Đề Tài Nghiên Cứu Pháp Luật Về Phòng Chống Rửa Tiền Trong Ngành Ngân Hàng Việt Nam

Bài viết phân tích thực thi pháp luật về phòng chống rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam, nêu rõ thách thức và giải pháp.

• Tác giả: ThS. Đỗ Thị Minh Phượng
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Nghiên Cứu Pháp Luật Phòng Chống Rửa Tiền Trong Ngành Ngân Hàng Việt Nam
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG, CHỐNG RỬA TIỀN VÀ PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG RỬA TIỀN TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG
• 1.1. Những vấn đề lý luận về phòng, chống rửa tiền
• 1.1.1. Khái niệm rửa tiền
• 1.1.1.1. Định nghĩa và đặc điểm của rửa tiền
• 1.2. Đánh giá tình hình thực thi pháp luật về phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng ở Việt Nam
• 1.3. Phương hướng và các giải pháp hoàn thiện pháp luật về thực thi pháp luật về phòng chống rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ TÌNH HÌNH THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG RỬA TIỀN TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THỰC THI PHÁP LUẬT PCRT TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Pháp Luật Phòng Chống Rửa Tiền

Rửa tiền là một hành vi nguy hiểm, gây thiệt hại cho nền kinh tế và xáo trộn trật tự xã hội, đồng thời là một vấn đề xuyên biên giới mang tính toàn cầu. Thông qua hành vi rửa tiền, các nguồn tiền phi pháp được lưu chuyển vào thị trường hợp pháp, gây biến động cung cầu tiền tệ, bất ổn định lãi suất và tỷ giá hối đoái, làm mất hiệu lực của chính sách tiền tệ. Rửa tiền nhằm hợp pháp hóa nguồn gốc tài sản do phạm tội mà có, che giấu nguồn gốc và biến thành tiền sạch. Hậu quả tiêu cực bao gồm phá vỡ sự ổn định kinh tế, gây bất ổn thị trường tài chính, tác động tiêu cực đến đầu tư và làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế. Các tổ chức tài chính có thể bị thao túng bởi các băng nhóm tội phạm. FATF định nghĩa rửa tiền là hoạt động hợp thức hóa tiền có nguồn gốc từ hành vi phạm tội.

1.1. Định Nghĩa Chi Tiết Về Hành Vi Rửa Tiền Hiện Nay

Có nhiều định nghĩa khác nhau về rửa tiền. Công ước Vienna 1988 và Công ước Palermo 2000 của Liên hợp quốc định nghĩa rửa tiền là các hoạt động chuyển hoán hoặc chuyển nhượng tài sản khi biết tài sản đó có nguồn gốc từ các hành vi phạm tội. Tại Việt Nam, Khoản 1 Điều 4 Luật PCRT định nghĩa rửa tiền là hành vi của tổ chức, cá nhân nhằm hợp pháp hóa nguồn gốc của tài sản do phạm tội mà có, bao gồm các hành vi được quy định trong BLHS, trợ giúp trốn tránh trách nhiệm pháp lý và chiếm hữu tài sản biết rõ là do phạm tội mà có. Với cách hiểu khái quát nhất, rửa tiền là hành vi hợp pháp hóa nguồn gốc tài sản do phạm tội mà có. Hành vi này thường tập trung vào các giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc liên quan đến tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp.

1.2. Các Giai Đoạn Quan Trọng Trong Quy Trình Rửa Tiền

Quá trình rửa tiền thường trải qua ba giai đoạn chính. Đầu tiên là giai đoạn phân phối/sắp xếp (placement), khi tiền có được từ hành vi phạm tội được đưa vào lưu thông trong hệ thống tài chính. Đây là giai đoạn khó khăn nhất vì tài sản từ hành vi phạm tội chịu sự theo dõi gắt gao. Thứ hai là giai đoạn dàn trải/phân tán (layering), khi tội phạm thực hiện các giao dịch như chuyển tiền đến các tài khoản ngân hàng nội địa, chuyển tiền ra nước ngoài, đầu tư dự án, xây dựng, chứng khoán, mua bán bất động sản. Cuối cùng là giai đoạn hợp nhất (integration), khi tiền đã được làm sạch được đưa trở lại nền kinh tế thông qua các khoản đầu tư hợp pháp, tạo ra vẻ ngoài hợp pháp cho số tiền này.

II. Các Vấn Đề Cấp Bách Trong Phòng Chống Rửa Tiền Ngân Hàng

Hoạt động rửa tiền có thể được thực hiện qua nhiều công đoạn, với các thủ đoạn khác nhau, tạo thành một chu trình. Mỗi hành vi cụ thể trong chu trình này là một phần cần thiết của hoạt động rửa tiền nói chung và đều là hành vi nguy hiểm cho xã hội. Trong giai đoạn hợp nhất (integration), số tiền đã qua các giai đoạn trên sẽ được đưa trở lại nền kinh tế thông qua các khoản đầu tư, mua bán tài sản hoặc các hoạt động kinh doanh hợp pháp khác. Mục đích cuối cùng của việc rửa tiền là tạo ra một vỏ bọc hợp pháp cho các khoản tiền bất hợp pháp, cho phép tội phạm sử dụng chúng một cách tự do mà không bị nghi ngờ.

2.1. Thực Trạng Rủi Ro Rửa Tiền Trong Lĩnh Vực Ngân Hàng Việt Nam

Theo báo cáo đánh giá rủi ro quốc gia của Việt Nam, các cơ quan thực thi pháp luật đánh giá nguy cơ rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng ở mức cao, chiếm gần 90% tổng số báo cáo giao dịch đáng ngờ (STR) gửi đến Cục Phòng chống rửa tiền. Điều này cho thấy so với các lĩnh vực khác trong nền kinh tế, khả năng tội phạm lựa chọn hệ thống ngân hàng để hợp thức hóa các khoản thu bất chính là cao hơn. Nguy cơ rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng có thể liên quan chủ yếu đến việc rửa tiền có nguồn gốc từ tội phạm tham ô tài sản, đánh bạc và trốn thuế. Tội phạm thường sử dụng tài khoản ngân hàng dưới tên người khác để nhận và chuyển các khoản tiền có nguồn gốc bất hợp pháp.

2.2. Những Thách Thức Trong Việc Phát Hiện Và Ngăn Chặn Rửa Tiền

Việc phát hiện và ngăn chặn rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng đối mặt với nhiều thách thức. Tội phạm sử dụng các phương thức tinh vi để che giấu nguồn gốc của tiền, như sử dụng nhiều tài khoản, chuyển tiền qua nhiều quốc gia, và đầu tư vào các tài sản phức tạp. Các quy định pháp luật về phòng chống rửa tiền cần phải được cập nhật và hoàn thiện để đáp ứng với các phương thức rửa tiền mới. Cần tăng cường hợp tác giữa các cơ quan chức năng và các ngân hàng để chia sẻ thông tin và nâng cao hiệu quả phòng chống rửa tiền. Nâng cao nhận thức của nhân viên ngân hàng về các dấu hiệu của rửa tiền và đào tạo họ về các quy trình phòng chống rửa tiền là rất quan trọng.

III. Pháp Luật Phòng Chống Rửa Tiền Ngân Hàng Việt Nam

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác phòng chống rửa tiền, ngày 18 tháng 6 năm 2012 Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật phòng, chống rửa tiền, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2013. Cùng với các Nghị định, Thông tư hướng dẫn, các văn bản pháp quy này đã bước đầu tạo dựng nên hành lang pháp lý nghiêm ngặt, đảm bảo cho công tác phòng, chống rửa tiền ở Việt Nam. Pháp luật về phòng, chống rửa tiền tại Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu và triển khai bước đầu vì vậy vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Trong thực tiễn triển khai, rất nhiều vướng mắc chưa được giải quyết, đặc biệt công tác phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng mới chỉ được chú ý trong vài năm gần đây và thiếu rất nhiều công cụ, hệ thống thực thi cũng như nguồn lực cần thiết.

3.1. Khung Pháp Lý Hiện Hành Về PCRT Trong Ngân Hàng

Khung pháp lý về phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng ở Việt Nam bao gồm Luật Phòng, chống rửa tiền, Bộ luật Hình sự và các văn bản hướng dẫn thi hành. Luật Phòng, chống rửa tiền quy định về các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi rửa tiền. Bộ luật Hình sự quy định về tội rửa tiền và các hình phạt áp dụng cho hành vi này. Các văn bản hướng dẫn thi hành bao gồm các Nghị định, Thông tư của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, hướng dẫn chi tiết về các quy trình và thủ tục phòng chống rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng.

3.2. Đánh Giá Tính Hiệu Quả Của Các Quy Định PCRT Hiện Nay

Mặc dù đã có khung pháp lý về phòng, chống rửa tiền, nhưng việc thực thi các quy định này còn gặp nhiều khó khăn và thách thức. Các quy định pháp luật cần phải được cập nhật và hoàn thiện để đáp ứng với các phương thức rửa tiền mới. Cần tăng cường giám sát và kiểm tra việc tuân thủ các quy định phòng chống rửa tiền của các ngân hàng. Cần nâng cao nhận thức và năng lực của các cơ quan chức năng và các ngân hàng về phòng chống rửa tiền. Cần tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng chống rửa tiền.

IV. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Phòng Chống Rửa Tiền Ngân Hàng

Để nâng cao hiệu quả phòng chống rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Cần hoàn thiện quy định pháp luật PCRT trong lĩnh vực ngân hàng ở Việt Nam. Đối với cơ quan quản lý Nhà nước cần tăng cường vai trò quản lý và điều phối công tác phòng chống rửa tiền. Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần tăng cường giám sát và kiểm tra việc tuân thủ các quy định phòng chống rửa tiền của các ngân hàng. Đối với Hiệp hội ngân hàng cần phối hợp với các ngân hàng để nâng cao nhận thức và năng lực về phòng chống rửa tiền. Đối với các ngân hàng thương mại cần tăng cường các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn rửa tiền.

4.1. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Trong Phòng Chống Rửa Tiền

Hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong phòng chống rửa tiền, vì hoạt động rửa tiền thường có tính xuyên quốc gia. Việt Nam cần tăng cường hợp tác với các quốc gia khác và các tổ chức quốc tế như FATF để chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và nâng cao năng lực phòng chống rửa tiền. Cần tham gia vào các diễn đàn quốc tế về phòng chống rửa tiền và thực hiện các cam kết quốc tế. Cần tăng cường trao đổi thông tin với các cơ quan chức năng của các quốc gia khác về các giao dịch đáng ngờ và các hoạt động rửa tiền.

4.2. Nâng Cao Nhận Thức Về Phòng Chống Rửa Tiền Trong Xã Hội

Nâng cao nhận thức về phòng chống rửa tiền trong xã hội là rất quan trọng để tạo ra một môi trường không dung thứ cho hoạt động rửa tiền. Cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục về phòng chống rửa tiền cho các tổ chức, cá nhân và cộng đồng. Cần khuyến khích các tổ chức, cá nhân báo cáo các giao dịch đáng ngờ cho cơ quan chức năng. Cần xây dựng một văn hóa tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh trong xã hội.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Các Giải Pháp Phòng Chống Rửa Tiền

Việc phòng chống rửa tiền không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan nhà nước mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Các tổ chức tín dụng cần xây dựng và triển khai các chương trình phòng chống rửa tiền hiệu quả, bao gồm việc xác định khách hàng, theo dõi giao dịch và báo cáo các giao dịch đáng ngờ. Các doanh nghiệp cần tuân thủ các quy định về phòng chống rửa tiền và báo cáo các giao dịch bất thường. Các cá nhân cần nâng cao nhận thức về phòng chống rửa tiền và báo cáo các hành vi nghi ngờ cho cơ quan chức năng.

5.1. Áp Dụng Công Nghệ Trong Phát Hiện Giao Dịch Đáng Ngờ

Ứng dụng công nghệ thông tin có thể giúp nâng cao hiệu quả phát hiện giao dịch đáng ngờ. Các ngân hàng có thể sử dụng các phần mềm phân tích dữ liệu để xác định các giao dịch có dấu hiệu rửa tiền. Các cơ quan chức năng có thể sử dụng các hệ thống theo dõi giao dịch điện tử để phát hiện các hoạt động rửa tiền xuyên quốc gia. Cần đầu tư vào công nghệ thông tin và đào tạo nhân lực để sử dụng hiệu quả các công cụ này.

5.2. Tăng Cường Kiểm Soát Giao Dịch Tiền Mặt Và Chuyển Tiền

Kiểm soát giao dịch tiền mặt và chuyển tiền là một biện pháp quan trọng để phòng chống rửa tiền. Cần hạn chế sử dụng tiền mặt trong các giao dịch lớn. Cần tăng cường kiểm tra nguồn gốc của tiền mặt và các giao dịch chuyển tiền. Cần áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ đối với các giao dịch chuyển tiền quốc tế.

VI. Kết Luận Về Nghiên Cứu Phòng Chống Rửa Tiền Ngân Hàng

Nghiên cứu về phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam cho thấy đây là một vấn đề phức tạp và đầy thách thức, đòi hỏi sự nỗ lực của toàn xã hội. Các giải pháp được đề xuất trong nghiên cứu này, nếu được triển khai một cách đồng bộ và hiệu quả, có thể giúp nâng cao hiệu quả phòng chống rửa tiền, góp phần bảo vệ sự an toàn và ổn định của hệ thống tài chính Việt Nam. Hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi là những bước quan trọng để đối phó với vấn nạn rửa tiền.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Phòng Chống Rửa Tiền Trong Tương Lai

Phòng chống rửa tiền ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển của công nghệ. Các phương thức rửa tiền ngày càng tinh vi và khó phát hiện hơn. Các quốc gia cần phải tăng cường hợp tác quốc tế và đầu tư vào công nghệ để đối phó với các thách thức này. Phòng chống rửa tiền không chỉ giúp bảo vệ hệ thống tài chính mà còn góp phần ngăn chặn tội phạm và bảo vệ an ninh quốc gia.

6.2. Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Phòng Chống Rửa Tiền

Có nhiều hướng nghiên cứu tiếp theo về phòng chống rửa tiền. Nghiên cứu về các phương thức rửa tiền mới và các biện pháp đối phó. Nghiên cứu về hiệu quả của các chính sách và quy định về phòng chống rửa tiền. Nghiên cứu về tác động của rửa tiền đến kinh tế và xã hội. Nghiên cứu về vai trò của công nghệ trong phòng chống rửa tiền. Các nghiên cứu này sẽ giúp cung cấp thông tin và kiến thức để nâng cao hiệu quả phòng chống rửa tiền.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG, CHỐNG RỬA TIỀN VÀ PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG RỬA TIỀN TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG 1. Những vấn đề lý luận về phòng, chống rửa tiền 1. Khái niệm rửa tiền 1. Định nghĩa và đặc điểm của rửa tiền Rửa tiền (Money laundering) đã được chứng minh là hành vi nguy hiểm, không chỉ gây thiệt hại cho nền kinh tế mà còn gây xáo trộn trật tự xã hội trong phạm vi quốc gia mà còn là một trong những vấn đề nghiêm trọng xuyên biên giới, mang tính toàn cầu.

Thông qua hành vi rửa tiền, các nguồn tiền phi pháp trong thế giới ngầm được lưu chuyển dần ra thị trường hợp pháp, từ đó dẫn đến những biến động trong cung cầu tiền tệ, bất ổn định lãi suất, tỷ giá hối đoái từ đó sẽ làm mất đi hiệu lực của chính sách tiền tệ trong nước, gây ra nhiều khó khăn trong công tác điều hành kinh tế vĩ mô của Nhà nước. Với nhiều thủ đoạn tinh vi và hình thức phức tạp, hành vi rửa tiền nhằm hợp pháp hóa nguồn gốc của các tài sản do phạm tội mà có để che giấu nguồn gốc và “biến hóa” thành tiền sạch hay tài sản hợp pháp. Các hậu quả tiêu cực mà hành vi rửa tiền mang lại có thể kể đến là: i) phá vỡ sự ổn định, tiềm ẩn nhiều hậu quả nghiêm trọng cho cả nền kinh tế; ii) gây bất ổn thị trường tài chính – tiền tệ; iii) tác động tiêu cực đến xu hướng đầu tư với rủi ro cao, làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế; iv) hệ thống tổ chức tài chính, thậm chí có thể bị thao túng bởi các băng nhóm tội phạm (Tạp chí Tài chính, 2019). Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về rửa tiền trên thế giới: Với cách tiếp cận khái quát về hành vi rửa tiền, Cơ quan đặc nhiệm tài chính quốc tế FATF định nghĩa: “Rửa tiền là toàn bộ những hoạt động được tiến hành nhằm cố ý hợp thức hóa những khoản tiền, tài sản có nguồn gốc từ các hành vi phạm tội”.

Bằng cách chi tiết các dạng hành vi rửa tiền, Công ước Vienna 1988 và Công ước Palermo 2000 của Liên hợp quốc định nghĩa: “Rửa tiền là các hoạt động chuyển hoán hoặc chuyển nhượng tài sản khi: Biết tài sản đó có nguồn gốc từ các hành vi phạm tội; Tham gia vào hành vi nhằm mục đích giấu giếm hoặc che đậy nguồn gốc phi pháp của tài sản; Tiếp tay cho bất kỳ cá nhân nào tham gia vào hành vi này; Giấu giếm hoặc che đậy bản chất thực, nguồn gốc, địa điểm, việc định đoạt, sự chuyển dịch, các quyền liên quan đến tài sản hoặc quyền sở hữu tài sản khi biết rằng tài sản đó có được từ hành 12 vi phạm tội; Có được, chiếm hữu hoặc sử dụng tài sản khi tại thời điểm tiếp nhận nó đã biết rằng tài sản này có được từ hành vi phạm tội”. Kết hợp cả hai cách thức định nghĩa trên, Ở Việt Nam, Khoản 1 Điều 4 Luật PCRT đưa ra định nghĩa: “Rửa tiền là hành vi của tổ chức, cá nhân nhằm hợp pháp hóa nguồn gốc của tài sản do phạm tội mà có, bao gồm: (i) Hành vi được quy định trong Bộ luật hình sự (BLHS) ; (ii) Trợ giúp cho tổ chức, cá nhân có liên quan đến tội phạm nhằm trốn tránh trách nhiệm pháp lý bằng việc hợp pháp hóa nguồn gốc tài sản do phạm tội mà có; (iii) Chiếm hữu tài sản nếu tại thời điểm nhận tài sản đã biết rõ tài sản đó do phạm tội mà có, nhằm hợp pháp hóa nguồn gốc tài sản”. Như vậy, với cách hiểu khái quát nhất, có thể định nghĩa hành vi rửa tiền: là hành vi của tổ chức, cá nhân nhằm hợp pháp hóa nguồn gốc của tài sản do phạm tội mà có. Hành vi rửa tiền thường tập trung vào các giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc giao dịch khác liên quan đến tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản đó; sử dụng tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động khác; che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất thật sự, vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản biết rõ là do phạm tội mà có hoặc cản trở việc xác minh các thông tin đó; thực hiện một trong các hành vi trên đối với tiền, tài sản biết rõ là có được từ việc chuyển dịch, chuyển nhượng, chuyển đổi tiền, tài sản do phạm tội mà có (Trần Xuân Huệ, 2016, Tr.

Xuất phát từ định nghĩa hành vi rửa tiền, có thể rút ra hai đặc điểm lớn của hành vi rửa tiền là: Thứ nhất, rửa tiền mang tính phái sinh: Rửa tiền luôn đi kèm với những hoạt động phạm tội trước đó, có thuộc tính tự nhiên vào tội phạm nguồn. Có thể nói rằng nếu không có tội phạm nguồn thì cũng không có hành vi rửa tiền. Rửa tiền chính là kết quả tất yếu của những hoạt động phạm tội xảy ra trước đó với mong muốn xóa sạch dấu vết bất hợp pháp của những đồng tiền “bẩn”. Thứ hai, rửa tiền mang tính quốc tế: Thể hiện ở hai khía cạnh: một là quá trình rửa tiền từ khi bắt đầu đến khi kết thúc có thể liên quan đến nhiều quốc gia và hai là phải có được sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia thì hành vi rửa tiền mới có thể bị bài trừ.

Trên thực tế, hoạt động rửa tiền có thể dựa vào nhiều cách thức khác nhau mà cách thức chủ yếu được áp dụng là chuyển một lượng lớn tiền ra nước ngoài bằng con 13 đường hợp pháp hay phi pháp sau đó hợp pháp hóa khoản tiền đó bằng nhiều cách như gửi tiền đó vào hệ thống tài chính, đầu tư chứng khoán, đầu tư bất động sản… sau đó thu ngược số tiền đó quay về quốc gia ban đầu hoặc khắp thế giới nhằm thực hiện mục đích của người tội phạm. Các giai đoạn của rửa tiền Mục đích của rửa tiền chuyển nhằm chuyển đổi tài sản hoặc hoa lợi, lợi tức được tạo ra từ những khoản bất chính, tham nhũng, biến chúng thành những tài sản được xem là “hợp pháp” (Tài sản được chuyển hóa từ thu nhập bất hợp pháp) khiến cho các cơ quan có thẩm quyền không thể truy ra nguồn gốc số tài sản đó. Nói cách khác, rửa tiền là hoạt động chính của kinh tế ngầm, bao gồm một tập hợp những hành động nhằm che giấu nguồn gốc đồng tiền có được nhờ buôn lậu, buôn bán ma tuý, tham nhũng.và chuyển thành những khoản tiền hợp pháp. Rửa tiền cũng được xem là hành vi của cá nhân hay tổ chức hợp pháp hóa các khoản tiền hay tài sản có được từ hành vi phạm tội.

Bằng những thủ đoạn tinh vi, tội phạm tìm cách biến hóa tiền, tài sản bất hợp pháp có được từ các hành vi phạm tội (black money: tiền bẩn là số tiền nhận được từ những hoạt động phi pháp) thành những đồng tiền hợp pháp có nguồn gốc sạch sẽ để sử dụng. Bằng các hoạt động phi pháp, tội phạm có thể kiếm được một số tiền khổng lồ nhưng không thể đưa chúng vào hệ thống ngân hàng qua giao dịch thông thường vì có thể bị phát hiện bởi các cơ quan có thẩm quyền. Vì vậy số tiền "bẩn" này cần phải được "rửa" sạch. Theo cách nói ẩn dụ, “rửa tiền” là "làm sạch đồng tiền" phù hợp theo luật pháp, là hoạt động giao dịch tài chính đặc biệt để giấu tên, nguồn và nơi đến của đồng tiền.

Số tiền này thường được sử dụng dưới những hình thức tích lũy tài sản, như: mua bán bất động sản, đầu tư chứng khoán, đầu tư dự án, công trình, tiết kiệm. Hoạt động rửa tiền có thể được thực hiện qua nhiều công đoạn, với các thủ đoạn khác nhau, tạo thành một chu trình. Mỗi hành vi cụ thể trong chu trình này là một phần cần thiết của hoạt động rửa tiền nói chung và đều là hành vi nguy hiểm cho xã hội. Thông thường, quá trình rửa tiền được nhận diện/tiến hành theo một quá trình gồm 3 giai đoạn sau đây: Thứ nhất, giai đoạn phân phối/sắp xếp (placement): Các khoản tiền có được từ hành vi phạm tội được đưa vào lưu thông trong hệ thống tài chính (gọi tắt là “gài đặt”, “gửi tiền”).

Đây là giai đoạn đầu tiên để đưa “tiền bẩn” vào sử dụng trong hệ thống kinh tế và cũng là giai đoạn khó khăn nhất bởi lẽ tài sản/ tiền từ hành vi phạm tội chịu sự 14 theo dõi gắt gao của các cơ quan Nhà nước và những rào cản từ các quy định của các tổ chức nhằm phát hiện và theo dõi những giao dịch đáng ngờ rất chặt chẽ. Các tội phạm rửa tiền (cá nhân, tổ chức) tìm cách đưa tiền bẩn vào hệ thống tài chính; thực hiện đầu tư phân tán bằng cách chia các khoản “tiền bẩn” thành nhiều khoản tiền nhỏ dưới mức quy định để hợp thức hóa tiền bẩn. Những hình thức được chúng sử dụng phổ biến, như: chia nhỏ tiền gửi vào ngân hàng nhiều lần để lượng tiền mỗi lần giao dịch đủ nhỏ, không phải khai báo; mua hàng xa xỉ đắt tiền; chuyển tiền ra nước ngoài qua các kênh chợ đen… Thứ hai, giai đoạn dàn trải/phân tán (layering): Sau khi đưa tiền vào hệ thống tài chính thành công, tội phạm sẽ tiến hành các giao dịch, như: chuyển tiền đến các tài khoản ngân hàng nội địa; chuyển tiền ra nước ngoài; đầu tư dự án, xây dựng, chứng khoán, mua bán bất động sản,…Thông qua các tổ chức tài chính, các khoản tiền sẽ được giao dịch qua lại giữa các tài khoản ngân hàng, các quốc gia, đầu tư dự án, thương mại hàng hóa, dịch vụ,…Quá trình tích tụ và quay vòng các khoản tiền sau khi đã thâm nhập hệ thống tài chính, gọi tắt là “chuyển dịch”, “sắp xếp”. Đây là quy trình tạo ra một chuỗi các giao dịch phức tạp và khó lần dấu vết nhằm mục đích che đậy các nguồn tiền từ các hoạt động phi pháp và làm cho chúng ngày càng xa nguồn gốc ban đầu.

Trong giai đoạn này, bằng việc sử dụng các giao dịch giữa các tổ chức tài chính kết hợp với hàng loạt các hoạt động thương mại, tài chính, tiền được lưu chuyển liên tục và nhiều lần giữa các tổ chức tài chính nhằm che giấu nguồn gốc ban đầu và cắt đứt mối liên hệ với tổ chức tội phạm. Thứ ba, giai đoạn hội nhập/quy tụ (integration): Các khoản tiền chính thức nhập vào nền kinh tế hợp pháp và có thể sử dụng cho các mục đích đầu tư hợp pháp (gọi tắt là “hoà nhập”).