CHƯƠNG 1 QUY ĐỊNH CUA BỘ LUẬT HÌNH SỰ 2015 VE TỘI BẮT, GIỮ HOẶC GIAM NGƯỜI TRÁI PHÁP LUẬT 11. Chai niệm tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật Trước cảnh mang tháng 8 năm 1945, nước ta đưới chế độ thực dân. phong kiến, các quyền tư do dân chủ cia người dân bi han chế. Ngay sau khi giảnh lại được nên độc lập Chỉnh phủ đã ban hanh nhiều văn ban pháp luật để xử lý các hành vi xêm pham quyển tự do của công dân như Sắc lệnh số 13/SL ngày 24 tháng 01 năm 1946 vẻviệc tổ chức Tòa án va các ngạch Thẩm.
phan, Sắc lệnh sổ 40/SL ngày 29 tháng 3 năm 1946 của Chủ tịch Hé Chi Minh về việc bao vệ tự do cá nhân, tại Điều 1 Sắc lệnh số 40/SL quy định “chi kit nào có sự phạm pháp quả tang về khinh tôi, cồn bao giờ bi at người. cũng cần cô lành cũa Thẩm phán viên". Trong quá trình lập pháp từ năm 1945 đến nay, trải qua nhiễu giai đoạn lịch sử của đất nước, dân tốc ta đã phải trai qua nhiêu cuộc chiến tranh giải phóng dat nước vả công cuộc sây dựng nên kinh tế nhưng Đăng vả Nhà nước ta vẫn luôn quan tâm bão vệ các quyền tự do của công dân. Các bản Hiển pháp năm 1946, năm 1959, năm 1980, năm.
sung năm 2001 va năm 2013 đều ghi nhận quyền tự do của công dân Thể chế hóa các quy định của Hiển phap, Bé luật hình sự năm. 1985, năm 1999 và năm 2015 déu quy định“ if bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật" để trừng trị việc xâm pham quyên tư do của công dân. Nghỉ quyết số 48/NQ-TWV ngày 24 tháng 5 năm 2015 của Bộ chính trị ban chấp hảnh. trung ương Dang “Vé chiến lược xdy dung và hoàn thiện hệ thông pháp iuật' Piệt Nam đến năm 2010, định hướng đốn năm 2020” cũng đã khẳng định rõ quan điểm chỉ dao của Dang ta là báo đấm quyền con người, quyền tự do, “ân chủ của công dân” (điểm 2.1 nục 2 phẩn 1) Tuy nhiên, các văn bản nêu trên chưa đưa ra khái niệm tội “Đắt, giữ Hoặc giam người trái pháp luật”, nghiên cứ các công trình khoa học hiện nay, nhận thấy có nhiều định nghĩa khác nhau vẻ tội “bat, giữ hoặc giam người trái pháp tude” như.
Tội bất, giữ hoặc giam người trái pháp luật Ta ảnh vi (bang hành: động hoặc không hành động) bị iuật hình sự cấm xâm hại dn quyền bắt khả: xâm phạm về thân thé của công dân được quy định trong Hién pháp và pháp luật "® hoặc 'ội bắt, gi: hoặc giam người trái pháp luật là hành vi bắt, gift hoặc giam người không dimg pháp luật '® Giáo trình luật hình sự của Trường đại học Luật Ha Nội định nghĩa tôi bat, giữ hoặc giam người trái pháp luật “Ia hah ve bắt, giữ hoặc giam người Inde trái với quy đinh của pháp luật hiện hành về việc bat giữ hoặc giam người ”.Š Để xây dựng khái niệm vẻ tôi "Đất, giữ hoặc giam người trải pháp Iuật" cần dựa trên khái niêm chung vé tội phạm của khoa học luật hình sự hiên nay, “Tội phạm i hành vi nguy hiểm cho xã hội, có lỗi, được guy dinh trong luật hình swe do người cô năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện và z chịu inh phạt “5 Tôi bat, giữ hoặc giam người trai pháp luật l một tôi pham cụ thể nên ngoài đặc điểm chung của tôi pham còn co một số đầu hiệu. đặc trưng “Bắt người trái pháp luật: Tại các Điều 110, 111, 112 và Điền 113 Bồ, uật tổ tung hình sự 2015 quy định về các trường hop bat người bao gồm: bat "ạt tật ĐHQG, Got nt Ff Rim, phẳnc pom Đưbc cụ Tà Nỗi đt Sa Vin Qs aR hoc BLES Cứ l4 xát hom in ci cng in, PCA rine Đụ lọ Hộ: Nội đc nh hòn sự 7t Mi pa pam ib CAND 2018,ce "fing Deibec hột Nội đc mutha Net pn chang Ni CAND, 2017 57) người bi giữ trong trường hợp khẩn cap, bắt người phạm tôi quả tang vả bắt người đang bi truy nã và bắt bị can, bị cáo dé tam giam déng thời quy định. thấm quyển ra lệnh bắt người bi giữ trong trường hợp khẩn cấp. Đối với trường hợp bắt người đang pham tội qua tang và bất người đang bi truy nã thi ‘bat kỹ người nao cũng có thẩm quyền bắt.
Như vậy, việc bắt người trai pháp. luật là việc một hoặc một số người không có thẩm quyền bắt người ma thực tiện việc bắt người hoặc có thẩm quyển bắt người nhưng lại bắt người không có căn cứ theo quy định của pháp luật Giữ người trái pháp lật: Tại Điều 117 Bộ luật tô tung hình sự 2015 quy định các trường hợp được tạm giữ la người bi giữ trong trường hợp khẩn. cấp, người bị bat trong trường hợp phạm tôi quả tang, người phạm tội tự thú, đầu thú hoặc đối với người bị bắt theo quyết đính truy nã, đồng thời quy định rõ thẩm quyên ra lệnh tam giữ, trình tự thủ tục, thời hạn tạm giữ. Do vay, người không có thẩm quyển ra lệnh giữ người ma lại giữ người hoặc có thẩm.
quyền giữ người nhưng lại vi phạm các quy định của pháp luật về tam giữ như giữ người không cỏ căn cứ, giữ người quá thời hạn pháp luật cho phép lả giữ người trai pháp luật Giam người trái pháp luật: Tại Điều 119 Bộ tuật tô tụng hình sự 2015 quy định về biện pháp tạm giam Tạm giam có thé ap dụng đổi với tội rất nghiêm trọng và tội đặc biết nghiêm trong, tam giam có thé áp dụng đổi với tôi ít nghiêm trọng, tội nghiêm trong trong mét số trường hợp nhất định. Hanh ‘vi giam người trải pháp luật là hảnh vi ra lệnh tạm giam, lệnh bat tam giam, quyết định tạm gam người của những người co thẩm quyền tiền hảnh tổ tụng. không đúng thẩm quyển, không có căn cứ pháp luật, hoặc giam người quá thời hạn pháp luật quy định. Tir khải niêm chung vé tôi pham và những phân tích nêu trên có thể đưa ra khái niệm vẻ tội bất, giữ hoặc giam người trái pháp luật như sau: “tôi Sắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật là hành vi ngự âm cho xã hội được ny định trong bộ luật hình sự do người có năng lực trách nhiễm hình sự thưc Tiện, xâm phạm trái pháp luật quyên te do thân thé cũa người khác 1.
Các đấu hiệu pháp lý của tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật 12. Dâu hiéu khách thé của tội bắt, gitt hoặc giam người trai pháp kiệt Theo một số sách, giáo trình vẻ luật hình sự thi: “Khách thé cũa tôi _pham là quan hệ xã hội được luật hùnh sự bảo vệ và bt tội pham xâm hat” Khách thé cia tôi pham là mốt trong các yêu tô cấu thành tối pham, lả một trong số các cơ sở để đánh giá tinh chất nguy hiểm của hành vi phạm tội, giúp. phân biệt tội pham nảy với tội phạm khác. Khách thể cũa tôi bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật là quyền tự do thén thé của con người.
Quyển tư do thân thé cia con người là mét trong những quyển cơ ban, quan trọng và bắt khả xâm phạm, không ai bị tước đoạt ‘rai pháp luật. Quyển tự do cia con người được pháp luật quốc tế cũng như pháp luật Việt Nam ghi nhân va bao vệ. Tuyên ngôn quốc tế vé nhân quyền. năm 1048 tại Điều 3 quy định như sau: “ai cfing có quyển được sống tee đo và và tại Điều 9 ghi nhận: đây đi nơi khác một cách độc đoán" © Tại Điễu 9 Công ước quốc tế về các quyển dân sự, chính tri năm 1966 (ICCPR) cũng đã ghi nhân các quyền tự do của công dân như sau: “Moi người đều có quyễn hưởng tự do và an toàn cá “Thường Dai hoc hat Ha Nội.
Giáo on luật hin sw phần chương, Neb Công an nhân dân, cm, Liên lợp quốc, TiyÊn ngôn quốc Ỷ nin quy ẩn xăm 1948, nhân, không at bi bắt hoặc bị giam giữ vô có. Không at bi tước quyển tự do, trừ trường hop bi tước quyễn đó có If do và theo dling những thủ tục mà pháp Tuật quy aint” © Tai Diéu 20, Hiến pháp Việt Nam năm 2013 quy định “mọi người có. quyén bắt kid xâm pham về thân thé, được pháp iuật bdo hộ về sức khoẻ, danh đự và nhân phẩm; Không ai bị bắt néu không có quyét dinh của Toà ám nhân dân, quyét dink hoặc phê chudn của Viên kiém sát nhân dân, trừ trường nop phạm tôi quả tang. giam giiEngười do luật đi?" Bộ luật tổ tung hình sự 2015 thể chế hoa đường lối, chủ trương của Đăng, quy đính của Hiển pháp tại Điều 10 nguyên tắc bao dam quyền bắt khả xâm phạm vẻ thân thể xác định: “mọi người có quyén bắt kind xâm phạm và thân thể.
Không ai bị bắi không có quyết định của Tòa án, quyết đinh hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát, trừ trường hop pham tôi quả tang. Việc gilt người trong trường hop khẩn cấp, bắt, tam gift tam giam người phải theo ny dinh của Bộ lật này. Đồng thời Bộ luật tổ tụng hình sự năm 2015 quy đính chất chế về thẩm quyên, căn cứ, điểu kiện, trình tự thủ tục, thời han áp dung các biện pháp bắt, tạm giữ, tạm giam. Đổi tương tác đông của tối bất, giữ hoặc giam người trải pháp luật “đái tương tác động của tôi pham là bộ phân của Rhách thé của tội pham, bt hành vi phạm tôi tác động đôn dé gay thiệt hai hoặc de doa gây thiét hại cho những quan hệ xã hội được luật hình sự bảo ve"! Đôi tương tác động của tôi 'phạm lả một bộ phan của khách thé của tội pham, việc tác động lam biển đổi tình trạng bình thường của tội phạm đã gây thiệt hai cho khách thé của tối pham.
Đối tượng tác động của tôi bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật là con người, việc bất, giữ hoặc giam người trái pháp luật đã xâm phạm đến Liên hợp quốc, Cổng ude quốc td về các quyễn din sự chính trị năm 1966. © trig Đạt học hột Hh NGi, Gio rồh hưt Thi it Nm, pv chug, CAND, 2017, (3103) quyển tự do thân thể của họ va có thể gián tiếp gây ra những thiết hại khác vẻ. tính mang, sức khöe của người bị bắt giữ.