Nghiên Cứu Tiền Kỹ Thuật Số Ngân Hàng Trung Ương: Kinh Nghiệm và Chính Sách Đối Với Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Nghiên cứu tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương kinh nghiệm của một số nước trên thế giới và, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Duyên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Lan
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Tiền Kỹ Thuật Số Ngân Hàng Trung Ương: Kinh Nghiệm Quốc Tế và Chính Sách Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TIỀN KỸ THUẬT SỐ NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.2. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3. Các nghiên cứu trong nước
• 1.4. Lý thuyết có tính kế thừa và khoảng trống nghiên cứu
• 1.5. Cơ sở lý thuyết về tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC)
• 1.6. Khái niệm, đặc điểm và ứng dụng của CBDC
• 1.7. Cấu trúc vận hành của CBDC
• 1.8. Lợi ích và rủi ro của việc phát hành CBDC
• 1.9. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc phát hành CBDC
• 1.10. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VỀ THỬ NGHIỆM TIỀN KỸ THUẬT SỐ NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO VIỆT NAM
• 2.1. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về thử nghiệm CBDC
• 2.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc
• 2.3. Kinh nghiệm của Bahamas
• 2.4. Kinh nghiệm của Thụy Điển
• 2.5. Bài học rút ra cho Việt Nam
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GỢI Ý CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM TRONG NGHIÊN CỨU VÀ THỬ NGHIỆM TIỀN KỸ THUẬT SỐ NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG
• 3.1. Sự cần thiết của việc nghiên cứu và thử nghiệm tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương tại Việt Nam
• 3.2. Đánh giá khả năng thử nghiệm CBDC tại Việt Nam
• 3.3. Phân tích ma trận SWOT
• 3.4. Kết luận về khả năng thử nghiệm CBDC tại Việt Nam từ mô hình SWOT
• 3.5. Thách thức đặt ra khi NHNN Việt Nam áp dụng CBDC
• 3.6. Khuyến nghị chính sách cho Việt Nam
• 3.6.1. Hàm ý chính sách
• 3.6.2. Gợi ý giải pháp
• 3.7. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Tiền Kỹ Thuật Số Ngân Hàng Trung Ương

Nghiên cứu về tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) đang trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ. CBDC được định nghĩa là tiền pháp định được phát hành và quản lý bởi ngân hàng trung ương, nhằm mục đích cải thiện hệ thống thanh toán và tăng cường an ninh tài chính. Các quốc gia trên thế giới đang tích cực nghiên cứu và thử nghiệm CBDC để đáp ứng nhu cầu thanh toán hiện đại và bảo vệ chủ quyền tiền tệ.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Tiền Kỹ Thuật Số

Tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) là một dạng tiền tệ điện tử, có giá trị tương đương với tiền mặt và được phát hành bởi ngân hàng trung ương. CBDC có đặc điểm nổi bật như tính thanh khoản cao, khả năng xử lý giao dịch nhanh chóng và an toàn, đồng thời giúp giảm thiểu rủi ro trong hệ thống tài chính.

1.2. Lợi ích và Rủi ro của CBDC

CBDC mang lại nhiều lợi ích như tăng cường an ninh tài chính, giảm chi phí giao dịch và thúc đẩy tài chính toàn diện. Tuy nhiên, cũng tồn tại những rủi ro như vấn đề bảo mật dữ liệu và khả năng gây ra sự hoảng loạn trong hệ thống ngân hàng nếu không được quản lý đúng cách.

II. Vấn đề và Thách thức trong Nghiên Cứu CBDC tại Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc nghiên cứu và triển khai tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương. Các vấn đề như khung pháp lý chưa hoàn thiện, sự thiếu hụt về công nghệ và nguồn nhân lực có chuyên môn cao là những rào cản lớn. Để phát triển CBDC, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và các tổ chức tài chính.

2.1. Khung Pháp Lý và Chính Sách

Khung pháp lý hiện tại chưa đủ để hỗ trợ việc phát triển CBDC. Cần có các quy định rõ ràng về việc phát hành và quản lý CBDC, nhằm đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng và hệ thống tài chính.

2.2. Công Nghệ và Nguồn Nhân Lực

Việt Nam cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực để phát triển CBDC. Việc áp dụng công nghệ blockchain và các giải pháp công nghệ tài chính hiện đại là rất cần thiết để đảm bảo tính hiệu quả và an toàn cho hệ thống.

III. Kinh Nghiệm Quốc Tế về Tiền Kỹ Thuật Số Ngân Hàng Trung Ương

Nhiều quốc gia đã triển khai thành công tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương và rút ra được những bài học quý giá. Kinh nghiệm từ Trung Quốc, Thụy Điển và Bahamas cho thấy rằng việc phát triển CBDC cần phải dựa trên nhu cầu thực tế của người dân và hệ thống tài chính.

3.1. Kinh Nghiệm từ Trung Quốc

Trung Quốc đã triển khai dự án DC/EP, nhằm tăng cường chủ quyền tiền tệ và thúc đẩy tài chính toàn diện. Kinh nghiệm này cho thấy sự cần thiết phải có một chiến lược rõ ràng và sự hỗ trợ từ chính phủ.

3.2. Kinh Nghiệm từ Thụy Điển

Thụy Điển đã thử nghiệm e-Krona để ứng phó với sự giảm sử dụng tiền mặt. Kinh nghiệm này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiện đại hóa hệ thống thanh toán và cung cấp các giải pháp thanh toán an toàn.

IV. Giải Pháp và Khuyến Nghị Chính Sách cho Việt Nam

Để phát triển tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương, Việt Nam cần có những giải pháp cụ thể và khuyến nghị chính sách phù hợp. Các giải pháp này nên tập trung vào việc hoàn thiện khung pháp lý, đầu tư vào công nghệ và nâng cao nhận thức của người dân về CBDC.

4.1. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý

Cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng cho việc phát triển và quản lý CBDC. Điều này sẽ giúp bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và đảm bảo an toàn cho hệ thống tài chính.

4.2. Đầu Tư vào Công Nghệ

Việt Nam cần đầu tư vào công nghệ blockchain và các giải pháp công nghệ tài chính hiện đại để phát triển CBDC. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả và an toàn cho hệ thống thanh toán.

V. Kết Luận và Tương Lai của Tiền Kỹ Thuật Số Ngân Hàng Trung Ương tại Việt Nam

Tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) là xu thế tất yếu trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ. Việt Nam cần nhanh chóng nghiên cứu và triển khai CBDC để không bị tụt lại phía sau trong cuộc cách mạng tài chính toàn cầu.

5.1. Tương Lai của CBDC tại Việt Nam

CBDC có thể mang lại nhiều lợi ích cho hệ thống tài chính Việt Nam, từ việc tăng cường an ninh tài chính đến việc thúc đẩy tài chính toàn diện. Tuy nhiên, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để đảm bảo thành công.

5.2. Xu Hướng Phát Triển CBDC Toàn Cầu

Trên thế giới, nhiều quốc gia đang tích cực nghiên cứu và triển khai CBDC. Việt Nam cần theo dõi và học hỏi từ các kinh nghiệm quốc tế để phát triển CBDC một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kỷ nguyên số, tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) đã trở thành một chủ đề nghiên cứu trọng điểm trên toàn cầu. Theo báo cáo của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS, 2020), 86% ngân hàng trung ương (NHTW) trên thế giới đang tích cực nghiên cứu tiềm năng phát hành CBDC, trong đó 60% đang thử nghiệm công nghệ và 14% đã bước vào giai đoạn phát triển, thí điểm. Tại Việt Nam, với chiến lược phát triển kinh tế số và xã hội số được Chính phủ phê duyệt qua Quyết định 942/QĐ-TTg năm 2021, việc nghiên cứu và phát triển CBDC là xu thế tất yếu nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, tăng cường tài chính toàn diện và bảo vệ chủ quyền tiền tệ quốc gia.

Luận văn tập trung nghiên cứu tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương, tổng hợp kinh nghiệm triển khai CBDC của các quốc gia như Trung Quốc, Thụy Điển và Bahamas trong giai đoạn 2015-2021. Mục tiêu chính là cung cấp cơ sở lý luận, phân tích các lợi ích, rủi ro, cũng như đề xuất hàm ý chính sách phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và công nghệ của Việt Nam. Nghiên cứu có phạm vi không gian tập trung vào các quốc gia có dự án CBDC điển hình, đồng thời sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các tổ chức tài chính quốc tế và trong nước nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện.

Việc phát triển CBDC tại Việt Nam được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thanh toán, giảm chi phí giao dịch, thúc đẩy tài chính toàn diện và tăng cường an ninh hệ thống tài chính. Đồng thời, nghiên cứu cũng làm rõ các thách thức về khung pháp lý, bảo mật dữ liệu và thiết kế công nghệ phù hợp, từ đó tạo nền tảng cho việc xây dựng lộ trình phát triển CBDC hiệu quả trong tương lai gần.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) được phát triển bởi các tổ chức tài chính quốc tế và các học giả hàng đầu. Trước hết, định nghĩa CBDC được trích dẫn từ BIS (2020) là công cụ thanh toán kỹ thuật số, mang mệnh giá theo đơn vị tiền tệ quốc gia và là nghĩa vụ nợ của ngân hàng trung ương. Các nghiên cứu của Bordo và Levin (2017) nhấn mạnh CBDC là giá trị tiền tệ điện tử đại diện cho trách nhiệm pháp lý của NHTW, có chức năng tương tự tiền mặt.

Khung lý thuyết còn bao gồm các khái niệm chính như:

• Tiền pháp định kỹ thuật số: CBDC là tiền pháp định có hiệu lực thanh toán bắt buộc, khác biệt với tiền ảo và tiền điện tử tư nhân.
• Công nghệ sổ cái phân tán (DLT): Là nền tảng công nghệ cho phép giao dịch minh bạch, bảo mật và không cần bên trung gian.
• Mô hình phát hành CBDC: Bao gồm mô hình đơn phương, trung gian và tổng hợp, trong đó mô hình trung gian được áp dụng phổ biến nhất.
• Tính năng cốt lõi của CBDC: Bao gồm khả năng thanh toán tức thời, bảo mật, ẩn danh có kiểm soát, và khả năng xử lý khối lượng giao dịch lớn.

Ngoài ra, luận văn tham khảo lý thuyết về tài chính toàn diện, ổn định tài chính và chính sách tiền tệ để đánh giá tác động của CBDC đối với hệ thống tài chính quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính dựa trên phân tích tổng hợp dữ liệu thứ cấp từ các nguồn chính thống và uy tín. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các báo cáo, tài liệu, nghiên cứu khoa học và dữ liệu thống kê từ các ngân hàng trung ương, tổ chức tài chính quốc tế, các dự án CBDC điển hình của Trung Quốc, Thụy Điển và Bahamas, cũng như các nguồn thông tin trong nước như Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tài chính và các viện nghiên cứu.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu phi xác suất, tập trung vào các trường hợp điển hình có tính đại diện cao cho việc nghiên cứu CBDC. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp so sánh, phân tích logic và ma trận SWOT nhằm đánh giá khả năng thử nghiệm và phát triển CBDC tại Việt Nam.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2015 đến 2023, bao gồm giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích và tổng hợp kết quả, đồng thời cập nhật các diễn biến mới nhất về CBDC trên thế giới và trong nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khái niệm và đặc điểm CBDC: CBDC được xác định là tiền pháp định kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành, có hiệu lực thanh toán bắt buộc, không mang hình thái vật chất, hoạt động trên nền tảng công nghệ số và công nghệ sổ cái phân tán. Tốc độ xử lý giao dịch tức thời và khả năng thanh toán ngang hàng là điểm nổi bật (BIS, 2020).

2. Kinh nghiệm phát triển CBDC của Trung Quốc: Trung Quốc đã thử nghiệm DC/EP từ năm 2017 với hơn 2 tỷ RMB giao dịch qua 4 triệu giao dịch tại các thành phố thí điểm. Mô hình hai tầng phát hành và phân phối qua các ngân hàng thương mại và tổ chức trung gian giúp tăng cường tài chính toàn diện và chủ quyền tiền tệ. Trung Quốc cũng hợp tác quốc tế để phát triển thanh toán xuyên biên giới (PBOC, 2021).

3. Kinh nghiệm của Bahamas và Thụy Điển: Bahamas phát hành Sand dollar nhằm tăng cường thanh toán, kiểm soát rửa tiền và thúc đẩy tài chính toàn diện. Thụy Điển phát triển e-Krona để ứng phó với sự suy giảm tiền mặt, hiện đại hóa hệ thống thanh toán và cung cấp phương tiện thanh toán ổn định (IBT, 2021).

4. Khả năng thử nghiệm CBDC tại Việt Nam: Việt Nam có lợi thế dân số vàng, tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh cao và chiến lược phát triển kinh tế số. Tuy nhiên, thách thức lớn gồm khung pháp lý chưa hoàn chỉnh, rủi ro bảo mật và cần thiết phải thiết kế CBDC phù hợp với môi trường kinh tế - xã hội Việt Nam (Quyết định 942/QĐ-TTg, 2021).

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy CBDC là xu hướng tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số toàn cầu, góp phần thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và tài chính toàn diện. Kinh nghiệm của Trung Quốc với mô hình hai tầng và sự phối hợp với các tổ chức công nghệ tài chính cho thấy tầm quan trọng của việc kết hợp công nghệ hiện đại và chính sách quản lý chặt chẽ. So sánh với Bahamas và Thụy Điển, Việt Nam cần cân nhắc các yếu tố đặc thù như mức độ phát triển tài chính, hạ tầng công nghệ và nhận thức người dùng.

Việc áp dụng công nghệ sổ cái phân tán (DLT) giúp tăng tính minh bạch và bảo mật, nhưng cũng đặt ra thách thức về chi phí và khả năng mở rộng. Các rủi ro về an ninh mạng và quyền riêng tư cần được cân bằng với yêu cầu phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố. Biểu đồ so sánh các mô hình CBDC và bảng phân tích SWOT sẽ minh họa rõ hơn các ưu nhược điểm và điều kiện phát triển tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh: Cần sớm ban hành các văn bản pháp luật quy định rõ về tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương, phân biệt với tiền ảo và tiền điện tử tư nhân, đảm bảo quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước.

2. Phát triển hạ tầng công nghệ an toàn, bảo mật: Đầu tư xây dựng hệ thống CBDC dựa trên công nghệ sổ cái phân tán kết hợp các biện pháp bảo mật tiên tiến, đảm bảo khả năng xử lý giao dịch lớn và phòng chống tấn công mạng. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, các doanh nghiệp công nghệ.

3. Thí điểm và đánh giá mô hình CBDC phù hợp: Triển khai các dự án thí điểm tại các thành phố lớn, đánh giá hiệu quả vận hành, mức độ chấp nhận của người dùng và tác động đến hệ thống tài chính. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại.

4. Tăng cường truyền thông và nâng cao nhận thức: Tổ chức các chương trình đào tạo, truyền thông để người dân và doanh nghiệp hiểu rõ về CBDC, lợi ích và cách sử dụng, từ đó thúc đẩy sự chấp nhận rộng rãi. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, Bộ Thông tin và Truyền thông.

5. Hợp tác quốc tế và học hỏi kinh nghiệm: Chủ động tham gia các dự án hợp tác quốc tế về CBDC, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia đi trước để hoàn thiện thiết kế và chính sách phát triển. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, Bộ Ngoại giao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan quản lý tài chính: Giúp xây dựng chính sách, khung pháp lý và lộ trình phát triển CBDC phù hợp với điều kiện Việt Nam, đồng thời quản lý rủi ro và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

2. Các ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính: Tham khảo để hiểu rõ mô hình vận hành CBDC, chuẩn bị hạ tầng công nghệ và dịch vụ hỗ trợ khách hàng trong kỷ nguyên thanh toán kỹ thuật số.

3. Doanh nghiệp công nghệ tài chính (Fintech): Nắm bắt xu hướng công nghệ, phát triển sản phẩm, dịch vụ liên quan đến CBDC, đồng thời phối hợp với ngân hàng trung ương trong việc phân phối và vận hành.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tài chính - ngân hàng, công nghệ thông tin: Cung cấp kiến thức nền tảng, phân tích chuyên sâu về CBDC, giúp phát triển các nghiên cứu tiếp theo và ứng dụng thực tiễn trong lĩnh vực tài chính số.

Câu hỏi thường gặp

1. CBDC khác gì so với tiền điện tử như Bitcoin?
   CBDC là tiền pháp định do ngân hàng trung ương phát hành, có hiệu lực thanh toán bắt buộc và được quản lý chặt chẽ. Bitcoin là tiền ảo tư nhân, không được bảo đảm bởi chính phủ và có tính biến động cao.

2. Việt Nam đã sẵn sàng phát triển CBDC chưa?
   Việt Nam có nhiều lợi thế như dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh cao và chiến lược phát triển kinh tế số. Tuy nhiên, cần hoàn thiện khung pháp lý và hạ tầng công nghệ trước khi triển khai rộng rãi.

3. CBDC có thể giúp gì cho tài chính toàn diện?
   CBDC giúp mở rộng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người chưa có tài khoản ngân hàng, giảm chi phí giao dịch và tăng tính minh bạch, từ đó thúc đẩy tài chính toàn diện.

4. Rủi ro lớn nhất khi phát hành CBDC là gì?
   Rủi ro bao gồm thay đổi cấu trúc hệ thống tài chính, ảnh hưởng đến vai trò ngân hàng thương mại, các mối đe dọa an ninh mạng và bảo mật dữ liệu cá nhân.

5. Các quốc gia đi đầu trong phát triển CBDC là ai?
   Trung Quốc, Bahamas và Thụy Điển là những quốc gia có dự án CBDC điển hình với các mô hình và mục tiêu phát triển khác nhau, cung cấp bài học quý giá cho Việt Nam.

Kết luận

• CBDC là tiền pháp định kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành, có tiềm năng thay đổi phương thức thanh toán truyền thống.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy mô hình phát hành CBDC cần phù hợp với đặc thù kinh tế, xã hội và công nghệ của từng quốc gia.
• Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển CBDC nhưng cũng đối mặt với thách thức về pháp lý và công nghệ.
• Đề xuất xây dựng khung pháp lý, phát triển hạ tầng công nghệ, thí điểm mô hình và nâng cao nhận thức người dùng là các bước cần thiết.
• Luận văn là cơ sở tham khảo quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách, ngân hàng, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu trong quá trình phát triển CBDC tại Việt Nam.

Các cơ quan chức năng cần phối hợp xây dựng lộ trình phát triển CBDC, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu, thử nghiệm và hợp tác quốc tế để đảm bảo sự thành công của dự án trong tương lai gần.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TIỀN KỸ THUẬT SỐ NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Liên quan đến tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC) có các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế, điển hình là các nghiên cứu sau đây. Các nghiên cứu ở nước ngoài Kiff và cộng sự (2020) định nghĩa CBDC là đại diện kỹ thuật số của một tiền tệ có chủ quyền được phát hành, là nghĩa vụ nợ của NHTW. Bordo và Levin (2017) định nghĩa CBDC như một giá trị tiền tệ được lưu trữ điện tử đại diện cho trách nhiệm pháp lý của NHTW và có thể được sử dụng để thanh toán.

Ozili (2021) định nghĩa CBDC là tiền pháp định do NHTW phát hành. Điểm chung các định nghĩa CBDC, là trách nhiệm pháp lý của NHTW phát hành và khác với tiền mặt ở các thuộc tính vật lý, mặc dù CBDC có chức năng tương tự như tiền mặt, chẳng hạn như để thực hiện các giao dịch thanh toán. Murakami và cộng sự (2022) đã nghiên cứu đến lợi ích CBDC đối với những người không có tài khoản ngân hàng có thêm công cụ tiết kiệm để tiêu dùng dễ dàng và bộ đệm chống lại những biến động kinh tế vĩ mô. Engert và Fung (2017) cho rằng có một số động lực để ban hành CBDC, bao gồm nhu cầu tăng tính cạnh tranh của các phương thức thanh toán bán lẻ và để ngăn chặn hoạt động tội phạm, cũng như sự cần thiết phải ban hành CBDC như một biện pháp chống lại phản ứng đối với tiền điện tử tư nhân như Bitcoin (Ozili, 2021).

Một số lợi ích phát hành CBDC như một phương tiện hiệu quả để trao đổi, là kho lưu trữ giá trị an toàn, là đơn vị tài khoản thay thế có thể dẫn đến giảm nhu cầu về tiền giấy, CBDC có thể tăng cường chính sách tiền tệ, có các thuộc tính giống như tiền mặt, CBDC có thể cạnh tranh với tiền giấy, giảm chi phí sản xuất và quản lý tiền mặt trong kinh tế (Bordo và Levin, 2017; Itai Agur và cộng sự, 2022). Một số nghiên cứu đã dự đoán mối quan hệ giữa CBDC và tài chính toàn diện. Ozili (2021) cho thấy rằng CBDC có thể thúc đẩy tài chính toàn diện bằng cách số hóa các chuỗi giá trị trong nền ninh tế, cải thiện khả năng tiếp cận kỹ thuật số dịch vụ tài chính, mở rộng nền kinh tế kỹ thuật số, nâng cao hiệu quả của thanh toán kỹ thuật số và giảm chi phí giao dịch. Còn Foster và cộng sự (2021) cho rằng CBDC có thể n 6 đẩy nhanh tài chính toàn diện trong các nhóm dân cư bị loại trừ bằng cách cho phép mọi người tiếp cận CBDC với các đại lý Fintech phát hành để những người nghèo nhất có thể tránh được mức chi phí cao do ngân hàng và nhà cung cấp dịch vụ di động tính phí.

Didenko và Buckley (2021) lập luận rằng CBDC được thiết kế phù hợp với mỗi quốc gia, có thể đưa ra một giải pháp khả thi cho các vấn đề tài chính toàn diện ở khu vực Thái Bình Dương. Tuy nhiên, họ kêu gọi các cơ quan quản lý ở Thái Bình Dương khu vực dành nhiều thời gian hơn để nghiên cứu CBDC nhằm xây dựng kiến thức và chuyên môn cụ thể để ban hành CBDC được thiết kế đạt hiệu quả. Liên quan đến lợi ích ổn định tài chính và kinh tế vĩ mô của CBDC, Kim và Kwon (2019) đã chỉ ra rằng tác động CBDC đến tài chính toàn diện bằng cách sử dụng mô hình cân bằng chung tiền tệ, họ chỉ ra rằng việc đưa tiền gửi vào tài khoản CBDC sẽ làm giảm nguồn cung tín dụng tư nhân của các NHTM, điều này sẽ làm tăng lãi suất danh nghĩa và giảm tỷ lệ dự trữ trên tiền gửi của các NHTM. Điều này có thể tác động tiêu cực đến sự ổn định tài chính, bằng cách tăng khả năng hoảng loạn ngân hàng trong đó các NHTM thiếu dự trữ tiền mặt để trả cho người gửi tiền.

Với việc nâng cao mục tiêu và chức năng của NHTW, Cukierman (2019) cho rằng, để NHTW duy trì hiệu quả chính sách tiền tệ trong thế giới ngày càng bị ngập tràn bởi tiền kỹ thuật số tư nhân, NHTW sẽ phải phát hành các loại tiền kỹ thuật số của riêng họ. Lee và cộng sự (2021) lập luận rằng các NHTW đang áp dụng CBDC có thể dựa trên công nghệ sổ cái phân tán hoặc cơ sở hạ tầng NHTW truyền thống, họ chỉ ra rằng các quốc gia thông thạo với công nghệ DLT sẽ có lợi thế cạnh tranh trong phát triển CBDC. Sau khi thực hiện CBDC, sẽ phải liên tục xem xét các quy định hiện hành để hỗ trợ trung tâm CBDC và cập nhật chính sách CBDC bất cứ khi nào bối cảnh quốc tế thay đổi. Andolfatto (2021) cho thấy rằng giới thiệu CBDC có lãi suất có thể làm giảm nhu cầu về tiền mặt và việc giới thiệu CBDC có lãi suất có thể không làm gián đoạn ổn định tài chính ngân hàng, thay vào đó có thể mở rộng cơ sở người gửi tiền nếu sự cạnh tranh gia tăng buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất trên tiền gửi của khách hàng.

Davoodalhosseini (2021), trong một nghiên cứu tình huống n 7 ở Canada, họ chỉ ra rằng nếu chi phí sử dụng CBDC không quá cao, các đại lý kinh tế sẽ thích sử dụng CBDC hơn tiền mặt. Rennie và Steele (2021) phác thảo các lựa chọn liên quan thiết kế CBDC và hậu quả những lựa chọn này đối với quyền riêng tư. Họ lập luận rằng các NHTW có một số các ưu tiên, mà cuối cùng có thể làm suy yếu quyền riêng tư, chẳng hạn như ngăn chặn tội phạm lạm dụng quyền hệ thống tài chính, mối quan tâm địa chính trị và đổi mới khu vực tư nhân. Họ lập luận thêm rằng các các mô hình CBDC hiện tại có rủi ro về quyền riêng tư có thể biến thành các tổn thất như mất ẩn danh, mất tự do, mất kiểm soát cá nhân và mất kiểm soát theo quy định.

David Chaum và cộng sự (2021) lập luận rằng CBDC bảo vệ quyền riêng tư phải đảm bảo tuân thủ pháp luật và tuân thủ chống rửa tiền (AML) và chống tài trợ khủng bố (CFT) pháp luật. Họ chỉ ra rằng CBDC có thể đạt được đặc tính bảo mật giao dịch bằng tiền mặt, khi CBDC được triển khai trên các hệ thống dựa trên mã thông báo. Darbha và Arora (2020) phác thảo những gì khả thi về mặt công nghệ cho quyền riêng tư trong hệ thống tiền tệ kỹ thuật số ngân hàng trung ương, họ chỉ ra rằng vấn đề chính là về loại thông tin cần giữ kín và tầm quan trọng của người giữ thông tin. Về bảo mật CBDC, Minwalla (2020) khám phá các khía cạnh bảo mật liên quan đến việc xây dựng và triển khai CBDC.

Tác giả chỉ ra rằng (i) bảo mật phải thấm nhuần thiết kế CBDC từ khi bắt đầu cho tất cả các trường hợp sử dụng và vận hành bảo mật thông qua thử nghiệm liên tục, bảo vệ xác thực, tuân thủ các phương pháp tốt nhất và được kiểm tra, kiểm toán độc lập định kỳ các thành phần hệ thống quan trọng, (ii) các NHTW phải đảm bảo rằng các hệ thống công nghệ sổ cái phân tán (DLT) đang sử dụng để triển khai một CBDC có các biện pháp bảo vệ bổ sung, (iii) cần cung cấp dịch vụ chuyên dụng cho mục đích các thiết bị lưu trữ giá trị cục bộ, vì chúng mạnh mẽ chống lại các cuộc tấn công mạng hoặc gián đoạn phát sinh, điều này sẽ đảm bảo rằng giá trị được lưu trữ mang lại khả năng phục hồi cực cao và (iv) NHTW nên đưa ra các biện pháp kiểm soát và quy trình phù hợp để giảm thiểu nguy cơ bị tấn công quy mô lớn từ không gian mạng quốc tế. Các nghiên cứu trong nước Tại Việt Nam các nghiên cứu về CBDC dưới góc độ và phạm vi tiếp cận khác nhau. Về vai trò và lợi ích tiềm năng, sự ra đời của CBDC có thể giúp cải thiện hệ thống tài chính, tuy nhiên chưa nên hình thành cho đến khi mà những bảo đảm phân bổ tín dụng, hệ thống thanh toán, các biện pháp bảo vệ an toàn ổn định tài chính mới phát huy chức năng vận hành tốt (Châu Văn Thành, 2021). Về những ưu điểm, hạn chế, thuộc tính của tiền điện tử và tiền ảo, hiện chưa được pháp luật Việt Nam thừa nhận và không được phép giao dịch (Phùng Trung Tập, 2018).

Cũng có những khuyến nghị nên nghiên cứu, phát hành thử nghiệm CBDC để kiểm tra năng lực phù hợp với thực tế, chính sách và các quy định của pháp luật (Thế Việt, Xuân Hoàng, 2021). Về thực trạng và các bài học rút kinh nghiệm cho Việt Nam đề cập đến lợi ích, rủi ro khi nghiên cứu CBDC tại Việt Nam, và đưa ra những đề xuất với việc phát hành CBDC nhằm nâng cao hiệu quả, động lực cạnh tranh cho hệ thống tài chính Việt Nam (Thanh Thúy, Hải Anh, Minh Sáng, 2022). Bên cạnh đó cũng có một số nghiên cứu phân tích cơ hội của CBDC đối với hệ thống tài chính tiền tệ Việt Nam (Trung Anh, 2022) những nghiên cứu trên đưa ra các nhận định định tính. Tại hội thảo khoa học UEH năm 2021 về “Hệ thống tài chính toàn cầu và chiến lược của Việt Nam”, nghiên cứu tập trung vào tính năng CBDC, xem xét liệu vai trò và các chức năng của tiền trong hoạt động thanh toán và thực thi chính sách tiền tệ của NHNN (Bích Trâm, Thùy Linh, 2021).

Phương pháp nghiên cứu khảo lược, thực nghiệm và tổng hợp sự kiện thực tế, nghiên cứu đã chỉ ra rằng lợi ích kèm rủi ro của CBDC, cùng vấn đề phát sinh liên quan đến tiền giấy pháp định và tiền mã hóa lưu hành trong nền kinh tế, đưa ra một số lợi ích của CBDC (Thanh Phúc, Minh Trí, 2021). Đề cập đến tác động của tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương đến tỷ giá, kết quả nghiên cứu cho rằng tiền kỹ thuật số có tác động đến tỷ giá hối đoái (Hoàng Nam, 2021). Lý thuyết có tính kế thừa và khoảng trống nghiên cứu a, Lý thuyết có tính kế thừa Các ngân hàng trung ương trên thế giới đang tiến hành nghiên cứu các dự án tiền kỹ thuật số tiến tới phát hành CBDC, vì vậy những kế thừa về khái niệm và đặc điểm các công trình nghiên cứu CBDC trước đó đã giúp quá trình nghiên cứu khám n 9 phá về CBDC trong luận văn được khái quát, từ đó mang đến các đóng góp, giải pháp và hàm ý chính sách với Việt Nam nhằm thúc đẩy nghiên cứu CBDC trong tương lai.