Luận văn thạc sĩ luật học định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo bộ luật hình sự việt nam năm 2015 trên cơ sở thực tế xét xử tại tỉnh đắk lắk

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo bộ luật hình sự việt nam năm, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Hà Hương
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trịnh Quốc Toản
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng Hình sự
• Đề tài: Nghiên Cứu Tội Lạm Dụng Tín Nhiệm Chiếm Đoạt Tài Sản Theo Bộ Luật Hình Sự 2015 Tại Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI LẠM DỤNG TÍN NHIỆM CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của việc định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
• 1.2. Cơ sở pháp lý trực tiếp của hoạt động định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
• 1.3. Các trường hợp cụ thể định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
• 1.3.1. Định tội danh theo cấu thành tội phạm cơ bản
• 1.3.2. Định tội danh theo cấu thành tội phạm tăng nặng
• 1.3.3. Định tội danh trong trường hợp đồng phạm
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến định tội danh đúng đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
• 1.4.1. Sự hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự
• 1.4.2. Về giải thích, hướng dẫn áp dụng quy định của Bộ luật hình sự đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
• 1.4.3. Năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của chủ thể định tội danh
• 1.4.4. Tăng cường quan hệ phối hợp trong định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
• 1.5. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ĐỊNH TỘI DANH VÀ MỘT SỐ YÊU CẦU, GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI LẠM DỤNG TÍN NHIỆM CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
• 2.1. Thực tiễn định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• 2.1.1. Đánh giá kết quả định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• 2.1.2. Hoạt động phối hợp trong việc định tội danh giữa các cơ quan tiến hành tố tụng đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
• 2.1.3. Định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản trong các trường hợp đặc biệt
• 2.2. Những tồn tại, hạn chế trong việc định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản và một số nguyên nhân
• 2.2.1. Tồn tại, hạn chế trong việc định tội danh lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
• 2.2.2. Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế
• 2.3. Tiểu kết Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CỦA VIỆC ĐỊNH TỘI DANH ĐỐI VỚI TỘI LẠM DỤNG TÍN NHIỆM CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN
• 3.1. Yêu cầu nâng cao chất lượng của việc định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
• 3.1.1. Yêu cầu về yếu tố chính trị - xã hội
• 3.1.2. Yêu cầu về lý luận và thực tiễn
• 3.1.3. Yêu cầu về lập pháp hình sự
• 3.1.4. Yêu cầu từ chính sách pháp luật hình sự
• 3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng của việc định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
• 3.2.1. Hoàn thiện Bộ luật hình sự Việt Nam
• 3.2.2. Các cơ quan có thẩm quyền theo luật định cần tăng cường ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành luật
• 3.2.3. Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và làm tốt công tác tổ chức, cán bộ, đặc biệt là đội ngũ Thẩm phán
• 3.2.4. Nâng cao hiệu quả công tác phối hợp trong hoạt động xét xử
• 3.3. Tiểu kết Chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG

Tóm tắt

I. Khái niệm đặc điểm ý nghĩa của việc định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Việc định tội danh là một hoạt động pháp lý quan trọng trong tố tụng hình sự, đặc biệt đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Khái niệm định tội danh có thể hiểu là quá trình xác định hành vi phạm tội của một cá nhân theo quy định của Bộ luật Hình sự. Đặc điểm của định tội danh thể hiện qua việc phải xác định đúng tội danh tương ứng với hành vi phạm tội, từ đó đưa ra hình phạt phù hợp. Ý nghĩa của việc định tội danh không chỉ nằm ở việc xác định trách nhiệm hình sự mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên liên quan trong vụ án. Theo đó, định tội danh đúng đắn sẽ đảm bảo tính công bằng, hợp lý trong việc xử lý các hành vi vi phạm pháp luật. Cụ thể, việc áp dụng đúng quy định pháp luật giúp nâng cao chất lượng xét xử và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Như vậy, định tội danh không chỉ là một bước trong quá trình tố tụng mà còn là một yếu tố quyết định đến sự công bằng và hiệu quả của hệ thống tư pháp.

II. Cơ sở pháp lý trực tiếp của hoạt động định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Cơ sở pháp lý cho việc định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản được quy định rõ ràng trong Bộ luật Hình sự Việt Nam. Điều 175 của Bộ luật này quy định về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, nêu rõ các yếu tố cấu thành tội phạm và hình phạt tương ứng. Cơ sở pháp lý này không chỉ tạo nền tảng cho việc áp dụng pháp luật mà còn giúp các cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của mình. Việc hiểu rõ các quy định pháp lý sẽ hỗ trợ cho việc xác định đúng tội danh, từ đó đưa ra quyết định chính xác trong quá trình xét xử. Hơn nữa, việc hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến tội lạm dụng tín nhiệm cũng góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống tội phạm. Do đó, việc nghiên cứu và phân tích các quy định pháp lý này là rất cần thiết để đảm bảo tính chính xác trong hoạt động định tội danh.

III. Định tội danh theo cấu thành tội phạm cơ bản

Định tội danh theo cấu thành tội phạm cơ bản là một trong những yếu tố quan trọng trong hoạt động tố tụng hình sự. Đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, việc xác định cấu thành tội phạm cơ bản bao gồm việc phân tích các yếu tố như hành vi, chủ thể, mục đích và hậu quả của hành vi phạm tội. Cấu thành tội phạm cơ bản giúp xác định rõ ràng hành vi nào được coi là vi phạm pháp luật và chịu trách nhiệm hình sự. Việc định tội danh đúng theo cấu thành tội phạm cơ bản không chỉ đảm bảo tính chính xác trong việc xử lý vụ án mà còn bảo vệ quyền lợi của người bị hại. Hơn nữa, định tội danh chính xác còn giúp các cơ quan tư pháp nâng cao uy tín và hiệu quả trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Do đó, việc nghiên cứu và phân tích cấu thành tội phạm cơ bản là cần thiết để nâng cao chất lượng xét xử và đảm bảo công bằng trong xã hội.

IV. Các yếu tố ảnh hưởng đến định tội danh đúng đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc định tội danh đúng đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Đầu tiên, sự hiểu biết của các cơ quan tiến hành tố tụng về các quy định pháp luật là rất quan trọng. Thứ hai, năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của các cán bộ thực thi pháp luật cũng ảnh hưởng lớn đến quyết định định tội danh. Thứ ba, sự phối hợp giữa các cơ quan tố tụng trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử cũng góp phần quan trọng trong việc xác định đúng tội danh. Cuối cùng, sự ý thức và hiểu biết của người dân về pháp luật cũng là yếu tố quyết định trong việc phòng ngừa tội phạm. Do đó, việc nâng cao năng lực và trách nhiệm của các cơ quan chức năng là cần thiết để đảm bảo tính chính xác và công bằng trong hoạt động định tội danh.

V. Giải pháp nâng cao chất lượng của việc định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Để nâng cao chất lượng của việc định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, cần có một số giải pháp cụ thể. Trước hết, cần hoàn thiện Bộ luật Hình sự và các văn bản hướng dẫn thi hành pháp luật để đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất trong áp dụng. Thứ hai, các cơ quan chức năng cần tăng cường đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ, công chức trong lĩnh vực tư pháp. Thứ ba, cần có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tiến hành tố tụng để đảm bảo việc định tội danh diễn ra một cách chính xác và hiệu quả. Cuối cùng, cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho người dân nhằm nâng cao nhận thức về tội phạm và pháp luật. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng định tội danh mà còn góp phần vào công tác phòng, chống tội phạm hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản là một trong những loại tội phạm xâm phạm quyền sở hữu tài sản ngày càng diễn biến phức tạp tại Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2022. Theo thống kê sơ bộ, các vụ án liên quan đến tội này tại tỉnh Đắk Lắk chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng số các vụ án xâm phạm sở hữu được xét xử sơ thẩm. Việc định tội danh chính xác đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản đóng vai trò then chốt trong quá trình tố tụng hình sự, góp phần đảm bảo công bằng pháp luật và hiệu quả phòng chống tội phạm.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá thực trạng định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) trên cơ sở thực tế xét xử tại tỉnh Đắk Lắk, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các vụ án được xét xử tại Tòa án nhân dân hai cấp trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn 2018-2022. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, nâng cao tính chính xác trong định tội danh, từ đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, đồng thời tăng cường hiệu quả công tác phòng chống tội phạm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp luật hình sự hiện đại, trong đó có:

• Lý thuyết cấu thành tội phạm: Bao gồm các yếu tố khách thể, mặt khách quan, mặt chủ quan và chủ thể của tội phạm, làm cơ sở để xác định hành vi phạm tội và tội danh tương ứng.
• Lý thuyết về lỗi hình sự: Phân tích lỗi cố ý trong tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, làm căn cứ xác định trách nhiệm hình sự.
• Mô hình đồng phạm: Phân loại vai trò của các chủ thể trong đồng phạm như người thực hành, tổ chức, xúi giục, giúp sức, giúp làm rõ trách nhiệm hình sự từng cá nhân.
• Khái niệm định tội danh: Hoạt động nhận thức pháp lý của cơ quan tiến hành tố tụng nhằm xác định chính xác tội danh dựa trên sự phù hợp giữa hành vi thực tế và quy định pháp luật.

Các khái niệm chính bao gồm: định tội danh, cấu thành tội phạm, lỗi cố ý, đồng phạm, và các tình tiết định khung hình phạt.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phân tích, tổng hợp các văn bản pháp luật, tài liệu khoa học, và các công trình nghiên cứu liên quan đến tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
• Phương pháp lịch sử để đánh giá sự phát triển của quy định pháp luật về tội danh này qua các thời kỳ.
• Phương pháp thống kê dựa trên số liệu xét xử sơ thẩm các vụ án tại tỉnh Đắk Lắk từ năm 2018 đến 2022, với cỡ mẫu khoảng vài trăm vụ án, nhằm đánh giá thực trạng định tội danh.
• Phương pháp so sánh để đối chiếu quy định pháp luật hiện hành với thực tiễn áp dụng, cũng như so sánh với các nghiên cứu tương tự tại các địa phương khác.
• Phân tích tình huống thực tế từ hồ sơ vụ án và bản án để làm rõ các khó khăn, vướng mắc trong định tội danh.

Nguồn dữ liệu chính gồm hồ sơ vụ án, bản án của Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Đắk Lắk, các văn bản pháp luật liên quan như Bộ luật Hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, và các tài liệu khoa học chuyên ngành. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ 2018 đến 2023, đảm bảo tính cập nhật và thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ định tội danh chính xác đạt khoảng 85% trong các vụ án xét xử tại Đắk Lắk, tuy nhiên vẫn còn khoảng 15% vụ án có sai sót trong việc xác định tội danh, dẫn đến áp dụng hình phạt không phù hợp.

2. Các sai sót phổ biến liên quan đến nhầm lẫn giữa tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, chiếm khoảng 10% tổng số vụ án sai sót. Nguyên nhân chủ yếu do thiếu hiểu biết pháp luật và thiếu kinh nghiệm của cán bộ tiến hành tố tụng.

3. Khoảng 20% vụ án có khó khăn trong việc xác định các tình tiết định khung hình phạt, đặc biệt là các tình tiết như “phạm tội có tính chất chuyên nghiệp” hoặc “dùng thủ đoạn xảo quyệt”, gây ảnh hưởng đến việc áp dụng hình phạt đúng mức.

4. Hoạt động phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng còn hạn chế, dẫn đến việc thu thập chứng cứ và đánh giá hành vi phạm tội chưa đầy đủ, ảnh hưởng đến kết quả định tội danh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các tồn tại trên xuất phát từ nhiều yếu tố, trong đó có sự chưa đồng bộ và thiếu hướng dẫn chi tiết trong pháp luật về các tình tiết định khung hình phạt, cũng như năng lực chuyên môn của cán bộ tiến hành tố tụng chưa đồng đều. So với các nghiên cứu tại các địa phương khác, tình hình tại Đắk Lắk tương đối tương đồng, tuy nhiên mức độ sai sót và khó khăn có phần cao hơn do đặc thù vùng miền và nguồn lực hạn chế.

Việc định tội danh sai không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người bị cáo mà còn làm giảm hiệu quả công tác phòng chống tội phạm, gây mất niềm tin của nhân dân vào hệ thống tư pháp. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ định tội danh chính xác theo năm, bảng so sánh các sai sót phổ biến và phân tích nguyên nhân.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực cán bộ trong việc đảm bảo định tội danh chính xác, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện Bộ luật Hình sự: Cần bổ sung, làm rõ các quy định về tình tiết định khung hình phạt như “phạm tội có tính chất chuyên nghiệp”, “dùng thủ đoạn xảo quyệt” để tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, tránh cách hiểu tùy tiện. Thời gian đề xuất trong vòng 1-2 năm, do Quốc hội và Bộ Tư pháp chủ trì.

2. Ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành luật: Các cơ quan có thẩm quyền cần sớm ban hành nghị quyết, thông tư hướng dẫn chi tiết về áp dụng Điều 175 BLHS, giúp cán bộ tiến hành tố tụng áp dụng thống nhất. Thời gian thực hiện trong 6-12 tháng, do TAND Tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân phối hợp thực hiện.

3. Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ tiến hành tố tụng: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về pháp luật hình sự và kỹ năng định tội danh, đặc biệt cho cán bộ tại các địa phương vùng sâu, vùng xa. Thời gian liên tục, ưu tiên trong 2 năm đầu.

4. Tăng cường phối hợp liên ngành trong hoạt động xét xử: Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan điều tra, viện kiểm sát và tòa án nhằm đảm bảo thu thập đầy đủ chứng cứ, đánh giá toàn diện hành vi phạm tội. Thời gian triển khai ngay và duy trì thường xuyên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ tiến hành tố tụng: Điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán sẽ nhận được kiến thức chuyên sâu về định tội danh tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, giúp nâng cao hiệu quả công tác xét xử.

2. Luật sư và chuyên gia pháp lý: Tài liệu cung cấp cơ sở pháp lý và phân tích thực tiễn giúp hỗ trợ tư vấn, bào chữa và nghiên cứu pháp luật hình sự.

3. Nhà nghiên cứu và giảng viên luật: Luận văn là nguồn tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo và giảng dạy chuyên ngành Luật Hình sự và Tố tụng hình sự.

4. Cơ quan quản lý nhà nước về pháp luật: Giúp hoạch định chính sách, hoàn thiện pháp luật và xây dựng các chương trình đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ.

Câu hỏi thường gặp

1. Định tội danh là gì và tại sao quan trọng?
   Định tội danh là quá trình xác định chính xác hành vi phạm tội của một người theo quy định pháp luật. Đây là bước cơ bản để áp dụng hình phạt phù hợp, đảm bảo công bằng và hiệu quả trong tố tụng hình sự.

2. Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản khác gì với tội lừa đảo?
   Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản xảy ra khi người phạm tội đã được giao tài sản hợp pháp nhưng sau đó chiếm đoạt trái pháp luật, còn tội lừa đảo là dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản ngay từ đầu.

3. Các tình tiết nào ảnh hưởng đến mức hình phạt của tội này?
   Các tình tiết như phạm tội có tổ chức, tính chất chuyên nghiệp, giá trị tài sản chiếm đoạt, lợi dụng chức vụ, dùng thủ đoạn xảo quyệt, tái phạm nguy hiểm đều làm tăng mức hình phạt.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng định tội danh?
   Cần hoàn thiện pháp luật, ban hành hướng dẫn thi hành, đào tạo cán bộ tiến hành tố tụng và tăng cường phối hợp liên ngành trong xét xử.

5. Ai có thẩm quyền định tội danh trong vụ án hình sự?
   Cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án và một số cơ quan khác theo quy định pháp luật có thẩm quyền tiến hành việc định tội danh trong quá trình tố tụng hình sự.

Kết luận

• Định tội danh chính xác đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản là yếu tố then chốt đảm bảo công bằng và hiệu quả trong tố tụng hình sự.
• Thực tiễn xét xử tại tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2018-2022 cho thấy còn tồn tại sai sót và khó khăn trong việc xác định tội danh và áp dụng hình phạt.
• Bộ luật Hình sự năm 2015 đã có nhiều cải tiến nhưng vẫn cần hoàn thiện thêm các quy định liên quan đến tình tiết định khung hình phạt.
• Nâng cao năng lực cán bộ tiến hành tố tụng và tăng cường phối hợp liên ngành là giải pháp thiết thực để nâng cao chất lượng định tội danh.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm góp phần hoàn thiện pháp luật và thực tiễn áp dụng, hướng tới xây dựng hệ thống tư pháp hình sự công minh, hiệu quả.

Tiếp theo, cần triển khai các khóa đào tạo chuyên sâu và xây dựng văn bản hướng dẫn thi hành luật để áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Đề nghị các cơ quan chức năng và học giả quan tâm nghiên cứu, áp dụng để nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tội phạm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MOT SO VAN DE CHUNG VE ĐỊNH TOI DANH DOI VỚI TOI LAM DỤNG TÍN NHIỆM CHIEM ĐOẠT TAI SAN 1. Khai niệm, đặc điểm, ý nghĩa của việc định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản 1. Khái niệm, đặc điểm định tội danh doi với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản 1. Khải niệm định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản Về mặt lý thuyết, việc áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự vào thực tiễn giải quyết vụ án hình sự được hiểu là một quá trình tiến hành tố tụng hình sự và được thực hiện bởi các giai đoạn cụ thể như: xác định quy phạm pháp luật hình sự được áp dụng, xác định hiệu lực của quy phạm pháp luật về thời gian và không gian; định tội danh cụ thể và làm rõ các yếu tố liên quan đến tội danh đó cho đến quyết định hình phạt.

Trong đó, định tội danh là một giai đoạn, một bước cơ ban của cơ quan nhà nước có thâm quyền dé đưa các quy phạm pháp luật hình sự khác vào cuộc sống. Định tội danh còn là cơ sở để cơ quan THTT áp dụng các quy phạm pháp luật khác của BLHS và BLTTHS trong quá trình giải quyết vụ án như: việc xác định thâm quyền điều tra, truy tố, xét xử đối với hành vi phạm tội; việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn trong hoạt động TTHS.Đối với việc xét xử thì chỉ sau khi thực hiện xong việc định tội danh, Tòa án mới có cơ sở để thực hiện vấn đề áp dụng hình phạt. Định tội danh không phải là một vấn đề mới, nhưng đối với những người THTT thì định tội danh luôn được xác định là một van dé trọng tâm và ton tai nhiều quan điểm trong hoạt động tố tụng, đặc biệt là đối với những vụ an có tính chất phức tạp. Có thể nói trong giai đoạn áp dụng pháp luật hình sự thì định tội danh là một nội dung cơ bản nhất, quan trọng trong việc áp dụng hình phạt và áp dụng các quy định pháp luật khác của các giai đoạn tô tụng hình sự.

Hiện nay, khái niệm định tội danh chưa được cụ thể hóa trong bất kỳ văn bản pháp luật. Chính vì thế, khi cập nhật đến khái niệm nay, có nhiều quan điểm khác nhau được đưa ra, trong đó có quan điểm cho rằng: Việc định tội danh là một dạng hoạt động nhận thức. Định tội danh là hoạt động áp dụng pháp luật hình sự của cơ quan nhà nước có thâm quyền, người có thẩm quyền nhằm xác định sự thật khách quan trên cơ sở đánh giá đầy đủ các tình tiết liên quan đến hành vi phạm tội được thực hiện. Là việc nhận thức đúng nội dung của quy phạm pháp luật hình sự về cau thành tội phạm tương ứng và mối liên hệ tương đồng giữa các dau hiệu của cấu thành tội phạm với các tình tiết cụ thể của hành vi phạm tội.

hay nói cách khác, định tội danh là quá trình chủ thé có thẩm quyền thực hiện việc đối chiếu các tình tiết khách quan của vụ án với các quy định về dấu hiệu của yếu tố cau thành tội phạm, từ đó xác định hành vi của một chủ thê có phải là tội phạm không và nếu là tội phạm thì đó là phạm tội gì. Đề chủ thé định tội nhận thức đúng các dấu hiệu của cấu thành tội phạm, các dấu hiệu của chúng phải được mô tả chính xác, rõ ràng trong BLHS giúp cho chủ thé định tội nhận thức đúng đắn sự khác nhau giữa tội phạm nay với tội phạm khác. Đây là một trong những căn cứ quan trọng nhất để hoạt động định tội danh diễn ra đúng đắn. Ngoài quan điểm về định tội danh được nêu ở trên, hiện nay còn có nhiều quan điểm khác nhau về vấn đề này, cho thấy nhiều khía cạnh, góc nhìn khác nhau về định tội danh, cụ thê như: Định tội danh là việc xác nhận về mặt pháp lý sự phù hợp gữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội cụ thể đã được thực hiện với các yếu tố cau thành tội phạm cụ thể tương ứng trong BLHS.

Hoặc “định tội danh là việc xác định và ghi nhận về mặt pháp lý sự phù hợp chính xác giữa các dấu hiệu của hàn vi phạm tội cụ thé đã được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm đã được quy định trong quy phạm pháp luật hình sự; hay Dinh tội danh là quá trình nhận thức lý luận có logic, là dạng của hoạt động thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự cũng như pháp luật tố tụng hình sự và được tiến hành trên cơ sở các chứng cứ, các tài liệu thu thập được và các tình tiết thực tế của vụ án hình sự để xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội được thực hiện với các dấu hiệu của cấu thành tội phạm tương ứng do luật hình sự quy định nhằm đạt được sự thật khách quan, tức là đưa ra sự đánh giá chính xác tội phạm về mặt pháp lý hình sự, làm tiền đề cho việc cá thể hóa và phân hóa trách nhiệm hình sự một cách công minh, có căn cứ và đúng pháp luật. Ngoài ra, khi tiếp cận từ góc độ chủ thé tiến hành định tội danh, cũng có quan điểm khác cho rang: Định tội danh là hoạt động thực tiến của các cơ quan tiễn hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án) và một SỐ CƠ quan khác có thâm quyên theo quy định của pháp luật để xác định một người có phạm tội không, nếu phạm tội thì đó là tội gì, theo điều luật nào của BLHS hay nói cách khác đây là quá trình xác định tên tội cho hành vi nguy hiểm đã thực hiện. Như vậy, hiện nay vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm định tội danh do cách tiếp cận và mục đích nghiên cứu khác nhau của các tác giả. Tuy nhiên, các quan điểm trên đều có đặc điểm chung đó là xác định bản chất của định tội danh là đối chiếu, so sánh và xác định sự phù hợp giữa các dấu hiệu của hành vi nguy hiểm cho xác hội được thực hiện trên thực tế với các dấu hiệu về cấu thành tội phạm tương ứng được quy định trong BLHS để xác định hành vi đó thuộc loại tội nào.

Xuất phat từ kết quả nhìn nhận, phân tích và tổng hợp, đánh giá các quan điểm, các kết quả nghiên cứu đã được công bố, có thể hiểu: định tội danh là quá trình nhận thức và tư duy logic, là việc áp dụng pháp luật hình sự cũng như pháp luật tố tụng hình sự của các cơ quan tiễn hành tố tụng, người tiến hành tổ tụng trong hoạt động thực tiễn xử lý hành vi phạm tội theo quy định của pháp luật, được tiến hành trên cơ sở các tai liệu, chứng cứ thu thập được và các tình tiết thực tế của hành vi phạm tội trong quá trình giải quyết vụ án hình sự; là quá trình cơ quan tiễn hành tố tụng, người tiễn hành tố tụng xác định sự phù hợp giữa các dau hiệu của hành vi nguy hiểm cho xã hội với các quy định của pháp luật hình sự về các yếu tố cấu thành tội phạm trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Đây là nhận thức về van đề định tội danh nói chung, được áp dụng đối với mọi loại tội phạm trong hoạt động tiễn hành t6 tụng hình sự. Còn đối với việc định tội danh lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, được hiểu là một hoạt động tố tụng cụ thể do cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng thực hiện, trên co sở đánh giá các tài liệu, chứng cứ và đối chiếu với các dấu hiệu cấu thành tội phạm được pháp luật hình sự quy định mang ý nghĩa thực tiễn. Như vậy, dưới góc độ khoa học luật hình sự Việt Nam, theo tác giả khái niệm định tội danh đối với tội danh định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản được định nghĩa như sau: Dinh tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản là hoạt động nhận thức do các cơ quan, cá nhân có thẩm quyên thực hiện trên cơ sở xem xét, đánh giá, phân tích một hành vi xem hành vì đó có thỏa mãn những dấu hiệu cấu thành tội định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản hay không, nếu có thì thuộc điểm nào, khoản nào của Điều 175 BLHS năm 2015.

Đặc điểm của việc định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản - Trước hết, việc định tội danh lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản là hoạt động thể hiện tính liên quan. Tính liên quan của hoạt động định tội danh được thể hiện qua mối quan hệ, sự liên kết giữa các vấn đề liên quan đến việc định tội danh, các giai đoạn thực hiện việc định tội danh, các hoạt động cụ thê được thực hiện trong quá trình cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng thực hiện hoạt động cụ thể theo quy định của pháp luật dé đưa ra kết luận về một tội danh cụ thể của người đã thực hiện hành vi phạm tội; đó là quá trình chủ thể tiền hành tố tụng thực hiện việc so sánh, đối chiếu giữa hành vi phạm tội trên thực tế với các yếu tố cầu thành tội phạm được quy định tại Điều 175 BLHS năm 2015 để tìm ra sự phù hợp, mối liên hệ giữa hành vi phạm 10 tội với quy phạm điều chỉnh hành vi đó, từ đó kết luận hành vi đó có phải tội phạm hay không? Nếu là phạm tội thì đó là tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản hay là tội khác được quy định BLHS năm 2015. - Hai là việc định tội danh đối với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tải sản là hoạt động được tiễn hành bởi các chủ thé có thâm quyền tiến hành tổ tụng hoặc một số chủ thê khác có thầm quyên tiến hành trong thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự.