Nghiên cứu phát triển dịch vụ ngân hàng số tại Việt Nam

Khám phá luận văn về phát triển dịch vụ ngân hàng số tại ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng, phân tích xu hướng và giải pháp hiệu quả.

• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Văn Bằng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nghiên cứu phát triển dịch vụ ngân hàng số tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG SỐ
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ NGUỒN DỮ LIỆU
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG SỐ TẠI VPBANK
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG SỐ TẠI VPBANK
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ngân Hàng Số Việt Nam Định Nghĩa Xu Hướng

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã tác động sâu sắc đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, làm thay đổi phương thức sản xuất kinh doanh của nhiều lĩnh vực, trong đó có ngân hàng. Các khái niệm như ngân hàng số, giao dịch trực tuyến, thanh toán điện tử đã trở thành xu thế phát triển và cạnh tranh của các ngân hàng trên thế giới. Ở Việt Nam, việc phát triển các dịch vụ ngân hàng dựa trên nền tảng công nghệ thông tin, ngân hàng số cũng sẽ là xu hướng tất yếu, mang tính khách quan, trong thời đại hội nhập kinh tế quốc tế. Lợi ích đem lại của ngân hàng số hóa là rất lớn cho khách hàng, ngân hàng và cho nền kinh tế, nhờ những tính tiện ích, sự nhanh chóng, chính xác của các giao dịch.

1.1. Định nghĩa Ngân hàng số Digital Banking Khái niệm cốt lõi

Cần phân biệt rõ ngân hàng số (digital banking) và dịch vụ ngân hàng điện tử (e-banking bao gồm các dịch vụ Internet Banking, SMS Banking, Mobile Banking) mà các ngân hàng đang cung cấp hiện nay cho khách hàng là hai khái niệm khác nhau, mặc dù các thuật ngữ nghe có vẻ tương đồng. Ngân hàng số là khái niệm mới và rộng hơn khái niệm ngân hàng điện tử rất nhiều, là giai đoạn phát triển cao hơn của ngân hàng điện tử. Sự khác biệt cơ bản và rõ ràng nhất đó là digital banking là mô hình kinh doanh, trong khi đó e-banking là kênh cung cấp dịch vụ ngân hàng. Ví dụ, khái niệm mobile banking là một dịch vụ ngân hàng trực tuyến được thiết kế đặc biệt cho di động để đem đến cho khách hàng những trải nghiệm mới hơn.

1.2. Xu hướng ngân hàng số Ảnh hưởng của công nghệ 4.0

Khi nói đến “mô hình” trong khái niệm digital banking có nghĩa là nó ảnh hưởng đến toàn bộ cấu trúc hệ thống của một ngân hàng, từ cơ cấu tổ chức đến quy trình sản xuất và cung cấp sản phẩm dịch vụ, vấn đề pháp lý, chứng từ và phương thức giao dịch với khách hàng. Hay nói cách khác, digital banking là một hình thức ngân hàng số hóa tất cả những hoạt động và dịch vụ so với một ngân hàng truyền thống. Như vậy, dịch vụ ngân hàng điện tử chỉ là “một phần”, không làm ảnh hưởng toàn bộ cấu trúc của ngân hàng mà chỉ mang tính bổ sung thêm trên nền tảng hiện tại. Trong khi đó, digital banking là mô hình hoạt động dựa trên nền tảng công nghệ để trao đổi thông tin và thực hiện các giao dịch giữa ngân hàng với khách hàng.

1.3. Thị trường ngân hàng số Việt Nam Tiềm năng và thách thức

Quá trình này được diễn ra thông qua các thiết bị số kết nối với các phần mềm máy tính thông qua môi trường mạng Internet, khách hàng không phải đến ngân hàng để thực hiện giao dịch và ngược lại phía ngân hàng cũng không phải gặp khách hàng để hoàn thiện các giao dịch (ký chứng từ, hoàn thiện hồ sơ…). Khi triển khai số hóa, hoạt động hiện tại sẽ phải thay đổi rất nhiều thứ, từ giải pháp công nghệ đến quy trình làm việc nội bộ và quy trình làm việc với khách hàng, kể cả các vấn đề cơ sở pháp lý và chứng từ giao dịch cũng cần phải thay đổi. Hay nói một cách khác là các ngân hàng phải tái cấu trúc lại toàn bộ hệ thống theo hướng phát triển thành những ngân hàng không hoặc ít nhất là ít giấy tờ.

II. Thách Thức Rủi Ro Khi Phát Triển Ngân Hàng Số Hiện Nay

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, việc phát triển ngân hàng số tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề về bảo mật, an ninh mạng, quy định pháp lý chưa hoàn thiện, và sự thay đổi trong thói quen của người dùng là những rào cản lớn. Các ngân hàng cần có chiến lược cụ thể để vượt qua những thách thức này và tận dụng tối đa tiềm năng của ngân hàng số. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, số lượng vụ tấn công mạng vào hệ thống ngân hàng tăng lên đáng kể trong những năm gần đây, gây thiệt hại không nhỏ về tài sản và uy tín.

2.1. Bảo mật ngân hàng số Giải pháp an ninh mạng toàn diện

Một trong những thách thức lớn nhất đối với ngân hàng số là vấn đề bảo mật. Các cuộc tấn công mạng ngày càng tinh vi và phức tạp, đe dọa đến an toàn thông tin và tài sản của khách hàng. Các ngân hàng cần đầu tư mạnh vào các giải pháp an ninh mạng, bao gồm hệ thống tường lửa, phần mềm diệt virus, và các biện pháp xác thực đa yếu tố. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức về an ninh mạng cho cả nhân viên và khách hàng.

2.2. Rủi ro ngân hàng số Quản lý rủi ro trong môi trường số

Ngoài bảo mật, ngân hàng số còn đối mặt với nhiều loại rủi ro khác, như rủi ro hoạt động, rủi ro tín dụng, và rủi ro pháp lý. Các ngân hàng cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện, bao gồm việc xác định, đánh giá, và kiểm soát các rủi ro tiềm ẩn. Đồng thời, cần tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến ngân hàng số.

2.3. Quy định ngân hàng số Hoàn thiện khung pháp lý cho ngân hàng số

Khung pháp lý cho ngân hàng số tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế và chưa theo kịp sự phát triển nhanh chóng của công nghệ. Các cơ quan quản lý cần sớm hoàn thiện khung pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng phát triển ngân hàng số một cách an toàn và hiệu quả. Đồng thời, cần có các quy định rõ ràng về bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng trong môi trường số.

III. Giải Pháp Phát Triển Dịch Vụ Ngân Hàng Số Mô Hình Công Nghệ

Để phát triển dịch vụ ngân hàng số hiệu quả, các ngân hàng cần áp dụng các mô hình và công nghệ tiên tiến. Việc sử dụng Fintech, Blockchain, AI, Big Data, và Cloud Computing có thể giúp các ngân hàng nâng cao trải nghiệm khách hàng, tăng cường hiệu quả hoạt động, và giảm chi phí. Đồng thời, cần tập trung vào việc xây dựng các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với nhu cầu của từng phân khúc khách hàng.

3.1. Ứng dụng Fintech trong ngân hàng số Hợp tác và cạnh tranh

Fintech (công nghệ tài chính) đang thay đổi cách thức hoạt động của ngành ngân hàng. Các ngân hàng có thể hợp tác với các công ty Fintech để phát triển các sản phẩm và dịch vụ mới, hoặc tự mình đầu tư vào các công nghệ mới. Việc ứng dụng Fintech có thể giúp các ngân hàng nâng cao trải nghiệm khách hàng, tăng cường hiệu quả hoạt động, và giảm chi phí.

3.2. Blockchain trong ngân hàng Tăng cường bảo mật và minh bạch

Blockchain là một công nghệ sổ cái phân tán, có thể giúp các ngân hàng tăng cường bảo mật và minh bạch trong các giao dịch. Blockchain có thể được sử dụng để xác thực danh tính khách hàng, theo dõi các giao dịch, và ngăn chặn gian lận. Tuy nhiên, việc triển khai Blockchain trong ngân hàng vẫn còn nhiều thách thức, như vấn đề quy mô và khả năng tương tác với các hệ thống hiện có.

3.3. AI và Big Data trong ngân hàng số Phân tích dữ liệu và cá nhân hóa dịch vụ

AI (trí tuệ nhân tạo) và Big Data (dữ liệu lớn) có thể giúp các ngân hàng phân tích dữ liệu khách hàng và cá nhân hóa dịch vụ. AI có thể được sử dụng để dự đoán nhu cầu của khách hàng, phát hiện gian lận, và cung cấp các lời khuyên tài chính. Big Data có thể được sử dụng để phân tích hành vi của khách hàng và cải thiện trải nghiệm người dùng.

IV. Nghiên Cứu Phát Triển Ngân Hàng Số Tại VPBank Thực Trạng Giải Pháp

VPBank là một trong những ngân hàng tiên phong trong việc phát triển ngân hàng số tại Việt Nam. Ngân hàng đã triển khai nhiều sản phẩm và dịch vụ số hóa, như ứng dụng di động VPBank Online, dịch vụ thanh toán trực tuyến, và các giải pháp cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, VPBank vẫn còn nhiều dư địa để phát triển ngân hàng số hơn nữa, đặc biệt là trong việc cá nhân hóa dịch vụ và tăng cường bảo mật.

4.1. Thực trạng dịch vụ ngân hàng số tại VPBank Ưu điểm và hạn chế

VPBank đã đạt được nhiều thành công trong việc phát triển dịch vụ ngân hàng số, như tăng trưởng số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ trực tuyến, cải thiện trải nghiệm người dùng, và giảm chi phí hoạt động. Tuy nhiên, ngân hàng vẫn còn một số hạn chế, như thiếu các sản phẩm và dịch vụ cá nhân hóa, và chưa tận dụng tối đa tiềm năng của AI và Big Data.

4.2. Giải pháp phát triển ngân hàng số tại VPBank Tăng cường trải nghiệm khách hàng

Để phát triển ngân hàng số hiệu quả hơn, VPBank cần tập trung vào việc tăng cường trải nghiệm khách hàng. Điều này có thể được thực hiện bằng cách cung cấp các sản phẩm và dịch vụ cá nhân hóa, cải thiện giao diện người dùng, và cung cấp hỗ trợ khách hàng 24/7. Đồng thời, cần tăng cường bảo mật và đảm bảo an toàn thông tin cho khách hàng.

4.3. Chiến lược chuyển đổi số ngân hàng tại VPBank Tầm nhìn và mục tiêu

VPBank cần xây dựng một chiến lược chuyển đổi số ngân hàng rõ ràng, với tầm nhìn và mục tiêu cụ thể. Chiến lược này cần bao gồm việc đầu tư vào các công nghệ mới, xây dựng đội ngũ nhân viên có kỹ năng số, và thay đổi văn hóa tổ chức để thích ứng với môi trường số. Đồng thời, cần hợp tác với các công ty Fintech và các đối tác khác để phát triển ngân hàng số một cách toàn diện.

V. Tương Lai Của Ngân Hàng Số Tại Việt Nam Cơ Hội Triển Vọng

Tương lai của ngân hàng số tại Việt Nam là rất tươi sáng. Với sự phát triển của công nghệ và sự thay đổi trong thói quen của người dùng, ngân hàng số sẽ ngày càng trở nên phổ biến và quan trọng. Các ngân hàng cần nắm bắt cơ hội này và đầu tư vào phát triển ngân hàng số để duy trì lợi thế cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

5.1. Cơ hội của ngân hàng số Mở rộng thị trường và tiếp cận khách hàng mới

Ngân hàng số mang đến nhiều cơ hội cho các ngân hàng, như mở rộng thị trường, tiếp cận khách hàng mới, và tăng cường hiệu quả hoạt động. Ngân hàng số có thể giúp các ngân hàng tiếp cận các khách hàng ở vùng sâu vùng xa, và cung cấp các dịch vụ tài chính cho những người chưa có tài khoản ngân hàng.

5.2. Triển vọng ngân hàng số Thay đổi cách thức hoạt động của ngành ngân hàng

Ngân hàng số sẽ thay đổi cách thức hoạt động của ngành ngân hàng. Các ngân hàng sẽ ngày càng trở nên số hóa hơn, và các dịch vụ tài chính sẽ ngày càng trở nên tiện lợi và dễ dàng tiếp cận hơn. Ngân hàng số sẽ giúp các ngân hàng cạnh tranh hiệu quả hơn và đáp ứng nhu cầu của khách hàng trong thời đại số.

5.3. Tác động của ngân hàng số Ảnh hưởng đến kinh tế và xã hội

Ngân hàng số có tác động lớn đến kinh tế và xã hội. Ngân hàng số có thể giúp tăng cường khả năng tiếp cận tài chính cho người dân, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, và giảm nghèo đói. Đồng thời, ngân hàng số có thể giúp tăng cường minh bạch và giảm tham nhũng.

VI. Đánh Giá So Sánh Các Ngân Hàng Số Hàng Đầu Tại Việt Nam

Thị trường ngân hàng số tại Việt Nam ngày càng sôi động với sự tham gia của nhiều ngân hàng. Việc đánh giá và so sánh các ngân hàng số hàng đầu giúp người dùng có cái nhìn tổng quan và lựa chọn dịch vụ phù hợp nhất. Các tiêu chí đánh giá bao gồm: trải nghiệm người dùng, tính năng, bảo mật, và chi phí.

6.1. Top ngân hàng số Việt Nam Đánh giá và xếp hạng

Việc xếp hạng các ngân hàng số hàng đầu tại Việt Nam dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm: số lượng người dùng, mức độ hài lòng của khách hàng, và các giải thưởng đạt được. Các ngân hàng như VPBank, TPBank, và MBBank thường xuyên được đánh giá cao trong các bảng xếp hạng ngân hàng số.

6.2. So sánh ngân hàng số Ưu và nhược điểm của từng ngân hàng

Mỗi ngân hàng số có những ưu và nhược điểm riêng. Việc so sánh các ngân hàng số giúp người dùng lựa chọn dịch vụ phù hợp với nhu cầu của mình. Ví dụ, một số ngân hàng có giao diện người dùng thân thiện hơn, trong khi một số ngân hàng khác có nhiều tính năng hơn.

6.3. Lựa chọn ngân hàng số Tiêu chí và lời khuyên cho người dùng

Khi lựa chọn ngân hàng số, người dùng cần xem xét các tiêu chí như: nhu cầu sử dụng, mức độ bảo mật, và chi phí. Đồng thời, nên tham khảo ý kiến của bạn bè và người thân, và đọc các đánh giá trực tuyến để có cái nhìn khách quan nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình kinh doanh ngân hàng truyền thống sang không gian số với tốc độ nhanh chóng. Theo các báo cáo khảo sát quốc tế tại thị trường châu Á, mức độ sử dụng các kênh trực tuyến như Internet Banking và Mobile Banking đã tăng trưởng trung bình khoảng 35% mỗi năm, trong khi tần suất giao dịch tại các chi nhánh truyền thống ghi nhận mức sụt giảm hơn 27%. Nhận thức rõ xu thế tất yếu này, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) đã triển khai chiến lược chuyển đổi toàn diện từ năm 2010 với mục tiêu vươn lên nhóm 5 ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu và lọt vào nhóm 3 ngân hàng bán lẻ lớn nhất Việt Nam vào năm 2017.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi của đề tài xuất phát từ yêu cầu thực tiễn: làm thế nào để một ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam vừa mở rộng quy mô kinh doanh, vừa tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng thông qua việc số hóa toàn bộ dịch vụ tài chính trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt từ các định chế tài chính và các công ty công nghệ tài chính. Mục tiêu cụ thể của luận văn tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về ngân hàng số, phân tích thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng số tại VPBank trong giai đoạn 2012 - 2017, làm rõ các thành tựu, hạn chế cùng nguyên nhân gốc rễ, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi cho giai đoạn 2018 - 2022.

Phạm vi nghiên cứu được xác lập tại toàn bộ hệ thống VPBank trong khoảng thời gian từ năm 2012 đến hết năm 2017, bao quát các kênh giao dịch trực tuyến bao gồm hệ thống Internet Banking, Mobile Banking thế hệ mới, ứng dụng ngân hàng số Timo và các liên kết ví điện tử như MoMo, Moca. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học giúp ngân hàng cắt giảm hơn 30% chi phí vận hành giấy tờ, gia tăng tỷ lệ khách hàng giao dịch thường xuyên lên trên 50%, đồng thời tạo dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn trên thị trường tài chính số.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của luận văn được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa Mô hình Văn hóa Tổ chức của Fons Trompenaars và Thuyết Chấp nhận Công nghệ (Technology Acceptance Model - TAM). Mô hình Trompenaars được vận dụng để khảo sát sự thích ứng về mặt tổ chức, tư duy nhân sự và môi trường làm việc khi ngân hàng chuyển dịch từ văn hóa truyền thống sang văn hóa số hóa linh hoạt. Bên cạnh đó, các lý thuyết về ngân hàng đa kênh (Omnichannel Banking) và hành vi người tiêu dùng tài chính của các học giả chuyên ngành được tích hợp nhằm phân tích lộ trình ra quyết định của khách hàng trên không gian trực tuyến.

Nghiên cứu tập trung làm rõ 4 khái niệm và trụ cột cốt lõi:

• Ngân hàng số (Digital Banking): Mô hình kinh doanh ngân hàng được số hóa toàn bộ từ cấu trúc tổ chức, quy trình nội bộ, pháp lý chứng từ đến các điểm chạm tương tác với khách hàng, hoạt động hoàn toàn trên nền tảng mạng Internet mà không bắt buộc có sự hiện diện vật lý.
• Ngân hàng điện tử (E-banking): Kênh phân phối dịch vụ gia tăng dựa trên nền tảng sẵn có của ngân hàng truyền thống (như Internet Banking, SMS Banking), đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ giao dịch từ xa thay vì tái cấu trúc toàn diện mô hình ngân hàng.
• Tự động hóa quy trình nghiệp vụ (Business Process Automation): Việc áp dụng công nghệ xử lý dữ liệu để thực hiện tự động các khâu phê duyệt, cấp tín dụng hoặc mở tài khoản mà không cần can thiệp thủ công từ nhân viên quầy.
• Hệ sinh thái tài chính số liên kết (Fintech Ecosystem Integration): Mô hình kết nối mở qua giao diện lập trình ứng dụng (API) giữa ngân hàng và các đối tác công nghệ thứ ba nhằm cung cấp dịch vụ tiện ích tích hợp cho người dùng.

Theo khảo sát của PwC đối với 157 giám đốc công nghệ và chuyên gia chuyển đổi số toàn cầu, ngân hàng số trên thế giới đang vận động theo 6 xu hướng kinh doanh chủ đạo: lấy trải nghiệm khách hàng làm trung tâm, tối ưu hóa hệ thống phân phối đa kênh, đơn giản hóa mô hình vận hành, khai thác dữ liệu lớn (Big Data), tạo năng lực đột phá công nghệ và chủ động quản trị rủi ro số.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Được thu thập từ các báo cáo thường niên, báo cáo tài chính kiểm toán của VPBank giai đoạn 2012 - 2017, hệ thống văn bản quy phạm nội bộ trên cổng thông tin eOffice, các báo cáo chuyên ngành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV), các tổ chức quốc tế như PwC, McKinsey và các công trình nghiên cứu khoa học liên quan.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua phương pháp điều tra khảo sát bằng bảng hỏi cấu trúc được gửi qua thư điện tử nội bộ. Cỡ mẫu khảo sát bao gồm 180 cán bộ, chuyên viên và cấp quản lý trực tiếp tham gia vào công tác vận hành, kinh doanh và phát triển dịch vụ số tại các khối phòng ban của VPBank.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện có phân tầng theo từng đơn vị chuyên môn (Khối Dịch vụ Ngân hàng công nghệ số, Khối Khách hàng cá nhân, Khối Công nghệ thông tin) nhằm đảm bảo tính đại diện và phản ánh đa chiều thực trạng triển khai.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ trọng, tổng hợp chỉ số tài chính và đối chiếu logic. Lý do lựa chọn các phương pháp này là nhằm phản ánh khách quan tương quan giữa chi phí đầu tư công nghệ với hiệu quả tăng trưởng người dùng số, đồng thời xác định chính xác các điểm nghẽn quy trình trong khoảng thời gian khảo sát kéo dài 6 tháng đầu năm 2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu thực trạng tại VPBank giai đoạn 2012 - 2017 đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Thành lập tổ chức chuyên trách tiên phong: VPBank là một trong những ngân hàng thương mại đầu tiên tại Việt Nam thành lập riêng Khối Dịch vụ Ngân hàng công nghệ số (DBS) và Trung tâm Số hóa Ngân hàng, tạo nền móng vững chắc cho việc ra mắt các mô hình số hóa đột phá như ngân hàng số Timo và ứng dụng tích lũy Dream. Tốc độ tăng trưởng khách hàng mới qua kênh Timo ghi nhận mức tăng hơn 40% mỗi năm trong giai đoạn 2016 - 2017.
• Dịch chuyển mạnh mẽ về tỷ trọng giao dịch: Số lượng người dùng kích hoạt (Active Users) trên các kênh số hóa tăng trưởng vượt bậc, nâng tỷ trọng giao dịch phi tiền mặt qua Internet Banking và Mobile Banking từ mức dưới 20% năm 2012 lên chiếm hơn 65% tổng khối lượng giao dịch toàn hệ thống vào cuối năm 2017.
• Mở rộng liên minh chiến lược với Fintech: Ngân hàng đã chủ động tích hợp dịch vụ thanh toán và chuyển tiền với các đơn vị ví điện tử hàng đầu như MoMo, Moca và Bankplus, giúp số lượng giao dịch liên kết tăng trưởng trên 50% mỗi năm và mở rộng tệp khách hàng trẻ tuổi mà các chi nhánh vật lý khó tiếp cận.
• Hạn chế về hạ tầng kỹ thuật và tỷ lệ giao dịch lỗi: Mặc dù đạt tốc độ phát triển cao, hệ thống công nghệ của ngân hàng vẫn bộc lộ điểm nghẽn khi thống kê trong tháng 04/2018 cho thấy tỷ lệ giao dịch không thành công trên hệ thống Internet Banking vẫn ở mức khoảng 3.5%, chủ yếu xuất phát từ việc bảo trì nâng cấp hệ thống và xung đột dữ liệu giữa ứng dụng cũ và mới.

Thảo luận kết quả

Khi phân tích kết quả nghiên cứu, dữ liệu thực chứng cho thấy chiến lược đầu tư bài bản vào ngân hàng số đã trực tiếp thúc đẩy năng lực tài chính của VPBank. Giai đoạn 2012 - 2017, quy mô tổng tài sản và lợi nhuận trước thuế của ngân hàng liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng trên 25% mỗi năm. Các dữ liệu này được minh họa rõ nét thông qua hệ thống các biểu đồ và bảng số liệu trong luận văn: bảng so sánh chỉ tiêu tài chính phản ánh sự tương quan thuận giữa chi phí công nghệ và doanh thu dịch vụ; biểu đồ cột thể hiện mức tăng trưởng lũy kế của lượng người dùng số (Digital Users); và biểu đồ tròn phân bổ tỷ trọng giá trị giao dịch giữa các kênh vật lý và kênh trực tuyến.

So sánh với các nghiên cứu trước đây về hiện đại hóa ngân hàng tại Việt Nam, sự đột phá của VPBank khẳng định xu thế chuyển dịch từ việc xem ngân hàng điện tử như một công cụ hỗ trợ sang xây dựng ngân hàng số như một mô hình kinh doanh độc lập. Nguyên nhân của những thành công trên bắt nguồn từ tầm nhìn quyết liệt của ban lãnh đạo và việc dám thử nghiệm các mô hình kinh doanh số mới. Ngược lại, nguyên nhân của các hạn chế kỹ thuật là do hệ thống phần mềm lõi (Core Banking) chưa được đồng bộ tức thời với các nền tảng ứng dụng số mới, cùng với rào cản từ hành lang pháp lý trong nước thời điểm đó chưa hoàn thiện quy định về định danh khách hàng điện tử và xử lý hồ sơ không dùng giấy tờ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng và xu thế phát triển tài chính số tại Việt Nam giai đoạn 2018 - 2022, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Nâng cấp hạ tầng công nghệ và tối ưu hóa tính liên thông đa kênh: Ban Giám đốc cùng Khối Công nghệ thông tin cần tập trung nguồn lực tái cấu trúc hệ thống Core Banking theo kiến trúc mở Microservices trong giai đoạn 2018 - 2020. Mục tiêu cụ thể là giảm tỷ lệ lỗi giao dịch trên kênh Internet Banking và Mobile Banking xuống dưới mức 0.5%, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý giao dịch trực tuyến xuống dưới 2 giây.

2. Đa dạng hóa danh mục sản phẩm số và tự động hóa quy trình cấp tín dụng: Khối Dịch vụ Ngân hàng công nghệ số (DBS) phối hợp với Khối Quản trị rủi ro triển khai các gói cho vay tiêu dùng tín chấp trực tuyến với quy trình tự động chấm điểm tín dụng trong thời gian dưới 15 phút. Giải pháp này hướng tới mục tiêu nâng tỷ trọng doanh số cho vay qua kênh số đạt trên 40% tổng doanh số bán lẻ vào năm 2021.

3. Mở rộng mạng lưới đối tác hệ sinh thái và kinh doanh số: Khối Khách hàng cá nhân và Phòng Hợp tác chiến lược cần chủ động mở rộng tích hợp Open API với các sàn thương mại điện tử, các đơn vị Fintech và các chuỗi bán lẻ lớn trong giai đoạn 2019 - 2022. Định hướng đặt ra là thu hút thêm khoảng 2.5 triệu người dùng số mới và tăng tỷ trọng giá trị thanh toán không dùng tiền mặt lên mức 75% toàn hệ thống.

4. Tăng cường an toàn bảo mật và phát triển nguồn nhân lực công nghệ: Trung tâm An toàn thông tin và Khối Nhân sự cần áp dụng các chuẩn an ninh mạng quốc tế PCI-DSS cấp độ cao nhất và triển khai công nghệ xác thực sinh trắc học đa lớp trong lộ trình 2018 - 2022. Song song đó, ngân hàng cần tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu về phân tích dữ liệu lớn và thiết kế trải nghiệm người dùng (UI/UX) cho hơn 500 nhân sự chủ chốt.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao dành cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Ban lãnh đạo và chuyên viên hoạch định chiến lược tại các ngân hàng thương mại: Luận văn cung cấp bài học thực tiễn về cấu trúc bộ máy tổ chức chuyên biệt (Khối DBS), cách thức xử lý xung đột kênh giữa chi nhánh truyền thống và kênh số, giúp rút ngắn thời gian thử nghiệm sản phẩm số mới khoảng 30% đến 50%.
• Các nhà sáng lập và chuyên gia tại các công ty Fintech: Tài liệu phân tích chi tiết mô hình hợp tác đôi bên cùng có lợi giữa ngân hàng và các đối tác thanh toán (như case study Timo, MoMo, Moca), mang lại gợi ý cụ thể về phương thức tích hợp kỹ thuật và chia sẻ doanh thu trong hệ sinh thái số.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng và Quản trị kinh doanh: Công trình là nguồn tài liệu học thuật giá trị, cung cấp khung lý thuyết kết hợp giữa mô hình Trompenaars và lý thuyết ngân hàng số, kèm theo chuỗi số liệu thực tế giai đoạn 2012 - 2017 phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.
• Các nhà hoạch định chính sách thuộc Ngân hàng Nhà nước và cơ quan quản lý: Nghiên cứu phản ánh trung thực những rào cản vận hành thực tế về chứng từ điện tử, giao dịch phi giấy tờ và bảo mật thông tin, hỗ trợ đắc lực cho việc xây dựng và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý thử nghiệm (Sandbox) cho công nghệ tài chính tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Khái niệm ngân hàng số khác biệt như thế nào so với ngân hàng điện tử truyền thống?

Ngân hàng điện tử chỉ đơn thuần là việc bổ sung kênh giao dịch từ xa (như Internet Banking, SMS Banking) trên nền tảng ngân hàng truyền thống mà không làm thay đổi cấu trúc vận hành cốt lõi. Ngược lại, ngân hàng số là sự chuyển đổi toàn diện mô hình kinh doanh dựa trên công nghệ, số hóa 100% quy trình từ thẩm định, chứng từ nội bộ đến tương tác khách hàng, hướng tới việc vận hành không giấy tờ và không chi nhánh vật lý.

Mô hình ngân hàng số Timo liên kết với VPBank mang lại lợi ích gì cho hai bên?

Mô hình hợp tác này giúp VPBank tiếp cận nhanh chóng phân khúc khách hàng trẻ am hiểu công nghệ với chi phí thu hút khách hàng thấp hơn khoảng 40% so với kênh truyền thống. Đồng thời, đối tác Timo tận dụng được giấy phép ngân hàng, hệ thống thanh toán liên ngân hàng và hạ tầng quản lý tài khoản sẵn có của VPBank để cung cấp dịch vụ tài chính hợp pháp và linh hoạt.

Những rào cản lớn nhất khi VPBank phát triển dịch vụ ngân hàng số giai đoạn 2012 - 2017 là gì?

Hai rào cản lớn nhất bao gồm sự chưa đồng bộ giữa hệ thống phần mềm lõi cũ với các ứng dụng số hóa hiện đại dẫn đến tỷ lệ lỗi kỹ thuật cục bộ khoảng 3.5% vào tháng 04/2018, và khung khổ pháp lý tại Việt Nam thời điểm đó chưa có quy định rõ ràng về xác thực khách hàng điện tử (eKYC) cũng như giá trị pháp lý của toàn bộ chứng từ số.

Tác động của việc số hóa dịch vụ đối với chi phí hoạt động của ngân hàng được thể hiện ra sao?

Số hóa giúp ngân hàng tự động hóa các quy trình tác nghiệp lặp đi lặp lại, giảm bớt nhân sự tại quầy giao dịch và tiết kiệm đáng kể chi phí in ấn, lưu trữ chứng từ giấy tờ. Trong thực tế tại VPBank, việc dịch chuyển hơn 65% giao dịch sang kênh trực tuyến đã giúp đơn vị giảm thiểu hơn 30% chi phí xử lý trên mỗi giao dịch so với kênh chi nhánh truyền thống.

Khung pháp lý đóng vai trò như thế nào trong việc thúc đẩy dịch vụ ngân hàng số phát triển?

Khung pháp lý là điều kiện tiên quyết để đảm bảo tính an toàn và minh bạch cho các giao dịch trực tuyến. Việc hoàn thiện các quy định về chữ ký điện tử, chia sẻ dữ liệu mở qua Open API và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho Fintech sẽ tạo hành lang an toàn giúp các ngân hàng thương mại tự tin triển khai các giải pháp số hóa mang tính đột phá.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận: Luận văn đã phân định rõ ranh giới bản chất giữa ngân hàng số và ngân hàng điện tử, đồng thời vận dụng thành công mô hình lý thuyết vào bối cảnh ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Đánh giá khách quan thực trạng VPBank: Làm rõ bức tranh chuyển đổi số giai đoạn 2012 - 2017 với điểm sáng là sự ra đời của Khối DBS và mức tăng trưởng người dùng số đạt trên 40%/năm, song song với việc chỉ ra các điểm nghẽn kỹ thuật hạ tầng.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ: Xây dựng 4 nhóm giải pháp khả thi bao gồm nâng cấp công nghệ lõi, tự động hóa cấp tín dụng, mở rộng liên minh Fintech và tăng cường bảo mật cho giai đoạn 2018 - 2022.
• Đóng góp giá trị thực tiễn và học thuật: Cung cấp mô hình tham chiếu thực chứng cho các tổ chức tín dụng trong nước và bổ sung nguồn dữ liệu tham khảo chuyên sâu cho công tác đào tạo, nghiên cứu ngành ngân hàng.
• Lộ trình hành động tiếp theo: Ngân hàng cần khẩn trương hoàn thiện nâng cấp kiến trúc công nghệ lõi, đẩy mạnh triển khai xác thực điện tử và liên kết toàn diện hệ sinh thái số trong giai đoạn 2018 - 2022 để giữ vững vị thế dẫn đầu trong kỷ nguyên tài chính số.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và các nhà quản trị ngân hàng quan tâm có thể khai thác chi tiết các mô hình phân tích và dữ liệu thực chứng trong toàn văn công trình để ứng dụng vào chiến lược chuyển đổi số của đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề lài Sự phái triển nhu vũ sã0 của ngành c0 ng ngh †h0 ng lin và cách mạng ôg nghiệp 4.0 đã tác đọ ng đến mọi mạ † h0ại đọ ng của đời sống, kinh lế-xã họ ¡, đã thay đổi nhạ n thức và phu 0 ng pháp sản xuất kinh d0anh của nhiều lĩnh vực, nHằ¡ ngành kinh lễ khác nhau, tr0ng đó có lĩnh vực IIga n hàng. Khái ni m về Hga n làgsó, gia0 dịch trực luyến, thanh l0án tren mạng,. đã trở thành xu thế phát triển và cạnh lranh của các IIga n hàng lrên thé giới.

Ở Việt Tlam, việc phái triển các dịch vụ Ilgan hàng dựa lren nền lảng c0 ng ngh lh0ng in, ngan hàng số cũng sẽ làxu hu ớng lãi yếu, mang lính khách quan, lr0ng thời dai ho i nhạ p kinh lế quốc lế. Lợi ích đem lại của [ga n hàng số hóa là rất lớn ch0 khách hàng, Ilga n hàng và ch0 nền kinh lế, nhờ những li n ích, sự nhanh chóng, chính xác của các gia0 dịch. Là một lr0ng những ngân hàng TMCP thành lập sớm nhất lại Việt nam, Hgân hàng Việt lam Thịnh Vojợng - VPbank đã có những soJớc phát triển vững chắc lr0ng suốt lịch sử của ngân hàng. Đặc siệt lừ năm 2010, VPbank đã lăng lrolởng vojợ† sậc với việc xây dựng và triển khai chiến lojợc chuyên đổi 10am dién.

The0chiến lojợc này, VPbank đặt mục liêu lrở thành một tr0ng 5 ngân hàng TMcP hàng đầu Việt Iam và một lr0ng 3 ngân hàng TMCP sán lẻ hàng đầu Việt Tam và0 năm 2017. Để h0àn thành mục liêu này, VPbanlkk đã xác định phát triển dịch vu [gan hang sé la trọng lâm triến lojợc của IIgân hàng lr0ng những năm lới nhằm đáp ứng ye u cầu ma ng ca0 na ng lực cạnh tranh, họ ¡ nhạ p và phát triển. S0ng, thực liễn đá triển dich vu Iga 1 hàng số của VPbank cũng ch0 thấy c n những khó kha n, lạm chế. Vi c lầm ra các si n pháp nhằm triển khai, phát triển thành c0 ng dịch vụ Ilga n hàng số cũng nhu giúp VPbank kh ng định vị thế, 1 thu 0ng hi u của mình vẫn là vấn đề đã và đang đu ợc đạ † ra khá sức thiết.

Xuất phát lừ lý d0 ne u tre n, lôi đã lựa chọn nghie n cứu đề lài: “ Phát tin dịch vụ ngân hàng số lại Igân hàng TMCP Việt Ham Thịnh Vœøng” làm đề lài Lua n va n Thạc sĩ kinh l. câu hỏi nghiên cứu Luận văn lập lrung lrả lời các câu hỏi: - _ Thứ nhất, phát triển dịch vụ ngân hàng số là gì ? - Thứ hai, lại ngân hàng TMcP VPbank dịch vụ ngân hàng số đang phát trién mho thế mà0 ? -_ Thứ sa, làm sa0 để phát triển lốt hơn các dịch vụ ngân hàng số lại ngân hàng TMcP VPbank nhằm lăng khả năng kinh d0anh và vị thế của ngân hàng tr0ng nền kinh lế hiện nay ? 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu a, Muc dich nghién aru Về mặt lý luận: Luận văn hệ thống hóa các vấn dé lý luận về các địch vụ của Igân hàng số. Về mặt thực Hễn: Tập trung nghiên cứu thực trạng dịch vụ IIgân hàng số lại llh Việt [am Thinh Vong giai đ0ạn 2012 — 2017, phân tích thực trang phat triển dịch vụ ngân hàng số, những kết quả đạt đojợc, hạn chế và nguyên nhân.

Từ đó đề xuất các giải pháp phái triển dịch vụ IIgân hàng số của ngân hàng này lr0ng giai đ0ạn 2018 - 2022. Luận văn cũng lập trung nghiên cứu các yếu lô anh hojong đến chất lojợng triển khai dịch vụ IIgân hàng số và chiến lojợc triển khai lr0ng giai dQantiép †he0. b, IIhiệm vụ nghiên cứu - _ hệ thống h0á những vấn đề lý luận liên quan tới vẫn đề số hóa các dịch vụ cua IIgan hang. - Phan tich thuc trang, nhimg thuan lợi, thành công cũng nhơi những khó khăn, hạn chế †r0ng việc phát triển dịch vụ Ilgân hàng số lại VPbank.

-_ Đề xuất các giải pháp nhằm phái triển dịch vụ IIgân hàng số lại VPbank tr0ng thời gian lới. Doi lojong va phạm vỉ nghiên cứu a, Doi tgjong nghién aru Luận văn nghiên cứu về phát triển dịch vụ Iga n hàng số lại IIga n hàng TM Việt Iam Thịnh Vơjợng, tir do doja ra mét số giải pháp phát triển dịch vụ Hgân hàng số tại VPbank tr0ng giai đ0ạn 2018- 2022. b, Phạm vỉ nghiên cứu VỀ phạm vi kh0 ng gian: lại Iga n hàng TMCP Việt Iam Thịnh Vơjợng Về phạm vi thời gian: lr0ng kh0ảng thời gian 2012 — 2017. Về phạm vi nọ ¡ dung: Đề tài nghie n cứu vi c phát triển các dịch vụ nga n Hig sé va cdc van dé lie n quan lOại dịch vụ này.

Thing dong gép của luận văn Tổng hợp và đề xuất đơiợc các liêu chí khả0 sát khía cạnh phái triển các dịch điện lử the0 mô hình Tr0mpenaars áp dụng ch0 khảO sát dịch vụ IIgân hàng số của [gân hàng VPbank. Kiểm chứng các yếu lỗ có sự ảnh hojởng đến các dịch vụ số hóa tai VPbank để chỉ ra những khó khăn, hạn chế tr0ng vi c phát triển dich vu Iga n hàng số iVPbank. Đề xuất giải pháp phát triển dịch vụ IIgân hàng số của ngân hàng này lr0ng giai đ0ạn 2018 — 2022. Kết cấu của luận văn PhAII MO DAU chƠ|ƠNG 1: TOIMG QUATI Tilth hilTh IIGHIEM cỨU, cƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ ThỰC TIÊII VỀ PhÁT TTIÊI DỊch VỤ IGÂI HANG SO chŒ|ƠIIG 2: Phd|ƠIIG PhÁP IGh1ÊII cỨU VÀ IGUỎII DỮ LIỆU chd|ƠIG 3: PhÂIT Tích ThỰc TTẠIIG PhÁT TTIÊN DỊch VỤ TIGÂII hÀïñG SỐ TẠI VPbAIIK chd|ƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PhÁP GóP PhÀ1I PhÁT TTIÊII DỊch VỤ HGÂITI hÀNG SÓ TẠI VPbAIIK KÉT LUẬN TÀI LIỆU ThAM KhAO PAU LUc chŒ|ƠIIG 1: TỎIIG QUAII TìHh hìHh HGhIÊN cỨU, cƠ SỞ LÝ LUẬN VA ThUc TIED VE PhAT TIIED Dich VU HGÂIN hÀẴHG SỐ 1.

Tổng quan tinh hình nghiên cứu Đối với nojớc fa thì đa y là lĩnh vực h0ại đọ ng mới, hầu hết các tổ chức h dụng và các va n sản pháp quy của IIga n hàng IIhà nojớc và mọ † số bọ , ngành bq đáp ứng để ứng dụng h0al đọ ng dịch vụ của nga n hàng số, ng0ại trừ mọ † số đi tr0ng nghỉ p vụ líin dụng nga n hàng phát triển rie ng bi t và mo † số dịch vụ nhất đmhơi: xa y dựng và phái triển trang Wes ch0 nga n hàng (inlernel banking); nga n lgqua mạng đi n th0ại di đọ ng (MOsile banking). be n cạnh những mạ Ì đại dgjgc, Hedc nga o hang thojong mai 6 Vi †Ilam mới chỉ phát triển ở mức đọ nhất định, khách hàng chủ yếu là các lỗ chức tín dụng (TcTD), d0anh nghỉ p, lỗ chức kinh lế c m í† và chỉ tham gia quanh mang lính chất to van, tham khao, và fim kiếm †h0 ng in là chủ yếu. Vi c khai thác đojợc điểm mạnh và lợi thế luy † đối của mọ † nga n hàng số là tiết kiệm chỉ phí quản lý và chỉ phí gia0 dịch, dịch vụ lài chính số có khả năng “phủ sóng” xa hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn cách mở rộng hệ thống điểm gia0 dịch truyền thống của ngân hàng hiện nay. Vì vạ y phát triển dịch vụ nga n hàng số đã dành đojợc nhiều sự quan †a m và đánh giá của nhiều học giả.

Luạ n va n sử dụng mọ † số kết quả nghie n cứu đơjới đa y để làm nền láng lý luạ n và minh chứng ch0 những nhạ n định đojợc trình bầy lr0ng luạ n va n. cụ thể nhơ| sau: IIgô Thị Liên hơJơng, 2011 - Đa dạng h0á dich vụ lại ligân hàng Thương mại Việt Iam - Trojờng Đại học Kinh lễ Quốc da n; Le Minh hamh, 2013 - Da dang h0á sản phẩm dịch vụ ngân hàng lại di nhánh IIgân hàng lông nghiệp và Phái teién Hông thôn l nh IIghệ An. học vì m Ilga n hàng. Kết quả nghie n cứu đã pha n lích các nhóm dịch vụ mà IIga n hàng cung ứp ch0 khách hàng, đã đơia ra dgjoc khai ni m đa dạng h0á, xác định đơjợc phojơng Hđa dạng h0á và các chi tie u đánh giá kết quả da dạng h0á, các nha n lố ảnh hơớg đến đa dạng h0á, ý nghĩa của đa dạng h0á đối với các Ilga n hàng Thojong Mai Vit Ham.

Ighie n cứu kinh nghỉ m đa dạng h0á dịch vụ của IhTM tre n thế giới và đi nhánh IIhTM tai Vi t Mam dé rot ra các sài học thực hi n chiến lojợc đa dạng Hãlịch vụ của IIhTM Vĩ ‡ Tam. ĐoỊa ra những nhạ n xét và đánh giá xác đáng về factrang da dang hoa dich vụ lại IThTM Vi t Iam va doa ra mo † số giải pháp nhằnthực hi n thành c0 ng chiến lojợc đa dạng h0á dịch vụ lại IhTM Vĩ † am. Phan Thị hạnh, 2010 - hiện đại h0á hOại động da đác llgân hàng Thg‡ơng mại Việt Ilam — Troiờng Đại học Kinh lễ Quốc da n. Kết quả nghie n cứu đã h thống h0á c0 sở ý lua n về TM, h0ại đọ ng ả Hh†TM, pha n lích c0 sở lý luạ n về hi n đại h0á h0ạ† đọ ng của IThTM, lổng hợp wxa y dung mọ † số khái ni m chủ yếu lie n quan nho: hi n đại h0á,hi n đại h0á h0ại đọ ng của IIhTM, xa y dựng các chỉ le u phản ánh trình đọ hi nđại h0á h0ại đọ ng IIhTM.

Đã pha n lích và đánh giá thực trạng hi n đại h04 hOat đọ ng của các IhTM Vi t Iam và đã phái hi n đơyợc hai vẫn đề chính: (1) các ThTM Vit Mam thuc hi n cho lua n thủ đầy đủ các !h0 ng1 và chu n mực quốc lễ về giám sát nga n hàng (Hh) và hạch l0án kế l0án cũng nhơi chơJa có h thống c0 ngngh lh0 ng lin hi n đại và đồng sọ rọ ng khắp; (2) Đầu lợi ch0 c0 ng ngh IIh hi n chơja sọ c lọ các ảnh hojong lức thời, ngắn hạn lới khả mang sinh lời và mức đọ an l0àn lr0ng h0ạt đọ ng ITh. Đã đề xuất mọ 1 số h thống các giải pháp nhằm thúc đ y tién trình hi n đại h0á h0ại đọ ng của các IhTM Vi † Ilam. David c0x, 1997 - //ghiệp vụ ITgân hàng hiện đại - Dịch từ tiếng Anh; ca0 Thị Mỹ Phú, 2013 - Phái tsiển dịch vụ ngân hàng điện † lại [gân hang Thgong mai ¢ phần công thqong Việt Ham chỉ nhánh Khu công nghiện Ph Tài— Trơjờng Đại học Đà n ng; Trojong Thi IIgọc Thuận, 2013- Phái biển dịch vụ Iigân hàng Điện † lại [gân hàng Thgơng mại c phần IgUại thagøng Việt Ham - Trojờng Đại học Đà n ng.