Những Quan Điểm Cơ Bản Của Chủ Nghĩa Mác - Lênin Về Quyền Con Người Và Ý Nghĩa Đối Với Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa mác lênin về quyền con người và ý nghĩa với việt nam hiện nay 1, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Đức Thuỳ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Thuỳ
• Trường học: Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quyền con người
• Đề tài: Những Quan Điểm Cơ Bản Của Chủ Nghĩa Mác - Lênin Về Quyền Con Người Và Ý Nghĩa Với Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Quyền Con Người Theo Mác Lênin

Nghiên cứu về quyền con người theo chủ nghĩa Mác-Lênin là một lĩnh vực quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam hiện nay. Từ thời cổ đại, ý tưởng về giá trị cá nhân và sự cần thiết phải tôn trọng, bảo vệ đã xuất hiện. Các tôn giáo lớn đều nhấn mạnh các giá trị cơ bản như lòng từ bi và sự khoan dung. Chủ nghĩa Mác đã khắc phục những thiếu sót của các thuyết nhân quyền trước đây, xem xét các vấn đề nhà nước, pháp luật và nhân quyền theo quan điểm duy vật lịch sử. Chủ nghĩa Mác xác định nền tảng của nhà nước, pháp luật và nhân quyền là tổng thể các quan hệ sản xuất thống trị trong xã hội có giai cấp. Quyền con người ngày càng được thừa nhận rộng rãi, tôn trọng, bảo đảm và thực thi được coi là điều kiện và mục tiêu phát triển. Tuy nhiên vẫn còn sự khác biệt giữa phương Đông và phương Tây, chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Tư Tưởng Về Quyền Con Người

Tư tưởng về quyền con người gắn liền với sự hình thành và phát triển của xã hội loài người. Kể từ thời cổ đại đã bắt đầu có sự thừa nhận quan niệm cho rằng mỗi người đều có giá trị cá nhân bẩm sinh đòi hỏi cần có một mức độ ghi nhận, tôn trọng và bảo vệ nhất định. Các tôn giáo lớn đều đặc biệt nhấn mạnh đến những giá trị cơ bản của con người như đức hạnh, lòng từ bi và sự khoan dung. Các nhà tư tưởng, triết học từ lâu cũng vẫn cho rằng bản chất của con người là dựa trên cách ứng xử trong quan hệ lẫn nhau và sự tôn trọng mà chúng ta dành cho đồng loại của mình.

1.2. Vai Trò của Chủ Nghĩa Mác Trong Lý Luận Nhân Quyền

Thiếu sót cơ bản của các học thuyết pháp quyền, nhân quyền trước chủ nghĩa Mác là tính trừu tượng, chủ nghĩa duy tâm về lịch sử và tính xa rời thực tiễn hiện thực của cuộc sống. Trong bối cảnh đa dạng, hỗn độn đó, sự ra đời của chủ nghĩa Mác đã khắc phục được những thiếu sót của các thuyết nhân quyền trước đây, đồng thời tạo ra một bước ngoặt cách mạng trong sự phát triển lý luận về nhà nước, pháp quyền và nhân quyền. Thực chất của bước ngoặt này là ở chỗ chủ nghĩa Mác đã xem xét các vấn đề nhà nước, pháp luật và nhân quyền theo quan điểm duy vật lịch sử.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Quyền Con Người Theo Mác Lênin

Nghiên cứu về quyền con người theo chủ nghĩa Mác-Lênin đối diện với nhiều thách thức. Sự khác biệt về nhận thức giữa phương Đông và phương Tây, giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản vẫn tồn tại. Các giá trị của quyền con người nhiều khi đã bị chính trị hoá để phục vụ cho chủ nghĩa bá quyền, chính trị cường quyền. Việc đấu tranh chống lại luận điệu xuyên tạc, sai trái của các lực lượng thù địch về quyền con người đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về lý luận và thực tiễn. Để xây dựng căn cứ lý luận cho quá trình hội nhập quốc tế và đấu tranh chống lại các luận điệu xuyên tạc, sai trái của các lực lượng thù địch về quyền con người cần nghiên cứu và xây dựng lý luận về vấn đề nhân quyền trong điều kiện cụ thể hiện nay của đất nước.

2.1. Sự Khác Biệt Trong Quan Điểm Về Quyền Con Người

Mặc dầu vậy, vẫn còn đó sự khác biệt về mặt nhận thức trong quan niệm về quyền con người giữa phương Đông và phương Tây; giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản. Các giá trị của quyền con người nhiều khi đã bị chính trị hoá để phục vụ cho chủ nghĩa bá quyền, chính trị cường quyền, thực hiện diễn biến hoà bình, chống phá các nước không thân thiện.

2.2. Nguy Cơ Chính Trị Hóa Vấn Đề Quyền Con Người

Các giá trị của quyền con người nhiều khi đã bị chính trị hoá để phục vụ cho chủ nghĩa bá quyền, chính trị cường quyền, thực hiện diễn biến hoà bình, chống phá các nước không thân thiện.

III. Cách Tiếp Cận Mác Lênin Về Quyền Con Người Phê Phán

Chủ nghĩa Mác-Lênin phê phán các quan niệm tư sản về quyền con người trong chủ nghĩa tư bản. Các học thuyết pháp quyền trước Mác mang tính trừu tượng, duy tâm và xa rời thực tiễn. Mác xem xét vấn đề quyền con người trong bối cảnh các quan hệ sản xuất và giai cấp trong xã hội. Mác xác định rằng nền tảng của nhà nước, pháp luật và nhân quyền là tổng thể các quan hệ sản xuất thống trị trong xã hội có giai cấp, làm rõ cơ chế tác động qua lại giữa cơ sở hạ tầng kinh tế và thượng tầng kiến trúc chính trị nhà nước và pháp luật. Chủ nghĩa Mác cũng xác định đúng vai trò của con người và tương quan giữa con người với quy luật khách quan của xã hội, đưa ra quan niệm cho rằng con người trong tính hiện thực của nó là "tổng hoà các mối quan hệ xã hội".

3.1. Phê Phán Học Thuyết Nhân Quyền Tư Sản

Thiếu sót cơ bản của các học thuyết pháp quyền, nhân quyền trước chủ nghĩa Mác là tính trừu tượng, chủ nghĩa duy tâm về lịch sử và tính xa rời thực tiễn hiện thực của cuộc sống.

3.2. Quan Điểm Duy Vật Lịch Sử Về Quyền Con Người

Chủ nghĩa Mác đã xác định đúng đắn rằng nền tảng của nhà nước, pháp luật và nhân quyền là tổng thể các quan hệ sản xuất thống trị trong xã hội có giai cấp. Trên cơ sở đó, làm rõ cơ chế tác động qua lại giữa cơ sở hạ tầng kinh tế và thượng tầng kiến trúc chính trị nhà nước và pháp luật.

3.3. Con Người Là Tổng Hòa Các Mối Quan Hệ Xã Hội

Chủ nghĩa Mác cũng xác định đúng vai trò của con người và tương quan giữa con người với quy luật khách quan của xã hội, đưa ra quan niệm cho rằng con người trong tính hiện thực của nó là "tổng hoà các mối quan hệ xã hội".

IV. Các Quan Điểm Cơ Bản Của Mác Lênin Về Quyền Con Người

Theo chủ nghĩa Mác-Lênin, quyền con người phải được đảm bảo trong một xã hội công bằng, bình đẳng. Quyền con người không thể tách rời khỏi quyền của cộng đồng và quyền tự quyết dân tộc. Các quyền kinh tế, văn hoá, xã hội cũng được coi trọng bên cạnh các quyền dân sự, chính trị. Vấn đề bình đẳng, tự do, vấn đề về mối quan hệ giữa quyền cá nhân và quyền của cộng đồng, vấn đề quyền tự quyết dân tộc, các quyền kinh tế, văn hoá, xã hội, các quyền thế hệ thứ ba,… Trong thời đại ngày nay, quyền con người là một vấn đề triết học, chính trị, pháp lý, đạo đức có ý nghĩa hết sức quan trọng. Ở cấp độ quốc tế, quyền con người đã trở thành mối quan tâm chung của cộng đồng nhân loại.

4.1. Quyền Con Người Trong Xã Hội Công Bằng

Theo chủ nghĩa Mác-Lênin, quyền con người phải được đảm bảo trong một xã hội công bằng, bình đẳng.

4.2. Quyền Cá Nhân Và Quyền Cộng Đồng

Quyền con người không thể tách rời khỏi quyền của cộng đồng và quyền tự quyết dân tộc.

4.3. Quyền Kinh Tế Văn Hóa Xã Hội

Các quyền kinh tế, văn hoá, xã hội cũng được coi trọng bên cạnh các quyền dân sự, chính trị.

V. Ứng Dụng Lý Luận Mác Lênin Về Quyền Tại Việt Nam

Việc nghiên cứu lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về quyền con người là cơ sở phương pháp luận đúng đắn để xây dựng lý luận nhân quyền Việt Nam. Sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam nhấn mạnh vai trò của hội nhập quốc tế. Việt Nam tăng cường đối thoại, chủ động tham gia ký kết và thực hiện các cam kết và điều ước quốc tế về quyền con người. Việc nghiên cứu đề tài này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cấp bách. Nó góp phần nâng cao nhận thức khoa học của chúng ta về quyền con người, góp phần vào cuộc đấu tranh, phê phán các luận điệu sai trái của các lực lượng thù địch về quyền con người, xây dựng các căn cứ lý luận và chính sách, hoàn thiện cơ chế bảo đảm quyền con người ở Việt Nam.

5.1. Hội Nhập Quốc Tế Và Quyền Con Người Ở Việt Nam

Ở Việt Nam, sự nghiệp đổi mới được khởi xướng từ năm 1986 đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của hội nhập quốc tế. Việt Nam cũng đã tham gia nhiều hơn vào các diễn đàn quốc tế, trong đó có diễn đàn về quyền con người. Tăng cường đối thoại, chủ động tham gia ký kết và thực hiện các cam kết và điều ước quốc tế về quyền con người đang là một chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước ta.

5.2. Nghiên Cứu Lý Luận Để Đấu Tranh Phản Bác

Để xây dựng căn cứ lý luận cho quá trình hội nhập quốc tế và quá trình đấu tranh chống lại luận điệu xuyên tạc, sai trái của các lực lượng thù địch về quyền con người nhằm hướng tới sự bảo đảm ngày một tốt hơn các quyền con người cho người dân Việt Nam, chúng ta cần nghiên cứu và xây dựng lý luận về vấn đề nhân quyền trong điều kiện cụ thể hiện nay của đất nước ta.

VI. Kết Luận Tương Lai Nghiên Cứu Quyền Con Người Việt Nam

Nghiên cứu về quyền con người theo chủ nghĩa Mác-Lênin cần tiếp tục được phát triển và hoàn thiện. Cần có những nghiên cứu sâu sắc hơn về mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn trong bối cảnh Việt Nam. Cần xây dựng cơ chế bảo đảm quyền con người hiệu quả và phù hợp với điều kiện cụ thể của đất nước. Mặc dù đã có nhiều cố gắng để đảm bảo tiến độ và chất lượng khoa học nhưng do đề tài đề cập đến nội dung rộng lớn thuộc hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác Lênin và mang tính thực tiễn hết sức phong phú nhưng lại khá nhạy cảm nên không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định về chuyên môn và khoa học. Ban chủ nhiệm đề tài mong tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp của các cơ quan, các nhà khoa học trong và ngoài Học viện để tiếp tục phát triển và hoàn thiện chủ đề nghiên cứu này trong các công trình nghiên cứu tiếp theo.

6.1. Hoàn Thiện Lý Luận Về Quyền Con Người

Nghiên cứu về quyền con người theo chủ nghĩa Mác-Lênin cần tiếp tục được phát triển và hoàn thiện.

6.2. Xây Dựng Cơ Chế Bảo Đảm Quyền Con Người

Cần xây dựng cơ chế bảo đảm quyền con người hiệu quả và phù hợp với điều kiện cụ thể của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu 1 PhÇn I: C¸c quan ®iÓm vµ c¸ch tiÕp cËn vÒ vÊn ®Ò quyÒn 10 con ng−êi 1. Sù ph¸t triÓn cña t− t−ëng vÒ quyÒn con ng−êi trước chủ 10 nghĩa M¸c 2. Sự xuất hiện của chủ nghĩa của Mác - bước ngoặt cách mạng trong học thuyết về nhà nước, con người và quyền 29 con người. Những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin về 44 quyền con người 1.

Sự phê phán các quan niệm tư sản về quyền con người 44 trong chủ nghĩa tư bản 2. Những quan điểm cơ bản về quyền con người trong chủ 55 nghĩa Mác 3. Một số nội dung quan trọng của các quyền con người cơ 64 bản theo quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin Phần III. Lý luận Mác - Lênin về quyền con người – cơ sở lý luận và phương pháp luận cho các quan điểm và chính sách 96 nhân quyền XHCN ở Việt Nam hiện nay 1.

Lý luận nhân quyền xã hội chủ nghĩa của chủ nghĩa Mác 96 2. Ý nghĩa lý luận và phương pháp luận của lý luận nhân 103 quyền Mác xít đối với Việt Nam Kết luận 127 Danh mục tài liệu tham khảo 130 A. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Tư tưởng về quyền con người gắn với sự hình thành và phát triển của xã hội loài người. Kể từ thời cổ đại đã bắt đầu có sự thừa nhận quan niệm cho rằng mỗi người đều có giá trị cá nhân bẩm sinh đòi hỏi cần có một mức độ ghi nhận, tôn trọng và bảo vệ nhất định.

Các tôn giáo lớn đều đặc biệt nhấn mạnh đến những giá trị cơ bản của con người như đức hạnh, lòng từ bi và sự khoan dung. Các nhà tư tưởng, triết học từ lâu cũng vẫn cho rằng bản chất của con người là dựa trên cách ứng xử trong quan hệ lẫn nhau và sự tôn trọng mà chúng ta dành cho đồng loại của mình. Các quan niệm về quyền con người đặc biệt phát triển kể từ sau thời kỳ Khai sáng vào thế kỷ 17, 18 ở Châu Âu. Vào thời kỳ đó nhiều nhà tư tưởng, triết học đã lần lượt đưa ra các quan niệm khác nhau về quyền con người, về tự do, bình đẳng… Từ cuối thế kỷ XVIII đến giữa thế kỷ XIX bên cạnh thuyết pháp quyền tự nhiên được vận dụng vào thực tiễn nhiều nước tư bản đã xuất hiện một loạt các thuyết pháp quyền mới: thuyết pháp quyền lịch sử, thuyết pháp quyền thực chứng.

Những nhà XHCN không tưởng vĩ đại ở Pháp, Anh cũng đưa ra nhiều tư tưởng quan trọng về nhân quyền. Thiếu sót cơ bản của các học thuyết pháp quyền, nhân quyền trước chủ nghĩa Mác là tính trừu tượng, chủ nghĩa duy tâm về lịch sử và tính xa rời thực tiễn hiện thực của cuộc sống. Trong bối cảnh đa dạng, hỗn độn đó, sự ra đời của chủ nghĩa Mác đã khắc phục được những thiếu sót của các thuyết nhân quyền trước đây, đồng thời tạo ra một bước ngoặt cách mạng trong sự phát triển lý luận về nhà nước, pháp quyền và nhân quyền. Thực chất của bước ngoặt này là ở chỗ chủ nghĩa Mác đã xem xét các vấn đề nhà nước, pháp luật và nhân quyền theo quan điểm duy vật lịch sử.

Chủ nghĩa Mác đã xác định đúng đắn rằng nền tảng của nhà nước, pháp luật và nhân quyền là tổng thể các quan hệ sản xuất thống trị trong xã hội 1 có giai cấp. Trên cơ sở đó, làm rõ cơ chế tác động qua lại giữa cơ sở hạ tầng kinh tế và thượng tầng kiến trúc chính trị nhà nước và pháp luật. Chủ nghĩa Mác cũng xác định đúng vai trò của con người và tương quan giữa con người với quy luật khách quan của xã hội, đưa ra quan niệm cho rằng con người trong tính hiện thực của nó là "tổng hoà các mối quan hệ xã hội". Trên cơ sở đó chủ nghĩa Mác đã làm sáng tỏ các cơ sở khoa học của quyền con người, đưa ra những luận giải đúng đắn đối với một số vấn đề cốt lõi của quyền con người, chẳng hạn vấn đề bình đẳng, tự do, vấn đề về mối quan hệ giữa quyền cá nhân và quyền của cộng đồng, vấn đề quyền tự quyết dân tộc, các quyền kinh tế,văn hoá, xã hội, các quyền thế hệ thứ ba,… Trong thời đại ngày nay, quyền con người là một vấn đề triết học, chính trị, pháp lý, đạo đức có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Ở cấp độ quốc tế, quyền con người đã trở thành mối quan tâm chung của cộng đồng nhân loại. Quyền con người được ghi nhận là giá trị chính trị, đạo đức, pháp lý phổ biến. Luật quốc tế về quyền con người đã trở thành một bộ phận cấu thành quan trọng của luật quốc tế. Ở cấp độ quốc gia, quyền con người đang ngày càng được thừa nhận rộng rãi.

Tôn trọng, bảo đảm và thực thi quyền con người vừa được coi là điều kiện vừa là mục tiêu phát triển của các nước, không phân biệt chế độ chính trị hay trình độ phát triển. Mặc dầu vậy, vẫn còn đó sự khác biệt về mặt nhận thức trong quan niệm về quyền con người giữa phương Đông và phương Tây; giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản. Các giá trị của quyền con người nhiều khi đã bị chính trị hoá để phục vụ cho chủ nghĩa bá quyền, chính trị cường quyền, thực hiện diễn biến hoà bình, chống phá các nước không thân thiện. Ở Việt Nam, sự nghiệp đổi mới được khởi xướng từ năm 1986 đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của hội nhập quốc tế.

Việt Nam cũng đã tham gia nhiều hơn vào các diễn đàn quốc tế, trong đó có diễn đàn về quyền con người. Tăng cường đối thoại, chủ động tham gia ký kết và thực hiện các cam kết và điều ước quốc tế về quyền con người đang là một chủ trương 2 nhất quán của Đảng và Nhà nước ta. Để xây dựng căn cứ lý luận cho quá trình hội nhập quốc tế và quá trình đấu tranh chống lại luận điệu xuyên tạc, sai trái của các lực lượng thù địch về quyền con người nhằm hướng tới sự bảo đảm ngày một tốt hơn các quyền con người cho người dân Việt Nam, chúng ta cần nghiên cứu và xây dựng lý luận về vấn đề nhân quyền trong điều kiện cụ thể hiện nay của đất nước ta. Chỉ thị 41 của Thủ tướng Chính phủ ngày 2-12-2004 đã đề ra nhiệm vụ này.

Bước đầu tiên trong việc thực hiện nhiệm vụ đó là nghiên cứu các quan điểm lý luận của chủ nghĩa Mác – Lên nin về vấn đề nhân quyền. Đây là căn cứ phương pháp luận đúng đắn để xây dựng lý luận nhân quyền Việt Nam. Việc nghiên cứu đề tài này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cấp bách. Nó góp phần nâng cao nhận thức khoa học của chúng ta về quyền con ngưòi, góp phần vào cuộc đấu tranh, phê phán các luận điệu sai trái của các lực lượng thù địch về quyền con người, xây dựng các căn cứ lý luận và chính sách, hoàn thiện cơ chế bảo đảm quyền con người ở Việt Nam.

T×nh h×nh nghiªn cøu ®Ò tµi Trong nh÷ng thập niên gÇn ®©y, vÊn ®Ò quyÒn con ng−êi ®−îc nghiªn cøu nhiÒu ở cả bình diện quốc tế và quốc gia. Nhiều tổ chức quốc tế, đặc biệt là Liên hợp quốc coi quyền con người là nội dung quan trọng trong các hoạt động của mình. Cơ quan này đã hỗ trợ cho nhiều hoạt động nghiên cứu, tuyên truyền, phổ biến quyền con người. Cho đến nay, Liên hợp quốc đã hình thành được cơ chế bảo vệ quốc tế về quyền con người với sự ra đời của hàng chục điều ước, tuyên ngôn, tuyên bố về quyền con người.

Ở nhiều quốc gia, việc nghiên cứu các học thuyết về quyền con người được chú ý. Vấn đề ‘Chủ nghĩa Mác và quyền con người’ được một số học giả nghiên cứu trong nhiều năm trước đây như Lucacs, Imre Szabo, Isran Kovacs (Hunggary), Ađam Shaff ( Balan), E. Fromm ( Mỹ), đặc biệt trong những năm 80-90 thế kỷ XX có S.Sipnowich…nhưng rất tiếc chúng ta không sưu tập được để tham khảo. Ở Liên Xô cũ, vấn đề này bị bỏ quên, tuy nhiên ở Trung Quèc từ 3 những năm 90 đến nay đã có nhiÒu t¸c phÈm nghiªn cøu nghiêm túc vÒ vÊn ®Ò nµy, tuy nhiên đề tài chỉ mới sưu tầm được một số bài có liên quan trực tiếp.

Ở nước ta, quyền con người lµ mét lÜnh vùc míi mÎ nªn cßn rÊt nhiÒu kho¶ng trèng ®Ó nghiªn cøu trªn b×nh diÖn lý luËn vµ thùc tiÔn. H¬n 10 n¨m qua, ViÖn nghiªn cøu quyÒn con ng−êi và một số viện nghiên cứu ®· tiÕn hµnh nghiªn cøu nhiÒu ®Ò tµi, tæ chøc nhiÒu cuéc héi th¶o vÒ c¸c vÊn ®Ò lý luËn vµ thùc tiÔn cña quyÒn con ng−êi. Bên cạnh các công trình nghiên cứu về luật nhân quyền quốc tế như: Luật quốc tế về quyền con người (tài liệu nghiên cứu giảng dạy, Nhà xuất bản Lý luận chính trị năm 2005), Pháp luật quốc tế về chống tra tấn (Nhà xuất bản Lý luận chính trị năm 2003) và một số công trình chuyên khảo về quyền phụ nữ, quyền trẻ em, các quyền dân sự, chính trị, các quyền kinh tế, xã hội và văn hoá v.v…, Viện nghiên cứu quyền con người cũng đã tiến hành một số nghiên cứu trên lĩnh vực lý luận quyền con người. C«ng tr×nh hîp t¸c nghiªn cøu cña ViÖn: “QuyÒn con ng−êi - lý luËn vµ thùc tiÔn ë ViÖt Nam vµ ¤-xtr©y-lia” (NXB LLCT, 2004), và “QuyÒn con ng−êi ë ViÖt Nam- Trung Quèc” (2003)… đề cập khá nhiều đến quá trình phát triển của quyền con người từ góc độ triết học, chính trị và pháp luật.

Quan niệm của chủ nghĩa Mác và tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người cũng đã được đề cập trong các công trình này. Những nghiên cứu đầu tiên về tư tưởng của chủ nghĩa Mác về quyền con người được gắn với các hoạt động của ViÖn nghiªn cøu quyÒn con ng−êi (lóc ®ã lµ Trung t©m). Năm 1997, Trung tâm đã b−íc đÇu triÓn khai nghiªn cøu chủ đề này d−íi d¹ng mét ®Ò tµi tiÒm lùc. KÕt qu¶ ®¸ng tr©n träng của nã lµ mét tËp kû yÕu c¸c bµi viÕt kho¶ng 300 trang.

Tuy nhiên, nghiên cứu này mới chỉ dừng lại ở các bài nghiên cứu nhỏ lẻ mà chưa có được một tổng quan chung với những nội dung có tính hệ thống, tổng hợp lý luận cao. Trên cơ sở một phần kết quả nghiên cứu đó, để phục vụ cho công tác 4 nghiên cứu, năm 1998, Trung tâm nghiên cứu quyền con người đã tổ chức tuyển chọn, giới thiệu và xuất bản cuốn sách chuyên đề "C. Ăngghen về quyền con người".