Luận văn thạc sĩ về tội trộm cắp tài sản trong luật hình sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích tội trộm cắp tài sản trong luật hình sự việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Phạm Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trương Quang Vinh
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
• Đề tài: Nghiên cứu tội trộm cắp tài sản trong luật hình sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MOT SO VAN DE CHUNG VE TOI TROM CAP TÀI SAN TRONG BỘ LUAT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm tội trộm cắp tài sản
• 1.2. Lịch sử lập pháp về tội trộm cắp tài sản trong pháp luật hình sự Việt Nam từ 1945 đến nay
• 1.2.1. Giai đoạn sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự 1985
• 1.2.2. Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự 1985 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự 1999
• 1.2.3. Giai đoạn từ khi ban hành Bộ luật hình sự 1999 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự 2015
• 1.3. Tội trộm cắp tài sản quy định trong Bộ luật hình sự của một số nước trên thế giới
• 1.3.1. Tội trộm cắp tài sản quy định trong Bộ luật hình sự Liên bang Nga
• 1.3.2. Tội trộm cắp tài sản trong Bộ luật hình sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa
• 2. CHƯƠNG 2: TỘI TROM CAP TÀI SẢN THEO QUY ĐỊNH CUA BỘ LUAT HINH SỰ VIỆT NAM NAM 1990
• 2.1. Các dấu hiệu pháp lý cơ bản của tội trộm cắp tài sản
• 2.2. Khách thể của tội trộm cắp tài sản
• 2.3. Mặt khách quan của tội trộm cắp tài sản
• 2.4. Chủ thể của tội trộm cắp tài sản
• 2.5. Mặt chủ quan của tội trộm cắp tài sản
• 2.6. Đường lối xử lý đối với các trường hợp được quy định tại khoản 1 Điều 138 Bộ luật Hình sự
• 2.7. Đường lối xử lý đối với các trường hợp được quy định tại khoản 2 Điều 138 Bộ luật Hình sự
• 2.8. Đường lối xử lý đối với các trường hợp được quy định tại khoản 3 Điều 138 Bộ luật Hình sự
• 2.9. Đường lối xử lý đối với các trường hợp được quy định tại khoản 4 Điều 138 Bộ luật Hình sự
• 2.10. Hình phạt bổ sung
• 2.11. Phân biệt tội trộm cắp tài sản với một số tội phạm khác trong Bộ luật hình sự Việt Nam 1999
• 2.11.1. Phân biệt tội trộm cắp tài sản với tội công nhiên chiếm đoạt tài sản tại Điều 137 Bộ luật hình sự năm 1999
• 2.11.2. Phân biệt tội trộm cắp tài sản với tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, mạng internet hoặc thiết bị số thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản tại Điều 226b Bộ luật hình sự năm 1999
• 3. CHƯƠNG 3: THUC TIEN AP DỤNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUA ÁP DUNG CÁC QUY ĐỊNH CUA LUẬT HÌNH SỰ DOI VỚI TOI TRỘM CAP TÀI SẢN
• 3.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật đối với tội trộm cắp tài sản
• 3.2. Nguyên nhân của những tồn tại, bất cập trong thực tiễn áp dụng các quy định của Luật hình sự năm 1999 đối với tội trộm cắp tài sản
• 3.3. Hoàn thiện pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản
• 3.4. Một số giải pháp khác
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm tội trộm cắp tài sản

Tội trộm cắp tài sản là một trong những loại tội phạm phổ biến trong luật hình sự Việt Nam. Theo quy định của Bộ luật hình sự, tội này được hiểu là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác. Khái niệm này không chỉ phản ánh bản chất của hành vi phạm tội mà còn thể hiện sự nghiêm trọng của nó trong xã hội. Tội phạm này không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn ảnh hưởng đến tâm lý của người dân, làm giảm niềm tin vào sự an toàn của tài sản cá nhân. Theo thống kê, tội trộm cắp tài sản chiếm tỷ lệ cao trong tổng số các vụ án xâm phạm sở hữu, cho thấy tính chất phức tạp và nghiêm trọng của loại tội phạm này. Việc hiểu rõ khái niệm và đặc điểm của tội trộm cắp tài sản là cần thiết để có những biện pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả.

1.1. Đặc điểm của tội trộm cắp tài sản

Tội trộm cắp tài sản có những đặc điểm pháp lý riêng biệt. Đầu tiên, hành vi phạm tội phải được thực hiện một cách lén lút, tức là không để người khác phát hiện. Thứ hai, tài sản bị chiếm đoạt phải là tài sản của người khác, không thuộc quyền sở hữu của người phạm tội. Thứ ba, mục đích của hành vi này là nhằm chiếm đoạt tài sản để trục lợi. Điều này có nghĩa là người phạm tội có ý thức rõ ràng về hành vi của mình và mong muốn thu lợi từ hành vi đó. Theo quy định tại Điều 138 Bộ luật hình sự năm 1999, tội trộm cắp tài sản được phân loại theo mức độ nghiêm trọng, từ đó xác định hình phạt tương ứng. Việc phân loại này không chỉ giúp cho công tác điều tra, truy tố mà còn tạo điều kiện cho việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

II. Lịch sử lập pháp về tội trộm cắp tài sản

Lịch sử lập pháp về tội trộm cắp tài sản tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Từ năm 1945 đến nay, các quy định về tội này đã được điều chỉnh và hoàn thiện qua nhiều bộ luật hình sự. Giai đoạn đầu, tội trộm cắp tài sản không được định nghĩa rõ ràng, chỉ được quy định một cách chung chung. Tuy nhiên, từ khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985, khái niệm và các dấu hiệu pháp lý của tội trộm cắp tài sản đã được làm rõ hơn. Đặc biệt, Bộ luật hình sự năm 1999 đã có những quy định cụ thể hơn về hành vi phạm tội này, từ đó tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc xử lý các vụ án liên quan. Sự phát triển của pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản không chỉ phản ánh sự thay đổi trong nhận thức của xã hội mà còn thể hiện sự nỗ lực của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền sở hữu tài sản của công dân.

2.1. Các giai đoạn lập pháp

Trong giai đoạn từ 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1985, các quy định về tội trộm cắp tài sản chủ yếu được quy định trong các văn bản pháp luật tạm thời. Sau khi Bộ luật hình sự năm 1985 ra đời, tội trộm cắp tài sản đã được quy định cụ thể tại Điều 132. Tuy nhiên, khái niệm và các dấu hiệu pháp lý vẫn chưa được làm rõ. Đến năm 1999, Bộ luật hình sự đã có những cải cách quan trọng, trong đó tội trộm cắp tài sản được quy định tại Điều 138 với các dấu hiệu pháp lý rõ ràng hơn. Gần đây, Bộ luật hình sự năm 2015 đã tiếp tục hoàn thiện các quy định này, nhấn mạnh tính chất nghiêm trọng của tội trộm cắp tài sản và các hình phạt tương ứng. Sự phát triển này cho thấy sự quan tâm của Nhà nước đối với việc bảo vệ tài sản của công dân và đấu tranh chống tội phạm.

III. Thực tiễn áp dụng pháp luật đối với tội trộm cắp tài sản

Thực tiễn áp dụng pháp luật đối với tội trộm cắp tài sản tại Việt Nam cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù có nhiều quy định pháp luật rõ ràng, nhưng hiệu quả trong công tác phòng ngừa và xử lý tội phạm này vẫn còn hạn chế. Theo thống kê, số vụ trộm cắp tài sản vẫn có xu hướng gia tăng, với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nâng cao nhận thức của người dân về việc bảo vệ tài sản của mình. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc điều tra, truy tố và xét xử các vụ án trộm cắp tài sản còn chưa chặt chẽ. Việc này dẫn đến tình trạng nhiều vụ án không được xử lý kịp thời, gây khó khăn trong công tác phòng ngừa tội phạm.

3.1. Nguyên nhân của tình trạng tội phạm

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng gia tăng tội trộm cắp tài sản. Một trong những nguyên nhân chính là ý thức tự bảo vệ tài sản của người dân còn thấp. Nhiều người chưa chú trọng đến việc bảo vệ tài sản cá nhân, dẫn đến việc dễ dàng trở thành nạn nhân của tội phạm. Bên cạnh đó, sự thiếu hụt trong công tác quản lý và giám sát của các cơ quan chức năng cũng góp phần làm gia tăng tình trạng này. Các biện pháp phòng ngừa chưa được triển khai đồng bộ và hiệu quả, dẫn đến việc tội phạm trộm cắp tài sản vẫn diễn ra phổ biến. Để giải quyết vấn đề này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và nâng cao ý thức của người dân trong việc bảo vệ tài sản của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội trộm cắp tài sản là một trong những loại tội phạm phổ biến và gây nhức nhối trong xã hội hiện đại. Theo thống kê, năm 2015, tội trộm cắp tài sản chiếm 67,54% số vụ và 66,23% số người phạm tội trong tổng số các tội xâm phạm sở hữu, đồng thời chiếm 28,69% số vụ và 23,92% số người trong tổng số các vụ phạm tội trên cả nước. Mặc dù có nhiều nỗ lực phòng ngừa và đấu tranh, hiệu quả vẫn chưa cao, đòi hỏi cần có những nghiên cứu chuyên sâu để hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng.

Luận văn này tập trung nghiên cứu "Tội trộm cắp tài sản trong Luật hình sự Việt Nam" nhằm mục tiêu làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến tội danh này, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội trộm cắp tài sản, thực trạng tội phạm này trong những năm gần đây và các giải pháp phòng ngừa, đấu tranh. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh tình hình tội phạm trộm cắp tài sản diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng lớn đến trật tự an toàn xã hội và quyền sở hữu của người dân. Các số liệu thống kê giai đoạn 2011-2015 cho thấy sự phức tạp của vấn đề này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên một số lý thuyết và mô hình nghiên cứu chính:

1. Lý thuyết về cấu thành tội phạm: Phân tích các yếu tố cấu thành tội trộm cắp tài sản, bao gồm khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan.
2. Lý thuyết về quan hệ nhân quả: Xác định mối quan hệ giữa hành vi trộm cắp và hậu quả thiệt hại gây ra cho chủ sở hữu tài sản.
3. Mô hình phòng ngừa tội phạm: Nghiên cứu các biện pháp phòng ngừa tội trộm cắp tài sản dựa trên việc phân tích nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm.

Các khái niệm chính được sử dụng trong luận văn:

• Tội trộm cắp tài sản: Hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác, do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện với lỗi cố ý.
• Chiếm đoạt: Hành vi chuyển dịch bất hợp pháp tài sản từ người sở hữu sang người phạm tội.
• Lén lút: Hành vi được thực hiện bí mật, không công khai, nhằm tránh sự phát hiện của chủ sở hữu hoặc người quản lý tài sản.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau:

• Nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu các văn bản pháp luật, giáo trình, sách chuyên khảo, luận văn, bài viết khoa học liên quan đến tội trộm cắp tài sản.
• Thống kê: Thu thập, tổng hợp và phân tích số liệu thống kê về tình hình tội trộm cắp tài sản trên cả nước trong giai đoạn 2011-2015, bao gồm số vụ, số người phạm tội, cơ cấu tội phạm và hình phạt. Cụ thể, sử dụng số liệu từ Cục Thống kê Tội phạm - Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
• Điều tra điển hình: Nghiên cứu sâu một số vụ án điển hình về tội trộm cắp tài sản để làm rõ các phương thức, thủ đoạn phạm tội, đặc điểm của đối tượng phạm tội và những khó khăn, vướng mắc trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử.
• Phân tích, tổng hợp, so sánh: Phân tích các quy định của pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản, so sánh với quy định của pháp luật hình sự một số nước trên thế giới và đánh giá thực tiễn áp dụng.

Cỡ mẫu trong quá trình điều tra điển hình là các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật được chọn lọc từ các Tòa án nhân dân trên cả nước. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích, tập trung vào các vụ án có tính chất phức tạp, gây tranh cãi về mặt pháp lý. Việc lựa chọn phương pháp phân tích dựa trên mục tiêu làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn, từ đó đưa ra các đề xuất hoàn thiện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình tội trộm cắp tài sản diễn biến phức tạp: Số vụ và số người phạm tội trộm cắp tài sản có xu hướng gia tăng trong giai đoạn 2011-2015. Năm 2015, tội trộm cắp tài sản chiếm 67,54% số vụ và 66,23% số người phạm tội trong tổng số các tội xâm phạm sở hữu, đồng thời chiếm 28,69% số vụ và 23,92% số người trong tổng số các vụ phạm tội trên cả nước.
2. Cơ cấu hình phạt chủ yếu là phạt tù có thời hạn: Hầu hết các bị cáo bị xét xử về tội trộm cắp tài sản đều bị áp dụng hình phạt tù có thời hạn, trong đó mức phạt tù dưới 3 năm chiếm tỷ lệ cao nhất (khoảng 75%).
3. Sự chênh lệch giữa số vụ khởi tố và xét xử: Có sự chênh lệch đáng kể giữa số vụ và số người bị khởi tố và số vụ, số người bị xét xử về tội trộm cắp tài sản. Ví dụ, năm 2014, số vụ bị khởi tố nhiều hơn số vụ bị xét xử là 7.013 vụ.
4. Còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng: Các quy định của pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản còn chưa cụ thể, rõ ràng, dẫn đến nhiều cách hiểu và áp dụng khác nhau trong thực tiễn, đặc biệt là trong việc xác định các tình tiết định khung hình phạt như "dùng thủ đoạn xảo quyệt, nguy hiểm", "gây hậu quả nghiêm trọng".

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy tình hình tội trộm cắp tài sản vẫn là một vấn đề đáng lo ngại trong xã hội Việt Nam hiện nay. Sự gia tăng về số lượng vụ án và tính chất phức tạp của các hành vi phạm tội đòi hỏi cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả hơn nữa để phòng ngừa và đấu tranh.

Việc cơ cấu hình phạt chủ yếu là phạt tù có thời hạn cho thấy tính nghiêm minh của pháp luật trong việc xử lý loại tội phạm này. Tuy nhiên, cần xem xét kỹ lưỡng các yếu tố nhân thân, hoàn cảnh phạm tội để đảm bảo việc áp dụng hình phạt phù hợp, vừa có tính răn đe, vừa tạo điều kiện cho người phạm tội tái hòa nhập cộng đồng.

Sự chênh lệch giữa số vụ khởi tố và xét xử là một vấn đề cần được quan tâm. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, như hết thời hạn điều tra mà chưa xác định được bị can, nạn nhân rút đơn, hoặc do trình độ, năng lực của cán bộ điều tra còn hạn chế.

Những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng pháp luật cho thấy cần có những hướng dẫn cụ thể, chi tiết hơn nữa về các quy định của pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản. Đồng thời, cần nâng cao trình độ, năng lực của cán bộ các cơ quan tiến hành tố tụng để đảm bảo việc áp dụng pháp luật một cách thống nhất và chính xác. Dữ liệu thống kê có thể được trình bày dưới dạng biểu đồ cột so sánh số vụ khởi tố và xét xử qua các năm, hoặc biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu hình phạt áp dụng cho tội trộm cắp tài sản.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu quả phòng ngừa và đấu tranh chống tội trộm cắp tài sản, luận văn đề xuất một số giải pháp và khuyến nghị sau:

1. Hoàn thiện pháp luật hình sự: Luật hóa khái niệm "trộm cắp tài sản" theo hướng mô tả rõ ràng hành vi khách quan. Sửa khoản 1 Điều 138 BLHS năm 1999 thành: "Người nào dùng thủ đoạn lén lút nhằm chiếm đoạt tài sản đang do người khác quản lý có giá trị từ...". Đồng thời, tiếp tục có những văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật về những tình tiết định khung tăng nặng, đặc biệt là những tình tiết mới được bổ sung vào BLHS năm 2015 thay thế cho những tình tiết "gây hậu quả nghiêm trọng", "gây hậu quả rất nghiêm trọng", "gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng" do chưa hợp lý như "phương tiện kiếm sống chính", "có giá trị về mặt tinh thần".
2. Nâng cao năng lực cho các cơ quan tiến hành tố tụng: Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ điều tra, kiểm sát viên, thẩm phán. Trang bị đầy đủ phương tiện, kỹ thuật hiện đại phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử.
3. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trong nhân dân về các quy định của pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản, hậu quả của hành vi phạm tội và các biện pháp phòng ngừa. Sử dụng đa dạng các hình thức tuyên truyền, như phát tờ rơi, tổ chức các buổi nói chuyện, chiếu phim, kịch,...
4. Đẩy mạnh phong trào quần chúng bảo vệ an ninh trật tự: Vận động người dân tích cực tham gia phong trào quần chúng bảo vệ an ninh trật tự, nâng cao ý thức cảnh giác, tự bảo vệ tài sản và tố giác tội phạm.
5. Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, ban, ngành: Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan công an, viện kiểm sát, tòa án, các tổ chức đoàn thể và chính quyền địa phương trong công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội trộm cắp tài sản.

Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ, thường xuyên và liên tục, có sự tham gia của toàn xã hội, mới có thể đạt được hiệu quả cao trong việc phòng ngừa và đấu tranh chống tội trộm cắp tài sản. Thời gian thực hiện các giải pháp này cần được kéo dài, có đánh giá định kỳ và điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn này có thể là tài liệu tham khảo hữu ích cho các đối tượng sau:

1. Cán bộ, công chức các cơ quan bảo vệ pháp luật: Luận văn cung cấp những phân tích sâu sắc về các quy định của pháp luật hình sự về tội trộm cắp tài sản, giúp cán bộ điều tra, kiểm sát viên, thẩm phán nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và áp dụng pháp luật một cách chính xác. Use case: Nghiên cứu các vụ án điển hình được phân tích trong luận văn để rút ra kinh nghiệm trong công tác điều tra, truy tố, xét xử.
2. Sinh viên, học viên các trường luật, học viện cảnh sát: Luận văn là nguồn tài liệu tham khảo giá trị cho sinh viên, học viên trong quá trình học tập, nghiên cứu về pháp luật hình sự, đặc biệt là các tội xâm phạm sở hữu. Use case: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo cho các bài tiểu luận, bài tập lớn, khóa luận tốt nghiệp.
3. Các nhà nghiên cứu pháp luật: Luận văn cung cấp những thông tin, số liệu và phân tích chuyên sâu về tình hình tội trộm cắp tài sản, giúp các nhà nghiên cứu có thêm cơ sở để thực hiện các công trình nghiên cứu khoa học về lĩnh vực này. Use case: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu, bài viết khoa học đăng trên các tạp chí chuyên ngành.
4. Cán bộ quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp những đề xuất, khuyến nghị về việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội trộm cắp tài sản, giúp cán bộ quản lý nhà nước có thêm cơ sở để xây dựng các chính sách, chương trình, kế hoạch phù hợp. Use case: Sử dụng luận văn làm cơ sở để xây dựng các chương trình, kế hoạch phòng ngừa tội phạm trên địa bàn địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Thế nào là hành vi "lén lút" trong tội trộm cắp tài sản? Hành vi "lén lút" là hành vi được thực hiện bí mật, không công khai, nhằm tránh sự phát hiện của chủ sở hữu hoặc người quản lý tài sản. Người phạm tội cố ý che giấu hành vi chiếm đoạt, không để lộ cho người khác biết. Ví dụ, một người lẻn vào nhà người khác khi không có ai ở nhà để lấy trộm tài sản.

2. Tài sản nào được coi là "phương tiện kiếm sống chính" trong tội trộm cắp tài sản? "Phương tiện kiếm sống chính" là tài sản mà người bị hại và gia đình sử dụng để tạo ra thu nhập chủ yếu, đảm bảo cuộc sống hàng ngày. Ví dụ, một chiếc xe ôm cũ là phương tiện kiếm sống chính của một gia đình nghèo. Việc xác định tài sản này cần dựa trên hoàn cảnh cụ thể của người bị hại và gia đình họ.

3. Khi nào thì tội trộm cắp tài sản được coi là hoàn thành? Tội trộm cắp tài sản được coi là hoàn thành khi người phạm tội đã chiếm đoạt được tài sản, tức là đã chuyển dịch bất hợp pháp tài sản từ người sở hữu sang người phạm tội. Đối với tài sản nhỏ gọn, tội phạm hoàn thành khi người phạm tội đã cất giấu tài sản trong người hoặc đồ vật mang theo. Đối với tài sản lớn, cồng kềnh, tội phạm hoàn thành khi người phạm tội đã vận chuyển tài sản ra khỏi khu vực cất giữ hoặc bảo quản.

4. Hậu quả "gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội" được hiểu như thế nào? "Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội" là hành vi làm phá vỡ trật tự, kỷ cương của xã hội một cách nghiêm trọng, khiến cho một bộ phận không nhỏ người dân mất niềm tin, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, phá vỡ quy tắc xử sự chung do nhà nước ban hành; xâm phạm những giá trị xã hội, chuẩn mực đạo đức được mọi người tôn trọng, thừa nhận, tuân thủ. Ví dụ, trộm cắp tài sản của người nước ngoài có thể ảnh hưởng đến uy tín của quốc gia.

5. Sự khác biệt giữa tội trộm cắp tài sản và tội công nhiên chiếm đoạt tài sản là gì? Sự khác biệt cơ bản nằm ở hành vi khách quan. Tội trộm cắp tài sản là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản, còn tội công nhiên chiếm đoạt tài sản là hành vi công khai, ngang nhiên chiếm đoạt tài sản ngay trước sự chứng kiến của chủ tài sản. Ví dụ, một người móc túi của người khác trong đám đông là trộm cắp, còn một người giật đồ của người khác trên đường phố là công nhiên chiếm đoạt.

Kết luận

• Tội trộm cắp tài sản là một trong những loại tội phạm phổ biến và gây nhức nhối trong xã hội.
• Pháp luật hình sự Việt Nam đã có những quy định cụ thể về tội trộm cắp tài sản, tuy nhiên vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng.
• Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả hơn nữa để phòng ngừa và đấu tranh chống tội trộm cắp tài sản.
• Các giải pháp cần tập trung vào việc hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cho các cơ quan tiến hành tố tụng, tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và đẩy mạnh phong trào quần chúng bảo vệ an ninh trật tự.
• Trong thời gian tới, cần có những nghiên cứu sâu sắc hơn nữa về tội trộm cắp tài sản để đưa ra những giải pháp phù hợp và hiệu quả hơn.

Tiếp theo, cần thực hiện các nghiên cứu định lượng đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa tội phạm được đề xuất. Chúng tôi kêu gọi các nhà nghiên cứu, các cơ quan chức năng và toàn xã hội chung tay góp sức vào công cuộc phòng ngừa và đấu tranh chống tội trộm cắp tài sản, góp phần xây dựng một xã hội an toàn, trật tự và văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MOT SO VAN DE CHUNG VE TOI TRỘM CAP TÀI SAN 1. Khai niệm tội trộm cắp tài sản Trong lịch sử lập pháp Việt nam và các nước trên thế giới tồn tại hai khuynh hướng khác nhau khi quy định về tội trộm cắp tài sản trong văn bản pháp luật hình sự. Khuynh hướng thứ nhất không đưa ra định nghĩa pháp lý của khái niệm tội trộm cắp tài sản mà mặc nhiên thừa nhận nó. Khuynh hướng thứ hai có quy phạm định nghĩa về khái niệm tội trộm cắp tài sản'.

Ở mỗi giai đoạn lập pháp hình sự, Nhà nước ta đều ban hành các quy định về tội trộm cắp tài sản và đường lối xử lý người phạm tội, song các văn bản pháp luật của Nhà nước ta sau Cách mạng tháng 8 đều không đưa ra khái niệm về tội này, nghĩa là thể hiện theo khuynh hướng thứ nhất, không có quy phạm định nghĩa của khái niệm tội trộm cắp tài sản, chỉ quy định tội danh một cách đơn giản được thê hiện trong Điều 132, Điều 155 BLHS năm 1985 và Điều 13§ BLHS năm 1999, Nhu vậy, cân tìm hiéu thé nao là tội trộm cap tài sản. Qua nghiên cứu pháp luật hình sự một số nước trên thế giới cho thấy, hầu hết các nước như Liên bang Nga, Malaixia, Cộng hòa liên bang Duc. đều theo khuynh hướng thứ hai. Cụ thé: Theo Điều 158 BLHS Liên Bang Nga năm 1996 (có hiệu lực từ 01/07/1997) đưa ra định nghĩa pháp lý của khái niệm trộm cắp: “Trém cap tài sản nghĩa là bí mật chiếm đoạt tài sản của người khác thì bj.

Qua khái niệm này cho thấy hành vi phạm tội trộm cắp là hành vi chiếm đoạt tài sản, sự chiếm đoạt tài sản được thực hiện một cách bí mật và tài sản bị chiếm đoạt phải là tài sản của người khác. Ngoài ra, BLHS Liên bang Nga còn giải thích thêm “7ồi ôm cấp tài sản theo Diéu luật này được hiểu là hành vi lấy di và (hoặc) sử dung trái ' Hoàng Văn Hung (2007), Tôi trộm cắp tài sản và dau tranh phòng chống tội phạm này ở Việt Nam, Luận án Tiến sĩ Luật học, Đại học Luật Hà Nội, Hà Nội, tr. ? Nguyễn Minh Đạo, Phùng Văn Ngân, Vũ Thị Hương Giang, Nguyễn Đức Trung (dịch, 2011), Bộ Luật hình sự Liên bang Nga, Sách được tài trở bởi Sida, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr. pháp luật không bôi hoàn tài sản của người khác nhằm mục đích trục lợi của người phạm tội hoặc những người khác gây ra thiệt hại cho chủ sở hữu hoặc chủ nhân khác tài sản này ”.

Như vậy, BLHS Liên bang Nga còn làm rõ thêm mục đích của người phạm tội là trục lợi. Theo Điều 378 BLHS của Malaixia: “Người nào nhằm mục dich chiếm đoạt động sản của người khác mà lấy di tai san do thi bị xu là tội trộm cap 3 Tương tự như BLHS Malaixia, BLHS Cộng hoa Liên bang Duc cũng quy định: “Người nào lấy đi một đô vật không cô định không phải của mình từ một người khác với chủ định chiếm đoạt trái pháp luật đồ vật cho mình hoặc cho một người thứ ba thì bị xứ phạt với hình phạt. ” Với cách đưa ra khái niệm như trên cho thấy, BLHS hai quốc gia này cũng xác định trộm cắp tài sản là hành vi chiếm đoạt, tài sản bị chiếm đoạt cũng là tài sản của người khác và đối tượng tác động của loại tội này là động sản (những tài sản có thé di dời từ nơi này đên nơi khác). Nhu vậy, hau hêt các nước trên thê giới đêu hiêu trộm cap tài sản là hành vi lây đi tài sản của người khác nhăm mục đích chiêm đoạt, trục lợi một cách bí mật.

Nhà nước ta tuy không định nghĩa tội trộm cắp tài sản trong luật nhưng cũng có cách hiểu tương tự. Theo từ điển pháp luật hình sự, định nghĩa trộm cap tài sản là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản đang có người khác quản lý.” Cách định nghĩa này cũng tương tự với định nghĩa được đưa ra trong GIáo trình trường Dai học Luật Hà Nội: “76i rộm cap tài sản là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản đang có chủ”." Như vậy, tội trộm cắp tài sản là hành vi chiếm đoạt tài sản, tính chất của hành vi là lén lút, bí mật và đối tượng là tài sản đang có người quản lý. 3 Bộ Tư pháp (1998), Số chuyên đề về luật hình sự của một số nước trên thế giới, Tạp chí din chủ và pháp luật 1998, tr. “N guyén Ngọc Hòa, Lê Thi Sơn và Trần Hữu Tráng dịch (2011), Bộ Luật hình sự Cộng hòa Liên bang Đức, Sách được tài trở bởi Sida, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr.

> Nguyễn Ngoc Hòa và Lê Thị Sơn (2006), Từ điển Pháp luật hình sự, NXB Tư pháp. (tr283) 5 Trường Dai học Luật Hà Nội (2015), Giáo trình luật hình sự Việt Nam - Tập 2, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, tr.32 Xét về phương diện lý luận, tội “Tội trộm cắp tài sản” là một loại tội phạm có dấu hiệu hành vi khách quan khá đơn giản: “7rôm cắp tài sản là hành vi lén lút chiếm đoạt tài sản của người khác ”.” Tuy nhiên, các khái niệm nêu trên vẫn chưa thé hiện rõ được một số dau hiệu pháp lý khác của tội trộm cắp tài sản như dấu hiệu về lỗi, dấu hiệu về độ tuổi va năng lực trách nhiệm hình sự của chủ thể tội phạm. Theo Tiến sĩ khoa học — Giáo sư Lê Cảm cho rằng dé đưa ra được khái niệm tội trộm cắp tài sản, cần khẳng định tội trộm cắp tài sản phải thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu của tội phạm, tức là thể hiện ba bình diện với năm đặc điểm của nó là: a) bình điện khách quan - tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội; b) bình diện pháp lý — tội phạm là hành vi trái pháp luật hình sự; c) bình diện chủ quan — tội phạm là hành vi do người có năng lực trách nhiệm ` ` 3 As : z oA ` tA ^ z r4K:8 hình sự và du tuôi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện một cach có lỗi. Trong nghiên cứu của mình, Tiến sĩ Hoàng Văn Hùng đã đưa ra định nghĩa về tội trộm cắp tài sản “76i ộm cắp tài sản là hành vi lén lút lấy tài sản của người khác với muc đích chiếm đoạt, do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện dưới hình thức lỗi cô ý, xâm phạm các quyên sở hữu được Nhà nước bảo vệ bằng pháp Ag) 9 luật `.

Với cách định nghĩa trên, có thé thấy ngoài những đặc điểm về hình thức chiếm đoạt là lén lút, hành vi phạm tội là hành vi chuyên dịch bất hợp pháp tài sản của người khác làm tài sản của mình, khái niệm này đã làm rõ thêm các đặc điểm về lỗi của tội trộm cắp tài sản là lỗi có ý, người phạm tội phải đủ tuổi chịu TNHS và có năng lực TNHS (những hành vi lay tài sản của người khác khi chưa đủ tuổi chịu TNHS hoặc ở tình trạng không có năng lực TNHS thì không phải là tội phạm). 7 Đinh Văn Qué (2002), Bình luận khoa học Bộ luật hình sư, Phan các tội phạm Tập 2, Nxb TP.Hồ Chi Minh,tr. Š Lê Cảm (2001), Giáo trình Luật hình sự (phân chung), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, tr. ? Hoàng Van Hùng, tlđd chú thích 1, tr.

10 Từ các phân tích trên, tác giả định nghĩa vê Tội trộm cap tai sản như sau: “7ô¡ rộm cap tài san là hành vi lén lút, bí mát chiêm đoạt tài san cua người khác, do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đu tuôi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện với lôi cô ý ”. Lich sử lập pháp về tội trộm cắp tài sản trong pháp luật hình sự Việt Nam từ 1945 đến nay Dé giúp chúng ta có cái nhìn khái quát và toàn diện về quan niệm của nhà lập pháp trong chế độ xã hội khác nhau về tội phạm và hình phạt, từ đó nhận thức sâu sắc và đầy đủ hơn về bản chất, dau hiệu pháp lý đặc thù của tội phạm và chính sách hình sự của nhà nước đối với người phạm tội trộm cắp tài sản sau đây tác giả lần lượt nghiên cứu các qui định pháp luật hình sự về tội trộm cap tai sản trong lich sử. Giai đoạn sau Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự 1985 Cách mạng tháng 8 thành công, nhận thức được tầm quan trọng của việc ồn định kỷ cương, pháp luật và đối phó với tình hình thực tế nhà nước ta đã đặc biệt chú trọng và lần lượt ban hành các văn bản pháp luật hình sự quy định việc trừng tri tội trộm cắp tài sản như: Sắc lệnh số 26-SL ngày 25/02/1946 trừng trị tội phá hoại công sản; Sắc lệnh số 73-SL ngày 17/08/1947 về các tội vi cảnh; Sắc lệnh số 12-SL ngày 12/03/1949 về tội trộm cắp tài sản quốc phòng trong thời chiến; Thông tư 26-BK ngày 09/05/1949 của Bộ tư pháp hướng dẫn đường lỗi xử lý hành vi bắt được của rơi mà giữ lấy không trả hoặc không nộp cho nhà chức trách Thông tư số 11-BK ngày 14/12/1949 của Bộ Nội vu, Bộ Quốc phòng và Bộ Tư pháp ấn định phương pháp đối phó với các vụ trộm cắp tại nơi có chiến SỰ; 11 Nghị định 32-ND ngày 06/04/1952 của Bộ Tư pháp qui định đường lối xét xử của tội trộm cắp, lừa đảo biên thủ tài sản. Thông tư 442-TTg ngày 19/01/1955 của Thủ tướng tổng kết án lệ và hướng dẫn công tác xét xử các tội phạm thông thường Nghiên cứu các văn bản này cho thấy: Quy định về tội trộm cắp tài sản ở giai đoạn nay đã tạo cơ sở kip thời cho cuộc đấu tranh phòng, chống tội trộm cắp tài sản, góp phần vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Tuy nhiên, các văn bản qui phạm pháp luật thời kì này vẫn chưa phân biệt tội trộm cắp tài sản với tội chiếm giữ trái phép tài sản. Thông tư 16-BK quy định: “Bat được của cải gi của người ta mà giữ làm của mình bị coi là ăn Cấp. có thể bị phat tù từ 1 năm đến 05 năm, lại còn bị phạt tiền nữa `. Tội trộm cắp tài sản ở giai đoạn này được thê hiện như một quy định đơn giản với chế tài cụ thé.

Tuy nhiên, trong quá trình áp dụng, đường lỗi xét xử giữa các địa phương không được thống nhất, rõ ràng và có nơi không được đúng.