Nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh CRD trên đàn gà Ai Cập tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích tình hình nhiễm bệnh CRD trên đàn gà Ai Cập tại trại gà Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, đề xuất biện pháp phòng trị hiệu quả.

• Tác giả: Âu Văn Lâm
• Người hướng dẫn: GS. Từ Quang Hiển
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Nhiễm Bệnh CRD Trên Đàn Gà Ai Cập Nuôi Tại Trại Gà Khoa Chăn Nuôi Thú Y Và Biện Pháp Phòng Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện cơ sở
• 1.1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.1.2. Vị trí địa lý
• 1.1.1.3. Địa hình đất đai
• 1.1.1.4. Khí hậu thủy văn
• 1.1.1.5. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.1.5.1. Cơ cấu tổ chức quản lý của trại
• 1.1.1.5.2. Tình hình phát triển sản xuất
• 1.2. Nội dung, phương pháp và kết quả phục vụ sản xuất
• 1.2.1. Phương hướng
• 1.2.2. Kết quả thực hiện
• 1.2.2.1. Công tác chăn nuôi
• 1.2.2.1.1. Công tác chuẩn bị chuồng trại
• 1.2.2.1.2. Công tác chăm sóc, nuôi dưỡng
• 1.2.2.1.2.1. Giai đoạn úm gà: 1 - 28 ngày tuổi
• 1.2.2.1.2.2. Giai đoạn 28 - 120 ngày tuổi
• 1.2.2.1.2.3. Giai đoạn gà đẻ
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Tổng quan tài liệu
• 2.1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.1.1.1. Đặc điểm sinh lý, giải phẫu cơ quan hô hấp của gia cầm
• 2.1.1.2. Đặc tính chung của bệnh CRD ở gà
• 2.1.1.3. Nguyên nhân gây bệnh
• 2.1.1.4. Phương thức lây lan
• 2.1.1.5. Cơ chế sinh bệnh
• 2.1.1.6. Triệu chứng lâm sàng
• 2.1.1.7. Các biện pháp phòng bệnh
• 2.1.1.8. Cách chữa bệnh hen ghép
• 2.1.1.9. Nguồn gốc, đặc điểm của gà Ai Cập
• 2.1.1.10. Tình hình nghiên cứu trong nước và nước ngoài
• 2.1.1.10.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.1.1.10.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 2.2. Đối tượng nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2.3. Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.4.1. Xác định tỷ lệ nhiễm bệnh CRD của đàn gà thí nghiệm
• 2.2.4.2. Xác định bệnh tích của gà bị nhiễm CRD
• 2.2.4.3. Hiệu quả điều trị CRD bằng thuốc Tylosin
• 2.2.4.4. Ảnh hưởng của Tylosin đến tỷ lệ nuôi sống và sinh trưởng của gà
• 2.2.4.5. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 2.3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 2.3.1. Tình hình nhiễm CRD trên đàn gà thí nghiệm
• 2.3.2. Bệnh tích của gà bị nhiễm CRD
• 2.3.3. Hiệu quả điều trị bệnh CRD của Tylosin
• 2.3.4. Ảnh hưởng của Tylosin trong phòng bệnh đến gà thí nghiệm
• 2.3.5. Tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm
• 2.3.6. Khả năng sinh trưởng của gà thí nghiệm
• 2.3.7. Chi phí thuốc thú y điều trị bệnh CRD/1 gà
• 2.3.8. Kết luận, tồn tại và đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tình hình nhiễm bệnh CRD

Bệnh CRD (Chronic Respiratory Disease) là một trong những bệnh phổ biến và nghiêm trọng ảnh hưởng đến đàn gà Ai Cập tại trại gà của Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh CRD trong đàn gà tại trại có sự gia tăng đáng kể trong những năm gần đây. Các triệu chứng lâm sàng bao gồm khó thở, ho, và chảy nước mũi, làm giảm năng suất và sức khỏe của đàn gà. Theo số liệu thu thập, tỷ lệ nhiễm bệnh CRD ở gà Ai Cập dao động từ 20% đến 40% tùy theo thời điểm trong năm. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp phòng bệnh hiệu quả để bảo vệ sức khỏe đàn gà và duy trì sản xuất. Việc theo dõi tình hình nhiễm bệnh thường xuyên là rất quan trọng để phát hiện sớm và xử lý kịp thời.

1.1. Nguyên nhân và cơ chế lây lan

Nguyên nhân chính gây ra bệnh CRD ở gà Ai Cập là do vi khuẩn Mycoplasma gallisepticum. Bệnh lây lan chủ yếu qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp giữa các cá thể. Các yếu tố như điều kiện môi trường không thuận lợi, stress do thay đổi thời tiết, và chế độ dinh dưỡng kém cũng góp phần làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh. Việc quản lý không tốt trong chăn nuôi, như vệ sinh chuồng trại không đảm bảo, cũng là nguyên nhân chính dẫn đến sự bùng phát của bệnh. Do đó, việc nâng cao nhận thức về phòng bệnh và thực hiện các biện pháp quản lý chặt chẽ là rất cần thiết.

II. Biện pháp phòng trị bệnh CRD

Để kiểm soát và phòng ngừa bệnh CRD, trại gà đã áp dụng nhiều biện pháp phòng trị khác nhau. Một trong những biện pháp quan trọng là tiêm phòng vaccine định kỳ cho đàn gà. Việc sử dụng vaccine Newcastle và Gumboro đã giúp giảm thiểu tỷ lệ nhiễm bệnh. Ngoài ra, việc thực hiện vệ sinh chuồng trại thường xuyên và sát trùng định kỳ cũng là những biện pháp cần thiết để ngăn ngừa sự lây lan của bệnh. Các biện pháp dinh dưỡng cũng được chú trọng, nhằm đảm bảo đàn gà có sức đề kháng tốt. Sử dụng các loại thức ăn bổ sung vitamin và khoáng chất giúp tăng cường sức khỏe cho đàn gà, từ đó giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Kết quả cho thấy, tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm sau khi áp dụng các biện pháp này đã tăng lên đáng kể.

2.1. Điều trị bệnh CRD

Trong trường hợp phát hiện gà mắc bệnh CRD, việc điều trị kịp thời là rất quan trọng. Sử dụng thuốc Tylosin đã cho thấy hiệu quả trong việc điều trị bệnh CRD ở gà. Nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ khỏi bệnh đạt khoảng 80% sau khi điều trị bằng Tylosin. Tuy nhiên, việc điều trị cần phải kết hợp với các biện pháp phòng bệnh để đạt hiệu quả cao nhất. Ngoài ra, việc theo dõi sức khỏe của đàn gà sau điều trị cũng rất cần thiết để đảm bảo không có trường hợp tái phát bệnh.

III. Đánh giá và kết luận

Tình hình nhiễm bệnh CRD trên đàn gà Ai Cập tại trại gà Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã cho thấy những thách thức lớn trong công tác chăn nuôi. Tuy nhiên, với các biện pháp phòng trị hiệu quả, tỷ lệ nhiễm bệnh đã được kiểm soát tốt hơn. Việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về bệnh CRD là rất cần thiết. Kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị trong việc cải thiện sức khỏe đàn gà mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất trong ngành chăn nuôi. Các biện pháp phòng bệnh cần được duy trì và cải tiến liên tục để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi gia cầm.

3.1. Đề xuất

Để nâng cao hiệu quả phòng trị bệnh CRD, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người chăn nuôi. Cần tổ chức các buổi tập huấn về phòng bệnh cho người chăn nuôi, đồng thời tăng cường công tác nghiên cứu khoa học để tìm ra các phương pháp điều trị và phòng bệnh hiệu quả hơn. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và trang thiết bị chăn nuôi cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và sức khỏe đàn gà.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp, cung cấp trên 80% sản lượng thịt tiêu thụ nội địa và giải quyết việc làm cho người lao động nông thôn. Trong xu hướng chuyển đổi cơ cấu giống vật nuôi, giống gà Ai Cập kiêm dụng trứng - thịt được nhập nội và đưa vào sản xuất nhằm khai thác khả năng thích nghi với phương thức nuôi bán chăn thả, tỷ lệ đẻ trứng cao và chất lượng sản phẩm tốt. Tuy nhiên, sự phát triển chăn nuôi tập trung thường đối mặt với các áp lực dịch bệnh đường hô hấp, trong đó bệnh hô hấp mãn tính (Chronic Respiratory Disease - CRD) do vi khuẩn Mycoplasma gallisepticum gây ra là một trong những nguyên nhân chính làm giảm tốc độ sinh trưởng, tăng tỷ lệ tiêu tốn thức ăn, suy giảm sản lượng trứng từ 20% đến 30% và gây tổn thất kinh tế đáng kể khi kế phát với các mầm bệnh khác.

Để giải quyết các yêu cầu thực tiễn trong quản lý sức khỏe đàn giống gia cầm tại cơ sở thực hành, tác giả Âu Văn Lâm đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm đánh giá dịch tễ học lâm sàng của bệnh CRD và khảo nghiệm giải pháp can thiệp bằng kháng sinh chuyên biệt.

Các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể của đề tài bao gồm:

1. Xác định tỷ lệ nhiễm bệnh CRD trên đàn gà Ai Cập theo các giai đoạn tuần tuổi.
2. Xác định các tổn thương bệnh tích đại thể đặc trưng ở gà mắc bệnh CRD thông qua mổ khám.
3. Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh CRD của thuốc kháng sinh Tylosin.
4. Đánh giá ảnh hưởng của quy trình phòng bệnh bằng Tylosin đến tỷ lệ nuôi sống và khả năng sinh trưởng của đàn gà thí nghiệm.
5. Đề xuất các khuyến cáo kỹ thuật và quy trình phòng trị bệnh CRD phù hợp cho người chăn nuôi.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn gà Ai Cập nuôi từ 1 đến 18 tuần tuổi (quy mô theo dõi 250 cá thể) và chế phẩm thuốc kháng sinh Tylosin (kết hợp các thuốc trợ sức, nâng cao thể trạng).
• Không gian nghiên cứu: Trại gà thuộc Khoa Chăn nuôi Thú y – Trung tâm Thực hành Thực nghiệm, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên (xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên).
• Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 06 năm 2013 đến ngày 10 tháng 11 năm 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết

• Đặc điểm giải phẫu và sinh lý hô hấp gia cầm: Hệ hô hấp gia cầm gồm lỗ mũi, xoang mũi, khí quản (110–120 vòng sụn), 2 phế quản, 2 phổi và hệ thống 9 túi khí chính (4 đôi túi khí đối xứng và 1 túi khí đơn). Cơ thể gia cầm không có cơ hoành, phổi ít đàn hồi gắn chặt vào sườn, trao đổi khí phụ thuộc vào sự co giãn xoang ngực và hệ thống túi khí. Tần số hô hấp của gà thay đổi theo lứa tuổi (gà 4–20 ngày tuổi đạt 30–40 lần/phút; gà trưởng thành đạt 25–45 lần/phút) và tăng mạnh khi nhiệt độ môi trường vượt ngưỡng.
• Căn bệnh học CRD: Bệnh do vi khuẩn Mycoplasma gallisepticum (MG) gây ra. Mầm bệnh không có thành tế bào cố định, sở hữu cấu trúc nhô ra ở đầu ("blebs") giúp bám dính chặt chẽ vào các thụ quan Sialoglycoprotein và Sialoglycolipid trên bề mặt nhung mao niêm mạc hô hấp của vật chủ. Cơ chế này ngăn cản phản xạ đào thải tự nhiên của dịch nhầy niêm mạc. Mầm bệnh có khả năng biến đổi kháng nguyên bề mặt để lẩn tránh hệ miễn dịch, tồn tại dai dẳng suốt đời ở cá thể nhiễm.
• Đặc tính truyền lây: Lây truyền dọc qua trứng (từ buồng trứng/tử cung gà mẹ nhiễm khuẩn vào phôi), qua tinh dịch gà trống; lây truyền ngang qua tiếp xúc trực tiếp, qua không khí chứa giọt dịch hô hấp, bụi chuồng nuôi, dụng cụ chăn nuôi và người chăm sóc. Bệnh thường trầm trọng hơn khi kế phát với vi khuẩn E. coli hoặc các virus hô hấp như Newcastle, viêm phế quản truyền nhiễm (IB), viêm thanh khí quản truyền nhiễm (ILT).
• Đặc điểm giống gà Ai Cập: Được nhập nội từ tháng 4 năm 1997 qua Trung tâm Nghiên cứu Gia cầm Thụy Phương. Giống gà có tầm vóc nhỏ, chân chì hai hàng vảy, tiết diện hình nêm, mào đơn đỏ tươi, khả năng kháng bệnh tốt, tỷ lệ nuôi sống giai đoạn hậu bị đạt khoảng 97,03%, năng suất trứng đạt 83–85%.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp điều tra lâm sàng: Theo dõi hàng ngày 250 cá thể gà Ai Cập từ 1 đến 18 tuần tuổi vào các buổi sáng sớm và thời điểm cho ăn; ghi nhận các triệu chứng khó thở, thở khò khè, tiếng thở rên, chảy dịch mũi mắt, vẩy mỏ, cạo mỏ xuống nền chuồng để tính tỷ lệ mắc bệnh theo từng tuần tuổi.
• Phương pháp mổ khám bệnh tích: Mổ khám các cá thể gà chết hoặc nghi nhiễm CRD tại khu mổ khám chuyên dụng; quan sát, ghi chép và đánh giá tổn thương đại thể tại xoang mũi, thanh quản, khí quản, túi khí, phổi và màng bao tim.
• Phương pháp thử nghiệm điều trị: Khi phát hiện gà mắc bệnh, sử dụng phác đồ Tylosin 98% pha nước uống với liều lượng 1 g/2 lít nước uống kết hợp bổ sung vitamin B-complex và chất điện giải; theo dõi thời gian điều trị, số lượng khỏi bệnh và tỷ lệ tái nhiễm.
• Phương pháp phòng bệnh định kỳ: Sử dụng Tylosin với liều phòng 0,5 g/2 lít nước uống; thực hiện định kỳ cách 4 tuần cho uống 1 đợt kéo dài 3 ngày liên tục cho toàn bộ đàn gà từ 1 đến 18 tuần tuổi.
• Phương pháp thu thập chỉ tiêu sinh trưởng và tỷ lệ sống: Ghi nhận số gà chết hàng ngày để tính tỷ lệ nuôi sống trong tuần và tỷ lệ nuôi sống cộng dồn; cân khối lượng cá thể vào buổi sáng trước khi cho ăn định kỳ hàng tuần để tính toán sinh trưởng tích lũy.
• Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán theo các công thức thống kê sinh vật học chuyên ngành chăn nuôi - thú y (Nguyễn Văn Thiện, 2002) và sử dụng phần mềm Microsoft Excel để xử lý các bảng số liệu.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Nội dung phần này mô tả quá trình tham gia lao động sản xuất, kỹ thuật chăn nuôi và phòng trừ dịch bệnh tại Trung tâm Thực hành Thực nghiệm Đại học Nông Lâm Thái Nguyên (tổng diện tích 77,22 ha):

1. Điều tra cơ bản về cơ sở thực tập:

   • Điều kiện tự nhiên: Địa hình đồi và ruộng bậc thang, khí hậu nhiệt đới ẩm vùng Đông Bắc chia 2 mùa (mùa mưa từ tháng 5–10, nhiệt độ 24–29°C; mùa khô từ tháng 11–4 năm sau, nhiệt độ 12–26°C, có gió rét và sương muối).
   • Cơ cấu sản xuất: Quản lý các phân khu chăn nuôi lợn (nái Móng Cái lai ngoại F1, 3/4, 7/8; lợn đực Yorkshire, Landrace), chăn nuôi gia cầm (gà đẻ Ai Cập, gà thịt), chăn nuôi trâu bò, 8,5 ha ao nuôi cá (cung cấp 25 vạn cá giống và 3 tấn cá thịt/năm), 16,6 ha lúa và 6 ha chè.

2. Quy trình kỹ thuật chăn nuôi gà áp dụng tại trại:

   • Chuẩn bị chuồng trại: Rửa sạch bằng bơm cao áp; phun Benkocid 0,5% liều 1 lít/4 m²; sau 2 ngày phun Formol 2% liều 1 lít/4 m²; quét vôi, rải chất độn chuồng bằng trấu khô đã khử trùng và để trống chuồng 15 ngày trước khi thả gà.
   • Quy trình úm gà (1–28 ngày tuổi): Bổ sung nước uống pha B-complex và Ampi-Coli ngay khi tiếp nhận; duy trì nhiệt độ chụp sưởi từ 32–35°C ở tuần đầu và giảm dần xuống 22°C ở tuần thứ 3.
   • Quy trình nuôi hậu bị (28–120 ngày tuổi): Khống chế định lượng thức ăn cho ăn 1 lần/ngày vào buổi sáng nhằm kiểm soát thể trọng và đảm bảo độ đồng đều của đàn; cân khối lượng định kỳ hàng tuần.
   • Quy trình nuôi gà đẻ: Đảm bảo đệm lót dày 10–15 cm; đặt ổ đẻ trước 2 tuần; điều tiết thức ăn (30% lúc 6h sáng, 70% lúc 14h30); duy trì chế độ chiếu sáng 16 giờ/ngày và bật đèn ngủ màu đỏ sau 22h30.

3. Lịch phòng bệnh bằng vaccine:

   • Ngày 1: Vaccine Marek (tiêm dưới da) và ND-IB lần 1 (nhỏ mắt).
   • Ngày 3: Vaccine Gumboro B lần 1 (nhỏ miệng).
   • Ngày 7: Vaccine Fowl Pox - Đậu gà (chủng màng cánh).
   • Ngày 14: Vaccine Gumboro lần 2 (nhỏ miệng).
   • Ngày 21: Vaccine ND-IB lần 2 (nhỏ mắt hoặc mũi).
   • Ngày 35: Vaccine Cúm gia cầm lần 2 (tiêm dưới da gáy).
   • Ngày 45: Vaccine Medivac ND (tiêm dưới da 0,5 ml/con).
   • Ngày 115: Vaccine OVO4 (tiêm dưới da).

4. Kết quả công tác phục vụ sản xuất:

Hạng mục công việc	Đơn vị	Quy mô thực hiện	Kết quả đạt được	Tỷ lệ (%)
Chăm sóc, nuôi dưỡng gà Ai Cập	Con	1.100	1.072 an toàn	97,45
Phòng bệnh bằng vaccine ND-IB	Con	1.100	1.100 an toàn	100,00
Phòng bệnh bằng vaccine Gumboro	Con	1.100	1.100 an toàn	100,00
Tiêm phòng vaccine Newcastle	Con	1.072	1.072 an toàn	100,00
Tiêm phòng vaccine Cúm gia cầm	Con	1.072	1.072 an toàn	100,00
Điều trị bệnh Cầu trùng	Con	200	196 khỏi	98,00
Điều trị bệnh Bạch lỵ gà con	Con	200	187 khỏi	93,50
Điều trị bệnh CRD	Con	60	54 khỏi	90,00
Úm gà con	Con	1.100	1.093 an toàn	98,04
Sát trùng chuồng trại	m²	600	600 an toàn	100,00
Cắt mỏ gà hậu bị	Con	260	260 an toàn	100,00

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Phần này trình bày dữ liệu thực nghiệm về dịch tễ lâm sàng, bệnh tích mổ khám và hiệu lực điều trị, phòng bệnh của thuốc Tylosin trên 250 gà Ai Cập thí nghiệm từ 1 đến 18 tuần tuổi.

1. Tình hình nhiễm bệnh CRD theo tuần tuổi: Dữ liệu theo dõi cho thấy bệnh CRD xuất hiện tập trung ở giai đoạn đầu đời, đặc biệt tăng cao ở tuần tuổi thứ 3 và tuần thứ 6:

Tuần tuổi	Số con theo dõi (con)	Số con mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc bệnh (%)
1	250	0	0,00
2	249	0	0,00
3	248	50	20,16
4	244	0	0,00
5	242	0	0,00
6	242	14	5,79
7 – 18	240	0	0,00

Từ tuần thứ 7 đến tuần thứ 18, đàn gà không xuất hiện triệu chứng lâm sàng của bệnh CRD do được can thiệp điều trị kịp thời và áp dụng lịch phòng thuốc định kỳ.

2. Bệnh tích mổ khám đại thể: Kết quả mổ khám đánh giá trên các mẫu bệnh phẩm gà chết nghi nhiễm CRD cho thấy mầm bệnh gây tổn thương chủ yếu ở đường hô hấp:

STT	Loại bệnh tích quan sát	Số mẫu kiểm tra	Số mẫu phát hiện bệnh tích	Tỷ lệ xuất hiện (%)
1	Viêm khí quản (chứa dịch keo nhầy)	6	5	83,33
2	Viêm thanh quản	6	4	66,67
3	Viêm phổi (phù thũng, phủ fibrin)	6	4	66,67
4	Viêm túi khí (thành đục, chứa bã đậu)	6	3	50,00
5	Viêm màng bao tim	6	1	16,67

3. Hiệu quả điều trị CRD bằng thuốc Tylosin:

   • Điều trị lần 1 (ở 3 tuần tuổi): Khi đàn gà bùng phát bệnh với 50 cá thể mắc, sử dụng phác đồ Tylosin 98% (1 g/2 lít nước uống) kết hợp B-complex trong 4 ngày liên tục. Kết quả có 46 cá thể khỏi bệnh hoàn toàn, đạt tỷ lệ khỏi bệnh 92,00%.
   • Điều trị lần 2 (tái nhiễm ở 6 tuần tuổi do thay đổi thời tiết): Đàn gà ghi nhận 14 cá thể tái phát triệu chứng (chiếm tỷ lệ tái nhiễm 28,00% so với số ca mắc ban đầu). Áp dụng phác đồ điều trị trong 3 ngày, có 44 cá thể khỏi bệnh, đạt tỷ lệ chữa khỏi 88,00%.

4. Tỷ lệ nuôi sống của đàn gà thí nghiệm qua các tuần tuổi: Quy trình phòng bệnh định kỳ bằng Tylosin (0,5 g/2 lít nước, 3 ngày liên tục mỗi chu kỳ cách 4 tuần) giúp duy trì tỷ lệ sống ổn định qua 18 tuần theo dõi:

Giai đoạn tuần tuổi	Tỷ lệ nuôi sống trong tuần (%)	Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn (%)
Tuần 1	100,00	100,00
Tuần 2	99,60	99,60
Tuần 3	99,60	99,20
Tuần 4	98,39	97,60
Tuần 5	99,18	96,80
Tuần 6	100,00	96,80
Tuần 7 – 18	99,17 – 100,00	96,00 (ổn định)

Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn của đàn gà giảm nhẹ trong các tuần bùng phát dịch bệnh (từ tuần 2 đến tuần 5) và giữ mức ổn định tuyệt đối 96,00% từ tuần thứ 7 đến tuần thứ 18.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Xác định được quy luật xuất hiện bệnh CRD trên gà Ai Cập nuôi tại Thái Nguyên: bệnh bùng phát mạnh ở giai đoạn gà con 3 tuần tuổi (20,16%) và xuất hiện đợt tái nhiễm thứ hai ở 6 tuần tuổi (5,79%), sau đó biến mất hoàn toàn khi được can thiệp phòng trị.
• Xác định bệnh tích mổ khám đại thể có tần suất cao nhất là viêm khí quản (83,33%), viêm thanh quản (66,67%), viêm phổi (66,67%) và viêm túi khí (50,00%).
• Khẳng định hiệu lực điều trị của kháng sinh Tylosin 98% đạt tỷ lệ khỏi 92,00% trong đợt điều trị lần 1 (thời gian 4 ngày) và đạt 88,00% trong đợt điều trị tái nhiễm lần 2 (thời gian 3 ngày).
• Chứng minh quy trình sử dụng Tylosin phòng bệnh định kỳ liều 0,5 g/2 lít nước (uống 3 ngày liên tục, cách nhau 4 tuần) giúp duy trì tỷ lệ nuôi sống cộng dồn của đàn gà đạt 96,00% ở 18 tuần tuổi.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Quy trình phòng bệnh: Kết hợp chặt chẽ giữa an toàn sinh học (sát trùng chuồng trại bằng Benkocid 0,5%, Formol 2%, để trống chuồng 15 ngày), giữ ấm về mùa đông, thoáng mát về mùa hè, kiểm soát chất độn chuồng luôn khô ráo với việc dùng Tylosin liều phòng 0,5 g/2 lít nước định kỳ cách 4 tuần/lần.
• Phác đồ điều trị: Khi đàn gà xuất hiện triệu chứng khò khè, chảy dịch mũi mắt, cần cách ly và điều trị ngay bằng Tylosin 98% liều 1 g/2 lít nước liên tục từ 3 đến 5 ngày, phối hợp bắt buộc với B-complex và chất điện giải để tăng cường sức đề kháng.
• Khuyến cáo quản lý: Tăng cường công tác tiêm phòng vaccine vùng đệm quanh trại, mở rộng quy mô đầu tư chuồng trại hiện đại và kiểm soát chặt nguồn giống đầu vào để hạn chế lây truyền dọc qua trứng.

Đóng góp so với các nghiên cứu trước

• Bổ sung số liệu thực nghiệm cụ thể về tỷ lệ mắc bệnh CRD, bệnh tích đại thể và đáp ứng điều trị của giống gà Ai Cập nhập nội nuôi trong điều kiện tiểu khí hậu tỉnh Thái Nguyên.
• Thiết lập quy trình can thiệp kết hợp giữa điều trị dứt điểm ca bệnh lâm sàng bằng Tylosin và lịch uống thuốc phòng định kỳ giúp khống chế hoàn toàn mầm bệnh từ sau 6 tuần tuổi.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện trong khuôn khổ khóa luận tốt nghiệp với thời gian và kinh nghiệm thực tế có hạn; phạm vi khảo nghiệm giới hạn trên quy mô 250 cá thể tại một cơ sở thực nghiệm; phương pháp chẩn đoán chủ yếu dựa trên quan sát triệu chứng lâm sàng và mổ khám bệnh tích đại thể, chưa áp dụng các kỹ thuật sinh học phân tử (như PCR) hoặc xét nghiệm huyết thanh học chuyên sâu để định danh serotype.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng quy mô thử nghiệm trên các đàn gà sinh sản và gà thương phẩm quy mô lớn; khảo sát độ mẫn cảm và tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn Mycoplasma gallisepticum đối với các nhóm kháng sinh khác nhau; nghiên cứu các phác đồ điều trị đặc hiệu cho các thể bệnh hen ghép phức hợp (CRD ghép với E. coli, Newcastle, hoặc IB).

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y, cũng như các kỹ thuật viên trang trại gia cầm:

• Phần giá trị nhất: Quy trình vệ sinh thú y, lịch tiêm phòng vaccine gia cầm chi tiết qua các giai đoạn tuổi (Phần 1) và các số liệu thực nghiệm về phác đồ liều lượng sử dụng Tylosin trong phòng - trị bệnh CRD kèm theo dữ liệu đối chiếu tỷ lệ nuôi sống (Phần 2).
• Ứng dụng thực tiễn: Cung cấp tài liệu hướng dẫn nhận biết triệu chứng, phân biệt bệnh tích mổ khám đại thể của bệnh CRD và quy trình chăm sóc úm gà, nuôi hậu bị và nuôi gà đẻ giống Ai Cập.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ nhiễm bệnh CRD trên đàn gà Ai Cập trong nghiên cứu xuất hiện cao nhất ở giai đoạn nào?

Theo số liệu theo dõi trên 250 gà thí nghiệm, bệnh CRD xuất hiện tập trung ở giai đoạn gà con: tỷ lệ mắc cao nhất ở tuần tuổi thứ 3 với 20,16% (50/248 con mắc bệnh), tiếp theo là đợt tái nhiễm ở tuần tuổi thứ 6 chiếm 5,79% (14/242 con mắc bệnh). Từ tuần thứ 7 đến tuần thứ 18, không ghi nhận thêm ca mắc mới.

2. Bệnh tích đại thể nào xuất hiện phổ biến nhất ở gà chết do CRD qua mổ khám?

Qua mổ khám 6 mẫu bệnh phẩm gà chết nghi nhiễm CRD, bệnh tích xuất hiện với tỷ lệ cao nhất là viêm khí quản chứa dịch keo nhầy (83,33%), tiếp theo là viêm thanh quản (66,67%), viêm phổi (66,67%), viêm túi khí (50,00%) và thấp nhất là viêm màng bao tim (16,67%).

3. Phác đồ sử dụng thuốc Tylosin trong điều trị và phòng bệnh CRD được thiết lập như thế nào?

• Phác đồ điều trị: Dùng Tylosin 98% pha nước uống với liều 1 g/2 lít nước, kết hợp B-complex (1 g/3 lít nước), cho uống liên tục từ 3 đến 5 ngày.
• Phác đồ phòng bệnh: Dùng Tylosin pha nước uống với liều 0,5 g/2 lít nước, cho uống liên tục 3 ngày, thực hiện định kỳ cách nhau 4 tuần một lần.

4. Hiệu quả điều trị bệnh CRD của thuốc Tylosin trên đàn gà thí nghiệm đạt kết quả ra sao?

Trong đợt điều trị lần 1 (50 cá thể mắc), thuốc giúp chữa khỏi 46 cá thể sau 4 ngày điều trị, đạt tỷ lệ khỏi bệnh 92,00%. Trong đợt điều trị lần 2 (14 cá thể tái nhiễm), thuốc giúp chữa khỏi 44 cá thể sau 3 ngày điều trị, đạt tỷ lệ khỏi bệnh 88,00%.

5. Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn của đàn gà Ai Cập từ 1 đến 18 tuần tuổi đạt bao nhiêu phần trăm?

Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn của đàn gà đạt 100% ở tuần 1, giảm xuống 99,60% ở tuần 2, 99,20% ở tuần 3, 97,60% ở tuần 4, 96,80% ở tuần 5–6, và duy trì mức ổn định 96,00% từ tuần thứ 7 đến tuần thứ 18.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Âu Văn Lâm đã khảo sát toàn diện tình hình dịch tễ học lâm sàng của bệnh CRD trên giống gà Ai Cập nuôi tại Thái Nguyên, chỉ ra giai đoạn mẫn cảm cao nhất ở 3 và 6 tuần tuổi cùng các tổn thương bệnh tích đặc trưng ở khí quản, thanh quản và phổi. Công trình chứng minh tính hiệu quả của kháng sinh Tylosin với tỷ lệ chữa khỏi đạt 88,00% – 92,00% và khẳng định quy trình phòng bệnh định kỳ giúp đàn gà duy trì tỷ lệ nuôi sống 96,00% đến 18 tuần tuổi. Các kết quả thực nghiệm và quy trình vệ sinh phòng dịch đề xuất trong khóa luận cung cấp cơ sở kỹ thuật tin cậy phục vụ công tác quản lý dịch bệnh trong chăn nuôi gà an toàn sinh học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ÂU VĂN LÂM Tên đề tài: TÌNH HÌNH NHIỄM BỆNH CRD TRÊN ĐÀN GÀ AI CẬP NUÔI TẠI TRẠI GÀ KHOA CHĂN NUÔI THÚ Y VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi Thú y Khóa học : 2009 - 2013 THÁI NGUYÊN, 2013 n ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ÂU VĂN LÂM Tên đề tài: TÌNH HÌNH NHIỄM BỆNH CRD TRÊN ĐÀN GÀ AI CẬP NUÔI TẠI TRẠI GÀ KHOA CHĂN NUÔI THÚ Y VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi Thú y Khóa học : 2009 – 2013 Giảng viên hướng dẫn: GS. Từ Quang Hiển Bộ môn Cơ sở - Khoa Chăn nuôi Thú y THÁI NGUYÊN, 2013 n i LỜI CẢM ƠN Sau hơn 4 năm học tập, rèn luyện tại trường và thực tập tốt nghiệp tại cơ sở, nay em đã hoàn thành bản khóa luận tốt nghiệp. Nhân dịp này em xin bày tỏ lòng biết ơn sự kính trọng sâu sắc tới: Ban giám hiệu, Khoa Chăn nuôi Thú y, cùng tập thể các thầy, cô giáo trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cả về vật chất và tinh thần cho em hoàn thành khóa luận đúng thời gian quy đinh. Đặc biệt em xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, chỉ bảo và hướng dẫn tận tình của thầy giáo hướng dẫn: GS.

Từ Quang Hiển trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành bản khóa luận tốt nghiệp này. Thái Nguyên, ngày 18 tháng 11 năm 2013 Sinh viên Âu Văn Lâm n ii LỜI NÓI ĐẦU Thực tập tốt nghiệp là một khâu quan trọng và không thể thiếu được trong chương trình đào tạo của các trường Đại học nói chung và trường đại học Nông Lâm nói riêng. Đây là thời gian cần thiết để sinh viên củng cố, áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế, rèn luyện tay nghề, nâng cao kiến thức chuyên môn, học tập phương pháp nghiên cứu khoa học, đồng thời đây là thời gian để sinh viên tự hoàn thiện mình, trang bị cho bản thân những kiến thức về phương pháp quản lý, những hiểu biết xã hội để khi ra trường trở thành một cán bộ khoa học kỹ thuật có kiến thức chuyên môn vững vàng và có năng lực trong công tác. Được sự nhất trí của Nhà trường và Ban Chủ nhiệm khoa Chăn nuôi - Thú y trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, được sự phân công của thầy giáo hướng dẫn và sự tiếp nhận của cơ sở tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Tình hình nhiễm bệnh CRD trên đàn gà Ai Cập nuôi tại trại gà khoa Chăn nuôi thú y, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và biện pháp phòng trị” Được sự hướng dẫn tận tình của thầy giáo hướng dẫn và sự nỗ lực của bản thân tôi đã hoàn thành bản khóa luận này.

Do bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu nên bản khóa luận này không tránh khỏi những hạn chế. Vì vậy tôi mong nhận được sự đóng góp quý báu của các thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp để bản khóa luận hoàn chỉnh hơn. n iii MỤC LỤC Phần 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT. Điều tra cơ bản.

Điều kiện cơ sở. Điều kiện tự nhiên. Vị trí địa lý. Địa hình đất đai.

Khí hậu thủy văn. Điều kiện kinh tế - xã hội. Cơ cấu tổ chức quản lý của trại. Tình hình phát triển sản xuất.

Đánh giá chung. Nội dung, phương pháp và kết quả phục vụ sản xuất. Phương hướng. Kết quả thực hiện.

Công tác chăn nuôi. Kết luận và đề nghị. 14 Phần 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC. Tổng quan tài liệu.

Cơ sở khoa học của đề tài. Đặc điểm sinh lý, giải phẫu cơ quan hô hấp của gia cầm. Đặc tính chung của bệnh CRD ở gà. Nguyên nhân gây bệnh.

Phương thức lây lan. Cơ chế sinh bệnh. Triệu chứng lâm sàng. Các biện pháp phòng bệnh.

Cách chữa bệnh hen ghép. Nguồn gốc, đặc điểm của gà Ai Cập. Tình hình nghiên cứu trong nước và nước ngoài. Tình hình nghiên cứu trong nước.

Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài. Đối tượng nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu và các chỉ tiêu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Xác định tỷ lệ nhiễm bệnh CRD của đàn gà thí nghiệm. Xác định bệnh tích của gà bị nhiễm CRD.

Hiệu quả điều trị CRD bằng thuốc Tylosin. Ảnh hưởng của Tylosin đến tỷ lệ nuôi sống và sinh trưởng của gà. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Tình hình nhiễm CRD trên đàn gà thí nghiệm. Bệnh tích của gà bị nhiễm CRD. Hiệu quả điều trị bệnh CRD của Tylosin. Ảnh hưởng của Tylosin trong phòng bệnh đến gà thí nghiệm.

Tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm. Khả năng sinh trưởng của gà thí nghiệm. Chi phí thuốc thú y điều trị bệnh CRD/1 gà. Kết luận, tồn tại và đề nghị.

45 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 46 n vi DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT CRD : Chronic Respiratory Diasease Cs : Cộng sự Nxb : Nhà xuất bản TT : Thể trọng n vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Lịch sử dụng vaccine phòng bệnh cho đàn gà của trại .2: Kết quả công tác phục vụ sản xuất .1: Tỷ lệ nhiễm CRD của gà Ai Cập theo tuần tuổi.2: Bệnh tích mổ khám của gà thí nghiệm .3: Kết quả điều trị gà mắc CRD lần 1 .4: Kết quả điều trị gà mắc CRD lần 2 .5: Tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi .6: Sinh trưởng tích lũy của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi .7: Chi phí thuốc thú y điều trị CRD/1 gà. 44 n 1 Phần 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1. Điều tra cơ bản 1.

Điều kiện cơ sở 1. Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Trung tâm thực hành thực nghiệm của trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên có tổng diện tích là 77,22 ha, cách Trung tâm thành phố 3 km. Trại nằm trong địa bàn của xã Quyết Thắng.

Trại giáp với 2 phường đó là: Phường Quang Vinh và phường Quán Triều 1. Địa hình đất đai Địa hình của trại thực tập tương đối phức tạp không bằng phẳng, chủ yếu là đồi và ruộng bậc thang, đất đai nghèo dinh dưỡng. Khí hậu thủy văn Trung tâm thực hành thực nghiệm trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nằm trong địa bàn của tỉnh Thái Nguyên, do đó khí hậu của Trung tâm thực hành thực nghiệm mang tính đặc trưng của khí hậu tỉnh Thái Nguyên. Thái Nguyên là một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc nước ta nên có khí hậu đặc trưng cho vùng Đông Bắc đó là khí hậu nhiệt đới và á nhiệt đới với hai mùa rõ rệt.

Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, nhiệt độ trung bình dao động từ 24-290C, ẩm độ trung bình từ 80-86 %, lượng mưa trung bình là 160mm/tháng tập chung chủ yếu vào tháng 5, 6, 7, 8. Với khí hậu trên, trong chăn nuôi cần chú ý công tác phòng bệnh cho đàn vật nuôi. Mùa khô kéo dài từ cuối tháng 10 đến tháng 4 năm sau. Trong các tháng này khí hậu lạnh và khô nhiệt độ dao động từ 12-260C, ẩm độ từ 76-83 %.

Trong mùa khô còn có gió mùa đông bắc gây rét và có sương muối ảnh hưởng xấu đến sản xuất nông nghiệp. Điều kiện kinh tế - xã hội 1. Cơ cấu tổ chức quản lý của trại Trại thực tập thí nghiệm trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên được thành lập ngày 03/8/1974 với cơ cấu tổ chức như sau: Ban lãnh đạo Trại gồm: 1 Trưởng trại và 2 Phó trại. Bên cạnh Ban lãnh đạo trại còn có đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật có nhiệm vụ tham mưu cho ban lãnh đạo hoàn thành tốt nhiệm vụ của Trại.

Trại thực tập thí nghiệm có các đội ngũ cán bộ công nhân viên trong đó có một chi bộ đảng, một công đoàn cơ sở, một chi đoàn thanh niên luôn tích cực hoạt động. Với cơ cấu tổ chức như trên nhiệm vụ của Trại cần phải thực hiện tốt là: - Xây dựng và tổ chức sản xuất theo kế hoạch nhằm phục vụ công tác đào tạo và hướng dẫn sinh viên học tập và rèn nghề. - Tổ chức và tạo điều kiện thuận lợi cho giảng viên, sinh viên nghiên cứu khoa học. - Xây dựng mô hình thâm canh, chuyên canh cây trồng vật nuôi có hiệu quả kinh tế cao.

- Sản xuất cây con giống cung cấp cho trại và nhân dân trong và ngoài tỉnh. - Hợp tác giúp đỡ chuyển giao kỹ thuật nông- lâm- ngư nghiệp cho các địa phương. - Không ngừng mở rộng hợp tác với các trường, với các tổ chức nước ngoài nhằm mục đích giao lưu học hỏi và hội tụ trí thức. Sau khi nền kinh tế tập thể chuyển sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Trại thực tập đổi tên thành Trung tâm thực hành thực nghiệm, vận hành theo cơ chế khoán sản phẩm đã tạo động lực cho cán bộ, công nhân trại hăng say lao động.

Trong những năm gần đây cơ chế quản lý trại đã có nhiều thay đổi để phù hợp với thực tế nghiên cứu và học tập của n 3 thầy và trò, cụ thể là các khu sản xuất, thực hành thực nghiệm giao về cho các khoa chuyên môn quản lý. Tình hình phát triển sản xuất Trung tâm thực hành thực nghiệm vừa có chức năng sản xuất vừa có chức năng phục vụ công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học của giáo viên và sinh viên của trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Từ năm 2007 Nhà trường chuyển đổi hình thức từ đào tạo niên chế sang đào tạo tín chỉ đòi hỏi phải có hệ thống giảng đường, phòng thí nghiệm và trại thực hành đáp ứng yêu cầu của người học. Trước tình hình đó Nhà trường giao cho khoa Chăn nuôi Thú y quản lý trại chăn nuôi lợn, trại chăn nuôi gia cầm, khu chăn nuôi trâu bò, khu nuôi trồng thuỷ sản, khu đồng cỏ cây thức ăn.

Tình hình sản xuất của ngành chăn nuôi Ngành chăn nuôi của trại bao gồm: Chăn nuôi lợn, chăn nuôi gia cầm, chăn nuôi cá, chăn nuôi trâu bò, chăn nuôi ong mật.