÒu thêi gian quý b¸u tËn t×nh gióp ®ì t«i hoµn thµnh luËn v¨n. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù gióp ®ì cña ViÖn Ho¸ häc c¸c hîp chÊt thiªn nhiªn, C«ng ty cæ phÇn gièng L©m nghiÖp vïng §«ng B¾c ®· quan t©m, gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh thu h¸i mÉu, thu thËp sè liÖu vµ ph©n tÝch c¸c chØ tiªu nghiªn cøu. §ång thêi, T«i xin c¶m ¬n nh÷ng nhËn xÐt vµ gãp ý quý b¸u cña GS.TS Lª §×nh Kh¶, TS.

NguyÔn ThÞ Minh NguyÖt vµ c¸c ®ång nghiÖp. MÆc dï ®· cã nhiÒu cè g¾ng song LuËn v¨n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, rÊt mong nhËn ®­îc c¸c ý kiÕn ®ãng gãp cña c¸c thÇy c« gi¸o, c¸c nhµ khoa häc vµ ®ång nghiÖp. Hµ Néi, ngµy 12 th¸ng 9 n¨m 2008 T¸c gi¶ c Môc lôc Trang Lêi c¶m ¬n Danh môc c¸c ký hiÖu, ch÷ viÕt t¾t Danh môc b¶ng Danh môc h×nh Më dÇu. Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu.

Nguån gèc vµ ph©n bè. §Æc ®iÓm h×nh th¸i. §Æc ®iÓm sinh th¸i, l©m sinh. N¨ng suÊt qu¶ vµ thêi ®iÓm thu h¸i 4 1.

Kü thuËt chÕ biÕn – b¶o qu¶n h¹t gièng vµ t¹o c©y con. S¶n xuÊt vµ bu«n b¸n quèc tÕ. Tæng quan vÒ tinh dÇu Håi. C¸c ®Æc tÝnh cña tinh dÇu Håi.

T¸c dông sinh häc vµ c«ng dông cña tinh dÇu Håi. C¸c ph­¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ chÊt l­îng tinh dÇu Håi. Tæng quan vÒ axit shikimic trong qu¶ Håi. C¸c ®Æc tÝnh cña axit shikimic.

C«ng dông cña axit shikimic. Ph­¬ng ph¸p x¸c ®Þnh hµm l­îng axit shikimic. Tæng kÕt nh÷ng nghiªn cøu vÒ tinh dÇu vµ axit shikimic 18 trong qu¶ Håi. Môc tiªu, néi dung, vËt liÖu, ®Þa ®iÓm vµ ph­¬ng ph¸p 21 nghiªn cøu.

Môc tiªu nghiªn cøu. Néi dung nghiªn cøu. VËt liÖu nghiªn cøu. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu.

KÕt qu¶ nghiªn cøu vµ th¶o luËn. BiÕn ®éng vÒ hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu t¹i 3 vïng trång 29 Håi V¨n Quan, B×nh Gia, Cao Léc cña tØnh L¹ng S¬n. BiÕn ®éng hµm l­îng tinh dÇu t¹i ba ®Þa ®iÓm nghiªn cøu. BiÕn ®éng cña mét sè chØ tiªu vÒ chÊt l­îng tinh dÇu t¹i ba 30 ®Þa ®iÓm nghiªn cøu.

Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng tinh dÇu, chÊt l­îng tinh dÇu vµ 34 mét sè chØ tiªu sinh tr­ëng t¹i V¨n Quan. Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng tinh dÇu víi mét sè chØ tiªu vÒ 34 chÊt l­îng tinh dÇu. Mèi quan hÖ gi÷a mét sè chØ tiªu chÊt l­îng tinh dÇu. Mèi quan hÖ cña D1.3, Hvn, Dt víi hµm l­îng, chÊt l­îng 37 tinh dÇu.

BiÕn ®éng vÒ hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm l­îng 38 axit shikimic cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶. Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng tinh dÇu, chÊt l­îng tinh dÇu, 43 hµm l­îng axit shikimic vµ mét sè chØ tiªu sinh tr­ëng cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶. Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng tinh dÇu vµ mét sè chØ tiªu vÒ 43 chÊt l­îng tinh dÇu cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­¬ng qu¶. Mèi quan hÖ gi÷a mét sè chØ tiªu vÒ chÊt l­îng tinh dÇu cña 44 c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶.

Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng axit shikimic víi c¸c chØ tiªu 45 c vÒ hµm l­îng vµ chÊt l­îng tinh dÇu cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶. Mèi quan hÖ gi÷a s¶n l­îng qu¶ víi mét sè chØ tiªu vÒ hµm 46 l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm l­îng axit shikimic cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶. Mèi quan hÖ cña D1.3, Hvn, Dt víi s¶n l­îng qu¶, hµm l­îng, 47 chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm l­îng axit shikimic cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶. TÝnh æn ®Þnh vÒ hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu cña c¸c c©y 49 tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ qua mét sè n¨m theo dâi.

Ph©n tÝch ph­¬ng sai mét nh©n tè 50 3. X¸c ®Þnh hÖ sè t­¬ng quan vµ lËp ph­¬ng tr×nh håi quy 51 3. BiÕn ®éng hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm l­îng axit 52 shikimic theo thêi ®iÓm thu h¸i. BiÕn ®éng hµm l­îng tinh dÇu theo thêi ®iÓm thu h¸i.

BiÕn ®éng cña mét sè chØ tiªu chÊt l­îng tinh dÇu theo thêi 54 ®iÓm thu h¸i. BiÕn ®éng hµm l­îng axit shikimic theo thêi ®iÓm thu h¸i 56 3. B­íc ®Çu ®¸nh gi¸, tuyÓn chän mét sè c©y tréi. Chän c©y tréi dù tuyÓn.

§¸nh gi¸ c©y tréi dù tuyÓn theo c¸c môc tiªu chän gièng. KÕt luËn – Tån t¹i – KiÕn nghÞ. 68 Tµi liÖu tham kh¶o 70 Phô lôc c Danh môc c¸c B¶ng STT B¶ng Néi dung Trang Tiªu chuÈn qu¶ Håi kh« xuÊt khÈu vµo thÞ tr­êng 8 1 1.1 Ch©u ¢u BiÕn ®éng hµm l­îng tinh dÇu t¹i V¨n Quan, B×nh 29 2 3.1 Gia vµ Cao Léc BiÕn ®éng chÊt l­îng tinh dÇu t¹i V¨n Quan, B×nh 31 3 3.2 Gia vµ Cao Léc Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng tinh dÇu víi hµm 35 4 3.3 l­îng trans-anethol, ®é ®«ng vµ chØ sè chiÕt quang Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng trans-anethol, ®é ®«ng 36 5 3.4 vµ chØ sè chiÕt quang Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu 38 6 3.3, Hvn, Dt BiÕn ®éng hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm 39 7 3.6 l­îng axit shikimic cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng tinh dÇuvµ chÊt l­îng 43 8 3.7 tinh dÇu cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng trans-anethol, ®é ®«ng 44 9 3.8 vµ chØ sè chiÕt quang cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ Mèi quan hÖ gi÷a hµm l­îng axit shikimic víi hµm 45 10 3.9 l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ Mèi quan hÖ gi÷a s¶n l­îng qu¶ víi hµm l­îng, 46 11 3.10 chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm l­îng axit shikimic cña c c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ Mèi quan hÖ D1.3, Hvn, Dt víi s¶n l­îng qu¶; hµm 47 12 3.11 l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu vµ hµm l­îng axit shikimic cña c¸c c©y tréi vÒ s¶n l­îng qu¶ BiÕn ®éng hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu gi÷a n¨m 50 13 3.12 2005-2007 TÝnh æn ®Þnh hµm l­îng, chÊt l­îng tinh dÇu gi÷a 51 14 3.13 n¨m 2005 – 2007 BiÕn ®éng hµm l­îng tinh dÇu theo thêi ®iÓm thu 53 15 3.14 h¸i BiÕn ®éng hµm l­îng trans-anethol, ®é ®«ng vµ chØ 54 16 3.15 sè chiÕt quang theo thêi ®iÓm thu h¸i BiÕn ®éng cña hµm l­îng axit shikimic theo thêi 56 17 3.17 TuyÓn chän c©y tréi theo tõng chØ tiªu chän gièng 58 Thèng kª c¸c ®Æc tr­ng cña c¸c c©y tréi vÒ l­îng 61 19 3.18 tinh dÇu vµ chÊt l­îng tinh dÇu Thèng kª c¸c ®Æc tr­ng cña c¸c c©y tréi vÒ l­îng 62 20 3.19 axit shikimic Thèng kª c¸c ®Æc tr­ng cña c¸c c©y tréi vÒ l­îng 64 21 3.20 tinh dÇu, chÊt l­îng tinh dÇu vµ l­îng axit shikimic c Danh môc c¸c ký hiÖu, ch÷ viÕt t¾t D1.3 - §­êng kÝnh ®o ë vÞ trÝ 1,3m cña th©n c©y HVN - ChiÒu cao vót ngän r - HÖ sè t­¬ng quan R - Ph¹m vi biÕn ®éng SX - Sai tiªu chuÈn V% - HÖ sè biÕn ®éng X - Trung b×nh mÉu Min - Gi¸ trÞ nhá nhÊt Max - Gi¸ trÞ lín nhÊt LD - L­îng tinh dÇu/ c©y TD - Hµm l­îngtinh dÇu theo % mÉu kh« tuyÖt ®èi Mtd - Khèi l­îng tinh dÇu thu ®­îc Mk - Khèi l­îng mÉu tÝnh theo ®é kh« tuyÖt ®èi QT, QK - S¶n l­îng qu¶ t­¬i, qu¶ kh« / c©y CTréi - C©y tréi Hl - Hµm l­îng §®«ng - §é ®«ng Sl­îng - S¶n l­îng Sig - X¸c suÊt Mean Rank - Sè h¹ng trung b×nh c 1 Më ®Çu Chi Håi cã kho¶ng trªn 40 loµi, ph©n bè chñ yÕu ë vïng nhiÖt ®íi §«ng Nam ¸, §«ng ¸ vµ B¾c Mü. §Õn nay, ViÖt Nam ®· ph¸t hiÖn ®­îc kho¶ng 14 loµi sinh tr­ëng tù nhiªn trong rõng nguyªn sinh vµ thø sinh vµ hÇu nh­ tÊt c¶ c¸c loµi ®Òu cã chøa tinh dÇu.

§ã chÝnh lµ nguån cung cÊp tinh dÇu cã tiÒm n¨ng lín cÇn ®iÒu tra, ph¸t hiÖn, nghiªn cøu ®Ó khai th¸c vµ b¶o vÖ. Loµi Håi cã tªn khoa häc lµ Illicium verum Hook., thuéc hä Håi (Illiciaceae) lµ c©y nguyªn s¶n ë miÒn B¾c ViÖt Nam vµ miÒn Nam Trung Quèc. T¹i n­íc ta, tõ l©u Håi ®· ®­îc g©y trång thµnh nh÷ng quÇn thÓ lín ë d¹ng rõng trång hoÆc b¸n hoang d¹i t¹i c¸c tØnh miÒn nói §«ng B¾c n­íc ta, chñ yÕu lµ ë L¹ng S¬n, Qu¶ng Ninh, Cao B»ng. Håi còng lµ loµi c©y ®­îc g©y trång réng r·i ë c¸c tØnh Qu¶ng §«ng, Qu¶ng T©y, V©n Nam, ®¶o H¶i Nam cña Trung Quèc vµ §µi Loan.

Qu¶ Håi ®­îc sö dông réng r·i lµm gia vÞ trong chÕ biÕn thùc phÈm, trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp, trong y häc d©n téc vµ trong t©y y. Qu¶ Håi lµ n¬i chøa hµm l­îng tinh dÇu lín trong c©y, ngoµi ra tinh dÇu Håi cßn cã mét l­îng nhá ë trong l¸. Hµm l­îng tinh dÇu trong qu¶ t­¬i lµ 2,5-3,5% (t­¬ng ®­¬ng víi 6% - 18% trong qu¶ kh« tuyÖt ®èi), trong l¸ cã hµm l­îng thÊp h¬n kho¶ng 0,3-1%. Håi kh«ng chØ cung cÊp l­îng tinh dÇu cã gi¸ trÞ mµ nã cßn cung cÊp axit shikimic chiÕt xuÊt tõ qu¶ Håi lµ nguyªn liÖu quan träng trong viÖc s¶n xuÊt thuèc Taminflu, thuèc ®Æc hiÖu phßng chèng dÞch cóm gia cÇm H5N1.

HiÖn nay, h·ng d­îc phÈm Roche ®· s¶n xuÊt thuèc Tamiflu víi nguyªn liÖu chñ yÕu lµ axit shikimic ®­îc t¸ch chiÕt tõ qu¶ Håi ë Trung Quèc. N­íc ta cã diÖn tÝch Håi lín, cÇn nghiªn cøu ®Æc ®iÓm biÕn dÞ vÒ hµm l­îng axit shikimic trong qu¶ Håi ®Ó cã thÓ ®Ò xuÊt ph­¬ng ph¸p chän gièng cã tÝnh ®Õn viÖc n©ng cao hµm l­îng axit shikimic trong qu¶.