Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu đặc điểm phân bố nấm gây hại công trình kiến trúc ở Huế và Hội An

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu đặc điểm phân bố của các chủng nấm gây hại công trình kiến trúc ở một số lăng tẩm đại, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Thị Tuyết Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thu Hà
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Sinh thái học
• Đề tài: Nghiên cứu phân bố nấm gây hại công trình kiến trúc tại Huế và Hội An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. GIỚI THIỆU VỀ LỊCH SỬ HÌNH THÀNH, ĐẶC ĐIỂM KIẾN TRÚC LĂNG TẨM, ĐẠI NỘI TẠI HUẾ VÀ KHU PHỐ CỔ HỘI AN QUẢNG NAM
• 1.1.1. Lịch sử hình thành và đặc điểm kiến trúc ở một số lăng tẩm, Đại Nội tại Huế
• 1.1.2. Lịch sử hình thành và đặc điểm kiến trúc của khu phố cổ Hội An - Quảng Nam
• 1.2. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM VỀ NẤM PHÁ HOẠI GỖ
• 1.2.1. Sự phân bố của nấm phá hoại gỗ
• 1.2.2. Đặc điểm hình thái và cấu tạo của nấm phá hoại gỗ
• 1.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của nấm gây hại gỗ
• 1.2.4. Sự phá hoại gỗ của nấm
• 1.3. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NẤM GÂY HẠI CÁC CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
• 1.3.1. Những nghiên cứu trên thế giới
• 1.3.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.4. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đặc điểm tự nhiên ở thành phố Huế
• 1.4.2. Đặc điểm tự nhiên ở khu phố cổ Hội An - Quảng Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.2. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Phương pháp khảo sát thực địa
• 2.3.2. Phương pháp thu mẫu ngoài thực địa
• 2.3.3. Phương pháp nghiên cứu trong phòng thí nghiệm
• 2.3.4. Phương pháp xác định mức độ gây hại của nấm
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ BIỆN LUẬN
• 3.1. THÀNH PHẦN NẤM GÂY HẠI CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC GỖ Ở MỘT SỐ LĂNG TẨM, ĐẠI NỘI TẠI HUẾ VÀ KHU PHỐ CỔ HỘI AN - QUẢNG NAM
• 3.1.1. Thành phần loài nấm mục gây hại công trình kiến trúc gỗ ở một số lăng tẩm, Đại Nội tại Huế và khu phố cổ Hội An - Quảng Nam
• 3.1.2. Thành phần nấm mốc gây hại công trình kiến trúc ở một số lăng tẩm tại Huế và khu phố cổ Hội An - Quảng Nam
• 3.2. ĐẶC ĐIỂM XUẤT HIỆN CỦA CÁC LOÀI NẤM MỤC GÂY HẠI CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC Ở MỘT SỐ LĂNG TẨM, ĐẠI NỘI TẠI HUẾ VÀ KHU PHỐ CỔ HỘI AN - QUẢNG NAM
• 3.2.1. Đặc điểm xuất hiện của các loài nấm mục gây hại công trình kiến trúc ở một số lăng tẩm, Đại Nội tại Huế và khu phố cổ Hội An theo vị trí cơ chất gỗ
• 3.2.2. Đặc điểm xuất hiện của các loài nấm mục gây hại công trình kiến trúc ở một số lăng tẩm, Đại Nội tại Huế và khu phố cổ Hội An theo thời gian (tháng)
• 3.3. ĐẶC ĐIỂM PHÂN BỐ VÀ ĐỘNG THÁI PHÁT TRIỂN CỦA CÁC CHỦNG NẤM MỐC GÂY HẠI CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC Ở MỘT SỐ LĂNG TẨM TẠI HUẾ VÀ KHU PHỐ CỔ HỘI AN - QUẢNG NAM
• 3.3.1. Đặc điểm phân bố của chủng nấm mốc gây hại công trình kiến trúc ở một số lăng tẩm tại Huế và khu phố cổ Hội An - QN
• 3.3.2. Động thái phát triển của các chủng nấm mốc gây hại phổ biến trên các công trình kiến trúc ở một số lăng tẩm tại Huế và khu phố cổ Hội An - QN
• 3.4. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA MỘT SỐ CHỦNG NẤM GÂY HẠI CHÍNH, PHỔ BIẾN TRÊN CÁC CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC Ở MỘT SỐ LĂNG TẨM, ĐẠI NỘI TẠI HUẾ VÀ KHU PHỐ CỔ HỘI AN - QUẢNG NAM
• 3.4.1. Xác định khả năng sinh enzim xenlulaza ngoài bào của các loài nấm mục xuất hiện phổ biến và gây hại chính trên các công trình kiến trúc ở lăng tẩm, Đại Nội và khu phố cổ Hội An
• 3.4.2. Xác định khả năng sinh enzim xenlulaza ngoại bào của các chủng nấm mốc xuất hiện phổ biến và gây hại chính trên công trình kiến trúc ở lăng tẩm, Đại Nội tại Huế và khu phố cổ Hội An
• 3.4.3. Đặc điểm sinh lý, sinh hóa của các chủng nấm gây hại chính, phổ biến trên công trình kiến trúc ở một số lăng tẩm, Đại Nội tại Huế và khu phố cổ Hội An - QN
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu nấm gây hại công trình kiến trúc tại Huế và Hội An

Nghiên cứu về nấm gây hại công trình kiến trúc tại Huế và Hội An là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh bảo tồn di sản văn hóa. Các công trình kiến trúc tại hai địa điểm này không chỉ mang giá trị lịch sử mà còn là biểu tượng văn hóa của Việt Nam. Tuy nhiên, sự phát triển của nấm mốc và nấm mục đang đe dọa đến tính toàn vẹn của các di sản này. Việc hiểu rõ về sự phân bố và tác động của các loại nấm này là cần thiết để đưa ra các biện pháp bảo tồn hiệu quả.

1.1. Đặc điểm kiến trúc của Huế và Hội An

Huế và Hội An đều có những đặc điểm kiến trúc độc đáo, phản ánh văn hóa và lịch sử của từng vùng. Kiến trúc Huế nổi bật với các lăng tẩm, cung điện, trong khi Hội An lại thu hút với các ngôi nhà cổ và phố cổ. Những đặc điểm này tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của nấm gây hại.

1.2. Tình hình nấm gây hại tại các công trình kiến trúc

Nấm gây hại như nấm mục và nấm mốc đã được ghi nhận tại nhiều công trình kiến trúc ở Huế và Hội An. Sự phát triển của chúng không chỉ làm giảm giá trị thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng đến cấu trúc của các công trình. Việc nghiên cứu tình hình này giúp xác định mức độ thiệt hại và tìm ra giải pháp khắc phục.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu nấm gây hại

Nghiên cứu về nấm gây hại công trình kiến trúc tại Huế và Hội An gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là việc thiếu thông tin về các loại nấm và mức độ gây hại của chúng. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xây dựng các biện pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả.

2.1. Thiếu dữ liệu về nấm gây hại

Nhiều nghiên cứu trước đây chưa cung cấp đầy đủ thông tin về các loại nấm gây hại và sự phân bố của chúng. Việc thiếu dữ liệu này làm cho việc đánh giá mức độ thiệt hại trở nên khó khăn.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng biện pháp phòng ngừa

Các biện pháp phòng ngừa hiện tại chưa được áp dụng đồng bộ và hiệu quả. Việc thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý và các chuyên gia trong lĩnh vực này cũng là một thách thức lớn.

III. Phương pháp nghiên cứu nấm gây hại công trình kiến trúc

Để nghiên cứu về nấm gây hại, các phương pháp khảo sát thực địa và thu mẫu được áp dụng. Những phương pháp này giúp xác định thành phần và mức độ gây hại của các loại nấm tại các công trình kiến trúc ở Huế và Hội An.

3.1. Phương pháp khảo sát thực địa

Khảo sát thực địa là bước đầu tiên trong nghiên cứu, giúp thu thập thông tin về sự hiện diện của nấm gây hại. Các mẫu nấm được lấy từ các vị trí khác nhau trên công trình kiến trúc.

3.2. Phương pháp phân lập và xác định nấm

Sau khi thu mẫu, các mẫu nấm sẽ được phân lập và xác định loại. Phương pháp này giúp xác định chính xác các chủng nấm gây hại và mức độ ảnh hưởng của chúng đến công trình.

IV. Kết quả nghiên cứu về nấm gây hại tại Huế và Hội An

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự hiện diện của nhiều loại nấm gây hại tại các công trình kiến trúc ở Huế và Hội An. Các loại nấm này không chỉ gây thiệt hại về mặt vật lý mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

4.1. Thành phần nấm gây hại

Nghiên cứu đã xác định được nhiều chủng nấm mục và nấm mốc gây hại phổ biến tại các công trình. Những thông tin này là cơ sở để đề xuất các biện pháp phòng ngừa.

4.2. Mức độ gây hại của nấm

Mức độ gây hại của các loại nấm được đánh giá dựa trên các tiêu chí cụ thể. Kết quả cho thấy một số loại nấm có khả năng gây hại nghiêm trọng đến cấu trúc gỗ của công trình.

V. Kết luận và hướng đi tương lai trong nghiên cứu nấm gây hại

Nghiên cứu về nấm gây hại công trình kiến trúc tại Huế và Hội An đã chỉ ra những thách thức và cơ hội trong việc bảo tồn di sản văn hóa. Cần có những biện pháp hiệu quả để quản lý và bảo vệ các công trình này khỏi sự tấn công của nấm.

5.1. Đề xuất biện pháp bảo tồn

Cần xây dựng các biện pháp bảo tồn hiệu quả dựa trên kết quả nghiên cứu. Việc áp dụng các biện pháp sinh học có thể giúp giảm thiểu tác động của nấm gây hại.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu cần tiếp tục mở rộng để bao quát nhiều loại nấm hơn và đánh giá tác động của chúng trong các điều kiện khác nhau. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả bảo tồn di sản văn hóa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu nhiều di sản kiến trúc có giá trị văn hóa lịch sử to lớn, trong đó các lăng tẩm, Đại Nội tại Huế và khu phố cổ Hội An - Quảng Nam là những di tích tiêu biểu được UNESCO công nhận. Tuy nhiên, các công trình này đang đối mặt với nguy cơ xuống cấp nghiêm trọng do tác động của các loài nấm gây hại, đặc biệt là nấm mục và nấm mốc. Theo ước tính, sự phá hoại của nấm gây ảnh hưởng trực tiếp đến kết cấu gỗ, làm giảm độ bền và giá trị thẩm mỹ của di tích. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định thành phần, đặc điểm phân bố và động thái phát triển của các chủng nấm gây hại trên các công trình kiến trúc gỗ tại lăng Minh Mạng, Tự Đức, Đại Nội ở Huế và khu phố cổ Hội An trong khoảng thời gian từ tháng 06/2012 đến tháng 04/2013. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng các biện pháp phòng trừ sinh học hiệu quả, góp phần bảo tồn và trùng tu các di sản văn hóa. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 6 địa điểm lấy mẫu với tổng cộng 60 mẫu nấm mục và nấm mốc, phân tích chi tiết về đặc điểm sinh học, sinh lý và mức độ gây hại của các chủng nấm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh thái học nấm gây hại gỗ, đặc biệt là phân loại và sinh trưởng của nấm mục (Basidiomycetes) và nấm mốc (Ascomycetes). Mô hình phân hủy gỗ được xây dựng dựa trên chuỗi kế tiếp các loại nấm: vi khuẩn, nấm mốc cấp sơ cấp, nấm gây biến màu, nấm mục mềm, nấm mục trắng, nấm mục nâu và nấm mốc thứ cấp. Ba khái niệm chính được sử dụng gồm: đặc điểm hình thái và cấu tạo của nấm mục và nấm mốc, ảnh hưởng của các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm và pH đến sự phát triển của nấm, cũng như cơ chế phân giải xenlulôza và lignin trong gỗ bởi các enzym do nấm tiết ra. Lý thuyết về sinh trưởng và phát tán bào tử nấm cũng được áp dụng để giải thích sự phân bố và mức độ gây hại của các chủng nấm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thu thập từ 60 mẫu nấm mục và nấm mốc lấy tại 6 địa điểm thuộc lăng Minh Mạng, Tự Đức, Điện Thái Hòa (Đại Nội, Huế) và đình Cẩm Phô, Chùa Cầu, nhà cổ Tân Ký (khu phố cổ Hội An). Phương pháp khảo sát thực địa bao gồm quan sát trực tiếp, ghi chép đặc điểm mẫu và điều kiện môi trường. Mẫu được thu thập theo nguyên tắc ngẫu nhiên, đảm bảo tính đại diện và không bị biến đổi trước khi phân tích. Phân lập nấm được thực hiện trên môi trường Czapek và MSI trong phòng thí nghiệm, với cỡ mẫu 36 mẫu tại Huế và 24 mẫu tại Hội An. Phân tích sinh học và sinh lý gồm xác định nhiệt độ và pH tối ưu cho sự phát triển, khả năng sinh enzym xenlulaza ngoại bào. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS, sử dụng phép thử Duncan để kiểm định ý nghĩa thống kê, đồng thời áp dụng các phương pháp thống kê sinh học để tính giá trị trung bình và độ lệch chuẩn. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 06/2012 đến tháng 04/2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thành phần nấm mục gây hại tại Huế: Xác định 7 loài nấm mục thuộc 5 chi, 2 họ và 2 bộ, trong đó ba loài phổ biến là Phellinus conchatus, Phylloporia ribis và Perenniporia medulla-panis, chiếm hơn 70% tổng số mẫu. Các loài này phát triển mạnh ở nhiệt độ 20-25°C, thường mọc trải dài trên bề mặt gỗ với số lượng quả thể nhiều, gây mục trắng và mục nâu nghiêm trọng.

2. Thành phần nấm mục tại Hội An: Phát hiện 5 loài nấm mục thuộc 3 bộ, trong đó Phylloporia ribis và Perenniporia medulla-panis là hai loài phổ biến nhất, chiếm 80% số mẫu. Điều kiện khí hậu nóng ẩm với nhiệt độ trung bình 25-30°C và độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các loài này.

3. Thành phần nấm mốc tại Huế: Phân lập được 50 chủng nấm mốc thuộc 8 chi, trong đó 10 chủng thuộc 4 chi phổ biến gồm Aspergillus, Penicillium, Curvularia và Trichoderma chiếm hơn 60% tổng số mẫu. Các chủng này phát triển mạnh trên bề mặt gỗ, gây biến màu và làm giảm tính thẩm mỹ của di tích.

4. Động thái phát triển theo thời gian: Số lượng nấm mốc và nấm mục tăng cao vào mùa mưa (tháng 9-11), với mật độ khuẩn lạc (CFU) tăng khoảng 40-50% so với mùa khô. Nhiệt độ và độ ẩm là hai yếu tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển của nấm.

Thảo luận kết quả

Sự đa dạng và phân bố của các chủng nấm mục và nấm mốc tại Huế và Hội An phản ánh đặc điểm sinh thái và điều kiện khí hậu đặc thù của từng vùng. Ở Huế, địa hình cao, nhiều sông suối bao quanh tạo môi trường ẩm ướt, thuận lợi cho nấm mục phát triển mạnh, đặc biệt là các loài gây mục trắng và mục nâu. Trong khi đó, tại Hội An, khí hậu nhiệt đới gió mùa với mùa khô kéo dài làm hạn chế số lượng loài nấm mục nhưng vẫn duy trì sự phát triển của một số loài phổ biến. Kết quả phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm đến sinh trưởng nấm. Việc nấm mốc phát triển mạnh trên bề mặt gỗ làm thay đổi màu sắc và có thể gây dị ứng cho con người cũng được ghi nhận trong các nghiên cứu trước đây. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố số lượng khuẩn lạc theo tháng và bảng so sánh thành phần loài giữa hai khu vực nghiên cứu, giúp minh họa rõ nét sự khác biệt về đa dạng sinh học và mức độ gây hại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng hệ thống giám sát nấm gây hại: Thiết lập mạng lưới quan trắc định kỳ tại các di tích nhằm theo dõi mật độ và thành phần nấm, đặc biệt trong mùa mưa, để kịp thời phát hiện và xử lý. Thời gian thực hiện: ngay trong năm đầu tiên; Chủ thể: Ban quản lý di tích phối hợp với các viện nghiên cứu sinh thái học.

2. Áp dụng biện pháp sinh học phòng trừ: Sử dụng các chủng vi sinh vật đối kháng hoặc enzym ức chế sự phát triển của nấm mục và nấm mốc, giảm thiểu sử dụng hóa chất độc hại. Mục tiêu giảm mật độ nấm gây hại ít nhất 30% trong vòng 2 năm; Chủ thể: các nhà khoa học và đơn vị bảo tồn.

3. Cải thiện điều kiện môi trường tại di tích: Tăng cường thông gió, kiểm soát độ ẩm và ánh sáng tại các công trình kiến trúc để hạn chế điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; Chủ thể: Ban quản lý di tích và các đơn vị trùng tu.

4. Đào tạo và nâng cao nhận thức: Tổ chức các khóa tập huấn cho cán bộ quản lý, nhân viên bảo tồn và cộng đồng về nhận biết, phòng chống nấm gây hại, đồng thời xây dựng quy trình xử lý tiêu chuẩn. Thời gian: liên tục hàng năm; Chủ thể: các trường đại học, viện nghiên cứu và ban quản lý di tích.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý di tích và bảo tồn văn hóa: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách quản lý, bảo vệ và trùng tu các công trình kiến trúc di sản.

2. Chuyên gia sinh thái học và vi sinh vật học: Tài liệu chi tiết về đặc điểm sinh học, sinh lý của các chủng nấm gây hại, phục vụ nghiên cứu chuyên sâu và phát triển biện pháp sinh học.

3. Kỹ sư xây dựng và trùng tu di tích: Hiểu rõ tác động của nấm đến vật liệu gỗ, từ đó lựa chọn vật liệu và kỹ thuật phù hợp trong công tác phục hồi.

4. Sinh viên và học giả ngành bảo tồn di sản: Cung cấp kiến thức nền tảng và dữ liệu thực nghiệm quý giá cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Nấm mục và nấm mốc khác nhau như thế nào trong việc gây hại công trình kiến trúc?
   Nấm mục phá hủy cấu trúc gỗ sâu bên trong bằng cách phân giải xenlulôza và lignin, gây mục trắng hoặc mục nâu, ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền. Nấm mốc chủ yếu phát triển trên bề mặt, gây biến màu và có thể gây dị ứng cho con người nhưng ít ảnh hưởng đến kết cấu gỗ.

2. Yếu tố môi trường nào ảnh hưởng lớn nhất đến sự phát triển của nấm gây hại?
   Nhiệt độ và độ ẩm là hai yếu tố quan trọng nhất. Nấm mục phát triển mạnh ở nhiệt độ 20-25°C và độ ẩm cao, trong khi nấm mốc cũng cần độ ẩm cao để sinh trưởng. Mùa mưa là thời điểm mật độ nấm tăng cao nhất.

3. Phương pháp phòng trừ nấm nào hiệu quả và thân thiện với môi trường?
   Biện pháp sinh học sử dụng vi sinh vật đối kháng hoặc enzym ức chế nấm là lựa chọn ưu tiên, giúp giảm thiểu hóa chất độc hại và bảo vệ môi trường di tích.

4. Làm thế nào để giám sát sự phát triển của nấm tại các di tích?
   Thiết lập mạng lưới quan trắc định kỳ, thu thập mẫu nấm và đo mật độ khuẩn lạc (CFU) trên các vị trí trọng yếu, kết hợp quan sát thực địa và phân tích phòng thí nghiệm.

5. Tại sao cần nghiên cứu đặc điểm sinh lý của các chủng nấm gây hại?
   Hiểu rõ đặc điểm sinh lý như nhiệt độ và pH tối ưu giúp thiết kế biện pháp phòng trừ phù hợp, đồng thời dự báo được thời điểm và điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển để can thiệp kịp thời.

Kết luận

• Xác định được 7 loài nấm mục và 50 chủng nấm mốc gây hại chính trên các công trình kiến trúc gỗ tại Huế và Hội An, với sự khác biệt về thành phần và mật độ phân bố theo vùng sinh thái.
• Nhiệt độ, độ ẩm và điều kiện môi trường là các yếu tố quyết định đến sự phát triển và mức độ gây hại của nấm.
• Mùa mưa là thời điểm mật độ nấm tăng cao, đòi hỏi giám sát và xử lý kịp thời để bảo vệ di tích.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp phòng trừ sinh học và quản lý bảo tồn hiệu quả.
• Đề xuất triển khai hệ thống giám sát, áp dụng biện pháp sinh học, cải thiện điều kiện môi trường và đào tạo nhân lực trong vòng 1-3 năm tới.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ di sản văn hóa quý giá của đất nước! Liên hệ các chuyên gia bảo tồn để được tư vấn và hỗ trợ kỹ thuật phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Tổng quan tài liệu 20 trang; Chương 2: Địa điểm và phương pháp nghiên cứu 9 trang; Chương 3: Kết quả và biện luận 48 trang; Kết luận và kiến nghị 2 trang : Tài liệu tham khảo 6 trang. Phần phụ lục gồm các môi trường sử dụng trong nghiên cứu, các bảng số liệu kết quả và hình ảnh liên quan đến đề tài. CHUONG 1 TONG QUAN TAI LIEU 1. GIỚI THIỆU VE LỊCH SỬ HÌNH THÀNH, DAC DIEM KIEN TRUC LANG TAM, DAI NOI TAI HUE VA KHU PHO CO HOI AN QUANG NAM 1.

Lịch sử hình thành và đặc điểm kiến trúc ở một số lăng tắm, Đại Nội tại Huế a. Lịch sử hình thành Trong thời gian trị vì ở Huế (1802 - 1945), các vua nhà Nguyễn đã để lại cho hậu thế nhiều di sản kiến trúc có giá trị văn hóa sâu sắc và độc đáo. đó, có hệ thống 7 khu lăng tẩm của các vị vua Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, Dục Đức, Đồng Khánh và Khải Định. Các lăng tắm đều tọa lạc về phía tây của Kinh đô Huế, dọc hai bên bờ thượng nguồn sông Hương.

Kinh thành Huế nằm trong quân thể kiến trúc tại Cố đô Huế, được vua Gia Long tiến hành khảo sát từ năm 1803, khởi công xây dựng từ 1805 và hoàn chỉnh vào năm 1832 dưới triều vua Minh Mạng. Toàn bộ kiến trúc khoảng hơn 100 công trình lớn nhỏ. Trong đó, Đại Nội là nơi làm việc và thờ tự tổ tiên của các vị vua nhà Nguyén [1]. Đặc điểm kiến trúc.

Hệ thống lăng mộ của các vị vua triều Nguyễn hầu như đều nằm trên đổi cao, có núi dựa phía sau, trước mặt đều có hồ nước, khe suối hoặc đồng ruộng. Khuôn viên của các lăng tâm rộng, thoáng mát, các lăng ở vị trí tương đối xa nhau và cách xa trung tâm thành phố Huế. Trong đó: Lăng Minh Mạng được xây dựng hoàn thành vào năm 1843, với tổng diện tích là 15 ha, giới hạn trong một vòng la thành xây bằng gạch đá, dày 0,5 m, cao từ 2,5 - 3,5 m, chu vi rộng hơn 1700 m, chạy quanh co theo thế đất. Bên trong có 40 công trình kiến trúc được bố trí đối xứng, nhất quán dựa trên trục thần đạo dài hơn 700 m.

Minh Lâu và Tây Phối Điện là hai kiến trúc tiêu biểu của lăng, vật liệu sử dụng đề xây dựng chủ yếu là gỗ kiền kiền và sơn. Trải qua thời gian lâu dài, nhiều vị trí trong di tích đã và đang bị xuống cấp nghiêm trọng. Do đó, cần có biện pháp trùng tu, bảo tồn thích hợp để giữ gìn giá trị của di sản [1] Năm 1867, kiến trúc lăng Tự Đức được hoàn thành, với tổng diện tích rộng 12 ha, gần 50 công trình kiến trúc lớn nhỏ trải dài thành từng cụm. Các công trình trong khuôn viên của lăng nằm trên thế đất phức tạp, cao thấp hơn nhau khoảng 10 m.

Nhà cửa, nội thất trong lăng đều làm bằng gỗ sơn hoặc kiền kiền, nhưng kiến trúc lăng mộ được xây bằng gạch, đá. Các nhà kiến trúc thời vua Tự Đức đã lợi dụng nguồn nước từ con suối nhỏ uốn nắn theo thế đất, tạo nên hồ Lưu Khiêm rộng, chứa nước quanh năm. Ba di tích Xung Khiêm Tạ và Dũ Khiêm Tạ là những nơi ở vị trí đẹp trong lăng, thu hút nhiều khách tham quan, du lịch. Nhưng hiện nay các công trình này đã xuống cấp nghiêm trọng, cần được trùng tu, tôn tạo và xây dựng hệ thống quản lý bảo tồn di tích phù hợp [1] Kinh Thành Huế được quy hoạch bên bờ Bắc sông Hương, xoay mặt về hướng Nam, với diện tích mặt bằng 520 ha và được giới hạn bởi 3 vòng la thành.

Điện Thái Hòa thuộc Đại Nội ~ Kinh Thành Huế, nơi đây tượng trưng cho quyền lực của vua triều Nguyễn, thường tô chức các buôi họp triều quan trọng. Cung Điện được xây trên nền đá cao 1 m, nên lát gạch Bát Tràng, mái lợp bằng ngói hoàng lưu ly, các cột được sơn son, thếp vàng. Tổng diện tích 1200 m°, được chống đỡ với 80 cột gỗ có trang trí hình rồng. Kiến trúc thiết kế theo lối của phương Tây kết hợp với kiến trúc thành quách phương Đông.

Lịch sử hình thành và đặc điểm kiến trúc của khu phố cỗ Hội An~ Quảng Nam a. Lịch sử hình thành Bố cục kiến trúc, kiểu thức xây dựng hiện tại của khu đô thị cổ Hội An được xây dựng vao thé ky XVI — XVII và cuối thế kỷ XVIII - dau thế kỷ XIX. Vào thời kì này, đây là trung tâm thương mại lớn, thu hút nhiều thương gia đến từ Trung Quốc, Nhật Bản [17], [21]. Đặc điểm kiến trúc Khu phố cỗ Hội An bao gồm nhiều loại hình di tích như: cửa hiệu, đình, chùa, miếu, cầu, nhà thờ tộc, mộ, giếng, hội quán, chợ.

Tổng diện tích khu phố cô là 30 ha, kiến trúc được bố trí theo hình bàn cờ, các phố chạy ngang dọc theo hướng Đông — Tây, Bắc - Nam [25]. Đặc điểm chung của kiến trúc: kiểu nhà phố có hình ống, chiều ngang. hẹp khoảng 4 — 8 m, chiều sâu khoảng 10 ~ 40 m, có tận dụng kỹ thuật, vật liệu truyền thống của nhà rường [25]. Trong hệ thống các công trình này, có một số kiến trúc mang tính chất đặc trưng của đô thị cỗ đã được chọn tiến hành nghiên cứu trong phạm vi đề tài, cụ thể: Đình Cẩm Phô xây dựng từ rất sớm và được trùng tu năm 1817.

Đây là một đình làng người Việt có kiến trúc hoàn chỉnh, tiêu biểu với không gian cây đa, bến nước, sân đình và bố trí mặt bằng gồm bái đình ở giữa, phương, hướng của đình phía trước kết hợp với nhà đông, nhà tây hai bên. Hệ thống kiến trúc cột đình và kèo mái được sử dụng chủ yếu là gỗ sơn, kiền kiền và muông [25] Chùa Cầu là kiến trúc biểu tượng của Hội An, được xây dựng vào năm 1593 được trùng tu lại năm 1997. Cầu dài khoảng 18 m, mái chùa lợp ngói âm dương che kín cầu, móng cầu được làm bằng vòm trụ đá, phần trên có kết cầu gỗ. Gắn liền với cầu là một ngôi chùa nhỏ nằm về phía thượng nguồn của sông Hoài.

Chùa và cầu đều làm bằng gỗ sơn, có chạm trỗ rất công phu, mat chùa quay về phía bờ sông [25]. Nhà cô Tân Ký đặc trưng cho kiến trúc nhà cổ ở khu phố cỗ Hội An Kiến trúc nhà hình ống luôn có một sân trời, được lát đá, trang trí bể nước, non bộ, cây cảnh, để đón ánh sáng và tạo không gian xanh. Toàn bộ không gian của ngôi nhà có hệ thống cột gỗ làm từ gỗ sơn và muông, đây là bộ phần tạo dựng nên khung nhà. Một số vị trí khác vật liệu gỗ được thay thế bằng gỗ kiền kiền, mít,.Đặc điểm kiến trúc này được chạm khắc với nhiều hoa văn tỉnh xảo [25].

Đặc điểm địa hình và khí hậu thủy văn của Hội An là điều kiện để hình thành thương cảng (từ thế kỷ XVI đến đầu thế ky XVIII). Trải qua những biến cố của thời gian, nhiều công trình kiến trúc tại đây bị xuống cấp nghiêm trọng. Do đó, cần xây dựng hệ thống các biện pháp bảo tồn và quản lý đề giữ gin di san van hóa này [22]. MOT SO DAC DIEM VE NAM PHA HOAI GO 1.

Sự phân bố của nấm phá hoại gỗ Thành phần loài nắm phá hoại gỗ thể hiện trong sự phân bó loài và số lượng của thể quả. Khả năng phá hoại gỗ mạnh hay yếu, số lượng loài và quả thể nhiều hay ít phụ thuộc vào đặc điểm của từng loài nắm, tuổi của vật liệu gỗ và các điều kiện ngoại cảnh như: địa hình, khí hậu, hoạt động của động vật và con người. Các yếu tố đó, có quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại và ảnh hưởng đến sự phân bồ của các loài nắm phá hoại gỗ [18], Vật liệu gỗ được sử dụng để xây dựng kiến trúc là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến sự phân bố của nắm. Browne (1968) hầu hết các loài nam phá hoại gỗ có đời sống kí sinh hoặc hoại sinh.

Quá trình phân hủy gỗ là một chuỗi kế tiếp các loại nắm. Theo Clubbe (1980), Eaton va Hale (1993), nghiên cứu, loài tiên phong xâm hại cơ chất là vi khuẩn - nám mốc cấp sơ cấp. ~— nấm gây biến màu — nắm mục mềm — nắm mục (nắm mục khô, nắm mục trắng, nắm mục nâu) — nắm móc thứ cấp [31]. Những phần gỗ nào bị phá hủy nhanh thì tốc độ mọc của hệ sợi và quả thể nắm nhanh và tập trung hơn.

Sự phân bố các loài nắm phá hoại gỗ còn phụ thuộc vào yếu tố địa lí và địa hình như: độ cao, hướng phơi, độ dốc của kiến trúc. Đây là những nhân tố điều tiết đến tiểu vùng khí hậu, có ảnh hưởng trực tiếp đến sự sinh trưởng và phát triển của nắm [I§] Sự xuất hiện của côn trùng cũng ảnh hưởng rõ rệt đến sự phân bố các loài nắm. Năm 1977, Xinco nhận thấy sự xuất hiện các loài mối, mọt có thể tạo điều kiện cho sự xâm nhiễm và phá hủy gỗ của im. Theo nghiên cứu của B.N Namaev (1977) đã chia côn trùng ra làm 5 nhóm khác nhau.

Trong đó, có 2 nhóm có quan hệ cộng sinh với nắm, nhóm tạo ra các chất làm tăng hoạt động của nắm phá hoại gỗ, hiệu quả đồng hóa gỗ tăng lên, có nhóm lấy nắm làm thức ăn [18]. Các nhân hính nêu trên đã ảnh hưởng qua lại lẫn nhau, tác động trực tiếp hay gián tiếp trong suốt quá trình hoặc một giai đoạn phát sinh và phát triển của nắm phá hoại gỗ. Đặc điểm hình thái và cấu tạo của nấm phá hoại gỗ a. NẤm mục Đặc điểm hình dạng quả thể là chỉ tiêu quan trọng để nghiên cứu đặc điểm phân bố và đánh giá mức độ xâm hại của nắm.

Có nhiều dạng quả thể khác nhau như: dạng trải sát giá thể, dạng trải sát giá thể mép cuộn ngược, dạng quạt,. Một số loài có hình dạng quả thể thay đổi tùy theo vị trí mọc trên giá thể. Nắm hoại sinh phá hủy gỗ có kích thước quả thẻ trung bình từ 3 — 15 em. Màu sắc của quả thể rất đa dạng, đặc trưng cho từng chỉ nấm.

Các màu thường gặp như: trắng, nâu đen, đen, nâu sẫm,.Theo nghiên cứu của 10 Ryvarden va Gilbertston (1993) cho thấy màu sắc này là do hỗn hợp polyphenol, chúng bền hay phai màu là do nguyên nhân tự nhiên [47] Kích thước và hình dạng của ống nám đặc trưng cho từng chỉ, loài. nấm có thể xếp một tầng hay nhiều tầng, sống lâu năm như chỉ (Phellinus), hay giữa các tầng ống có lớp mô mỏng như loai (Perenniporia medulla - panis).