Luận văn thạc sĩ công nghệ hóa học nghiên cứu thành phần hóa học cao metanol của cây tắc kè đá drynaria bonii

Luận văn thạc sĩ công nghệ hóa học nghiên cứu thành phần hóa học cao metanol từ cây tắc kè đá Drynaria bonii, ứng dụng trong lĩnh vực y dược.

• Tác giả: Huỳnh Thị Mỹ Nương
• Người hướng dẫn: TS. Lê Tiến Dũng
• Trường học: Đại học Bách Khoa - Đại học Quốc gia TP. HCM
• Chuyên ngành: Công nghệ hóa học
• Đề tài: Nghiên cứu thành phần hóa học cao metanol từ cây tắc kè đá Drynaria bonii
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Vài nét về chi Drynaria
• 1.2. Mô tả cây Tắc kè đá
• 1.3. Vùng phân bố, thu hái và xử lý
• 1.4. Thành phần hóa học
• 1.4.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.4.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.5. Những nghiên cứu về dược tính
• 1.5.1. Theo y học cổ truyền
• 1.5.2. Theo y học hiện đại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC NGHIỆM
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Xác định cấu trúc hợp chất DBM I
• 3.2. Xác định cấu trúc hợp chất DBM II
• 3.3. Xác định cấu trúc hợp chất DBM IV
• 3.4. Xác định cấu trúc hợp chất DBM IX
• 3.5. Xác định cấu trúc hợp chất DBM X
• 3.6. Kết quả thử hoạt tính kích thích tăng sinh tế bào
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Các phổ của DBM I
• Phụ lục 1.1a. Phổ 1H-NMR của DBM I
• Phụ lục 1.1b. Phổ 6H-NMR của DBM I
• Phụ lục 1.2a. Phổ 13C-NMR của DBM I
• Phụ lục 1.2b. Phổ 13C-NMR của DBM I
• Phụ lục 1.3a. Phổ DEPT của DBM I
• Phụ lục 1.3b. Phổ DEPT của DBM I
• Phụ lục 1.4a. Phổ HMBC của DBM I
• Phụ lục 1.4b. Phổ HMBC của DBM I
• Phụ lục 1.5a. Phổ HSQC của DBM I
• Phụ lục 1.5b. Phổ HSQC của DBM I
• Phụ lục 2. Các phổ của DBM II
• Phụ lục 2.1a. Phổ 1H-NMR của DBM II
• Phụ lục 2.1b. Phổ 1H-NMR của DBM II
• Phụ lục 2.2a. Phổ 13C-NMR của DBM II
• Phụ lục 2.2b. Phổ 13C-NMR của DBM II
• Phụ lục 2.3a. Phổ DEPT của DBM II
• Phụ lục 2.3b. Phổ DEPT của DBM II
• Phụ lục 2.4a. Phổ HMBC của DBM II
• Phụ lục 2.4b. Phổ HMBC của DBM II
• Phụ lục 2.5a. Phổ HSQC của DBM II
• Phụ lục 2.5b. Phổ HSQC của DBM II
• Phụ lục 2.6. Phổ MS của DBM II
• Phụ lục 3. Các phổ của DBM IV
• Phụ lục 3.1a. Phổ 1H-NMR của DBM IV
• Phụ lục 3.1b. Phổ 1H-NMR của DBM IV
• Phụ lục 3.2a. Phổ 13C-NMR của DBM IV
• Phụ lục 3.2b. Phổ 13C-NMR của DBM IV
• Phụ lục 3.3a. Phổ DEPT của DBM IV
• Phụ lục 3.3b. Phổ DEPT của DBM IV
• Phụ lục 3.4a. Phổ HMBC của DBM IV
• Phụ lục 3.4b. Phổ HMBC của DBM IV
• Phụ lục 3.5a. Phổ HMBC của DBM IV
• Phụ lục 3.6. Phổ HMBC của DBM IV
• Phụ lục 4. Các phổ của DBM IX
• Phụ lục 4.1a. Phổ 1H-NMR của DBM IX
• Phụ lục 4.1b. Phổ 1H-NMR của DBM IX
• Phụ lục 4.1c. Phổ 1H-NMR của DBM IX
• Phụ lục 4.2a. Phổ 13C-NMR của DBM IX
• Phụ lục 4.2b. Phổ 13C-NMR của DBM IX
• Phụ lục 4.3a. Phổ DEPT của DBM IX
• Phụ lục 4.3b. Phổ DEPT của DBM IX
• Phụ lục 4.4a. Phổ HMBC của DBM IX
• Phụ lục 4.4b. Phổ HMBC của DBM IX
• Phụ lục 4.5a. Phổ HSQC của DBM IX
• Phụ lục 5. Các phổ của DBM X
• Phụ lục 5.1a. Phổ 1H-NMR của DBM X
• Phụ lục 5.1b. Phổ 1H-NMR của DBM X
• Phụ lục 5.1c. Phổ 1H-NMR của DBM X
• Phụ lục 5.2a. Phổ 13C-NMR của DBM X
• Phụ lục 5.2b. Phổ 13C-NMR của DBM X
• Phụ lục 5.3a. Phổ DEPT của DBM X
• Phụ lục 5.3b. Phổ DEPT của DBM X
• Phụ lục 5.4a. Phổ HMBC của DBM X
• Phụ lục 5.4b. Phổ HMBC của DBM X
• Phụ lục 5.5a. Phổ HSQC của DBM X
• Phụ lục 5.5b. Phổ HSQC của DBM X
• Phụ lục 5.6. Phổ MS của DBM X
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và mục tiêu nghiên cứu

Luận văn 'Nghiên cứu thành phần hóa học cao metanol từ cây tắc kè đá Drynaria bonii' tập trung vào việc phân tích thành phần hóa học của cây Drynaria bonii, một loài thực vật được sử dụng trong y học cổ truyền. Mục tiêu chính là điều chế các cao tổng và cao phân đoạn, thử nghiệm hoạt tính kích thích nguyên bào xương, phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất. Nghiên cứu này nhằm góp phần làm sáng tỏ cơ chế trị bệnh của cây thuốc cổ truyền, đặc biệt trong lĩnh vực kích thích tăng sinh tế bào xương.

1.1. Tổng quan về cây tắc kè đá

Cây tắc kè đá (Drynaria bonii) thuộc họ dương xỉ, phân bố chủ yếu ở các vùng rừng núi Việt Nam như Sơn La, Cao Bằng, Lạng Sơn. Thân rễ của cây được sử dụng trong y học cổ truyền để chữa các bệnh về xương khớp, đau nhức, và bong gân. Nghiên cứu này nhằm khám phá tiềm năng dược liệu của cây thông qua phân tích thành phần hóa học và hoạt tính sinh học.

1.2. Mục tiêu cụ thể

Nghiên cứu hướng đến việc điều chế cao metanol từ cây Drynaria bonii, phân lập các hợp chất hóa học, và thử nghiệm hoạt tính kích thích tăng sinh tế bào xương. Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần vào việc phát triển các sản phẩm dược liệu từ thảo dược tự nhiên.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp hóa học hiện đại như sắc ký cột, phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR), và phổ khối lượng (MS) để phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất. Cao metanol được điều chế từ thân rễ cây Drynaria bonii, sau đó được phân đoạn và thử nghiệm hoạt tính sinh học.

2.1. Điều chế cao metanol

Thân rễ cây Drynaria bonii được chiết xuất bằng dung môi metanol để thu được cao tổng. Cao này sau đó được phân đoạn bằng sắc ký cột để thu các hợp chất riêng biệt.

2.2. Phân lập và xác định cấu trúc

Các hợp chất được phân lập từ cao metanol được xác định cấu trúc bằng các phương pháp phổ học như NMR và MS. Các hợp chất chính bao gồm các flavonoid và triterpenoid.

III. Kết quả và thảo luận

Nghiên cứu đã phân lập được nhiều hợp chất từ cao metanol của cây Drynaria bonii, bao gồm các flavonoid và triterpenoid. Các hợp chất này được xác định cấu trúc và thử nghiệm hoạt tính kích thích tăng sinh tế bào xương. Kết quả cho thấy tiềm năng ứng dụng của cây trong điều trị các bệnh liên quan đến xương khớp.

3.1. Các hợp chất phân lập

Các hợp chất chính được phân lập bao gồm caffeic acid-4-O-β-D-glucopyranoside, linocafin, và các triterpenoid khác. Các hợp chất này có hoạt tính sinh học đáng kể.

3.2. Hoạt tính kích thích tăng sinh tế bào

Các cao tổng và cao phân đoạn từ cây Drynaria bonii cho thấy khả năng kích thích tăng sinh tế bào xương, mở ra tiềm năng ứng dụng trong điều trị loãng xương và các bệnh liên quan.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã thành công trong việc phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất từ cao metanol của cây Drynaria bonii. Các hợp chất này có hoạt tính sinh học đáng kể, đặc biệt là khả năng kích thích tăng sinh tế bào xương. Nghiên cứu đề xuất tiếp tục khám phá tiềm năng dược liệu của cây trong các ứng dụng y học.

4.1. Giá trị thực tiễn

Nghiên cứu góp phần vào việc phát triển các sản phẩm dược liệu từ thảo dược tự nhiên, đặc biệt trong lĩnh vực điều trị các bệnh về xương khớp.

4.2. Hướng nghiên cứu tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về cơ chế hoạt động của các hợp chất và thử nghiệm lâm sàng để đánh giá hiệu quả điều trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây Tắc kè đá (Drynaria bonii) là một loài thực vật thuộc bộ dương xỉ, được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền Việt Nam để điều trị các bệnh về xương khớp như phong thấp, đau nhức, bong gân và gãy xương. Theo ước tính, thân rễ của cây này chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học quan trọng, đặc biệt là các flavonoid và glycoside, có khả năng kích thích sự phát triển của tế bào tạo xương. Tuy nhiên, các nghiên cứu về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của Drynaria bonii còn rất hạn chế, đặc biệt là ở Việt Nam.

Mục tiêu của luận văn là điều chế cao methanol từ thân rễ cây Tắc kè đá, phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất hóa học chính, đồng thời thử nghiệm hoạt tính kích thích tăng sinh tế bào tạo xương MG63. Nghiên cứu được thực hiện trên mẫu thu hái tại huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 5 năm 2013. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần làm sáng tỏ cơ chế trị bệnh của cây thuốc cổ truyền mà còn mở ra hướng phát triển các dược phẩm từ nguồn nguyên liệu thiên nhiên an toàn, hiệu quả.

Việc xác định chính xác các hợp chất hoạt tính và đánh giá tác dụng sinh học của chúng có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển thuốc điều trị các bệnh về xương, đồng thời nâng cao giá trị khoa học và kinh tế của cây Tắc kè đá trong ngành công nghệ hóa học và dược liệu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết chiết xuất và phân lập hợp chất tự nhiên: Sử dụng các dung môi có độ phân cực khác nhau để chiết xuất và phân đoạn cao thô, kết hợp sắc ký cột silica gel pha thường và pha đảo, sắc ký lớp mỏng để phân lập các hợp chất tinh khiết.
• Phân tích cấu trúc hóa học bằng phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) và phổ khối (MS): Áp dụng các kỹ thuật phổ 'H-NMR, 'C-NMR, DEPT, HSQC, HMBC và HR-ESI-MS để xác định cấu trúc các hợp chất phân lập.
• Khái niệm về hoạt tính sinh học của flavonoid và glycoside: Các hợp chất này có khả năng kích thích tăng sinh tế bào tạo xương, chống viêm và chống oxy hóa, góp phần vào hiệu quả điều trị các bệnh xương khớp.
• Mô hình thử nghiệm hoạt tính tế bào MG63: Sử dụng dòng tế bào tạo xương MG63 để đánh giá khả năng kích thích tăng sinh tế bào của các cao chiết và hợp chất phân lập.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Mẫu thân rễ cây Tắc kè đá được thu hái tại huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận, Việt Nam, vào cuối tháng 4 đầu tháng 5 năm 2013. Mẫu được xử lý phơi khô, nghiền thành bột mịn để làm nguyên liệu nghiên cứu.
• Phương pháp chiết xuất và phân lập: Sử dụng phương pháp ngâm ethanol 96% để chiết xuất cao ethanol thô (215 g từ 2,5 kg bột khô). Cao thô được phân đoạn bằng các dung môi hexane, chloroform, ethyl acetate và methanol, thu được cao methanol 109,04 g. Cao methanol được phân lập trên cột silica gel pha thường với hệ dung môi Cl:MeOH:H2O theo tỷ lệ tăng dần, thu được 6 phân đoạn chính (B1-B6). Các phân đoạn B2, B4, B5 được tiếp tục phân lập để thu các hợp chất DBM I, DBM II, DBM IV, DBM IX, DBM X.
• Phương pháp xác định cấu trúc: Các hợp chất tinh khiết được xác định cấu trúc bằng phổ NMR ('H, 'C, DEPT, HSQC, HMBC) và phổ khối HR-ESI-MS. Nhiệt độ nóng chảy được đo để hỗ trợ xác định.
• Phương pháp thử hoạt tính sinh học: Thử nghiệm kích thích tăng sinh tế bào tạo xương MG63 bằng phương pháp nuôi cấy tế bào trong đĩa 96 giếng, sử dụng thuốc thử EZ-Cytox Cell Viability Assay Kit đo mật độ quang ở bước sóng 420 nm để đánh giá tỷ lệ tăng sinh tế bào sau 24 giờ xử lý với các mẫu cao chiết và hợp chất phân lập.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 7 năm 2013, bao gồm các bước thu thập mẫu, chiết xuất, phân lập, xác định cấu trúc và thử nghiệm hoạt tính sinh học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân lập và xác định cấu trúc 5 hợp chất chính:

   • DBM I được xác định là caffeic acid-4-O-β-D-glucopyranoside (linocaffein), dạng bột trắng ngà, nhiệt độ nóng chảy 206-208°C.
   • DBM II là hợp chất mới, 1-ethyl-3,6-di-O-(1,3-dihydroxypropan-2-yl)-β-D-glucopyranoside, được đặt tên drybonioside, có công thức phân tử C13H24O9.
   • DBM IV, DBM IX, DBM X cũng được phân lập và xác định cấu trúc chi tiết bằng phổ NMR và MS.
     Số lượng hợp chất phân lập từ cao methanol đạt khoảng 38,8 mg tổng cộng, trong đó DBM I chiếm 6,9 mg, DBM II 5,6 mg, DBM IV 5,1 mg, DBM IX 8,3 mg và DBM X 12 mg.

2. Hoạt tính kích thích tăng sinh tế bào tạo xương MG63:

   • Cao methanol và các hợp chất phân lập đều thể hiện khả năng kích thích tăng sinh tế bào MG63 với tỷ lệ tăng sinh tế bào đạt từ 15% đến 40% so với đối chứng sau 24 giờ xử lý.
   • Hợp chất DBM II (drybonioside) cho thấy hoạt tính nổi bật nhất với mức tăng sinh tế bào khoảng 38%, cao hơn đáng kể so với các hợp chất còn lại.
   • So sánh với các nghiên cứu trước đây về Drynaria fortunei, hoạt tính của các hợp chất từ Drynaria bonii tương đương hoặc vượt trội, khẳng định tiềm năng dược lý của loài cây này.

3. So sánh thành phần hóa học với các loài Drynaria khác:

   • Thành phần flavonoid và glycoside trong Drynaria bonii tương đồng với các loài Drynaria fortunei, propinqua, quercifolia đã được nghiên cứu ở Trung Quốc và Việt Nam.
   • Tuy nhiên, sự xuất hiện của hợp chất drybonioside là điểm mới, chưa từng được báo cáo trong các loài khác, mở ra hướng nghiên cứu mới về hoạt tính sinh học và ứng dụng dược liệu.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân lập và xác định cấu trúc các hợp chất từ cao methanol của thân rễ Tắc kè đá cho thấy sự đa dạng hóa học phong phú, đặc biệt là các flavonoid glycoside và các dẫn xuất đường có hoạt tính sinh học cao. Hoạt tính kích thích tăng sinh tế bào tạo xương MG63 của các hợp chất này phù hợp với công dụng truyền thống của cây trong điều trị các bệnh xương khớp.

Nguyên nhân của hoạt tính này có thể liên quan đến khả năng kích thích hoạt động enzyme alkaline phosphatase (ALP) và tăng cường tổng hợp collagen trong tế bào xương, như đã được ghi nhận trong các nghiên cứu về Drynaria fortunei. Việc phát hiện hợp chất drybonioside mới cũng góp phần làm rõ cơ chế tác động sinh học của cây Tắc kè đá.

So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này khẳng định giá trị dược liệu của Drynaria bonii, đồng thời bổ sung thêm dữ liệu khoa học về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học, tạo nền tảng cho phát triển các sản phẩm thuốc từ nguồn nguyên liệu tự nhiên an toàn và hiệu quả.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh tỷ lệ tăng sinh tế bào MG63 giữa các hợp chất phân lập và cao methanol, cũng như bảng tổng hợp phổ NMR và MS để minh họa cấu trúc hóa học chi tiết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển quy trình chiết xuất và phân lập hợp chất chuẩn hóa:

   • Áp dụng quy trình chiết xuất ethanol và phân đoạn dung môi để thu cao methanol giàu hoạt chất.
   • Mục tiêu nâng cao độ tinh khiết và thu hồi hợp chất drybonioside với hiệu suất trên 80% trong vòng 12 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: các phòng thí nghiệm công nghệ hóa học và dược liệu.

2. Nghiên cứu sâu về cơ chế tác động sinh học:

   • Thực hiện các thử nghiệm in vitro và in vivo để đánh giá tác động của các hợp chất lên hoạt động enzyme ALP, tổng hợp collagen và quá trình tạo xương.
   • Mục tiêu hoàn thành trong 18 tháng, nhằm làm rõ cơ chế kích thích tăng sinh tế bào tạo xương.
   • Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu sinh học và y dược.

3. Phát triển sản phẩm dược liệu từ cao chiết Drynaria bonii:

   • Thiết kế và thử nghiệm các dạng bào chế như viên nang, cao lỏng, thuốc bôi để ứng dụng trong điều trị các bệnh xương khớp.
   • Mục tiêu đưa sản phẩm thử nghiệm lâm sàng trong vòng 24 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: các công ty dược phẩm và trung tâm nghiên cứu phát triển sản phẩm.

4. Xây dựng cơ sở dữ liệu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học:

   • Thu thập, tổng hợp và công bố các dữ liệu phổ NMR, MS và kết quả thử nghiệm sinh học để hỗ trợ nghiên cứu và phát triển sau này.
   • Mục tiêu hoàn thành trong 6 tháng, tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng khoa học.
   • Chủ thể thực hiện: các trường đại học và viện nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành công nghệ hóa học, dược liệu:

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu chi tiết về quy trình chiết xuất, phân lập và xác định cấu trúc hợp chất tự nhiên, đồng thời hiểu rõ hoạt tính sinh học của các flavonoid glycoside.
   • Use case: Áp dụng làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu liên quan đến dược liệu và hóa học tự nhiên.

2. Chuyên gia phát triển sản phẩm dược phẩm từ thảo dược:

   • Lợi ích: Nắm bắt được tiềm năng dược lý của Drynaria bonii, từ đó phát triển các sản phẩm điều trị bệnh xương khớp an toàn, hiệu quả.
   • Use case: Thiết kế quy trình sản xuất và thử nghiệm lâm sàng các sản phẩm từ cao chiết cây thuốc.

3. Bác sĩ y học cổ truyền và y học hiện đại:

   • Lợi ích: Hiểu rõ cơ sở khoa học về thành phần và tác dụng của cây Tắc kè đá, hỗ trợ tư vấn và áp dụng trong điều trị lâm sàng.
   • Use case: Kết hợp sử dụng thảo dược với các phương pháp điều trị hiện đại để nâng cao hiệu quả chữa bệnh.

4. Nhà quản lý và hoạch định chính sách về dược liệu và y tế:

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách phát triển và bảo tồn nguồn dược liệu quý, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng.
   • Use case: Xây dựng chương trình hỗ trợ nghiên cứu và phát triển dược liệu truyền thống.

Câu hỏi thường gặp

1. Cây Tắc kè đá có những hợp chất chính nào được phân lập?
   Cây Tắc kè đá chủ yếu chứa các flavonoid glycoside như caffeic acid-4-O-β-D-glucopyranoside (linocaffein) và hợp chất mới drybonioside (1-ethyl-3,6-di-O-(1,3-dihydroxypropan-2-yl)-β-D-glucopyranoside). Các hợp chất này được xác định bằng phổ NMR và MS.

2. Hoạt tính sinh học của các hợp chất này là gì?
   Các hợp chất có khả năng kích thích tăng sinh tế bào tạo xương MG63, giúp thúc đẩy quá trình tái tạo xương và hỗ trợ điều trị các bệnh về xương khớp. Hoạt tính này được đánh giá qua thử nghiệm in vitro với tỷ lệ tăng sinh tế bào lên đến 38%.

3. Phương pháp chiết xuất và phân lập hợp chất được thực hiện như thế nào?
   Sử dụng phương pháp ngâm ethanol 96% để chiết xuất cao thô, sau đó phân đoạn bằng các dung môi có độ phân cực tăng dần (hexane, chloroform, ethyl acetate, methanol). Cao methanol được phân lập trên cột silica gel pha thường với hệ dung môi Cl:MeOH:H2O.

4. Nghiên cứu này có ý nghĩa gì đối với y học cổ truyền và hiện đại?
   Nghiên cứu làm rõ cơ sở khoa học về thành phần và hoạt tính của cây Tắc kè đá, giúp củng cố và phát triển ứng dụng y học cổ truyền trong điều trị bệnh xương khớp, đồng thời mở rộng hướng nghiên cứu dược liệu trong y học hiện đại.

5. Có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu này vào phát triển sản phẩm dược liệu không?
   Có, kết quả nghiên cứu cung cấp dữ liệu quan trọng để phát triển các sản phẩm dược liệu từ cao chiết Drynaria bonii, như viên nang, cao lỏng hoặc thuốc bôi, phục vụ điều trị các bệnh về xương khớp với hiệu quả và độ an toàn cao.

Kết luận

• Đã phân lập và xác định cấu trúc 5 hợp chất chính từ cao methanol thân rễ cây Tắc kè đá, trong đó có hợp chất mới drybonioside.
• Các hợp chất này có hoạt tính kích thích tăng sinh tế bào tạo xương MG63 rõ rệt, phù hợp với công dụng truyền thống của cây.
• Nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ cơ chế tác động sinh học của cây thuốc, đồng thời bổ sung dữ liệu khoa học quan trọng cho ngành công nghệ hóa học và dược liệu.
• Đề xuất phát triển quy trình chiết xuất chuẩn hóa, nghiên cứu cơ chế tác động sâu hơn và phát triển sản phẩm dược liệu ứng dụng trong điều trị bệnh xương khớp.
• Khuyến khích các nhà nghiên cứu, chuyên gia y dược và quản lý ngành dược liệu tham khảo và ứng dụng kết quả nghiên cứu để thúc đẩy phát triển khoa học và công nghệ trong lĩnh vực dược liệu tự nhiên.

Luận văn mở ra hướng nghiên cứu mới đầy tiềm năng cho việc phát triển các sản phẩm thuốc từ cây Tắc kè đá, góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng và giá trị kinh tế của nguồn dược liệu bản địa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỎNG QUAN 1.1Wài nét về chi Drynaria Chi Drynaria có từ 15 đến 19 loài, sống và phân bố ở Châu Phi, Chau A đến Tây Bắc Châu Úc, trong đó có phổ biến và nhiều nhất ở Trung Quốc, được T. Schneider phân loại thành các loài tiêu biểu sau [4]. + Drynaria bonii + Drynaria laurentii + Drynaria descensa + Drynaria parishii + Drynaria involuta + Drynaria propinqua + Drynaria spasisora + Drynaria pleuridioides + Drynaria quercifolia + Drynaria rigidula + Drynaria delavayi + Drynaria volkensii + Dryaria mollis + Drynaria willdenowii + Drynaria sinica A + Drynaria fortune + Drynaria sinica B 1.2 Mô ta cây Tắc kè đá[5] Bộ: dương xỉ (Polypodiales). Tén khoa hoc: Drynaria bonii H.

Tên gọi khác: co tạng tó, bố cốt toái bon, rang đuôi phụng bon, thu mun 6 ra. Cây Tắc kè đá sống trên các hốc đá, trên đám rêu hay trên các cây lớn (cây đa, cây si,. Cây sống lâu năm, có thân rễ dạng mam, mong nước, phủ nhiêu vay mau vàng bóng. Có 2 loại lá: loại lá bất thụ là lá không cuống, màu nâu, hình trứng, dài 5 - 8 cm, rộng 3 - 6 cm, phía cuống hình tim có gân nổi rõ; loại lá hữu thụ mau xanh nhan, đơn, xẻ thùy lông chim, dai 25 - 40 cm, cuống la có dia, có thùy thuôn, tu ở đầu.

Các túi bào tử xếp hai hàng giữa gân phụ mặt dưới lá; bào tử vàng nhạt, hình trải xoan (Hình 2. Huỳnh Thị Mỹ Nương Hình 1.1 Cây Tac kè đá Trên thế giới cây thường gặp ở Trung Quốc, Lảo,. Ở Việt Nam cây thường mọc ở các vùng rừng Sơn La, Cao Băng, Lạng Sơn, Quảng Ninh, Đồng Nai, Lâm Đồng, An Giang. Thân rễ cây tắc kè đá được thu hái quanh năm, nhưng thường từ tháng 4 đến tháng 9.

Thân rễ sau khi hdi về được cạo bỏ sạch lông, thái nhỏ phơi khô, đốt nhẹ cho cháy hết lông nhỏ phủ trên thân rễ, khi dùng ủ thân rễ cho mém, rồi tam mật hoặc rượu sao vàng. Có thê cho vào nước đường nâu chín và phơi khô dùng dân. Huỳnh Thị Mỹ Nương 1.4 Thành phần hóa học 1.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước Ở ngoài nước, chưa có công trình nào nghiên cứu về cây Drynaria bonii, chúng tôi giới thiệu thành phan hóa học một số loài thuộc chỉ Drynaria đã được nghiên cứu. *Drynaria propinqua Năm 1992, Liu Sonqing va cộng sự tại dai hoc duoc Trung Quéc lan dau tién đã phân lập được một hop chat flavanol glucoside mới là (-)-epiafzelechin -3-O-f- D-allopyranoside (1) và các hợp chat acid 4-Ó-Ø-D-allopyranosyl caffeic (2); Ø- SIstosterol-3--/-]-glucopyranoside (3) từ toàn cây Drynaria propinqua |6.

Ramesh va cộng sự đã phân lập từ rễ khô cây Drynaria quercifolia được các hợp chất friedelin (4); epifriedelinol (5); Ø-amyrin (6);- sitosterol (7); /Ø-sitosterol-3-@-6-I-glucopyranoside (3) và naringin (8) [8]. và cộng sự đã phân lập được hai hợp chất acetyllupeol (9) và 3,4-dihydroxybenzoic acid (10) từ cây Drynaria quercifolia [9]. * Drynaria fortunei Năm 2003, Chang E. và cộng sự đã phân lập từ dich chiết MeOH của thân rễ Drynaria fortunei (Kunze ex Mett) J.Sm 8 hợp chất flavonoid:(-)-epiafzelechin (11); (-)-epiafzelechin-3-O-f-D-allopyranoside (12);(-)-epiafzelechin-3-O-(6"-O-acetyl)-f- D-allopyranoside (13); 46-carboxymethyl-(-)-epiafzelechin methyl ester (14); 4/- carboxymethyl-(-)-epiafzelechin sodium (15); naringin (8); (-)-epiafzelechin-(46—8)-4f- carboxylmethylepiafzelechin methyl ester (16) và _ (-)-epiafzelechin-(46—8, 2Ø—>O—>7)-epiafzelechin-(4/—>§)-epiafzelechin (17).

Trong đó có một số flavonoid có hoạt tính phytoestrogen được ứng dụng điều trị chứng loãng xương ở phụ nữ mãn kinh [10]. và cộng sự khảo sát dịch chiết EtOH 75° cây Drynaria fortunei (Kunze ex Mett) J. Sm, đã phân lập được 3 hợp chat (-)-epiafzelechin-3-O- f-D-allopyranoside (12); (-)-epiafzelechin (11) vaf-sitosterol (7) [11]. Huynh Thi My Nuong 5 Nam 2006, Li F.

va cOng su nhan thay dich chiét ethanol, ethyl acetate va buthanol của thân rễ Drynaria fortunei có hoạt tính tạo xương. Từ phân đoạn cao chiết buthanol dựa theo thử nghiệm hoạt tính 2 hợp chất có tính tạo xương đã được phan lập là naringin (8) và neoeriocitrin (18) [12]. Năm 2008, Xin Luan Wang và các cộng sự đã phân lập được 11 hợp chat flavonoid từ Drynaria fortunei (Kunze ex Mett) J.Sm, trong đó có 2 hợp chat mới là kaempferol-3-@-/Ø-I)-ølucopyranoside-7-@-a-L-arabinofuranoside (19) và (2S)- 5,7,3',5'-tetrahydroxyflavanon-7--neohesperidoside (20), cùng 9 hợp chat đã biết trong đó có 3 flavanon là (2)-narinngmm (8); (2S)-narigenin-7-O-£-D-glucoside (21); (25)-5,7,3',5'-tetrahydroxyflavanon-7-@-Ø-D-gluco-pyranoside (22), một flavon là luteolin-7-@-/6-]D-neohesperidoside (23), một flavonol là kaempferol-3-O-a-L- rhamnosyl-7-@-Ø-]D-glucostide (24), hai chromon là 5,7-dihydroxychromon-7-O-f- D-glucopyranoside (25) va(4H-1-benzopyran-4-on,7-[[2-O-(6-deoxy-a-L- mannopyranosyl)-/-D-glucopyranosyl oxy]-5-hydroxy (26), một maltol glucoside (27) va (-)-epicatechin (28) [13]. Nam 2010, Liang Yong hong và cộng sự đã phân lập 6 triterpenoid từ cao ete dau hỏa: chiranton (29), dryocrassylacetate (30), fern-9(11)-en (31), hop-22(29)-en (32), isoglaucanon (33),dryocrassol (34), trong do chiraton là triterpenoid mới (14) Nam 2010, Xin Luan Wang va cộng sự đã cô lập được 8 hop chat từ than rễ cua cay Drynaria fortunei:narigenin (35), kushennol F (36), sphoraflavanon G (37), kurarmon (38), leachianon A (39), 8-prenylkaempferol (40), kaempferol (41), xanthogalenol (42) cùng 1 phenylpropanoide (acide12-O-caffeoyldodecanoic) (43) va 1 chalcon (3'-lavandulyl-4-methoxyl-2,2',4',6'-tetrahydroxylchalcon) (44) mới [15].

Năm 2010, Liang Yong hong, Ye Min và cộng sự từ than rễ của cây Drynaria fortunei đã cô lập được 9 hợp chat phenol: acid 4,4'-dihydroxy-3,3' -imino-di- benzoic (45), acid protocatechuic (10), acid gallic (46), acid p-hydroxybenzoic (47), acid (£)-caffeic (48), ethyl/rans-3,4-dihydroxycInnamat (49), caffeic acid 4-O-f-D- glucopyranoside (50), acid p-coumaric-4-O-6-D-glucopyranoside (52), 23(S)-120- Huynh Thi My Nuong 6 caffeoyllaurat glyceryl (51). Nam 2011, Wang Xin Luan va cộng sự cũng đã cô lập năm flavonoid: narigenin (35), kurarinon (38), kushennol F (36), xanthogalenol (42) và sophoraflavanon G (37) [17]. OH O HO 0 ST AllO ⁄ OH OAII HO OH 1 2 (-)-Epiatfzelechin-3-O -B-D-allopyranoside Acid 4-Ó-Ø-D-allopyranosyl caffeic AllO 3 f-Sitosterol-3-O-f-D-glucopyranoside Friedelin Huỳnh Thị Mỹ Nương AcO 7 9 f-Sitosterol Acetyllupeol HO HO HO wee O O HO OH OH 8 Naringin Huynh Thi My Nuong COOH OH HO OS OH OH “QH OH 11 10 (-)-Epiafzelechin 3,4-Dihydroxybenzoic acid OH OH HO. O a HO O ớ % ) HO OH ““OAII 0 lạ OH OH OH AcO 12 13 (-)-Epiafzelechin-3 O-6-D-allopyranoside (-)-Epiafzelechin-3-O-(6"-O- -acetyl)--D-allopyranoside OH HO 0 ios OH HO 0 ior “MOH "OH OH CH,COOCH; OH CHạCOONa 14 15 46-Carboxymethyl(-)-epiafzelechin 46-Carboxymethyl(-)-epiafzelechin methyl ester sodium 11UY1LI 1111 iviy Inuong HO OH OH O HO HO ioe Ơ le) OH ON A LY 2ee OH , OH "OH OH CHạCOOCHạ 8 16 Naringin (-)-Epiafzelechin (46—8)-4f-carboxymethylepiafzelechin methyl ester (-)-Epiafzelechin-(4B—8, 26—O-—-7)-epiafzelechin-(46—8)-epiafzelechin HO O HO [> OH ° ° Ss HO H On,„ X O Olme: OH HO “QH Gœm:H 18 Neoeriocitrin Huynh Thi My Nuong 10 19 20 Kaempferol-3--6-D-øglucopyranoside = (2S)-5,7,3',5'-Tetrahydroxyflavanon -7-O-a-L-arabino furanoside -7-neohesperide OH OH GlcO O ioc" OH X X y OH OH O OH O 21 22 (2S)-5,7,3',5'-Tetrahydroxyflavanon (2S)-Narigenin-7-0-f-D-glucoside -7-o--D-glucopyranoside OH G |CcO O (X|ì OH ORha OH O 23 24 Kaempferol-3-O-a-L-rhamnosyl Luteolin-70-/-D-neohesperidoside mom P-D-neohesp -7-O-f-D-glucoside Huynh Thi My Nuong II GlcO O GlcO O OH O OH O 25 26 (4H-1-benzopyran-4-on-7-[2-O-(6- 5,7-Dihydroxychromon deoxy-a-L-mannopyranosyl)-Ø-D- -7-O-B-D-glucopyranoside -glucopyranosyl]oxy]-5-hydroxy OH 8 OH | | HO O ow le Om, “OH OH 27 28 Maltol glucoside (-)-Epicatechin 29 30 Chiraton Dryocrassyl acetate Huynh Thi My Nuong 31 32 Fern-9(11)-en Hop-22(29)-en OH seen’ H H CL Y š O O ror 36 37 Kushennol F Sophoraflavanon G Huynh Thi My Nuong 35 38 Kurarinon Leachianon A 8-Prenylkaempferol OCH3 O 41 42 Kaempferol Xanthogalenol O Ø********YOH O HO OH 43 Acid 12-O-caffeoyldodecanoic Huynh Thi My Nuong 14 HOOC COOH ⁄ O S rom HO Zr C} | OH OH HO 44 45 Acid 4,4’-dihydroxy-3, 3’ 3'-la I] vandulyl-4 lyl-4-me thoxyl-2 -meth ,2',4',6 oxyl-2,2', 4',6 wg: , -imin o-di-benzoic -tetrah ydroxylchalcon COOH COOH HO OH OH OH 46 47 Acid gallic Acidp-hydroxybenzoic COOH O a ° ``®⁄ *oEt H HO OH OH 48 49 Acid (£)-caffeic Ethyl trans-3 ,4-dihydroxycinnamat Huynh Thi My Nuong HO ~~ *on “~~ *on GlcO GlcO 50 51 Acid caffeic-4-O-£-D-glucopyranoside Acid p-coumaric-4-O-f-D-glucopyranoside O QH HO ° OH 52 23(S)-12-O-caffeoyllauratgl yceryl 1.2 Tinh hình nghiên cứu trong nước[1§| Năm 2013, Phạm Thị Nhật Trinh và cộng sự đã cô lập được 16 hợp chất từ cây Drynaria ƒorfunei: bavachinin (53), bakuchiol (54), citrostadienyl acetate (55), citrostadienol (56), myristin (57), isobavachalcon (58), bisdemetoxycurcumin (59), curcumin (60), demetoxycurcumin (61), acideprotocatechuic (10), cycloeucalenol (62), cycloartanol (63), emodin (64), liquiritin (65), (-)-epicatechin (28) va một chat mới là fortunamid (66).

Cùng năm 2013, Phạm Thị Nhật Trinh và cộng sự đã cô lập được 15 hợp chất từ cây Drynaria bonilàchrysophanolÐ (67), a-tocopherol (68),24- methylencycloartan-3/-ol (69), triphyllol (70), drynafuran (71) là chất mới, nobiletin (72), 5-hydroxymetylfurfural (73), acid protocatechulc (10), protocatechuic aldehyd (74), isoliquiritigenin (75), rutin (76), nicotiflorin (77), linocaffem (50), ethyl 6-D-fructopyranoside (78). Huynh Thi My Nuong 16 HO bavachinin ° 55 i 56 Citrostadienyl acetate Citrostadienol O 15 3 5 7 9 11 13 „ 9! ' ' 13 5! 11 3! io 4 3" 5" Hà ọn 11" 13" " H2C—O 17 1" 14 57 Myristin O~ T OH HO C) H ao OH O HO OH 58 59 Isobavachalcon Bisdemetoxycurcumin Huynh Thi My Nuong 17 oo O WON | Z S H3CO HO § OH HO § ` OH 61 Demetoxycurcumin na ueẻ HO Cycloeucalenol O OH to | H3C See HO. 7 7-0 6' OH O OH 3 10 5 O 65 Liquiritin 9 NH, 66 Fortunamid 68 œ-Tocopherol 69 70 24-metylencycloartan-3/-ol Triphyllol 1 O | CHO 71 Drynafuran 72 Nobiletin CHO \ OH HO OH o () OCH;CH; OH HO HOH;C OH 73 74 78 Protocatechuic aldehyd 5-hydroxymetyl furfural Ethyl-6-D-fructopyranoside Huynh Thi My Nuong 19 lệ Isoliquiritigenin Rut fun OH H H H O aes OH OH OTT H OH Nicotiflorin b OH OH 1.5 Những nghiên cứu về dược tính 1.1 Theo y học cỗ truyền[ 19-21] Thân rễ tắc kè đá có vị hoi dang, tính 4m, được sử dụng nhiều trong y học cô truyền dé làm thuốc chữa phong thấp dau lưng, thận hư, thần kinh suy nhược, đau minh, tụ mau, bong gân, ù tai. ^ Các bài thuốc có tắc kè đá - Chữa bị thương, gân cốt bị tổn thương, chảy máu, đau nhức và chân răng sưng viêm: dùng tắc kè đá 15 gam, lá sen tươi, lá trắc bá tươi, sinh địa dều 10 gam, sac uông.

Huynh Thi My Nuong 20 - Chữa đau lưng, mỏi gối do thận hư yếu: dùng tắc kè đá 16 gam, cau tích 20 gam, rễ gối hac 12 gam, củ mai 20 gam, rễ cỏ xước 12 gam, dây đau xương 12 gam, thỏ ty tử 12 gam, tỳ giải 16 gam, đỗ trọng 16 gam, sắc uống.2 Theo y học hiện dai Phạm Xuân Sinh, Nguyễn Trần Giáng Hương - Đại học Dược Hà Nội đã nghiên cứu thử nghiệm tác dụng chống viêm cấp và chống viêm mãn tính của cao lỏng bổ cốt toái (tỉ lệ 1:1,1 ml = 1 g được liệu, dung môi dùng làm chứng là nước muối sinh lý 0.9%) trên chuột trang. Kết quả cho thấy cao lỏng bồ cốt toái có tác dụng chống viêm cấp ở liều dùng trung bình 4 g/kg tương đương với các thuốc nam khác (hoe hoa tán, trinh nữ, phân tam,.) đã nghiên cứu, làm giảm số lượng bach cầu trong dịch rỉ viêm (49,79% so với chứng), tác dụng này tương đương với thuốc làm đối chứng aspirin (67,99% với liều dùng là 0,05 g/kg). Đối với tác dụng chống viêm mãn tính, kết quả cho thấy cao lỏng bố cốt toái với liều dùng 4 g/kg có tác dụng ức chế sự phát triển của u hạt, làm giảm 55,65% trọng lượng của u hạt so với chứng [22]. Rabie đã nghiên cứu tác động của dịch chiết thô từ thân rễ cây Drynaria fortunei (Kunze ex Mett) J.