Luận văn về pháp luật trong kinh doanh lưu trú du lịch

Chuyên đề pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch, tiếp cận liên ngành, kết quả nghiên cứu có giá trị ứng dụng cao trong kinh tế t

• Tác giả: Phan Nhật Vũ
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Xuân Hải
• Trường học: Trường Đại Học Luật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ Luật học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tình hình nghiên cứu đề tài
• 0.3. Mục đích nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.6. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KINH DOANH LƯU TRÚ DU LỊCH
• 1.1. Khái niệm dịch vụ du lịch và lưu trú du lịch
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm của dịch vụ du lịch
• 1.3. Khái niệm lưu trú du lịch
• 1.4. Khái niệm và đặc điểm của kinh doanh lưu trú du lịch
• 1.5. Khái niệm kinh doanh lưu trú du lịch
• 1.6. Đặc điểm của kinh doanh lưu trú du lịch
• 1.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch
• 1.8. Vai trò của hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch
• 1.9. Vai trò của pháp luật đối với hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ KINH DOANH LƯU TRÚ DU LỊCH VÀ ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN
• 2.1. Thực trạng quy định pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch
• 2.2. Điều kiện kinh doanh lưu trú du lịch
• 2.3. Các loại cơ sở lưu trú du lịch
• 2.4. Xếp hạng cơ sở lưu trú du lịch
• 2.5. Quyền và nghĩa vụ của chủ thể kinh doanh lưu trú du lịch
• 2.6. Xử lý vi phạm pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch
• 2.7. Thực trạng hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch
• 2.8. Thị trường cơ sở lưu trú du lịch
• 2.9. Thực tiễn kinh doanh lưu trú ở Đà Lạt
• 2.10. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch
• 2.10.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch
• 2.10.2. Các kiến nghị cụ thể
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Những vấn đề lý luận về kinh doanh lưu trú du lịch

Nghiên cứu về pháp luật kinh doanh lưu trú du lịch bắt đầu từ việc xác định các khái niệm cơ bản liên quan đến dịch vụ du lịch và lưu trú. Dịch vụ du lịch được hiểu là hoạt động của con người di chuyển tạm thời đến nơi khác ngoài nơi cư trú thường xuyên nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí và nghỉ dưỡng. Kinh doanh lưu trú du lịch là một phần quan trọng trong ngành du lịch, bao gồm các cơ sở như khách sạn, nhà nghỉ và các hình thức lưu trú khác. Đặc điểm của kinh doanh lưu trú du lịch không chỉ nằm ở việc cung cấp chỗ ở mà còn bao gồm các dịch vụ bổ trợ như ăn uống, giải trí và thông tin du lịch. Sự phát triển của ngành du lịch đã tạo ra nhu cầu ngày càng cao về dịch vụ lưu trú, từ đó thúc đẩy sự hình thành và hoàn thiện các quy định pháp lý liên quan đến lĩnh vực này.

1.1 Khái niệm dịch vụ du lịch và lưu trú du lịch

Khái niệm về dịch vụ du lịch và lưu trú du lịch rất đa dạng và phong phú. Theo Tổ chức Du lịch Thế giới, du lịch không chỉ đơn thuần là việc di chuyển mà còn bao gồm các hoạt động liên quan đến trải nghiệm và khám phá. Lưu trú du lịch là một phần không thể thiếu trong chuỗi dịch vụ du lịch, đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra trải nghiệm cho du khách. Các cơ sở lưu trú như khách sạn, nhà nghỉ, và các hình thức lưu trú khác đều phải tuân thủ các quy định pháp lý nhằm đảm bảo chất lượng dịch vụ và quyền lợi của khách hàng. Việc hiểu rõ các khái niệm này giúp xác định rõ ràng hơn về pháp luật du lịch và các quy định liên quan đến kinh doanh lưu trú.

1.2 Đặc điểm của kinh doanh lưu trú du lịch

Kinh doanh lưu trú du lịch có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm tính chất tạm thời và sự phụ thuộc vào nhu cầu của thị trường. Ngành du lịch thường xuyên biến động, do đó, các cơ sở lưu trú cần linh hoạt trong việc điều chỉnh dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Quản lý lưu trú cũng là một yếu tố quan trọng, yêu cầu các chủ thể kinh doanh phải nắm vững các quy định pháp lý và thực tiễn để đảm bảo hoạt động hiệu quả. Chính sách du lịch của nhà nước cũng ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh lưu trú, từ việc cấp phép đến các quy định về chất lượng dịch vụ. Sự phát triển bền vững trong kinh doanh lưu trú không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường và văn hóa địa phương.

II. Thực trạng pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch và định hướng hoàn thiện

Thực trạng pháp luật kinh doanh lưu trú du lịch hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các quy định pháp lý hiện hành chưa hoàn thiện, dẫn đến tình trạng kinh doanh lưu trú tự phát và thiếu kiểm soát. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ mà còn gây khó khăn cho việc quản lý nhà nước. Quy định pháp lý về điều kiện kinh doanh, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể kinh doanh cần được làm rõ hơn để tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh. Việc xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này cũng cần được chú trọng hơn nhằm bảo vệ quyền lợi của khách hàng và nâng cao chất lượng dịch vụ.

2.1 Thực trạng quy định pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch

Thực trạng quy định pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch hiện nay cho thấy nhiều bất cập. Các văn bản pháp lý chưa đồng bộ, dẫn đến sự chồng chéo và thiếu sót trong việc áp dụng. Luật Du lịch số 44/2005/QH11 và các văn bản hướng dẫn thi hành cần được xem xét và sửa đổi để phù hợp với thực tiễn. Việc phân loại các cơ sở lưu trú và quy định về điều kiện kinh doanh cũng cần được làm rõ hơn để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong quản lý. Sự cần thiết phải hoàn thiện các quy định này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư trong lĩnh vực du lịch.

2.2 Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch

Để hoàn thiện pháp luật kinh doanh lưu trú du lịch, cần có những kiến nghị cụ thể nhằm cải thiện tình hình hiện tại. Một trong những kiến nghị quan trọng là xây dựng một khung pháp lý rõ ràng và đồng bộ cho các cơ sở lưu trú. Cần quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của các chủ thể kinh doanh, đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để xử lý kịp thời các vi phạm. Ngoài ra, việc đào tạo và nâng cao nhận thức cho các chủ thể kinh doanh về pháp lý trong du lịch cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng dịch vụ. Các chính sách hỗ trợ từ nhà nước cũng cần được xem xét để khuyến khích đầu tư và phát triển bền vững trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Du lịch hiện là ngành kinh tế mũi nhọn toàn cầu, đóng góp lớn vào GDP và ngoại tệ của nhiều quốc gia. Theo Hội đồng Lữ hành và Du lịch quốc tế (WTTC), du lịch vượt qua các ngành sản xuất ô tô, thép, điện tử và nông nghiệp về quy mô kinh tế. Tại Việt Nam, du lịch được xác định là ngành kinh tế trọng điểm, với các thành phố như Đà Lạt thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm, tạo nguồn thu lớn cho địa phương và quốc gia. Trong đó, kinh doanh lưu trú du lịch giữ vai trò then chốt, đáp ứng nhu cầu nghỉ dưỡng và trải nghiệm của khách du lịch. Tuy nhiên, hoạt động này còn mang tính tự phát, pháp luật điều chỉnh chưa hoàn thiện, gây khó khăn cho quản lý và phát triển bền vững.

Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch tại Việt Nam, đặc biệt là các quy định trong Luật Du lịch 2005 và các văn bản hướng dẫn thi hành, kết hợp khảo sát thực tiễn tại TP. Đà Lạt và một số địa phương khác. Mục tiêu chính là phân tích cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng pháp luật và đề xuất giải pháp hoàn thiện nhằm tạo môi trường pháp lý thuận lợi, thúc đẩy phát triển kinh doanh lưu trú du lịch hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và thu hút đầu tư. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng, hỗ trợ các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực du lịch và pháp luật kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về kinh tế dịch vụ, quản lý nhà nước và pháp luật kinh tế, cụ thể:

• Lý thuyết dịch vụ du lịch: Dịch vụ du lịch được định nghĩa là kết quả của các hoạt động tương tác giữa nhà cung cấp và khách hàng nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí. Dịch vụ lưu trú du lịch có các đặc điểm phi vật chất, đồng thời sản xuất và tiêu dùng, không chuyển giao quyền sở hữu, không thể lưu kho và mang tính thời vụ.

• Mô hình quản lý nhà nước trong kinh doanh có điều kiện: Pháp luật quy định điều kiện kinh doanh nhằm bảo vệ lợi ích công cộng, đảm bảo an ninh, trật tự, vệ sinh môi trường và quyền lợi người tiêu dùng. Mô hình này nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc kiểm soát và tạo môi trường pháp lý ổn định cho doanh nghiệp.

• Khái niệm kinh doanh lưu trú du lịch: Là hoạt động cung cấp dịch vụ lưu trú, ăn uống và các dịch vụ bổ sung cho khách du lịch nhằm mục đích sinh lợi. Kinh doanh lưu trú du lịch bao gồm nhiều loại hình như khách sạn, nhà nghỉ, biệt thự du lịch, căn hộ du lịch, bãi cắm trại, homestay...

Các khái niệm chính bao gồm: dịch vụ du lịch, lưu trú du lịch, kinh doanh lưu trú du lịch, điều kiện kinh doanh có điều kiện, quyền tự do kinh doanh trong lĩnh vực du lịch.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học kết hợp:

• Phương pháp khảo sát: Thu thập số liệu thực tế từ các cơ sở kinh doanh lưu trú tại TP. Đà Lạt, TP. Hồ Chí Minh và một số địa phương khác nhằm đánh giá thực trạng hoạt động và áp dụng pháp luật.

• Phương pháp phân tích: Phân tích các quy định pháp luật hiện hành, so sánh Luật Du lịch 2005 với Pháp lệnh Du lịch 1999 và các nghị định hướng dẫn để nhận diện những điểm chồng chéo, thiếu sót.

• Phương pháp so sánh: So sánh các quy định pháp luật trong nước với kinh nghiệm quốc tế về quản lý kinh doanh lưu trú du lịch nhằm rút ra bài học và đề xuất hoàn thiện.

• Phương pháp tổng hợp: Tổng hợp các nhận định từ chuyên gia, các công trình nghiên cứu trước đó và số liệu thực tế để xây dựng luận điểm và kiến nghị.

Cỡ mẫu khảo sát khoảng vài chục cơ sở lưu trú, lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm đảm bảo đa dạng loại hình và quy mô. Thời gian nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2014-2015, phù hợp với bối cảnh pháp luật và thực tiễn kinh doanh lưu trú du lịch tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch còn nhiều hạn chế: Luật Du lịch 2005 đã quy định rõ các loại hình cơ sở lưu trú và điều kiện kinh doanh, tuy nhiên vẫn tồn tại sự chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các văn bản pháp luật. Ví dụ, điều kiện về cơ sở vật chất, trình độ nhân sự và tiêu chuẩn phục vụ chưa được quy định chi tiết đồng bộ, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tuân thủ.

2. Quyền tự do kinh doanh bị giới hạn bởi điều kiện pháp lý: Kinh doanh lưu trú du lịch là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, chủ thể phải đáp ứng các yêu cầu về đăng ký kinh doanh, an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường. Khoảng 70% cơ sở lưu trú khảo sát tại Đà Lạt chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện này, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và uy tín ngành.

3. Tác động của các yếu tố khách quan đến hoạt động kinh doanh: Cơ sở vật chất kỹ thuật, chất lượng đội ngũ lao động, môi trường kinh tế, cạnh tranh thị trường và yếu tố pháp luật là những nhân tố ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh doanh lưu trú. Ví dụ, các khách sạn 4-5 sao tại Đà Lạt có tỷ lệ lấp đầy phòng trung bình 75% trong mùa cao điểm, trong khi nhà nghỉ bình dân chỉ đạt khoảng 50%.

4. Vai trò pháp luật trong bảo vệ quyền lợi khách du lịch và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh: Pháp luật đã quy định quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, bảo vệ quyền lợi khách du lịch, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển. Tuy nhiên, việc thực thi pháp luật còn hạn chế, dẫn đến tình trạng vi phạm quy định về an toàn, vệ sinh và chất lượng dịch vụ vẫn xảy ra.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc hệ thống pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch chưa được hoàn thiện, thiếu sự đồng bộ và cập nhật kịp thời với thực tiễn phát triển ngành. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã đi sâu phân tích các quy định pháp luật cụ thể và khảo sát thực tế tại các địa phương trọng điểm như Đà Lạt, cung cấp số liệu minh chứng rõ ràng hơn.

Việc giới hạn quyền tự do kinh doanh bằng các điều kiện pháp lý là cần thiết để bảo vệ lợi ích công cộng, an ninh trật tự và quyền lợi khách du lịch. Tuy nhiên, cần cân nhắc để không gây cản trở quá mức đến sự phát triển của doanh nghiệp, nhất là các hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp nhỏ.

Dữ liệu khảo sát có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ cơ sở lưu trú đáp ứng điều kiện kinh doanh, bảng so sánh tiêu chuẩn pháp luật giữa các loại hình cơ sở lưu trú, và biểu đồ tỷ lệ lấp đầy phòng theo loại hình và mùa vụ. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét thực trạng và sự phân hóa trong ngành.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò quan trọng của pháp luật trong việc tạo dựng môi trường kinh doanh ổn định, bảo vệ quyền lợi khách hàng và thúc đẩy phát triển bền vững ngành lưu trú du lịch tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch: Cần sửa đổi, bổ sung Luật Du lịch và các văn bản hướng dẫn để quy định rõ ràng, đồng bộ về điều kiện kinh doanh, tiêu chuẩn cơ sở vật chất, trình độ nhân sự và quy trình kiểm tra, giám sát. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Tư pháp.

2. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước để kiểm tra định kỳ và đột xuất các cơ sở lưu trú, xử lý nghiêm các vi phạm về an toàn, vệ sinh và chất lượng dịch vụ. Mục tiêu nâng tỷ lệ cơ sở đạt chuẩn lên trên 90% trong 3 năm. Chủ thể: Sở Du lịch, Công an, Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

3. Hỗ trợ đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ quản lý và phục vụ cho nhân viên ngành lưu trú, đặc biệt tại các địa phương du lịch trọng điểm. Mục tiêu nâng cao trình độ chuyên môn cho ít nhất 70% nhân viên trong 2 năm. Chủ thể: Các trường đào tạo du lịch, doanh nghiệp lưu trú, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.

4. Khuyến khích đầu tư phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại: Áp dụng chính sách ưu đãi về thuế, đất đai và tín dụng để thu hút đầu tư nâng cấp, xây dựng mới các cơ sở lưu trú đạt tiêu chuẩn quốc tế, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách du lịch. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, địa phương.

5. Xây dựng hệ thống thông tin và truyền thông minh bạch: Phát triển cổng thông tin điện tử công khai về các cơ sở lưu trú, tiêu chuẩn, đánh giá chất lượng và phản hồi của khách hàng nhằm tăng cường minh bạch và nâng cao uy tín ngành. Chủ thể: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với các địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý nhà nước về du lịch và kinh tế: Luận văn cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để xây dựng chính sách, hoàn thiện pháp luật và quản lý hiệu quả hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch.

2. Doanh nghiệp kinh doanh lưu trú du lịch: Giúp hiểu rõ các quy định pháp luật, điều kiện kinh doanh, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh, tuân thủ pháp luật và phát triển bền vững.

3. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Luật Kinh tế và Du lịch: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về pháp luật kinh doanh lưu trú du lịch, kết hợp lý thuyết và thực tiễn, hỗ trợ học tập và nghiên cứu.

4. Nhà đầu tư và chuyên gia tư vấn du lịch: Cung cấp thông tin về môi trường pháp lý, các yếu tố ảnh hưởng đến kinh doanh lưu trú, giúp đánh giá cơ hội và rủi ro đầu tư trong lĩnh vực này.

Câu hỏi thường gặp

1. Kinh doanh lưu trú du lịch có phải ngành nghề kinh doanh có điều kiện không?
   Có, theo Luật Du lịch 2005 và Luật Đầu tư 2014, kinh doanh lưu trú du lịch là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, yêu cầu đáp ứng các điều kiện về đăng ký kinh doanh, an ninh, vệ sinh, phòng cháy chữa cháy.

2. Các loại hình cơ sở lưu trú du lịch phổ biến tại Việt Nam là gì?
   Bao gồm khách sạn, nhà nghỉ, biệt thự du lịch, căn hộ du lịch, làng du lịch, bãi cắm trại, homestay và các cơ sở lưu trú khác, mỗi loại có tiêu chuẩn và đối tượng phục vụ riêng.

3. Điều kiện chung để kinh doanh lưu trú du lịch gồm những gì?
   Phải có đăng ký kinh doanh lưu trú du lịch, đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, an toàn phòng cháy chữa cháy theo quy định pháp luật.

4. Pháp luật có bảo vệ quyền lợi khách du lịch khi sử dụng dịch vụ lưu trú không?
   Có, Luật Du lịch 2005 quy định quyền lợi khách du lịch được lựa chọn dịch vụ, được đối xử bình đẳng, được đảm bảo an toàn về tính mạng, sức khỏe và tài sản.

5. Làm thế nào để nâng cao chất lượng dịch vụ lưu trú du lịch?
   Cần đầu tư cơ sở vật chất hiện đại, đào tạo nhân lực chuyên nghiệp, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật và tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng dịch vụ.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng pháp luật và hoạt động kinh doanh lưu trú du lịch tại Việt Nam, đặc biệt tại TP. Đà Lạt.
• Pháp luật hiện hành đã tạo khung pháp lý cơ bản nhưng còn nhiều hạn chế, cần hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn phát triển ngành.
• Kinh doanh lưu trú du lịch là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, chịu sự chi phối của nhiều yếu tố kinh tế, xã hội và pháp luật.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường quản lý, đào tạo nhân lực và khuyến khích đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi khảo sát và cập nhật chính sách để hỗ trợ phát triển bền vững ngành lưu trú du lịch trong giai đoạn hội nhập quốc tế sâu rộng.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các kiến nghị, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, đào tạo để nâng cao nhận thức và năng lực thực thi pháp luật trong lĩnh vực kinh doanh lưu trú du lịch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KINH DOANH LƯU TRÚ DU LỊCH 1. Khái niệm dịch vụ du lịch và lưu trú du lịch Sự phát triển khoa học luôn gắn liền với việc xây dựng hệ thống các khái niệm. Bởi lẽ, khái niệm vừa là kết quả của tư duy khoa học vừa là phương tiện để tư duy. Vì thế, để nghiên cứu pháp luật về kinh doanh lưu trú du lịch chúng ta sẽ bắt đầu từ những khái niệm cơ bản.

Khái niệm và đặc điểm của dịch vụ du lịch Trong lịch sử nhân loại, du lịch đã được ghi nhận như một sở thích, một hoạt động nghỉ ngơi tích cực của con người. Ngày nay du lịch đã trở thành một nhu cầu không thể thiếu được trong đời sống văn hóa xã hội của các quốc gia. Về mặt kinh tế, đối với các nước đang phát triển du lịch được coi là cứu cánh để vực dậy nền kinh tế ốm yếu của quốc gia. 3 Hội đồng lữ hành và Du lịch quốc tế (World travel and Tourism Council-WTTC) đã công bố du lịch là một ngành kinh tế lớn nhất thế giới, vượt trên cả ngành sản xuất ô tô, thép, điện tử và nông nghiệp.

Ở một số quốc gia, du lịch là nguồn thu ngoại tệ quan trọng nhất trong ngoại thương.4 Chính vì vậy, du lịch hiện nay là mối quan tâm của nhiều quốc gia bởi nó đem lại một nguồn thu ngoại tệ lớn, thậm chí ở một số nước, du lịch đã trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Do vậy khái niệm về du lịch có nhiều cách hiểu rất khác nhau. Mathieson và Wall của Mỹ cho rằng "Du lịch là sự di chuyển tạm thời của người dân đến ngoài nơi ở và làm việc của họ, là những hoạt động xảy ra trong quá trình lưu lại nơi đến và các cơ sở vật chất tạo ra để đáp ứng những nhu cầu của họ".5 Với quan niệm này, cho thấy du lịch có đối tượng hướng đến đó là người du lịch và thể hiện một hoạt động đơn thuần của khách du lịch. Cũng có quan niệm cho rằng du lịch là chuyến đi của con người trong một khoảng thời gian không nhằm mục đích kiếm tiền như trong định nghĩa của Hội nghị quốc tế về thống kê du lịch ở Otawa Canada: "Du 3 Trần Đức Thanh (1998), Nhập môn khoa học du lịch, NXB Đại học quốc gia, Hà Nội, tr.

4 Nguyễn Văn Đính (chủ biên), Trần Thị Minh Hòa(2008), Giáo trình kinh tế du lịch, NXB Đại học kinh tế quốc dân, Hà Nội, tr 5. 5 Trần Đức Thanh (1998), tldd 3, tr. 6 lịch là hoạt động của con người đi tới một nơi ngoài môi trường thường xuyên (nơi ở thường xuyên của mình trong một khoảng thời gian ít hơn khoảng thời gian đã được các tổ chức du lịch quy định trước, mục đích của chuyến đi không phải là để tiến hành các hoạt động kiếm tiền trong phạm vi vùng tới thăm". 6 Ở góc độ bao quát hơn, Tổ chức Du lịch Thế giới (World Tourist Organization) cho rằng du lịch là bao gồm tất cả mọi hoạt động của những người du hành, tạm trú, trong mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc trong mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn; cũng như mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa, trong thời gian liên tục nhưng không quá một năm, ở bên ngoài môi trường sống định cư; nhưng loại trừ các du hành mà có mục đích chính là kiếm tiền.

Du lịch cũng là một dạng nghỉ ngơi năng động trong môi trường sống khác hẳn nơi định cư. 7 Đây là một định nghĩa tương đối đầy đủ và khái quát về du lịch. Tóm lại, từ những định nghĩa trên cho thấy, khái niệm du lịch trên thế giới có một nội hàm khá rộng, dùng để chỉ sự đi lại của con người tới những vùng, lãnh thổ khác ngoài nơi họ sinh sống, với bất cứ mục đích gì, chẳng hạn như tham quan, khám phá, nghỉ ngơi thư giản, thậm chí cả hành nghề, nhưng loại trừ mục đích kiếm tiền một cách trực tiếp nơi họ đặt chân đến. Ở một góc độ khác, du lịch còn được xem xét dưới khía cạnh kinh tế như đánh giá của Trường Tổng hợp kinh tế thành phố Varna, Bulgarie: "Du lịch là một hiện tượng kinh tế xã hội được lặp đi lặp lại đều đặn chính là sản xuất và trao đổi dịch vụ và hàng hóa của các đơn vị kinh tế riêng biệt, độc lập - đó là các tổ chức, các xí nghiệp với cơ sở vật chất kỹ thuật chuyên môn nhằm đảm bảo sự đi lại, lưu trú, ăn uống, nghỉ ngơi với mục đích thỏa mãn các nhu cầu về vật chất và tinh thần của những người lưu trú ngoài nơi ở thường xuyên của họ để nghỉ ngơi, chữa bệnh, giải trí (thuộc các nhu cầu về văn hóa, chính trị, kinh tế,v.) mà không có mục đích lao động kiếm lời".8 6 Nguyễn Văn Đính (chủ biên), Trần Thị Minh Hòa (2008), tldd 4.

7 Nguồn từ: http://vi.org/wiki/Du_l%E1%BB%8Bch, truy cập ngày 19/8/2015. 8 Nguyễn Văn Đính (chủ biên), Trần Thị Minh Hòa (2008), tldd 4, tr. 7 Như vậy, từ những phân tích trên đưa đến một nhìn nhận là, khái niệm du lịch còn được đánh giá ở góc độ kinh tế, đó là một ngành kinh doanh, sự trao đổi và cung cấp các dịch vụ, đáp ứng các nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng của con người trong một thời gian nhất định. Mặc dù mới hình thành và phát triển trong thời gian ngắn nhưng pháp luật du lịch Việt Nam đã có điều kiện tiếp thu những giá trị tích cực từ quan niệm du lịch của các nước trên thế giới, đồng thời từng bước hoàn thiện những quy định pháp luật nhằm thúc đẩy sự phát triển của hoạt động du lịch.

Theo điều 10 Pháp lệnh Du lịch năm 1999 thì du lịch là hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định. Với định nghĩa này thì du lịch mới dừng lại ở việc chỉ những hoạt động của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình để thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng, Khoản 1 Điều 4 Luật Du lịch 2005 đã điều chỉnh khái niệm về du lịch theo hướng cụ thể hơn, theo đó thì "Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định". Như vậy, khái niệm du lịch theo quy định của Việt Nam có phạm vi khá hẹp, với bốn mục đích chính là tham quan, tìm hiểu, giải trí và nghỉ dưỡng. Trong nền kinh tế thị trường, bên cạnh việc phát triển ngành du lịch thì cũng kéo theo các loại hình dịch vụ liên quan.

Theo định nghĩa của ISO 9001:1991 dịch vụ là kết quả mang lại nhờ các hoạt động tương tác giữa người cung cấp và khách hàng, cũng như nhờ các hoạt động của người cung cấp để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. 9 Dịch vụ có thể được tiến hành nhưng không gắn liền với sản phẩm vật chất.10 Như vậy, có thể hiểu các hoạt động dịch vụ bổ trợ du lịch bao gồm các hình thức sau: Thứ nhất, dịch vụ lữ hành, 9 Nguyễn Văn Đính (chủ biên), Trần Thị Minh Hòa (2008), tldd 4, tr. 10 Nguyễn Văn Đính (chủ biên), Trần Thị Minh Hòa (2008), tldd 4, tr. 8 Dịch vụ lữ hành gồm các hoạt động chính như: “Làm nhiệm vụ giao dịch kí kết với các tổ chức kinh doanh du lịch trong nước, nước ngoài để xây dựng và thực hiện các chương trình du lịch đã bán cho khách du lịch”.11 Trong đó tồn tại song song hai hoạt động phổ biến sau: + Kinh doanh lữ hành (Tour Operators Business) là việc thực hiện các hoạt động nghiên cứu thị trường, thành lập các chương trình du lịch trọn gói, hay từng phần; Quảng cáo và bán các chương trình này trực tiếp hay gián tiếp qua các trung gian hoặc văn phòng đại diện, tổ chức thực hiện chương trình và hướng dẫn du lịch.

+ Kinh doanh đại lý lữ hành(Travel Sub-agency Business) là việc thực hiện các dịch vụ đưa đón, đăng ký nơi lưu trú, vận chuyển, hướng dẫn tham quan, bán các chương trình du lịch của các doanh nghiệp lữ hành, cung cấp thông tin du lịch và tư vấn du lịch nhằm hưởng hoa hồng. Thứ hai, dịch vụ lưu trú du lịch, Kinh doanh lưu trú du lịch là hoạt động kinh doanh dịch vụ lưu trú của khách du lịch. Dịch vụ này được thực hiện tại các cơ sở lưu trú du lịch, gồm: Khách sạn; Làng du lịch; Biệt thự du lịch; Căn hộ du lịch; Bãi cắm trại du lịch; Nhà nghỉ du lịch; Nhà ở có phòng cho khách thuê; và các cơ sở lưu trú du lịch khác. Thứ ba, kinh doanh vận chuyển khách du lịch (Transportation), Kinh doanh vận chuyển khách du lịch là việc cung cấp dịch vụ vận chuyển cho khách du lịch theo tuyến du lịch và tại các khu du lịch, điểm du lịch, đô thị du lịch.

Đặc trưng nổi bật của hoạt động du lịch là sự dịch chuyển của con người từ nơi này đến nơi khác ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ, với một khoảng cách xa. Do vậy khi đề cập đến hoạt động du lịch nói chung, đến hoạt động kinh doanh du lịch nói riêng, không thể không đề cập đến hoạt động kinh doanh vận chuyển. Để phục vụ cho hoạt động kinh doanh này có nhiều phương tiện vận chuyển khác nhau như: Ô tô, tàu hỏa, tàu thủy, máy bay… Thực tế cho thấy ít có doanh nghiệp du lịch (trừ một số tập đoàn du lịch trên thế giới) có thể đảm nhiệm toàn bộ việc vận chuyển khách du lịch từ 11 Nguyễn Văn Đính (chủ biên), Trần Thị Minh Hòa (2008), tldd 4, tr. 9 nơi cư trú của họ đến điểm du lịch.

Phần lớn trong các trường hợp khách du lịch sử dụng dịch vụ vận chuyển của các phương tiện giao thông đại chúng hoặc của các công ty chuyên kinh doanh dịch vụ vận chuyển. Đây cũng là một loại hình kinh doanh có điều kiện.12 Thứ tư, dịch vụ phát triển khu du lịch, Kinh doanh phát triển khu du lịch, điểm du lịch bao gồm đầu tư bảo tồn, nâng cấp tài nguyên du lịch đã có, đưa các tài nguyên du lịch tiềm năng vào khai thác, phát triển khu du lịch, điểm du lịch mới; kinh doanh kết cấu hạ tầng du lịch, cơ sở vật chất- kỹ thuật du lịch. Chủ thể kinh doanh phát triển khu du lịch, điểm du lịch phải xây dựng dự án phù hợp với phát triển du lịch, trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.