Luận văn thạc sĩ về đường cơ sở theo quy định của Công ước Luật Biển 1982

Nghiên cứu về đường cơ sở theo Công ước Luật Biển 1982 phân tích quy định, ý nghĩa và tầm quan trọng trong việc xác định ranh giới biển quốc gia.

• Tác giả: Vũ Thị Thu Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Kim Ngân
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật quốc tế
• Đề tài: Nghiên cứu về đường cơ sở theo Công ước Luật Biển 1982
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC QUY ĐỊNH VỀ ĐƯỜNG CƠ SỞ THEO CÔNG ƯỚC LUẬT BIỂN 1982
• 1.1. Khái niệm đường cơ sở
• 1.1.1. Định nghĩa
• 1.2. Lịch sử hình thành và phát triển các quy định về đường cơ sở trong Luật biển quốc tế
• 1.2.1. Hội nghị La Hay về luật biển
• 1.2.2. Hội nghị Liên hợp quốc về Luật biển lần thứ nhất
• 1.2.3. Hội nghị Liên hợp quốc về Luật biển lần thứ hai
• 1.2.4. Hội nghị Liên hợp quốc về Luật biển lần thứ ba
• 1.3. Ý nghĩa và vai trò của đường cơ sở
• 1.3.1. Căn cứ xác định phạm vi lãnh thổ trên biển của quốc gia
• 1.3.2. Căn cứ xác định các vùng biển thuộc quyền chủ quyền của quốc gia
• 1.3.3. Căn cứ để phân định biển trong trường hợp có vùng biển chồng lấn
• 1.4. Quy định của Công ước Luật biển 1982 về đường cơ sở thông thường
• 1.4.1. Điều kiện áp dụng
• 1.5. Quy định của Công ước Luật biển 1982 về đường cơ sở thẳng
• 1.5.1. Điều kiện áp dụng
• 1.6. Quy định của Công ước Luật biển 1982 về đường cơ sở quần đảo
• 1.6.1. Khái niệm quần đảo và quốc gia quần đảo
• 1.6.2. Điều kiện áp dụng và cách xác định
• 1.6.3. Bãi cạn lúc nổi lúc chìm
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN XÁC ĐỊNH ĐƯỜNG CƠ SỞ CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA THÀNH VIÊN CÔNG ƯỚC LUẬT BIỂN 1982
• 2.1. Pháp luật và thực tiễn xác định đường cơ sở thông thường của Brunei
• 2.2. Pháp luật và thực tiễn xác định đường cơ sở thẳng của một số quốc gia
• 2.2.1. Đường cơ sở của CHND Trung Hoa
• 2.2.2. Đường cơ sở của Thụy Điển
• 2.3. Pháp luật và thực tiễn xác định đường cơ sở quần đảo
• 2.3.1. Đường cơ sở của Cộng hòa Philippines
• 2.3.2. Đường cơ sở của Cộng hòa Indonesia
• 2.4. Một số nhận xét về pháp luật và thực tiễn xác định đường cơ sở
• 2.4.1. Quy định của Công ước Luật biển 1982 đã tạo lợi thế cho các quốc gia
• 2.4.2. Một số quy định của Công ước Luật biển 1982 dẫn đến sự không thống nhất
• 2.4.3. Tham vọng của các quốc gia trong việc xác định đường cơ sở
• 3. CHƯƠNG 3: PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN XÁC ĐỊNH ĐƯỜNG CƠ SỞ CỦA VIỆT NAM - MỘT SỐ ĐỀ XUẤT ĐẢM BẢO CHỦ QUYỀN VÀ QUYỀN CHỦ QUYỀN CỦA VIỆT NAM TRÊN CÁC VÙNG BIỂN
• 3.1. Lịch sử hình thành và phát triển các quy định về đường cơ sở của Việt Nam
• 3.2. Quy định về đường cơ sở sau khi ban hành Luật biển Việt Nam năm 1994
• 3.3. Thực tiễn xác định đường cơ sở của Việt Nam
• 3.4. Một số đề xuất hoàn thiện hệ thống đường cơ sở nhằm đảm bảo chủ quyền và quyền chủ quyền của Việt Nam trên các vùng biển
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về đường cơ sở theo Công ước Luật Biển 1982

Đường cơ sở là một khái niệm quan trọng trong Công ước Luật Biển 1982, đóng vai trò quyết định trong việc xác định quyền lợi của các quốc gia ven biển. Đường cơ sở được sử dụng để tính chiều rộng lãnh hải và xác định các vùng biển thuộc quyền chủ quyền của quốc gia. Công ước này đã quy định rõ ràng về cách thức xác định đường cơ sở, tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được làm rõ.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đường cơ sở

Đường cơ sở được định nghĩa là đường vạch ra theo mực nước thủy triều thấp nhất dọc theo bờ biển. Vai trò của nó là xác định ranh giới lãnh hải và các vùng biển khác, từ đó bảo vệ quyền lợi quốc gia.

1.2. Lịch sử hình thành quy định về đường cơ sở

Lịch sử quy định về đường cơ sở bắt đầu từ các hiệp ước quốc tế như Hiệp ước Anh - Pháp 1893 và các hội nghị quốc tế sau này. Những quy định này đã được củng cố qua các Công ước Luật Biển 1958 và 1982.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xác định đường cơ sở

Mặc dù Công ước Luật Biển 1982 đã đưa ra các quy định rõ ràng, nhưng việc áp dụng chúng trong thực tiễn vẫn gặp nhiều khó khăn. Các quốc gia ven biển thường có xu hướng xác định đường cơ sở theo lợi ích riêng, dẫn đến tranh chấp quốc tế.

2.1. Các tranh chấp biên giới biển

Nhiều quốc gia đã gặp phải tranh chấp về đường cơ sở, đặc biệt là trong các khu vực có nhiều đảo và bờ biển phức tạp. Điều này gây khó khăn trong việc xác định quyền lợi hợp pháp.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng quy định

Việc áp dụng các quy định về đường cơ sở thường gặp khó khăn do sự khác biệt về địa hình và điều kiện tự nhiên giữa các quốc gia. Điều này dẫn đến sự không đồng nhất trong việc xác định đường cơ sở.

III. Phương pháp xác định đường cơ sở theo Công ước Luật Biển 1982

Công ước Luật Biển 1982 quy định nhiều phương pháp khác nhau để xác định đường cơ sở, bao gồm đường cơ sở thông thường và đường cơ sở quần đảo. Mỗi phương pháp có những điều kiện áp dụng riêng.

3.1. Đường cơ sở thông thường

Đường cơ sở thông thường được xác định dựa trên mực nước thủy triều thấp nhất. Điều này giúp các quốc gia xác định chiều rộng lãnh hải một cách chính xác.

3.2. Đường cơ sở quần đảo

Đối với các quốc gia quần đảo, đường cơ sở được xác định bằng cách nối liền các điểm ngoài cùng của các đảo. Điều này tạo ra một vùng nước quần đảo, bảo vệ quyền lợi của quốc gia.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về đường cơ sở

Nghiên cứu về đường cơ sở theo Công ước Luật Biển 1982 đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc xác định quyền lợi của các quốc gia ven biển. Các nghiên cứu này cũng giúp làm rõ hơn các quy định pháp lý hiện hành.

4.1. Thực tiễn áp dụng tại một số quốc gia

Nhiều quốc gia đã áp dụng các quy định về đường cơ sở một cách hiệu quả, từ đó bảo vệ quyền lợi quốc gia và giải quyết các tranh chấp biên giới biển.

4.2. Kết quả nghiên cứu và đề xuất

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng cần có sự điều chỉnh trong các quy định về đường cơ sở để phù hợp hơn với thực tiễn và bảo vệ quyền lợi của các quốc gia ven biển.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về đường cơ sở

Nghiên cứu về đường cơ sở theo Công ước Luật Biển 1982 là một lĩnh vực quan trọng, cần được tiếp tục khai thác. Việc làm rõ các quy định và ứng dụng thực tiễn sẽ giúp các quốc gia ven biển bảo vệ quyền lợi của mình một cách hiệu quả hơn.

5.1. Tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về đường cơ sở cần được mở rộng để bao quát các khía cạnh pháp lý và thực tiễn, từ đó đưa ra các giải pháp hợp lý cho các vấn đề hiện tại.

5.2. Đề xuất cải cách quy định

Cần có các đề xuất cải cách quy định về đường cơ sở để phù hợp với thực tiễn và bảo vệ quyền lợi của các quốc gia ven biển trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS 1982) là văn kiện pháp lý quốc tế quan trọng, được hơn 168 quốc gia phê chuẩn tính đến năm 2016, trong đó có Việt Nam từ năm 1994. Với 320 điều khoản và 9 phụ lục, Công ước quy định chi tiết về các vùng biển thuộc chủ quyền và quyền tài phán của quốc gia ven biển, trong đó có quy định về đường cơ sở – căn cứ pháp lý để xác định chiều rộng lãnh hải, vùng tiếp giáp, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Tuy nhiên, các quy định về đường cơ sở, đặc biệt là đường cơ sở thẳng, vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng, gây khó khăn trong thực tiễn áp dụng và dẫn đến tranh chấp giữa các quốc gia.

Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn về đường cơ sở theo quy định của UNCLOS 1982, phân tích các phương pháp xác định đường cơ sở thông thường, đường cơ sở thẳng và đường cơ sở quần đảo, đồng thời khảo sát thực tiễn áp dụng tại một số quốc gia thành viên như Brunei, Nhật Bản, Trung Quốc, Thụy Điển, Myanmar, Philippines và Indonesia. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật quốc tế, pháp luật quốc gia và thực tiễn xác định đường cơ sở từ năm 1982 đến năm 2016, tập trung vào khu vực Biển Đông và các quốc gia ven biển Đông Nam Á.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ các quy định pháp lý về đường cơ sở, đánh giá thực tiễn áp dụng và đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống đường cơ sở của Việt Nam, góp phần bảo vệ chủ quyền và quyền chủ quyền trên các vùng biển. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách biển, giải quyết tranh chấp và nâng cao hiệu quả quản lý vùng biển quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình pháp luật quốc tế về luật biển, bao gồm:

• Lý thuyết về chủ quyền và quyền tài phán quốc gia ven biển: Đường cơ sở là “cột mốc pháp lý” để xác định phạm vi chủ quyền và quyền tài phán của quốc gia ven biển đối với các vùng biển như nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa.

• Mô hình xác định đường cơ sở theo UNCLOS 1982: Bao gồm ba phương pháp chính là đường cơ sở thông thường (ngắn nước thủy triều thấp nhất), đường cơ sở thẳng (nối các điểm thích hợp trên bờ biển hoặc đảo ven bờ) và đường cơ sở quần đảo (áp dụng cho quốc gia quần đảo với các quy tắc riêng).

• Khái niệm chính: Đường cơ sở, nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa, đường cơ sở thẳng, đường cơ sở quần đảo, bãi cạn lúc nổi lúc chìm, vịnh, cửa sông.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học kết hợp:

• Thu thập và phân tích tài liệu: Tổng hợp các văn bản pháp luật quốc tế (UNCLOS 1982, Công ước Giơnevơ 1958), pháp luật quốc gia, các báo cáo, nghiên cứu học thuật và thực tiễn xác định đường cơ sở của các quốc gia.

• Phương pháp thống kê và so sánh: So sánh các quy định pháp luật và thực tiễn xác định đường cơ sở của các quốc gia như Brunei, Nhật Bản, Trung Quốc, Thụy Điển, Myanmar, Philippines và Indonesia để rút ra bài học và kinh nghiệm.

• Phân tích pháp lý: Đánh giá tính hợp pháp, phù hợp với luật quốc tế và thực tiễn áp dụng của các phương pháp xác định đường cơ sở.

• Cỡ mẫu và timeline: Nghiên cứu tập trung trên các quốc gia ven biển có tranh chấp hoặc có thực tiễn xác định đường cơ sở tiêu biểu từ năm 1982 đến 2016, với hơn 168 quốc gia thành viên UNCLOS được khảo sát qua tài liệu và báo cáo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đường cơ sở thông thường được xác định dựa trên ngắn nước thủy triều thấp nhất dọc bờ biển, phản ánh chính xác địa hình bờ biển bằng phẳng. Tuy nhiên, phương pháp này khó áp dụng với bờ biển khúc khuỷu hoặc có nhiều đảo ven bờ. Ví dụ, Brunei với bờ biển dài khoảng 161 km có địa hình bằng phẳng chủ yếu áp dụng phương pháp này, tuy nhiên chưa công bố chính thức tọa độ đường cơ sở, gây khó khăn trong việc bảo vệ chủ quyền (theo ước tính).

2. Đường cơ sở thẳng được áp dụng rộng rãi ở các quốc gia có bờ biển phức tạp như Nhật Bản, Trung Quốc, Myanmar. Nhật Bản có 194 điểm cơ sở tạo thành 162 đoạn đường cơ sở thẳng, với đoạn dài nhất lên tới 85,2 hải lý, nhưng có nhiều đoạn không phù hợp với quy định UNCLOS 1982, gây phản đối từ các nước láng giềng. Myanmar có đoạn đường cơ sở thẳng dài tới 222,3 hải lý, vượt quá giới hạn cho phép, bị phản đối mạnh mẽ (khoảng 60% đoạn đường cơ sở thẳng không phù hợp).

3. Đường cơ sở quần đảo được áp dụng tại các quốc gia quần đảo như Philippines và Indonesia. Philippines có hệ thống đường cơ sở gồm 101 điểm với tổng chiều dài 2748,45 hải lý, phần lớn phù hợp với quy định UNCLOS 1982, tuy nhiên vẫn bị Việt Nam và Trung Quốc phản đối do bao gồm các đảo thuộc quần đảo Trường Sa. Indonesia với hơn 17.500 đảo cũng áp dụng phương pháp này để xác định vùng biển chủ quyền.

4. Trung Quốc công bố hệ thống đường cơ sở thẳng cho quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, vi phạm quy định UNCLOS 1982 về tỷ lệ diện tích nước so với đất (khu vực bao phủ lên tới 17.000 km² trong khi diện tích đảo chỉ khoảng 10 km²), cũng như vi phạm chủ quyền của Việt Nam, gây tranh cãi quốc tế.

Thảo luận kết quả

Việc xác định đường cơ sở là vấn đề pháp lý và chính trị nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến chủ quyền và quyền tài phán quốc gia trên biển. Các phương pháp xác định đường cơ sở đều có ưu nhược điểm riêng, phụ thuộc vào địa hình và điều kiện tự nhiên của từng quốc gia. Phương pháp đường cơ sở thông thường phù hợp với bờ biển bằng phẳng nhưng hạn chế với bờ biển phức tạp. Đường cơ sở thẳng giúp mở rộng vùng nội thủy và lãnh hải nhưng dễ gây tranh cãi nếu không tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện UNCLOS 1982.

So sánh thực tiễn các quốc gia cho thấy nhiều trường hợp xác định đường cơ sở không phù hợp với quy định quốc tế, dẫn đến phản đối và tranh chấp. Ví dụ, Nhật Bản và Myanmar có nhiều đoạn đường cơ sở thẳng vượt quá giới hạn chiều dài và không theo xu hướng chung của bờ biển. Trung Quốc sử dụng đường cơ sở thẳng cho quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa với quy mô lớn, vi phạm nguyên tắc tỷ lệ diện tích nước và đất, gây tranh chấp chủ quyền với Việt Nam.

Việc công bố và xác định đường cơ sở cần được thực hiện thận trọng, minh bạch và tuân thủ luật pháp quốc tế để tránh gây tranh cãi và bảo vệ hiệu quả chủ quyền quốc gia. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh chiều dài các đoạn đường cơ sở thẳng của các quốc gia, bảng tổng hợp các điểm cơ sở và phân tích tỷ lệ diện tích nước so với đất trong đường cơ sở quần đảo.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về đường cơ sở của Việt Nam: Cần rà soát, bổ sung các quy định chi tiết về xác định đường cơ sở thông thường, thẳng và quần đảo phù hợp với UNCLOS 1982, đảm bảo tính pháp lý vững chắc và minh bạch. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài nguyên và Môi trường.

2. Công bố chính thức tọa độ đường cơ sở trên hải đồ tỷ lệ lớn: Việc này giúp khẳng định chủ quyền, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng trong quan hệ quốc tế và giải quyết tranh chấp. Thời gian: 6-12 tháng; Chủ thể: Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài nguyên và Môi trường.

3. Tăng cường nghiên cứu, phân tích thực tiễn các quốc gia ven biển: Học hỏi kinh nghiệm xác định đường cơ sở của các quốc gia như Nhật Bản, Thụy Điển, Philippines để áp dụng phù hợp với điều kiện Việt Nam. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trường đại học luật.

4. Đẩy mạnh ngoại giao và hợp tác quốc tế: Thúc đẩy đàm phán, thỏa thuận song phương, đa phương về phân định vùng biển dựa trên cơ sở đường cơ sở hợp pháp, giảm thiểu tranh chấp. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Chính phủ.

5. Xây dựng hệ thống giám sát, cập nhật đường cơ sở: Theo dõi biến động địa hình, bờ biển để điều chỉnh đường cơ sở kịp thời, đảm bảo phù hợp với thực tế và luật pháp quốc tế. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Quốc phòng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về biển và hải đảo: Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao có thể sử dụng luận văn để hoàn thiện chính sách, pháp luật và chiến lược quản lý vùng biển.

2. Các nhà nghiên cứu, học giả luật quốc tế và luật biển: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn phong phú, giúp nghiên cứu sâu về luật biển và tranh chấp biển Đông.

3. Sinh viên, học viên cao học ngành Luật quốc tế, Luật biển: Tài liệu tham khảo quan trọng cho việc học tập, nghiên cứu và làm luận văn chuyên ngành.

4. Các tổ chức, cơ quan ngoại giao và pháp lý quốc tế: Giúp hiểu rõ hơn về quan điểm và thực tiễn của Việt Nam trong việc xác định đường cơ sở, hỗ trợ đàm phán và giải quyết tranh chấp.

Câu hỏi thường gặp

1. Đường cơ sở là gì và tại sao quan trọng?
   Đường cơ sở là “cột mốc pháp lý” dùng để xác định chiều rộng lãnh hải và các vùng biển khác thuộc chủ quyền, quyền tài phán quốc gia ven biển. Nó quyết định phạm vi lãnh thổ trên biển và quyền lợi quốc gia.

2. UNCLOS 1982 quy định những phương pháp nào để xác định đường cơ sở?
   UNCLOS 1982 quy định ba phương pháp chính: đường cơ sở thông thường (ngắn nước thủy triều thấp nhất), đường cơ sở thẳng (nối các điểm thích hợp trên bờ biển hoặc đảo ven bờ), và đường cơ sở quần đảo (áp dụng cho quốc gia quần đảo).

3. Tại sao nhiều quốc gia áp dụng đường cơ sở thẳng thay vì thông thường?
   Đường cơ sở thẳng giúp mở rộng vùng nội thủy và lãnh hải, đặc biệt phù hợp với bờ biển phức tạp, nhiều đảo ven bờ. Tuy nhiên, nếu không tuân thủ điều kiện UNCLOS, dễ gây tranh cãi và phản đối quốc tế.

4. Việt Nam đã áp dụng phương pháp xác định đường cơ sở nào?
   Việt Nam chủ yếu áp dụng kết hợp phương pháp đường cơ sở thông thường và thẳng, phù hợp với địa hình bờ biển phức tạp và quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, nhằm bảo vệ chủ quyền và quyền chủ quyền trên biển.

5. Làm thế nào để giải quyết tranh chấp liên quan đến đường cơ sở?
   Giải pháp bao gồm đàm phán song phương, đa phương dựa trên luật pháp quốc tế, sử dụng cơ chế tài phán quốc tế, đồng thời công bố minh bạch tọa độ đường cơ sở và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định UNCLOS 1982.

Kết luận

• Đường cơ sở là yếu tố pháp lý cốt lõi để xác định chủ quyền và quyền tài phán quốc gia ven biển theo UNCLOS 1982.
• Các phương pháp xác định đường cơ sở gồm thông thường, thẳng và quần đảo, mỗi phương pháp có ưu nhược điểm và điều kiện áp dụng riêng.
• Thực tiễn các quốc gia như Nhật Bản, Trung Quốc, Philippines cho thấy nhiều trường hợp xác định đường cơ sở chưa phù hợp với luật quốc tế, gây tranh chấp.
• Việt Nam cần hoàn thiện hệ thống pháp luật, công bố chính thức tọa độ đường cơ sở và tăng cường hợp tác quốc tế để bảo vệ chủ quyền biển.
• Nghiên cứu này là cơ sở khoa học quan trọng cho các bước tiếp theo trong hoạch định chính sách và pháp luật về biển của Việt Nam.

Các cơ quan chức năng và nhà nghiên cứu cần phối hợp triển khai các đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ chủ quyền biển đảo quốc gia trong bối cảnh pháp luật quốc tế và thực tiễn khu vực ngày càng phức tạp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TONG QUAN CÁC QUY ĐỊNH VE DUONG CƠ SỞ THEO CONG UOC LUAT BIEN 1982 1. Khái niệm đường cơ sở 1.1 Định nghĩa Từ những năm cuối thế kỷ XIX, thuật ngữ pháp lý “đường cơ sở” đã mang một ý nghĩa quan trọng đối với các quốc gia ven biển trong việc hoạch định và tuyên bố các vùng biển thuộc chủ quyền (nội thủy và lãnh hải) và các vùng biển thuộc quyền chủ quyền quốc gia (vùng tiếp giáp lãnh hãi, vùng đặc quyền kinh tế và thêm lục địa). Đường co sở là cách nói ngắn của từ “đường cơ sở dùng dé tính chiều rộng của lãnh hải”. Tuy nhiên, do sau này đường cơ sở là căn cứ để xác định ranh giới của tất cả các vùng biển còn lại nên người ta có xu hướng gọi tắt”.

Hiện nay, khi Công ước Luật bién1982 có hiệu lực được hơn 20 năm và được hầu hết các quốc gia trên thế giới tuân thủ thì định nghĩa về “đường cơ sở” vẫn chưa được đề cập tới một cách chính xác. Trong một số quy định của Công ước, định nghĩa đường cơ sở chỉ được lồng ghép ở các điều luật liên quan, theo đó tại Điều 3 Công ước Luật biển 1982 khi đề cập đến việc xác định chiều rộng của lãnh hải đã quy định: “Mọi quốc gia đều có quyên ấn định chiêu rộng lãnh hải của mình; chiều rộng này không vượt qua 12 hải lý ké từ đường cơ sở vạch ra theo đúng Công ước ”. Hay như: “Trừ khi có quy định trái ngược của Công ước, đường cơ sở thông thường dùng để tính chiều rộng của lãnh hải là ngắn nước triều thấp nhất dọc theo bờ biển, như được thể hiện trên các hải đô tỷ lệ lớn đã được quốc gia ven biển chính thức cong bố” *: và “O nơi nào bờ biển bị khoét sâu và lôi lõm hoặc nếu có một chuỗi đảo nằm sát ngay và chạy dọc theo bờ biển, phương pháp đường cơ sở * Hoàng Ngọc Giao (2002), “Sô tay pháp lý cho người đi biển”, Nxb Chính trị Quốc gia, tr. * Điều 5 Công ước Luật biên 1982 thang noi liền các điểm thích hợp có thé được sử dung để kẻ đường cơ sở dùng dé tính chiều rộng lãnh hải "` Mặc dù Công ước không đưa ra một định nghĩa cụ thé nào về đường cơ sở nhưng qua nghiên cứu các điều luật có liên quan, chúng ta có thể rút ra định nghĩa bao quát về đường cơ sở như sau: Đường cơ sở là “cột mốc pháp lý” được vạch dựa vào ngắn nước thủy triều xuống thấp nhất dọc theo chiều hướng chung của bờ biển hoặc là đường thang gãy khúc nối liền các mũi, các đỉnh, các đảo ven bờ dé các quốc gia xác định chiều rộng các vùng biển thuộc chủ quyền và quyền chủ quyền của quốc gia.

Đường cơ sở chính là ranh giới phía trọng của lãnh hải và ranh giới phía ngoài của nội thủy”. Do sự khác nhau về địa hình, lãnh thổ của các quốc gia mà việc xây dựng các quy định về đường cơ sở cũng mang những quy tắc rất riêng biệt, vậy nên định nghĩa đường cơ sở không chỉ được xác định ở các quốc gia ven biển mà đường cơ sở còn được xác định ở các quốc gia quan đảo”. Theo cách hiểu phổ biên nhật, đường co sở quan đảo là đường cơ sở thăng nôi các diém ngoài cùng của các đảo và các bãi đá nổi xa nhất của quan đảo. Những quy định về ` A đường cơ sở của các quốc gia quần đảo được quy định cụ thể trong các điều luật của Công ước Luật biển 1982, chúng vừa kế thừa cách xác định đường cơ sở truyền thống và vừa có một số đặc thù riêng.

Việc quy định đường cơ sở của quốc gia quần đảo là căn cứ quan trong dé xác định chế độ pháp lý của vùng nước quần đảo nhằm điều hòa lợi ích của các quốc gia hữu quan, một mặt tàu thuyền nước ngoài vẫn được quyên qua lại không gây hại trong vùng nước quần đảo, mặt khác quốc gia quần đảo vẫn có vùng nội thủy của mình được xác lập phù hợp với quy định trong công ước quốc tế. ? Điều 7 Khoản 1 Công ước Luật biển 1982 * Ngô Hữu Phước (2005), “Những van dé pháp lý cơ bản về đường cơ sở trong Luật biển quốc tế và Pháp luật Việt Nam”, Khoa học pháp ly (05), tr. 7 Theo quy định của Điều 46 Công ước Luật biển 1982 thì quốc gia quan đảo là quốc gia bao gồm toàn bộ, một hay nhiều quần đảo.2 Lịch sử hình thành và phát triển các quy định về đường cơ sở trong Luật biển quốc tế 1.1 Hội nghị La Hay về luật bien Qua một số tài liệu đề cập đến lịch sử hình thành và phát triển các quy định về đường cơ sở trong Luật biển quốc tế, chúng ta có thé nhận thay Hiệp ước đầu tiên quy định về đường cơ sở là Hiệp ước Anh — Pháp 1893 về đánh cá. Tại Hiệp ước này, hai quốc gia Anh — Pháp đã thống nhất sử dụng ngắn nước thủy triều thấp nhất tạo thành đường cơ sở thường dùng để tính chiều rộng lãnh hải.

Phương pháp nay liên quan nhiều tới sự thay đổi mực nước biển, tới mực 0 thủy triều trên các hải đồ. Mực 0 này rất khác nhau giữa các nước và ngay cả giữa các vùng của cùng một bờ biển quốc gia. Nếu nước Bi lấy trung bình ngắn nước thủy triều thấp nhất vào mùa xuân làm mực 0 hải đồ thì nước Pháp lại chọn ngắn nước thủy triều thấp nhất theo thiên văn làm mực hải đồ của Pháp. Do đó mực 0 của hai nước lệch nhau 30 cm, gây khó khăn cho việc hoạch định lãnh hải giữa hai nước.

Nước Mỹ quy định cùng một phương pháp xác định mực 0 hải đồ, nhưng các bang của Mỹ ở những vị trí khác nhau do đó mực 0 cũng không thé thống nhất." Phương pháp sử dụng ngắn nước thủy triều thấp nhất thời gian này mới chỉ được một số nước biết qua Hiệp ước song phương của Anh — Pháp, mãi cho đến Hội nghị pháp điển hóa luật quốc tế La Haye 1930 chúng mới được đông đảo các quốc gia trong cộng đồng quốc tế ghi nhận. Hội nghị đã chính thức được tiến hành họp tại La Hay từ ngày 13/3/1930 đến ngày 12/4/1930 với 8 phiên họp toàn thé, tập trung bàn cãi hai van dé chủ yếu là bề rộng lãnh hải và vùng tiếp giáp. Do có quá nhiều bất đồng giữa các nhóm nước về các vấn đề này nên đến phiên họp thứ 8 (ngày 12/4/1930) vẫn ? Nguyễn Hồng Thao, Nguyễn Thị Như Mai (2013), “Luật biển quốc tế và luật biển Việt Nam”, Dự án đại sự ký biên Đông, tại địa chi: https://daisukybiendong.com/2015/04/sc3al ch-lue | baadt- biel bb83n-vie1bb87t-nam-vc3a0-lue | baadt-bie ] bb83n-que Ibb9 Ic-te Ibabf.pdf, ngày truy cập 11/6/2016. không thé đồng nhất xây dựng một quy định chung mang tính quốc tế về van đề nêu trên.

Tuy nhiên một thành công lớn trong Hội nghị được ghi nhận mãi về sau này được thé hiện trong Điều 5 Công ước Giơnevơ năm 1958 về lãnh hải và vùng tiếp giáp. Nó có ưu điểm phan ánh đúng đường bờ biển của các nước và hạn chế bớt sự mở rộng các vùng biển thuộc quyền tài pháp quốc gia. Điều 5 Công ước Luật biển năm 1982 vẫn duy trì phương pháp sử dụng ngắn nước thủy triều thấp nhất. “Tzừ khi có quy định trái ngược của Công ước, đường cơ sở thông thường dùng để tính chiều rộng lãnh hải là ngắn nước triéu thấp nhất dọc theo bờ biển, như được thể hiện trên các hải dé tỷ lệ lớn đã được quốc gia ven biển chính thức công nhận ”#.

Đối với các đảo cấu tạo bằng san hô hoặc các đảo có đá ngầm ven bờ bao quanh, phương pháp đường cơ sở thông thường cũng được áp dụng. Tuy nhiên phương pháp này rất khó áp dụng đối với các bờ biển khúc khuyu, phức tap.2 Hội nghị Liên hợp quốc về Luật biển lần thứ nhất Sau Hội nghị La Hay 1930 các quy định về việc xác định đường cơ sở theo ngắn thủy triều thấp nhất đồng loạt được các nước đưa vào áp dụng. Tuy nhiên, năm 1951 Phán quyết của Tòa án Công lý quốc tế Liên hợp quốc trong vụ Ngư trường Anh — Na Uy đã đưa ra một phương pháp mới. Tòa tuyên bố: “Người ta không thé khang khăng biểu thị đường ngắn nước thúy triéu thấp nhất như một quy tắc bắt buộc chạy theo bờ biển tại tất cả các chỗ uốn gập của nó.

Người ta cũng không thể biểu thị như các ngoại lệ của quy tắc này, các vi phạm nhiêu đến nỗi chúng goi lên các map mô của một bờ biển cũng gỗ ghế; quy tắc sẽ mat di trước các ngoại lệ. Toàn bộ một đường bờ biển như vậy doi hỏi phải áp dung một phương pháp khác: đó là đường cơ sở cách đường hình thé của bờ biển một khoảng cách hợp ly” (Tuyên tập các phán quyết của * Điều 6 Công ước Luật biển 1982 Tòa DC, 1951, tr. Tòa công nhận việc phân định của Na Uy dựa trên kỹ thuật đường cơ sở thăng “không trái với luật pháp quốc tế `. Các nguyên tắc áp dụng đường cơ sở thắng năm 1935 của Na Uy trờ thành các tiêu chuẩn mới của luật quốc tế, thé hiện trong Công ước Giơnevơ năm 1958 về lãnh hải và vùng tiếp giáp, theo đó: Khoản 1 và 2 Điều 4 Công ước Giơnevơ 1958 quy định: “(1) Ở nơi nào có bờ biển bị khoét sâu và chia cắt hoặc néu CÓ một chuỗi các đảo nằm sát và chạy doc theo ba bién, phuong pháp đường co sở thang nối các điểm thích hop có thé sử dung dé xác định đường cơ sở dùng dé tính chiếu rộng lãnh hải.(2) Đường cơ sở thẳng không được đi chệch hình dang chung của bờ biển đến mức có thể nhận rõ, va những vùng biển bên trong các đường cơ sở phải gắn chặt với đất liền đủ để được theo chế độ nội thủy”.3 Hội nghị Liên hợp quốc về Luật biến lần thứ hai Từ Hội nghị Liên hợp quốc về Luật biển lần thứ nhất, các quốc gia đã dé nghị với Đại hội đồng Liên hợp quốc (trong phiên họp thứ 13) xét việc triệu tập tiếp hội nghị quốc tế lần thứ hai về luật biển.

Ngày 10/12/1958 Đại hội đồng Liên hợp quốc đã ra nghị quyết triệu tập hội nghị quốc tế lần thứ hai về luật biển nhằm “xét một lần nữa vẫn đề chiều rộng của lãnh hải và vẫn đề giới hạn của các vùng đánh cá”. Hội nghị đã tiến hành họp chính thức từ ngày 21/3/1960 đến ngày 13/4/1960 với 28 phiên họp toàn thé.