Nghiên Cứu Phương Pháp Layout IC Tối Ưu, Ứng Dụng Trong Thiết Kế Mạch Logic

Tài liệu nghiên cứu Nghiên ứu phương pháp layout ic tối ưu ứng dụng layout mạh logi ơ bản, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Cao Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Vũ Thắng
• Trường học: Đại học Bách Khoa Hà Nội
• Chuyên ngành: Kỹ thuật điện tử
• Đề tài: Nghiên Cứu Phương Pháp Layout IC Tối Ưu Trong Thiết Kế Mạch Logic
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: VAI TRÒ CỦA THIẾT KẾ LAYOUT TRONG QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT IC VÀ TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN CỦA LĨNH VỰC THIẾT KẾ IC TẠI VIỆT NAM
• 1.1. Tổng quan về thiết kế IC
• 1.2. Quá trình thiết kế IC
• 1.2.1. Thiết kế luận lý – Front End design
• 1.2.2. Thiết kế vật lý
• 1.3. Sự phát triển ngành IC ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO VI MẠCH, GIỚI THIỆU CÔNG NGHỆ CMOS
• 2.1. Tổng quan, ưu nhược điểm của các công nghệ chế tạo
• 2.2. Cấu tạo, nguyên lý làm việc của các phần tử CMOS
• 2.2.1. Các phần tử tích cực trong công nghệ CMOS
• 2.2.2. Cấu trúc của transistor NMOS
• 2.2.3. Đặc tính Von-ampe của transistor NMOS
• 2.2.4. Đặc tính I-V của transistor PMOS
• 2.2.5. Các phần tử thụ động sử dụng trong công nghệ MOS
• 2.2.5.1. Điện trở khuếch tán (Diffussion Registor)
• 2.2.5.2. Điện trở Polysilicon (Polysilicon Registor)
• 2.2.5.3. Điện trở giếng (Well Registor)
• 2.3. Các quá trình cơ bản trong công nghệ CMOS
• 2.3.1. Quá trình oxi hóa (Oxidation)
• 2.3.2. Quá trình Khuếch tán (Diffusion)
• 2.3.3. Quá trình lắng đọng (Deposition)
• 2.3.4. Quá trình ăn mòn (Etching)
• 2.3.5. Quá trình quang khắc (Lithography)
• 2.4. Quá trình chế tạo một transistor MOS
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN THỨC LAYOUT CƠ BẢN
• 3.1. Các phần tử cơ bản
• 3.1.1. Mạch cổng Inverter
• 3.1.2. Mạch cổng NAND
• 3.1.3. Mạch cổng NOR
• 3.2. Đọc hiểu sơ đồ nguyên lý
• 3.3. Các lớp và kết nối
• 3.3.1. Lớp cách điện
• 3.4. Các luật layout cần chú ý
• 3.5. Một số lỗi DRC thường gặp
• 3.6. Đánh giá layout
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP THIẾT KẾ LAYOUT
• 4.1. Các kĩ thuật layout cơ bản
• 4.1.1. Layout một transistor cơ bản
• 4.1.2. Thiết kế layout tối ưu
• 4.1.2.1. Giảm diện tích (Area)
• 4.1.2.1.1. Kĩ thuật folding không đều
• 4.1.2.1.2. Xếp chồng transistor
• 4.1.2.2. Tăng tốc độ làm việc cho transistor
• 4.1.2.2.1. Thu gọn transistor (Folding)
• 4.1.2.2.2. Các đường tín hiệu ngắn nhất
• 4.1.2.3. Hạn chế dùng poly
• 4.1.2.4. Hạn chế lỗi trong sản xuất
• 4.2. Đánh giá layout
• 5. CHƯƠNG 5: THIẾT KẾ VÀ MÔ PHỎNG, ĐÁNH GIÁ LAYOUT CỦA CÁC PHẦN TỬ LOGIC CƠ BẢN. HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI
• 5.1. Các bước thiết kế, mô phỏng
• 5.2. Vẽ và kiểm tra DRC, LVS của layout
• 5.3. Extract ra mạch sau layout
• 5.4. Mô phỏng mạch extract sau layout
• 5.5. Tối ưu mạch về timing
• 5.5.1. Thu gọn transistor (Folding)
• 5.5.2. Các đường tín hiệu ngắn nhất
• 5.5.3. Hạn chế dùng poly
• 5.5.4. Tổng hợp và đánh giá kết quả
• 5.6. Giảm diện tích (Area)
• 5.6.1. Kĩ thuật folding không đều
• 5.6.2. Xếp chồng transistor
• 5.6.3. Đánh giá kết quả
• 5.7. Kết luận và hướng phát triển đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên Cứu Phương Pháp Layout IC Tối Ưu

Nghiên cứu về phương pháp tối ưu hóa layout IC là một lĩnh vực quan trọng trong thiết kế mạch logic. Layout IC không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất của mạch mà còn quyết định đến khả năng sản xuất và chi phí. Việc tối ưu hóa layout giúp giảm diện tích, tăng tốc độ hoạt động và giảm thiểu lỗi trong quá trình sản xuất. Trong bối cảnh phát triển công nghệ hiện nay, việc áp dụng các phương pháp tối ưu hóa layout IC trở nên cần thiết hơn bao giờ hết.

1.1. Ứng dụng của Layout IC trong Thiết Kế Mạch Logic

Layout IC đóng vai trò quan trọng trong việc thiết kế mạch logic. Nó giúp xác định cách bố trí các phần tử như transistor, điện trở và tụ điện. Việc thiết kế layout hợp lý không chỉ giúp tối ưu hóa không gian mà còn cải thiện hiệu suất hoạt động của mạch. Các công nghệ như CMOS đã chứng minh được hiệu quả trong việc tối ưu hóa layout IC.

1.2. Tình hình Nghiên Cứu Layout IC tại Việt Nam

Tại Việt Nam, nghiên cứu về layout IC đang trong giai đoạn phát triển. Các trường đại học và trung tâm nghiên cứu đang tích cực tham gia vào việc phát triển công nghệ này. Sự hợp tác với các công ty nước ngoài cũng giúp nâng cao trình độ và kỹ năng cho các kỹ sư thiết kế IC trong nước.

II. Vấn đề và Thách thức trong Thiết Kế Layout IC

Mặc dù có nhiều tiến bộ trong thiết kế layout IC, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như độ chính xác trong thiết kế, tối ưu hóa không gian và giảm thiểu lỗi sản xuất là những yếu tố cần được chú trọng. Việc áp dụng các công nghệ mới và phương pháp thiết kế hiện đại có thể giúp giải quyết những vấn đề này.

2.1. Độ Chính Xác và Tối Ưu Hóa Không Gian

Độ chính xác trong thiết kế layout là yếu tố quyết định đến hiệu suất của IC. Việc tối ưu hóa không gian giúp giảm diện tích mạch, từ đó giảm chi phí sản xuất. Các kỹ thuật như folding và xếp chồng transistor được áp dụng để đạt được mục tiêu này.

2.2. Giảm Thiểu Lỗi Trong Sản Xuất

Lỗi trong sản xuất có thể dẫn đến việc IC không hoạt động đúng cách. Việc áp dụng các quy trình kiểm tra như DRC và LVS giúp phát hiện và sửa chữa lỗi trước khi sản xuất. Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn giảm thiểu chi phí cho các nhà sản xuất.

III. Phương Pháp Tối Ưu Hóa Layout IC Hiệu Quả

Có nhiều phương pháp để tối ưu hóa layout IC, từ việc sử dụng các công cụ thiết kế CAD đến việc áp dụng các kỹ thuật mới trong thiết kế. Các phương pháp này không chỉ giúp cải thiện hiệu suất mà còn giảm thiểu chi phí sản xuất. Việc áp dụng các công nghệ như CMOS và BiCMOS cũng mang lại nhiều lợi ích cho thiết kế layout.

3.1. Kỹ Thuật Folding và Xếp Chồng Transistor

Kỹ thuật folding giúp giảm diện tích của layout bằng cách xếp chồng các transistor. Điều này không chỉ tiết kiệm không gian mà còn cải thiện tốc độ hoạt động của mạch. Việc áp dụng kỹ thuật này đã được chứng minh là hiệu quả trong nhiều nghiên cứu.

3.2. Sử Dụng Công Cụ Thiết Kế CAD Hiện Đại

Công cụ thiết kế CAD hiện đại giúp tự động hóa quá trình thiết kế layout. Các phần mềm như Cadence và Synopsys cung cấp các tính năng mạnh mẽ để tối ưu hóa layout, từ việc kiểm tra quy tắc thiết kế đến mô phỏng hiệu suất mạch.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Layout IC Tối Ưu

Việc áp dụng các phương pháp tối ưu hóa layout IC đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong thực tiễn. Các sản phẩm IC được thiết kế với layout tối ưu không chỉ hoạt động hiệu quả mà còn tiết kiệm năng lượng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh công nghệ hiện đại, nơi mà hiệu suất và tiết kiệm năng lượng là ưu tiên hàng đầu.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu và Ứng Dụng Thực Tế

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tối ưu hóa layout IC có thể cải thiện hiệu suất hoạt động lên đến 30%. Các ứng dụng trong lĩnh vực vi xử lý và cảm biến hình ảnh đã chứng minh được điều này.

4.2. Tương Lai của Thiết Kế Layout IC

Tương lai của thiết kế layout IC hứa hẹn sẽ có nhiều tiến bộ với sự phát triển của công nghệ. Các nghiên cứu mới về công nghệ chế tạo IC và phương pháp thiết kế sẽ tiếp tục mở ra những cơ hội mới cho ngành công nghiệp này.

V. Kết Luận và Hướng Phát Triển Nghiên Cứu

Nghiên cứu về phương pháp layout IC tối ưu là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết trong thiết kế mạch logic. Việc áp dụng các phương pháp tối ưu hóa không chỉ giúp cải thiện hiệu suất mà còn giảm thiểu chi phí sản xuất. Hướng phát triển trong tương lai sẽ tập trung vào việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình thiết kế.

5.1. Tầm Quan Trọng của Nghiên Cứu Layout IC

Nghiên cứu layout IC không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp điện tử tại Việt Nam. Việc đầu tư vào nghiên cứu và phát triển sẽ mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế.

5.2. Định Hướng Nghiên Cứu Trong Tương Lai

Định hướng nghiên cứu trong tương lai sẽ tập trung vào việc phát triển các công nghệ mới trong thiết kế layout IC. Các nghiên cứu về công nghệ chế tạo IC và phương pháp tối ưu hóa sẽ tiếp tục được đẩy mạnh để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thiết kế vi mạch tích hợp (IC) là lĩnh vực then chốt trong ngành công nghệ điện tử hiện đại, với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ CMOS (Complementary Metal-Oxide-Semiconductor) đã tạo ra các vi mạch có mật độ tích hợp cao, kích thước nhỏ gọn và tiêu thụ năng lượng thấp. Tại Việt Nam, ngành thiết kế IC đang trong giai đoạn phát triển với nhiều tiềm năng, đặc biệt khi chip vi xử lý 8-bit đầu tiên mang tên Sigma K3 đã được thiết kế thành công vào năm 2008. Tuy nhiên, thiết kế layout IC – bước quan trọng trong quá trình sản xuất – vẫn còn khá mới mẻ và chưa được nghiên cứu sâu rộng.

Mục tiêu của luận văn là nghiên cứu và phát triển phương pháp thiết kế layout IC tối ưu, tập trung vào ứng dụng layout các mạch logic cơ bản như cổng Inverter, NAND, NOR trong công nghệ CMOS. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các kỹ thuật layout nhằm giảm diện tích, tăng tốc độ hoạt động và hạn chế lỗi sản xuất, được thực hiện trong giai đoạn từ năm 2011 đến 2013 tại Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng thiết kế IC tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp bán dẫn trong nước phát triển bền vững, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các kỹ sư thiết kế vi mạch.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: công nghệ CMOS và thiết kế layout IC. Công nghệ CMOS là nền tảng cho các vi mạch số và tương tự, với các phần tử tích cực như transistor MOSFET (PMOS và NMOS) và các phần tử thụ động như điện trở và tụ điện. Các đặc tính điện áp dòng điện (I-V) của transistor NMOS và PMOS được phân tích chi tiết, bao gồm các vùng hoạt động như vùng cắt, vùng tuyến tính và vùng bão hòa, cùng với các tham số mô hình tín hiệu nhỏ như độ dẫn g m và điện dung ký sinh.

Về thiết kế layout, luận văn áp dụng các kiến thức cơ bản về các phần tử transistor, mạch logic cơ bản (Inverter, NAND, NOR, transmission gate), cùng với các quy tắc thiết kế (DRC – Design Rule Check) và kiểm tra tính đồng nhất giữa layout và sơ đồ nguyên lý (LVS – Layout Versus Schematic). Các kỹ thuật tối ưu layout như folding transistor không đều, xếp chồng transistor, giảm diện tích và hạn chế lỗi sản xuất được nghiên cứu và áp dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là các tài liệu kỹ thuật, sách chuyên ngành về công nghệ CMOS và thiết kế IC, cùng với các phần mềm CAD chuyên dụng như Cadence, Synopsys để thiết kế, mô phỏng và kiểm tra layout. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các phần tử logic cơ bản trong thư viện chuẩn (standard cell library) như cổng Inverter, NAND, NOR với nhiều kích thước transistor khác nhau.

Phương pháp phân tích bao gồm thiết kế layout theo các kỹ thuật tối ưu, kiểm tra DRC và LVS để đảm bảo tính hợp lệ, sau đó thực hiện mô phỏng mạch sau layout để đánh giá các chỉ số về diện tích, thời gian trễ và lỗi sản xuất. Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng 2 năm, từ 2011 đến 2013, với các bước chính: tổng quan lý thuyết, thiết kế layout, kiểm tra và mô phỏng, đánh giá kết quả và đề xuất hướng phát triển.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Giảm diện tích layout: Áp dụng kỹ thuật folding không đều và xếp chồng transistor giúp giảm diện tích layout trung bình khoảng 15-20% so với phương pháp folding đều. Kết quả đo diện tích trước và sau khi xếp chồng transistor cho thấy diện tích giảm từ khoảng 100 µm² xuống còn khoảng 80 µm².

2. Tăng tốc độ hoạt động: Các phương pháp tối ưu layout như thu gọn transistor (folding) và rút ngắn đường tín hiệu đã làm giảm thời gian trễ mạch logic cơ bản từ khoảng 1.2 ns xuống còn 0.9 ns, tương đương giảm 25%.

3. Hạn chế lỗi sản xuất: Giảm số lượng đường poly và kim loại trong layout giúp giảm các lỗi DRC phổ biến như chồng lấn, khoảng cách tối thiểu không đạt yêu cầu. Tỷ lệ lỗi DRC giảm khoảng 30% sau khi áp dụng các kỹ thuật tối ưu.

4. Độ chính xác mô phỏng: Mô phỏng mạch sau layout cho thấy các chỉ số về điện áp, dòng điện và thời gian trễ phù hợp với thiết kế lý thuyết, đảm bảo tính đồng nhất giữa layout và sơ đồ nguyên lý (LVS đạt 100%).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của việc giảm diện tích và tăng tốc độ là do kỹ thuật folding không đều cho phép phân bố transistor linh hoạt hơn, tận dụng tối đa không gian trên wafer. Việc xếp chồng transistor giúp giảm chiều dài đường dẫn tín hiệu, từ đó giảm điện dung ký sinh và thời gian trễ. So sánh với các nghiên cứu trong ngành, kết quả này phù hợp với xu hướng tối ưu hóa layout nhằm nâng cao hiệu suất và giảm chi phí sản xuất.

Việc hạn chế lỗi DRC thông qua giảm số lượng đường poly và kim loại cũng góp phần nâng cao tỷ lệ thành công trong sản xuất IC, giảm chi phí sửa lỗi và tăng độ tin cậy sản phẩm. Các biểu đồ so sánh diện tích và thời gian trễ trước và sau tối ưu có thể minh họa rõ ràng hiệu quả của phương pháp nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng kỹ thuật folding không đều và xếp chồng transistor trong thiết kế layout các mạch logic phức tạp hơn nhằm giảm diện tích và tăng tốc độ hoạt động. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể thực hiện: các kỹ sư thiết kế IC tại các trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp.

2. Tối ưu hóa đường tín hiệu và giảm số lượng đường poly, kim loại để hạn chế lỗi DRC, nâng cao tỷ lệ sản xuất thành công. Thời gian thực hiện: 3-6 tháng. Chủ thể thực hiện: nhóm thiết kế layout và kiểm tra chất lượng.

3. Phát triển thư viện chuẩn (standard cell library) với các phần tử đã được tối ưu layout để hỗ trợ thiết kế tự động và tăng tính đồng nhất trong sản xuất. Thời gian thực hiện: 12 tháng. Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu và trường đại học.

4. Đào tạo và nâng cao kỹ năng thiết kế layout cho kỹ sư trong nước, đặc biệt về các công cụ CAD và quy trình kiểm tra DRC, LVS. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: các trường đại học, trung tâm đào tạo chuyên ngành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Kỹ sư thiết kế vi mạch: Nắm bắt các kỹ thuật tối ưu layout IC, áp dụng vào thiết kế mạch logic cơ bản và nâng cao hiệu suất sản phẩm.

2. Nhà nghiên cứu công nghệ bán dẫn: Tham khảo các phương pháp chế tạo và thiết kế CMOS, từ đó phát triển các nghiên cứu sâu hơn về công nghệ vi mạch.

3. Giảng viên và sinh viên ngành kỹ thuật điện tử: Sử dụng luận văn làm tài liệu học tập, nghiên cứu về thiết kế layout và công nghệ CMOS.

4. Doanh nghiệp sản xuất và thiết kế IC trong nước: Áp dụng các giải pháp tối ưu layout để nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Layout IC là gì và tại sao nó quan trọng?
   Layout IC là thiết kế lớp mặt nạ trong quá trình sản xuất vi mạch, quyết định hình dạng và vị trí các linh kiện trên chip. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến diện tích, hiệu suất và độ tin cậy của IC.

2. Phương pháp folding transistor không đều có ưu điểm gì?
   Phương pháp này giúp tận dụng không gian hiệu quả hơn, giảm diện tích layout và rút ngắn đường tín hiệu, từ đó tăng tốc độ hoạt động của mạch.

3. DRC và LVS là gì trong thiết kế IC?
   DRC (Design Rule Check) kiểm tra các quy tắc thiết kế để tránh lỗi sản xuất. LVS (Layout Versus Schematic) kiểm tra tính đồng nhất giữa layout và sơ đồ nguyên lý, đảm bảo thiết kế chính xác.

4. Tại sao cần giảm số lượng đường poly và kim loại trong layout?
   Giảm số lượng đường poly và kim loại giúp hạn chế lỗi thiết kế, giảm điện dung ký sinh và tăng độ tin cậy của mạch sau sản xuất.

5. Làm thế nào để mô phỏng mạch sau layout?
   Sau khi thiết kế layout và kiểm tra DRC, LVS, mạch được extract để lấy netlist thực tế, sau đó mô phỏng bằng các phần mềm chuyên dụng để đánh giá hiệu suất và thời gian trễ.

Kết luận

• Luận văn đã nghiên cứu và phát triển thành công các phương pháp tối ưu layout IC trong công nghệ CMOS, tập trung vào các mạch logic cơ bản.
• Kỹ thuật folding không đều và xếp chồng transistor giúp giảm diện tích layout khoảng 15-20% và giảm thời gian trễ mạch tới 25%.
• Giảm số lượng đường poly và kim loại trong layout góp phần hạn chế lỗi DRC, nâng cao tỷ lệ sản xuất thành công.
• Kết quả mô phỏng sau layout đảm bảo tính đồng nhất với thiết kế lý thuyết, khẳng định hiệu quả của phương pháp nghiên cứu.
• Đề xuất áp dụng các kỹ thuật tối ưu này trong thiết kế IC thực tế và phát triển thư viện chuẩn, đồng thời tăng cường đào tạo kỹ sư thiết kế để thúc đẩy ngành công nghiệp vi mạch tại Việt Nam phát triển.

Hành động tiếp theo là triển khai áp dụng các kỹ thuật tối ưu trong các dự án thiết kế IC thực tế và mở rộng nghiên cứu sang các mạch phức tạp hơn nhằm nâng cao năng lực thiết kế và sản xuất vi mạch trong nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu chung Vai trò của thiết kế layout trong quá trình sản xuất IC và tình hình phát triển của lĩnh vực thiết kế IC tại Việt Nam. Chương 2: Tổng quan về công nghệ CMOS Tổng quan về các công nghệ chế tạo vi mạch tích hợp, giới thiệu công nghệ CMOS. Chương 3: Kiến thức layout cơ bản Kiến thức cơ bản về layout và đánh giá layout. Chương 4: Phương pháp thiết kế layout tối ưu Các kĩ thuật để thiết kế layout một vi mạch số một cách tối ưu.

Chương 5: Thiết kế và mô phỏng, đánh giá layout các phần tử logic cơ bản. Hướng phát triển của đề tài Áp dụng các phương pháp trên để thiết kế layout các cổng logic cơ bản. Sau đó mô phỏng, đánh giá để chứng minh các phương pháp đưa ra là đúng đắn. Cuối cùng đưa ra hướng phát triển của đề tài.

VAI TRÒ CỦA THIẾT KẾ LAYOUT TRONG QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT IC VÀ TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN CỦA LĨNH VỰC THIẾT KẾ IC TẠI VIỆT NAM Phần này giới thiệu tổng quan về thiết kế vi mạch nhằm cung cấp 1 số kiến thức cơ bản cũng như những kĩ năng, công cụ cần biết khi nghiên cứu về lĩnh vực này. Đồng thời nêu vai trò của việc thiết kế layout trong quá trình sản xuất IC và tình hình phát triển của lĩnh vực thiết kế IC tại Việt Nam.1 Tổng quan về thiết kế IC IC là viết tắt của từ Intergrated-Circuit, đó là một mạch tích hợp của hàng triệu phần tử (transistor) được tích hợp trên một “chip” bán dẫn. IC được phân thành hai loại chính là IC số và IC tương tự. IC số là IC được thiết kế dựa trên phân tích và xử lý với tín hiệu số bằng các thuật toán số học và lôgic.

Tín hiệu vào và ra của IC cũng là tín hiệu số. Với loại IC này ưu điểm lớn nhất của là nó có độ chính xác rất cao, có khả năng lưu trữ thông tin lớn. IC tương tự là IC được thiết kế dựa trên phân tích và xử lý tín hiệu tương tự, là loại IC thực hiện các biến đổi điện tuyến tính (như IC ổn áp, IC điều chế, IC tạo dao động …) Việc thiết kế, chế tạo IC tương tự gặp nhiều khó khăn do chúng ta phải quan tâm rất nhiều tới các hiệu ứng xảy ra trong IC. Vì các hiệu ứng này có thể sẽ gây ra nhiều thay đổi tại đầu ra, chính vì vậy mà mức độ tổ hợp cho IC tương tự thường thấp hơn của IC số.2 Quá trình thiết kế IC Dù là thiết kế loại nào thì quy trình thiết kế cũng gồm 2 giai đoạn chính: - Thiết kế luận lý (Logical design – Front End design).

- Thiết kế vật lý (Physical design – Back End design). Layout design DRC Checking Specification DRC Schematic design LVS Checking Simulation LVS no Parasitic Extraction Meets the spec? Simulation yes no Meets the spec? Completed design LOGICAL DESIGN PHYSICAL DESIGN Hình 1-1 Quá trình thiết kế IC 4 1.1 Thiết kế luận lý – Front End design Thiết kế số Sử dụng ngôn ngữ thiết kế phần cứng (Verilog-HDL, VHDL, System-C…) để hiện thực các chức năng logic của thiết kế. Lúc này ta không cần quan tâm đến cấu tạo chi tiết của mạch mà chỉ chú trọng vào chức năng của mạch dựa trên kết quả tính toán cũng như sự luân chuyển dữ liệu giữa các thanh ghi (register). Đây là thiết kế mức chuyển thanh ghi (RTL – Register Transfer Level).

Sau đó thiết kế RTL sẽ được mô phỏng để kiểm tra xem có thỏa tính đúng đắn của mạch hay không. Các CADs phổ biến dùng thiết kế và mô phỏng RTL là: NC-Verilog, NC-VHDL (của Cadence), ModelSim (của Mentor Graphic), VCS (của Synosys). Tiếp theo, thiết kế RTL được tổng hợp (synthesize) thành các cổng (gate) cơ bản: NOT, NAND, XOR, MUX,…Quá trình này được thực hiện với sự trợ giúp của các CADs chuyên dụng. Phổ biến hơn cả là Design Compiler (Synopsys), Synplify (Synplicity), XST (Xilinx).

Kết quả của quá trình tổng hợp không là duy nhất và tùy thuộc vào CADs và thư viện các cổng và macro của nhà sản xuất chip. Nói chung thiết kế số được hỗ trợ rất nhiều bởi các công cụ thiết kế chuyên dụng CADs hơn tương tự. Thiết kế tương tự Các thiết kế tương tự không được hỗ trợ đắc lực bởi CADs như thiết kế số. Phần lớn công việc được thực hiện bởi con người (80%) và đòi hỏi nhiều kinh nghiệm cũng như hiểu biết về cấu trúc vật lý, tham số đặc trưng, công nghệ sản xuất của các linh kiện.

Một điều may mắn là các thiết kế tương tự chủ yếu là các chip quản lí năng lượng, ADC, DAC, DC-DC converter, PLL, VCO, … (các lĩnh vực mà chip số chưa làm được hoặc không hiệu quả) chứa số lượng linh kiện ít hơn nhiều so với các thiết kế số với hàng triệu transistor. 5 Xuất phát từ các thông số yêu cầu của chip và các ứng dụng mà các chip analog sẽ được sử dụng, chuyên viên thiết kế chọn kiến trúc chip thích hợp (kinh nghiệm có yếu tố quan trọng trong bước này). Sau đó tham số của các linh kiện trong kiến trúc đã chọn được tính toán và mô phỏng với các phần mềm chuyên dụng. Các CADs thông dụng là HSpice (Synopsys), Star-Hspice (Avant Copr), IC Design, Pspice (Cadence), IC Design (Mentor Graphics).

Quá trình tính toán, mô phỏng được thực hiện cho đến khi đạt được kết quả theo yêu cầu, đôi khi phải thay đổi cả kiến trúc mạch. Bên cạnh các mô phỏng miền thời gian, đáp ứng tần số… Một loại mô phỏng thường hay sử dụng khi thiết kế chip analog là mô phỏng Monte-Carlo. Mô phỏng này dùng để khảo sát tín hiệu ra khi có các thay đổi về điện áp nguồn, nhiệt độ môi trường, sai số quy trình sản xuất… 1.2 Thiết kế vật lý Thiết kế layout Netlist thu được trong quá trình thiết kế luận lý được dùng để tạo layout cho chip. Ở giai đoạn này các linh kiện và các liên kết giữa chúng sẽ được tạo hình (hình dạng thực tế của các linh kiện và dây dẫn trên wafer trong quá trình sản xuất).

Việc thiết kế tuân theo các quy luật (design rules) mà nhà sản xuất đưa ra. Các quy luật này phụ thuộc vào khả năng thi công và công nghệ của của nhà máy sản xuất. Có hai loại quy luật thiết kế là: lamda (λ) và quy luật tuyệt đối. Với quy luật lamda thì các kích thước phải là bội số của lamda, trong khi quy luật tuyệt đối sử dụng các kích thước cố định.

Sử dụng quy luật lamda giúp ta chuyển đổi thiết kế nhanh khi công nghệ thay đổi. Thiết kế số được hỗ trợ lớn bởi CADs, sử dụng thư viện các phần tử cơ bản (standard cell library) để place and route tự động. Chip analog đòi hỏi các thiết kế 6 chính xác và các kĩ thuật chuyên biệt để đảm bảo tương thích (matching) giữa các linh kiện nhạy cảm, chống nhiễu và đáp ứng tần số. Trong đồ án này em sẽ đi vào thiết kế layout các phần tử trong thư viện chuẩn (standard cell library).

Bao gồm các phần tử mạch tổ hợp (nand, nor, not. Gate-level Netlist Standard cell (Verilog / VHDL)- library(nand,inverter,an, logical design result xor,xnor,mux.) Place and route automatically LAYOUT Hình 1-2 Thiết kế vật lý Kiểm tra DRC và LVS Sau khi layout chip và hoàn tất kiểm tra quy tắc thiết kế (DRC – design rules check) được cung cấp bởi nhà sản xuất (bởi vì chỉ như thế nhà sản xuất mới có thể chế tạo được), layout được export thành file netlist để đem so sánh với netlist thu được trong quá trình thiết kế luận lý để kiểm tra tính đồng nhất của chúng (LVS- layout verous schematic). Nếu không có sự tương đồng giữa 2 netlist thì phải kiểm tra và sửa lại layout cho đến khi tương đồng. 7 DRC và LVS được thực hiện bởi các tool chuyên dụng của Synopsys, Candence hay Mentor Graphic.

Sau đó toàn bộ quá trình thiết kế vật lý sẽ được xuất ra 1 file (*.gdsII) và gửi đến nhà máy sản xuất. Chip sau khi sản xuất sẽ được kiểm tra trước và sau khi đóng gói để kiểm tra thông số trước khi được chuyển cho khách hàng hoặc đưa ra thị trường.3 Sự phát triển ngành IC ở Việt Nam Ở Việt Nam mặc dù kỹ thuật điện tử đã được đưa vào từ lâu tuy nhiên do nhiều nguyên nhân mà đến nay công nghiệp điện tử của nước ta vẫn còn hết sức lạc hậu, thua kém xa so với thế giới. Ta chưa có dây chuyền công nghệ hiện đại để nghiên cứu và sản xuất chế tạo IC, đây cũng là vấn đề khó khăn chung cho nhiều ngành khoa học khác, nhưng không vì thế mà chúng ta không thể phát triển được nghành thiết kế IC tương tự. Việt Nam chưa chế tạo ra được IC, nhưng hoàn toàn có thể tạo ra những thiết kế IC tốt, điều này đối với Việt Nam thì có thể thực hiện được, và thậm chí đây còn là thế mạnh của ta.

Hiện nay do sự mở cửa thị trường, đã có những công ty nước ngoài đầu tư vào thị trường Việt Nam trong lĩnh vực IC: Active Semiconductor của Mỹ chuyên về thiết kế IC tương tự đầu tư theo hướng mở văn phòng thiết kế (ở Hà Nội) và tập đoàn Renesas của Nhật, hiện đang hợp tác với trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh về đào tạo các kỹ sư thiết kế IC (các sản phẩm của công ty chủ yếu là IC số). Trung tâm ICDREC đặt tại trường đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm nghiên cứu đi đầu tại Việt Nam và đã thiết kế được những sản phẩm IC đầu tiên. Việt Nam sẽ là điểm đến của khoa học công nghệ trong thế kỷ 21. Các nhà đầu tư nước ngoài như Mỹ, Nhật… sẽ đổ vào Việt Nam vì đây là một thị trường có khả năng sử dụng chất xám với giá lao động còn rất rẻ, khi đó ta có thể học hỏi được rất nhiều về kinh nghiệm và các kỹ thuật thiết kế IC tiên tiến nhất.

Hơn nữa, 8 Việt Nam có thế hệ trẻ được đào tạo và rất ham học hỏi, do đó có thể làm chủ được những công nghệ tiên tiến nhất. Công nghệ chế tạo và thiết kế IC không còn mới trên thế giới, nhưng với Việt nam nó vẫn còn rất mới mẻ, trong thời gian không xa Việt Nam sẽ bắt nhịp và phát triển trong lĩnh vực thiết kế và chế tạo IC. TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO VI MẠCH, GIỚI THIỆU CÔNG NGHỆ CMOS Chương này trình bày tổng quan về các công nghệ chế tạo, và đi sâu vào công nghệ CMOS.Nêu cấu tạo, nguyên lý làm việc của các phần tử CMOS, cũng như các kĩ thuật chế tạo được sử dụng trong công nghệ CMOS, các bước chế tạo một phần tử CMOS.