BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC MÔÛ − BAÙN COÂNG TP. HCM KHOA COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC Ñeà taøi: HEÄ THOÁNG NUOÂI CAÁY LÔÙP MOÛNG TEÁ BAØO TRONG NGHIEÂN CÖÙU TAÙI SINH VAØ NHAÂN GIOÁNG VOÂ TÍNH CAÂY HOA THU HAÛI ÑÖÔØNG (Begonia tuberous) LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP CÖÛ NHAÂN KHOA HOÏC CHUYEÂN NGAØNH: MOÂI TRÖÔØNG – NOÂNG NGHIEÄP GIAÛNG VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN: TS. DÖÔNG TAÁN NHÖÏT SINH VIEÂN THÖÏC HIEÄN: MAI XUAÂN PHAÙN KHOÙA HOÏC: 2001 − 2005 Tieáp xuùc vôùi moâi tröôøng laøm vieäc nghieân cöùu khoa hoïc laàn ñaàu, toâi ñaõ mang caû nieàm tin, nieàm say meâ laãn huy voïng cuûa mình nhöng vaãn chöa ñuû ñeå thaønh coâng neáu toâi khoâng gaëp vaø ñöôïc thaày, tieán só Döông Taán Nhöït giuùp ñôõ, höôùng daãn. Thaày ñaõ taïo ñieàu kieän ñeå toâi ñöôïc thöïc hieän ñeà taøi taïi Phaân Vieän sinh hoïc taïi Ñaø Laït.
Ñaït ñöôïc keát quaû nhö hoâm nay beân caïnh söï coá gaéng cuûa baûn thaân toâi, coøn coù nhöõng ngöôøi xung quanh luoân giuùp ñôõ ñeå toâi hoaøn thaønh ñeà taøi nghieân cöùu khoa hoïc naøy. Toâi xin gôûi lôøi caûm ôn ñeán: Toâi traân troïng tri aân thaày, tieán só Döông Taán Nhöït ñaõ giuùp ñôõ, ñoäng vieân vaø ñònh höôùng cho toâi trong suoát thôøi gian toâi thöïc hieän ñeà taøi khoa hoïc naøy. Thaày ñaõ truyeàn ñaït cho toâi kieán thöùc, kinh nghieäm nghieân cöùu khoa hoïc. Beân caïnh ñoù, thaày cuõng chæ baûo vaø daïy toâi nhöõng baøi hoïc laøm ngöôøi.
Thaày ñaõ daét toâi ñi nhöõng böôùc ñi ñaàu tieân vaø truyeàn cho toâi nhieät huyeát treân con ñöôøng nghieân cöùu khoa hoïc. Toâi chaân thaønh caûm ôn ñeán Ban laõnh ñaïo Phaân Vieän Sinh Hoïc taïi Ñaø Laït vaø caùc anh chò thuoäc phoøng Coâng ngheä Thöïc vaät ñaõ taïo ñieàu kieän cho toâi thöïc hieän ñeà taøi naøy. Toâi chaân thaønh caûm ôn Ban Chuû nhieäm khoa, caùc thaày, coâ trong khoa Coâng Ngheä Sinh Hoïc tröôøng Ñaïi hoïc Môû Baùn Coâng TP. Hoà Chí Minh.
Ñaõ truyeàn ñaït nhöõng kieán thöùc cho toâi trong suoát khoaù hoïc qua. Vaø toâi gôûi lôøi caûm ôn ñeán caùc baïn tröôøng ÑH KHTN khoaù 2001 ñaõ chia seû nhöõng khoù khaên coâng vieäc. Trong ñoù, toâi xin gôûi lôøi caûm ôn chaân thaønh tôùi anh Hoàng Vuõ ñaõ boû coâng giuùp ñôõ toâi raát nhieàu. Toâi gôûi lôøi caûm ôn caùc baïn S.
Tuaán vaø Caùc baïn khoaù 2001 nhöng hôn caû laø caùc baïn thaân yeâu lôùp SHO1A1 khoa coâng ngheä sinh hoïc tröôøng ÑH Môû Baùn Coâng Tp HCM ñaõ hoã trôï toâi raát nhieàu. Caûm ôn Töôøng Vi, ñaõ luoân chia seû vaø giuùp toâi vöôït qua nhöõng khoù khaên. Cuoái cuøng, con xin gôûi ñeán OÂng, Baø, Boá, Meï, caùc anh, chò vaø gia ñình toâi loøng bieát ôn vaø nhöõng tình caûm saâu saéc nhaát, nhöõng ngöôøi taïo neân nieàm tin vaø nieàm töï haøo cuûa toâi. Nhöõng ngöôøi luoân doõi theo töøng böôùc ñi cuûa toâi, luoân daønh cho toâi nhöõng tình caûm vaø uûng hoä toâi veà moïi maët ñoàng thôøi laø choã döïa vöõng chaéc cho toâi treân con ñöôøng hoïc taäp vaø nghieân cöùu.
Moät laàn nöõa toâi xin chaân thaønh caûm ôn! Ñaø Laït ngaøy 01 thaùng 04 naêm 2005 Mai Xuaân Phaùn Khoùa luaän toát nghieäp Muïc luïc MUÏC LUÏC TRANG Lôøi caûm ôn Danh muïc hình aûnh Danh muïc baûng Danh muïc bieåu ñoà LÔØI MÔÛ ÑAÀU PHAÀN MOÄT: TOÅNG QUAN 1.1 KHAÙI QUAÙT VEÀ PHÖÔNG PHAÙP VI NHAÂN GIOÁNG THÖÏC VAÄT, HÖÔÙNG NGHIEÂN CÖÙU VAØ YÙ NGHÓA THÖÏC TIEÃN .1 Sô löôïc lòch söû phaùt trieån vaø thaønh töïu ñaït ñöôïc trong vi nhaân gioáng thöïc vaät .2 Caùc kyõ thuaät vi nhaân gioáng thöïc vaät .1 Nuoâi caáy moâ vaø cô quan taùch rôøi .2 Nuoâi caáy moâ phaân sinh .3 Nuoâi caáy moâ seïo (callus).4 Nuoâi caáy phoâi .5 Nuoâi caáy bao phaán vaø haït phaán .6 Nuoâi caáy teá baøo ñôn vaø teá baøo traàn .7 Nuoâi caáy huyeàn phuø teá baøo .8 Nuoâi caáy baàu nhuïy vaø noaõn .9 Haït gioáng nhaân taïo .10 Phöông phaùp nuoâi caáy laéc vaø Bioreactor.3 Söï phaùt trieån cuûa nuoâi caáy moâ teá baøo thöïc vaät ôû Vieät Nam .9 Mai Xuaân Phaùn Khoùa luaän toát nghieäp Muïc luïc 1.4 YÙ nghóa cuûa phöông phaùp .5 Caùc nhöôïc ñieåm cuûa vi nhaân gioáng. TÌNH HÌNH THEÁ GIÔÙI:. TÌNH HÌNH TRONG NÖÔÙC. COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC THÖÏC VAÄT.
COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC THÖÏC VAÄT VÔÙI KEÁ HOAÏCH 1996 – 2010. TOÅNG KEÁT. GIÔÙI THIEÄU SÔ LÖÔÏC VEÀ CAÂY THU HAÛI ÑÖÔØNG (BEGONIA SPP. Vò trí phaân loaïi.
Ñaëc ñieåm sinh hoïc vaø yù nghóa kinh teá cuûa caây hoa Thu haûi ñöôøng (Begonia spp. Ñaëc ñieåm sinh hoïc cuûa caây hoa Thu haûi ñöôøng. YÙ nghóa kinh teá cuûa caây hoa Thu haûi ñöôøng. Caùc ñieàu kieän sinh lyù troàng caây hoa Thu haûi ñöôøng.
Ñoä aåm vaø nöôùc. Caùc beänh haïi ñoái vôùi caây hoa Thu haûi ñöôøng. Beänh khaûm do virus. Beänh phaán traéng do naám Erysiphe chichoracearum.
Beänh moác xaùm do naám Botrytis cinerea. Beänh do vi khuaån Corynebacterium fascian. 21 Mai Xuaân Phaùn Khoùa luaän toát nghieäp Muïc luïc 1. Beänh do vi khuaån Xanthomonas begoniae.
Beänh thoái thaân vaø reã do naám Rhizoctonia solani, Pythium spp, Fusarium solani. Nhaân gioáng caây Thu haûi ñöôøng.1 Nhaân gioáng truyeàn thoáng. Nhaân gioáng voâ tính. Nhaân gioáng höõu tính.
Nhaân gioáng in vitro. Nuoâi caáy choài ñænh. Nuoâi caáy laù. Nuoâi caáy cuoáng laù.
Nuoâi caáy caùnh hoa. Caùc maãu khaùc. Nuoâi caáy loûng.8 PHÖÔNG PHAÙP NUOÂI CAÁY LÔÙP MOÛNG TEÁ BAØO (THIN CELL LAYER, TCL) .1 Ñònh nghóa cuûa heä thoáng TCL .2 Ñaëc tröng cuûa heä thoáng.3 Öu ñieåm cuûa phöông phaùp .4 Moät soá thaønh töïu ñaït ñöôïc trong öùng duïng phöông phaùp TCL .1 Caây thuoác laù.2 Caây hoa Lily .3 Caây hoa cuùc .5 Caây hoa baát töû (Amaranthus edulis) .6 Hoa thu haûi ñöôøng (Begonia rex).31 Mai Xuaân Phaùn Khoùa luaän toát nghieäp Muïc luïc 1.7 Caây khoå saâm (Gentiana spp.9 Caây hoa Lay-Ôn (gladiolous spp.10 Heliconia (Heliconia spp.11 Caây Löôõi Ñoøng (Iris pallida).12 Caây hoa Lan (Orchid).13 Daï Yeân Thaûo (Pentunia hybrida).14 Hoa hoàng (Rosa spp.15 Hoa Höôùng Döông (Helianthus annus).5 Moät soá öùng duïng khaùc.6 ÖÙng duïng heä thoáng TCL trong kyõ thuaät di truyeàn.7 TCL vôùi moät soá öùng duïng quan troïng khaùc. GIÔÙI THIEÄU BIOREACTOR.
Caáu truùc Bioreactor. Quy trình nhaân sinh khoái thöïc vaät baèng Bioreactor. Giaûi thích. CAÙC CHAÁT ÑIEÀU HOØA SINH TRÖÔÛNG.1 Caùc chaát ñieàu hoøa sinh tröôûng thöïc vaät söû duïng trong ñeà taøi.
Thuaän lôïi vaø baát lôïi khi söû duïng TDZ .39 Mai Xuaân Phaùn Khoùa luaän toát nghieäp Muïc luïc a. Taùc ñoäng chung. Coâng thöùc caáu taïo .39 PHAÀN HAI: VAÄT LIEÄU & PHÖÔNG PHAÙP 2. ÑÒA ÑIEÅM THÖÏC HIEÄN ÑEÀ TAØI.
VAÄT LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP .40 Ñoái töôïng nghieân cöùu. Maãu caáy vaø muïc ñích .2 Moâi tröôøng nuoâi caáy. phöông phaùp. Thieát laäp heä thoáng.
Khöû truøng heä thoáng. Khöû truøng maãu. Ñieàu kieän thí nghieäm .3 THIEÁT KEÁ THÍ NGHIEÄM .47 PHAÀN BA: KEÁT QUAÛ & THAÛO LUAÄN 3. Khöû truøng maãu.
Thí nghieäm 1: Khaûo saùt aûnh höôûng cuûa BA, NAA leân khaû naêng taïo choài cuûa maãu tTCL. Thí nghieäm 2: Khaûo saùt aûnh höôûng ñoä daøy maãu caáy tTCL leân khaû naêng taïo choài. Thí nghieäm 3: Khaûo saùt aûnh höôûng cuûa TDZ leân khaû naêng Mai Xuaân Phaùn Khoùa luaän toát nghieäp Muïc luïc taïo choài cuûa maãu tTCL. Thí nghieäm 4: Khaûo saùt khaû naêng nhaân choài cuûa maãu tTCL treân moâi tröôøng ñaëc.
Thí nghieäm 5: Khaûo saùt khaû naêng nhaân choài cuûa maãu treân moâi tröôøng loûng tónh. Thí nghieäm 6: Khaûo saùt khaû naêng nhaân choài baèng Bioreactor. Thí nghieäm 7: Khaûo saùt söï ra reã cuûa choài treân moâi tröôøng ñaëc. Chuyeån caây ra vöôøn öôm.
AÛnh höôûng cuûa chaát ñieàu hoøa sinh tröôûng BA vaø NAA. AÛnh höôûng cuûa chaát ñieàu hoøa sinh tröôûng TDZ. AÛnh höôûng cuûa ñoä daøy maãu caáy. AÛnh höôûng cuûa moâi tröôøng nuoâi caáy.
AÛnh höôûng cuûa heä thoáng nuoâi caáy Bioreactor.61 PHAÀN BOÁN: KEÁT LUAÄN & KIEÁN NGHÒ 4.64 PHAÀN NAÊM: TAØI LIEÄU THAM KHAÛO 5. TAØI LIEÄU TIEÁNG VIEÄT. TAØI LIEÄU TIEÁNG NÖÔÙC NGOAØI.66 Phuï luïc Mai Xuaân Phaùn DANH MUÏC HÌNH Hình 1. Moät soá loaøi hoa Thu haûi ñöôøng (Begonia spp.) ñöôïc öa chuoäng Hình 2.
Quy trình nhaân gioáng caây Thu haûi ñöôøng (Begonia spp.) baèng phöông phaùp nuoâi caáy lôùp moûng teá baøo Hình 3. Söï hình thaønh choài cuûa maãu tTCL caây Thu haûi ñöôøng (Begonia spp. Söï phaùt sinh choài theo ñoä daøy cuûa maãu caáy tTCL thaân caây Thu haûi ñöôøng (Begonia spp. AÛnh höôûng cuûa TDZ leân khaû naêng taùi sinh choài cuûa maãu caáy tTCL thaân caây Thu haûi ñöôøng (Begonia spp.
AÛnh höôûng cuûa moâi tröôøng loûng tónh vaø moâi tröôøng coù agar leân söï hình thaønh cuïm choài caây Thu haûi ñöôøng (Begonia spp. Söï phaùt trieån cuûa choài trong Bioreactor Hình 8. Khaû naêng hình thaønh reã treân moâi tröôøng nuoâi caáy coù agar Hình 9. Caùc giai ñoaïn phaùt trieån cuûa caây Thu haûi ñöôøng (Begonia spp.) in vitro ngoaøi vöôøn öôm Hình 10.
Söï hö hoûng khí khaåu gaây hieän töôïng thuyû tinh theå cuûa caây in vitro DANH MUÏC BAÛNG Baûng 1. Noàng ñoä BA/NAA trong moâi tröôøng taùi sinh choài Baûng 2. Noàng ñoä TDZ trong moâi tröôøng taùi sinh choài Baûng 3. Noàng ñoä BA/NAA trong moâi tröôøng nhaân choài Baûng 4.
AÛnh höôûng cuûa BA/NAA leân khaû naêng taùi sinh choài cuûa maãu caáy tTCL Baûng 5. AÛnh höôûng ñoä daøy maãu caáy tTCL leân khaû naêng taïo choài Baûng 6. Keát quaû aûnh höôûng cuûa TDZ leân khaû naêng taùi sinh choài Baûng 7. Keát quaû khaû naêng nhaân choài cuûa maãu treân moâi tröôøng ñaëc Baûng 8.
Keát quaû nuoâi caáy nhaân sinh khoái choài baèng Bioreactor DANH MUÏC BIEÅU ÑOÀ Bieåu ñoà 1. AÛnh höôûng cuûa BA/NAA leân khaû naêng taùi sinh choài cuûa maãu caáy tTCL Bieåu ñoà 2. AÛnh höôûng ñoä daøy maãu caáy tTCL leân khaû naêng taïo choài Bieåu ñoà 3. Keát quaû aûnh höôûng cuûa TDZ leân khaû naêng taùi sinh choài Bieåu ñoà 4.
Keát quaû khaû naêng nhaân choài cuûa maãu treân moâi tröôøng ñaëc DANH MUÏC CHÖÕ VIEÁT TAÉT v Chaát ñieàu hoaø sinh tröôûng − BA. α-naphtalenacetic acid − TDZ. 2,4-D dichlorophenoacetic acid − GA3 .Gibberellic acid v Moâi tröôøng − MS. Muashige vaø Skoog, 1962 − LB.
Lismair vaø Skoog, 1963 v Caùc chöõ khaùc − TCL. Thin cell layer − tTCL. Transverse thin cell layer − lTCL. Longitudial thin cell layer Khoùa luaän toát nghieäp Lôøi môû ñaàu Xaõ hoäi ta ñang ngaøy moät phaùt trieån, ñôøi soáng cuûa chuùng ta cuõng ngaøy moät ñöôïc naâng cao.
Töø ñoù, nhu caàu veà thuù chôi hoa, caây kieång noùi chung ñöôïc quan taâm hôn. Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, vieäc chôi hoa vaø caây caûnh ôû nöôùc ta cuõng ñang ngaøy moät taêng cao trong moïi taàng lôùp xaõ hoäi. Treân cô sôû ñoù, nhieàu cô sôû cuûa tö nhaân, taäp theå vaø caùc doanh nghieäp, coâng ty lieân doanh chuyeân saûn xuaát vaø kinh doanh hoa ñaõ ra ñôøi. Hieän nay nhieàu loaïi hoa môùi ñaõ vaø ñang ñöôïc nhaäp veà vôùi söï ña daïng veà maøu saéc cuõng nhö chuûng loaïi nhaèm ñaùp öùng nhu caàu cuûa thò tröôøng nhö: Lily, Tulip, Hoàng moân ….
Trong ñoù caây hoa Thu haûi ñöôøng laø moät loaïi hoa raát ñeïp vaø ñang ñöôïc öa chuoäng treân thò tröôøng.