Luận văn thạc sĩ về lực căng cáp trong dầm bê tông cốt thép ứng suất trước

Khám phá luận văn thạc sĩ về kỹ thuật xây dựng, thiết lập lực căng cáp trong dầm bê tông cốt thép ứng suất trước qua tần số dao động.

• Tác giả: Nguyễn Văn Thiên
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Đức Duy
• Trường học: Đại học Bách Khoa
• Chuyên ngành: Xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu lực căng cáp trong dầm bê tông cốt thép ứng suất trước bằng tần số dao động
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Giới thiệu chung
• 1.2. Tình hình nghiên cứu
• 1.2.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 1.2.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Cơ sở lý thuyết
• 3. CHƯƠNG 3: THÍ NGHIỆM DAO ĐỘNG MÔ HÌNH DẦM BÊ TÔNG CỐT THÉP ỨNG SUẤT TRƯỚC, CẬP NHẬT CÁC THAM SỐ MÔ HÌNH PHẦN TỬ HỮU HẠN VÀ KẾT QUẢ
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• LÝ LỊCH TRÍCH NGANG

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung

Dầm bê tông cốt thép (BTCT) ứng suất trước có khả năng chịu tải trọng lớn và vượt qua các nhịp lớn hơn so với dầm BTCT thông thường. Nhờ vào những ưu điểm này, dầm bê tông cốt thép ứng suất trước đã được ứng dụng rộng rãi trong các công trình dân dụng và cầu đường. Tuy nhiên, sự quan tâm về mức độ an toàn của các dầm này ngày càng tăng, đặc biệt là trong việc theo dõi lực căng cáp và tình trạng ứng suất trước. Các loại hư hỏng điển hình bao gồm mất mát ứng suất trước trong sợi cáp, giảm độ cứng uốn của bê tông, và hư hỏng các liên kết. Việc phát hiện sớm các vấn đề này là rất quan trọng để đảm bảo an toàn cho công trình. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc theo dõi các đặc trưng dao động có thể là một phương pháp hiệu quả để đánh giá tình trạng của dầm. Điều này dẫn đến nhu cầu phát triển các phương pháp mới để đánh giá mối quan hệ giữa lực căng cáp và các thông số dao động, nhằm đảm bảo tính chính xác trong việc phát hiện các vấn đề tiềm ẩn.

II. Tình hình nghiên cứu

Kỹ thuật hiệu chỉnh mô hình phần tử hữu hạn (PTHH) đã được nghiên cứu từ những năm 70 và phát triển mạnh mẽ trong vòng 15 năm qua. Nhiều phương pháp đã được đề xuất để đánh giá lực ứng suất trước trong dầm BTCT ứng suất trước, sử dụng các đặc trưng dao động như là cơ sở. Một số nghiên cứu nổi bật đã chỉ ra rằng tần số dao động tự nhiên có thể được sử dụng để phát hiện sự mất mát ứng suất trước. Các nghiên cứu này cũng đã chỉ ra rằng thuật toán di truyền có thể được áp dụng để tối ưu hóa các thông số trong mô hình PTHH, giúp cải thiện độ chính xác trong việc dự đoán lực ứng suất trước. Tuy nhiên, nghiên cứu trong nước về vấn đề này còn hạn chế, chưa có nhiều công trình đề cập đến việc áp dụng các phương pháp này trong thực tế. Do đó, việc phát triển một phương pháp hiệu chỉnh mô hình PTHH sử dụng tần số dao động là rất cần thiết để nâng cao khả năng theo dõi và bảo trì các công trình xây dựng.

III. Phương pháp nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu này là xây dựng một phương pháp hiệu chỉnh mô hình PTHH cho dầm BTCT ứng suất trước dựa trên sự thay đổi của các đặc trưng dao động. Phương pháp này bao gồm các bước như thiết lập mối quan hệ giữa lực căng cáp và tần số dao động, xây dựng mô hình PTHH kết hợp với kết quả thí nghiệm, và sử dụng thuật toán di truyền để hiệu chỉnh các thông số mô hình. Việc áp dụng phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính cũng sẽ được thực hiện để xác định mô hình PTHH ở trạng thái không ứng suất trước. Kết quả thí nghiệm sẽ được sử dụng để dự đoán trạng thái mất ứng suất trước của dầm BTCT ứng suất trước. Phương pháp này không chỉ giúp nâng cao độ chính xác trong việc theo dõi lực ứng suất trước mà còn tạo ra một cơ sở dữ liệu cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực xây dựng.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả của nghiên cứu cho thấy rằng phương pháp hiệu chỉnh mô hình PTHH dựa trên tần số dao động mang lại độ chính xác cao trong việc đánh giá lực ứng suất trước trong dầm BTCT ứng suất trước. Việc sử dụng thuật toán di truyền đã giúp tối ưu hóa các thông số mô hình, từ đó cải thiện khả năng dự đoán trạng thái mất ứng suất trước. Các thí nghiệm thực tế đã chỉ ra rằng sự thay đổi trong tần số dao động có thể phản ánh chính xác tình trạng của lực ứng suất trước. Điều này không chỉ có giá trị trong việc đảm bảo an toàn cho các công trình xây dựng mà còn mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực này. Việc áp dụng các phương pháp không phá hủy để theo dõi tình trạng kết cấu sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và chi phí bảo trì trong tương lai.

V. Kết luận

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc theo dõi lực căng cáp trong dầm BTCT ứng suất trước có thể được thực hiện hiệu quả thông qua phân tích tần số dao động. Phương pháp hiệu chỉnh mô hình PTHH được đề xuất không chỉ giúp cải thiện độ chính xác trong việc đánh giá lực ứng suất trước mà còn đóng góp vào việc nâng cao an toàn cho các công trình xây dựng. Các kết quả đạt được từ nghiên cứu này có thể áp dụng trong thực tế, tạo điều kiện cho việc phát triển các phương pháp giám sát hiện đại trong ngành xây dựng. Các bước tiếp theo nên tập trung vào việc mở rộng nghiên cứu để áp dụng vào các loại kết cấu khác và cải thiện các thuật toán hiện tại để tối ưu hóa hơn nữa quá trình theo dõi và đánh giá.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dầm bê tông cốt thép (BTCT) ứng suất trước là một trong những kết cấu quan trọng trong xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp, đặc biệt được ứng dụng rộng rãi trong các công trình cầu đường và nhà cao tầng với nhịp lớn. Theo báo cáo thực tế, lực ứng suất trước trong dầm BTCT có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu tải và độ bền của kết cấu. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng, hiện tượng mất mát lực ứng suất trước do các yếu tố như biến dạng bê tông, giảm ma sát, hư hỏng đầu neo và tác động môi trường là vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến an toàn công trình. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xây dựng một phương pháp hiệu chỉnh mô hình phần tử hữu hạn (PTHH) sử dụng thuật giải di truyền dựa trên sự thay đổi các đặc trưng dao động để đánh giá trạng thái mất mát lực ứng suất trước trong dầm BTCT ứng suất trước.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dầm BTCT ứng suất trước với chiều dài nhịp 6m, được thí nghiệm trong phòng thí nghiệm kỹ thuật kết cấu thông minh tại Pukyong National University, Hàn Quốc, trong năm 2013. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu tần số dao động tự nhiên thu được từ thí nghiệm với năm trạng thái lực ứng suất trước khác nhau, từ 117.7 kN đến 39.7 kN. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp một công cụ đánh giá chính xác trạng thái lực ứng suất trước, góp phần nâng cao độ tin cậy và an toàn cho các công trình BTCT ứng suất trước trong thực tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết mô hình phần tử hữu hạn (PTHH) và thuật giải di truyền (Genetic Algorithm - GA). Mô hình PTHH được sử dụng để mô phỏng động học và đặc tính dao động của dầm BTCT ứng suất trước, trong đó các tham số vật liệu, hình học và điều kiện biên được mô hình hóa chi tiết. Các khái niệm chính bao gồm:

• Lực ứng suất trước (T): lực kéo căng trong bó cáp ứng suất trước, ảnh hưởng đến độ cứng uốn và tần số dao động của dầm.
• Tần số dao động tự nhiên (f): đặc trưng dao động của dầm, thay đổi theo trạng thái lực ứng suất trước.
• Mô hình phần tử hữu hạn (PTHH): mô hình số hóa kết cấu dầm với các phần tử solid và tendon, mô phỏng liên kết giữa bó cáp và bê tông.
• Thuật giải di truyền (GA): phương pháp tối ưu hóa dựa trên nguyên lý chọn lọc tự nhiên, sử dụng các toán tử chọn lọc, lai tạo và đột biến để hiệu chỉnh các tham số mô hình nhằm giảm sai số giữa mô hình và thực nghiệm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là kết quả thí nghiệm dao động của dầm BTCT ứng suất trước với 7 cảm biến gia tốc đặt đều trên dầm, thu thập tín hiệu gia tốc và phân tích tần số dao động tự nhiên qua kỹ thuật phân tích miền tần số (Frequency Domain Decomposition). Cỡ mẫu gồm 5 trạng thái lực ứng suất trước khác nhau, từ 117.7 kN đến 39.7 kN.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Xây dựng mô hình PTHH ban đầu trên phần mềm SAP2000 với 11264 phần tử, mô phỏng chi tiết dầm và bó cáp.
• Phân tích độ nhạy các biến thông số mô hình (độ cứng uốn dầm, độ cứng uốn bó cáp, độ cứng lò xo gối) để lựa chọn biến hiệu chỉnh.
• Sử dụng thuật giải di truyền với kích thước quần thể 40 cá thể, xác suất lai tạo 0.8, và toán tử chọn lọc bánh xe Roulette để hiệu chỉnh các tham số mô hình nhằm tối thiểu sai số tần số dao động so với thực nghiệm.
• Lặp lại quá trình hiệu chỉnh cho đến khi đạt hội tụ, đánh giá sai số và so sánh kết quả mô hình với dữ liệu thí nghiệm.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 01 đến tháng 11 năm 2013, bao gồm giai đoạn xây dựng mô hình, thí nghiệm, hiệu chỉnh và phân tích kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ giữa lực ứng suất trước và tần số dao động tự nhiên: Kết quả thí nghiệm cho thấy khi lực ứng suất trước tăng từ 39.7 kN đến 117.7 kN, tần số dao động tự nhiên của dầm tăng tương ứng, ví dụ dạng dao động uốn thứ nhất tăng từ 23.72 Hz lên khoảng 25 Hz, dạng dao động thứ hai tăng từ 98 Hz lên gần 102 Hz. Điều này chứng tỏ tần số dao động là chỉ số nhạy cảm phản ánh trạng thái lực ứng suất trước.

2. Hiệu chỉnh mô hình PTHH bằng thuật giải di truyền đạt độ chính xác cao: Qua 16 thế hệ thuật giải di truyền, sai số hiệu chỉnh tần số dao động tự nhiên giảm xuống gần 0% đối với giá trị tốt nhất, và dưới 0.5% đối với giá trị trung bình quần thể. Ví dụ, với lực ứng suất trước 117.7 kN, sai số dạng dao động thứ nhất đạt 0.14%, dạng dao động thứ hai dưới 10%, thể hiện sự hội tụ và hiệu quả của phương pháp.

3. Độ nhạy của các biến thông số mô hình: Độ cứng uốn đoạn giữa dầm (E1) và độ cứng uốn bó cáp ứng suất trước (Eplp) có ảnh hưởng lớn nhất đến tần số dao động, trong khi độ cứng lò xo gối và độ cứng uốn phần dư hai đầu dầm có ảnh hưởng nhỏ hơn. Điều này giúp tập trung hiệu chỉnh vào các tham số quan trọng, nâng cao hiệu quả tối ưu.

4. Dự đoán trạng thái mất mát lực ứng suất trước: Sử dụng mô hình PTHH hiệu chỉnh ở trạng thái không ứng suất trước kết hợp với tần số dao động tự nhiên đo được, phương pháp cho phép dự đoán chính xác trạng thái mất mát lực ứng suất trước trong dầm BTCT, hỗ trợ giám sát và bảo trì công trình.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự thay đổi tần số dao động là do lực ứng suất trước ảnh hưởng đến độ cứng uốn tổng thể của dầm. Kết quả phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về ảnh hưởng của ứng suất trước đến đặc tính dao động kết cấu. Việc sử dụng thuật giải di truyền giúp khắc phục khó khăn trong việc xác định chính xác các tham số vật liệu và điều kiện biên, đồng thời giảm thiểu sai số giữa mô hình và thực nghiệm.

So sánh với các phương pháp hiệu chỉnh mô hình khác, thuật giải di truyền cho phép tìm kiếm lời giải tối ưu toàn cục trong không gian tham số đa chiều phức tạp, đảm bảo tính chính xác và ổn định của mô hình. Biểu đồ sai số qua các thế hệ thể hiện rõ sự hội tụ nhanh chóng, minh chứng cho hiệu quả của thuật toán.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tần số dao động tự nhiên theo lực ứng suất trước, bảng sai số hiệu chỉnh qua các thế hệ, và biểu đồ độ nhạy các biến thông số, giúp trực quan hóa mối quan hệ và hiệu quả phương pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Triển khai hệ thống giám sát dựa trên đặc trưng dao động: Áp dụng phương pháp theo dõi tần số dao động tự nhiên để giám sát trạng thái lực ứng suất trước trong các công trình BTCT ứng suất trước, nhằm phát hiện sớm hiện tượng mất mát ứng suất và hư hỏng kết cấu. Chủ thể thực hiện: các đơn vị quản lý công trình; Thời gian: trong vòng 1-2 năm.

2. Phát triển phần mềm hiệu chỉnh mô hình PTHH tích hợp thuật giải di truyền: Xây dựng công cụ hỗ trợ kỹ sư kết cấu trong việc hiệu chỉnh mô hình số dựa trên dữ liệu thực nghiệm, nâng cao độ chính xác phân tích kết cấu. Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu và doanh nghiệp phần mềm kỹ thuật; Thời gian: 1 năm.

3. Mở rộng nghiên cứu áp dụng cho các loại kết cấu phức tạp hơn: Nghiên cứu áp dụng phương pháp hiệu chỉnh cho các kết cấu cầu, nhà cao tầng có hình học và điều kiện biên phức tạp, nhằm nâng cao khả năng giám sát và bảo trì. Chủ thể thực hiện: các trường đại học và viện nghiên cứu; Thời gian: 2-3 năm.

4. Đào tạo và nâng cao nhận thức về kỹ thuật giám sát ứng suất trước: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu cho kỹ sư xây dựng và quản lý công trình về phương pháp giám sát và hiệu chỉnh mô hình kết cấu dựa trên dao động. Chủ thể thực hiện: các trường đại học, trung tâm đào tạo; Thời gian: liên tục hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Kỹ sư kết cấu và thiết kế công trình: Nghiên cứu cung cấp phương pháp hiệu chỉnh mô hình PTHH chính xác, giúp tối ưu thiết kế và đánh giá an toàn kết cấu BTCT ứng suất trước trong thực tế.

2. Nhà quản lý và bảo trì công trình: Phương pháp theo dõi lực ứng suất trước qua đặc trưng dao động hỗ trợ giám sát tình trạng kết cấu, phát hiện sớm hư hỏng, từ đó lập kế hoạch bảo trì hiệu quả.

3. Giảng viên và sinh viên ngành xây dựng dân dụng và công nghiệp: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về ứng dụng mô hình phần tử hữu hạn và thuật giải di truyền trong kỹ thuật kết cấu, giúp nâng cao kiến thức chuyên môn.

4. Các nhà nghiên cứu phát triển công nghệ giám sát kết cấu: Cung cấp cơ sở lý thuyết và phương pháp thực nghiệm để phát triển các hệ thống giám sát không phá hủy dựa trên dao động, mở rộng ứng dụng trong công nghiệp xây dựng.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp hiệu chỉnh mô hình PTHH sử dụng thuật giải di truyền có ưu điểm gì?
   Thuật giải di truyền giúp tìm lời giải tối ưu toàn cục trong không gian tham số phức tạp, giảm sai số giữa mô hình và thực nghiệm, đồng thời có khả năng hội tụ nhanh và ổn định, phù hợp với các bài toán hiệu chỉnh mô hình kết cấu.

2. Tại sao tần số dao động tự nhiên được sử dụng để đánh giá lực ứng suất trước?
   Tần số dao động tự nhiên phản ánh đặc tính động của kết cấu, thay đổi theo trạng thái lực ứng suất trước do ảnh hưởng đến độ cứng uốn. Việc đo tần số dao động là phương pháp không phá hủy, dễ thực hiện và nhạy cảm với sự thay đổi lực ứng suất.

3. Làm thế nào để xác định các biến thông số cần hiệu chỉnh trong mô hình?
   Thông qua phân tích độ nhạy, các biến có ảnh hưởng lớn đến kết quả tần số dao động như độ cứng uốn dầm và bó cáp được lựa chọn để hiệu chỉnh, giúp tập trung tối ưu và nâng cao hiệu quả mô hình.

4. Phương pháp này có thể áp dụng cho các kết cấu khác ngoài dầm BTCT ứng suất trước không?
   Có thể, tuy nhiên cần điều chỉnh mô hình PTHH và tham số phù hợp với đặc tính kết cấu cụ thể. Nghiên cứu mở rộng áp dụng cho cầu, nhà cao tầng đang được đề xuất để nâng cao tính ứng dụng.

5. Ảnh hưởng của môi trường xung quanh đến kết quả đo tần số dao động như thế nào?
   Môi trường như nhiệt độ, độ ẩm có thể làm thay đổi tần số dao động từ 6% đến 18% theo các nghiên cứu thực tế. Do đó, cần kiểm soát hoặc hiệu chỉnh ảnh hưởng môi trường khi sử dụng tần số dao động để đánh giá lực ứng suất trước.

Kết luận

• Đã xây dựng thành công phương pháp hiệu chỉnh mô hình phần tử hữu hạn dầm BTCT ứng suất trước sử dụng thuật giải di truyền dựa trên đặc trưng dao động.
• Phương pháp cho phép dự đoán chính xác trạng thái mất mát lực ứng suất trước thông qua tần số dao động tự nhiên đo được và mô hình hiệu chỉnh.
• Kết quả thí nghiệm và mô hình cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa lực ứng suất trước và tần số dao động, với sai số hiệu chỉnh dưới 0.5%.
• Phương pháp có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong giám sát và bảo trì các công trình BTCT ứng suất trước, góp phần nâng cao an toàn kết cấu.
• Đề xuất các bước tiếp theo bao gồm phát triển phần mềm hỗ trợ, mở rộng nghiên cứu cho các kết cấu phức tạp và đào tạo chuyên sâu cho kỹ sư xây dựng.

Các đơn vị quản lý công trình và viện nghiên cứu nên phối hợp triển khai áp dụng phương pháp này trong giám sát thực tế, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để nâng cao hiệu quả và phạm vi ứng dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TONG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Giới thiệu chung Dam bê tông cốt thép (BTCT) ứng suất trước có khả năng chịu tải trọng lớn hoặc vượt được những nhịp hay khẩu độ lớn hơn kết cấu dầm BTCT thường. Dựa vào những ưu điểm này, dầm BTCT ứng suất trước được ứng dụng rộng rãi trong thực tế các công trình dân dụng nhịp lớn, các công trình cầu đường.

Đại diện cho công trình dân dụng là bãi đỗ xe Metro Park, Canada (hình 1.1) sử dụng dam BTCT ứng suất trước. Đối với công trình câu đường, dầm BTCT ứng suất trược được ứng dụng ở công trình cầu Mars Hill, USA (hình 1. Bai đổ xe Metro Park (2002), Halifax, Nova Scotia, Canada ứng dụng kết cầu UST Sự quan tâm về mức độ an toàn của dam BTCT ứng suất trước ngày cảng tăng. Đối với dầm BTCT ứng suất trước, các loại phá hoại điển hình bao gồm mất mát ứng suất trước trong sợi cáp, giảm độ cứng uốn bê tông dam, hư hỏng các liên kết và sự khắc nghiệt của môi trường xung quanh.

Trong số đó, sự mat mát ứng suất trước là mục tiêu giám sát quan trọng để đảm bảo khả năng sử dụng và mức độ an toàn của dam đối với tải trọng và điều kiện môi trường xung quanh. Việc mat ứng suất trước xảy ra dọc toàn bộ dầm do giảm kha năng đàn hôi và uốn của bê tông, từ biến va co ngót trong bê tông, giảm ứng suất trong sợi cáp, giảm ma sát va hư hỏng các dau neo.3 đại diện hình thức hư hỏng do giảm độ cứng uốn giữa dầm được thực hiện trong phòng thí nghiệm của FHWA (USA), hình 1.4 là dạng hư hỏng do quá tải của dầm BTCT ứng suất trước trong công trình bãi đỗ xe. Hu hong dâm UST do giảm độ cứng uốn giữa dâm Ngoại trừ các dầm BTCT ứng suất trước được lắp đặt săn các thiết bị đo trong giai đoạn thi công, việc trực tiếp phát hiện các phá hoại là không khả thi. Cho nên, việc cấp thiết là cần phải đưa ra các phương án thay thé dé phát hiện phá hoại.

Từ đầu thập niên 70, nhiều nhà nghiên cứu đã tập trung vào khả năng sử dụng các đặc trưng dao động như là dấu hiệu nhận dạng phá hoại kết cấu. Tuy nhiên cho đến ngày nay, chưa có nhiều thành công trong van dé đánh giá mối quan hệ giữa sự mat mát lực ứng suất trước và sự thay đôi đặc trưng hình học, các đặc trưng vật liệu và các điều kiện biên. Do đó, thật cân thiết để phát triển một phương pháp đánh giá mối liên hệ giữa các thông số kết cấu và lực ứng suất trước. Một mô hình phan tử hữu hạn (PTHH) chính xác là điều kiện tiên quyết cho các ứng dụng kỹ thuật dân dụng như phát hiện các phá hoại, theo dõi sự làm việc và kiểm soát kết câu.

Tuy nhiên, đối với các kết câu phức tạp, thật không dé dé đưa ra mô hình PTHH chính xác dé có thé theo dõi sự làm việc, bởi các đặc tính vật liệu, hình học, điều kiện biên, và điều kiện nhiệt độ xung quanh là rất khó xác định chính xác. Do đó, một mô hình PTHH dựa vào những thông số thiết kế có thé không thực sự đại diện cho tat cả các khía cạnh vật lý cho một kết cấu thực tế. Cho nên tổn tại một van dé quan trọng là làm thé nào để hiệu chỉnh mô hình PTHH sử dụng các kết quả thực nghiệm để việc phân tích số các thông số kết cấu phù hợp với thực nghiệm. Nhiều nhà nghiên cứu đã dé xuất những phương pháp hiệu chỉnh mô hình PTHH sử dụng các đặc trưng dao động.

Trong số những phương pháp này, thuật toán di truyền (Genetic algorithm) là một thuật toán hiệu quả giúp đưa ra mô hình cơ bản cho van dé đánh giá sự làm việc công trình. Hiệu chỉnh mô hình PTHH là công đoạn giúp cho kết quả phân tích PTHH phản ánh chính xác hơn số liệu thực nghiệm so với mô hình ban dau. Mục tiêu của dé tài này là đưa ra một phương pháp đánh giá lực ứng suất trước trong dầm BTCT ứng suất trước sử dụng sự thay đổi của các thông số dao động. Các bước đánh giá lực ứng suất trước trong dâm được trình bảy trên hình 1.

Bước dau tiên, phương pháp theo dõi lực ứng suất trước được thành lập để đánh giá sự thay đối của lực ứng suất trước trong dam BTCT ứng suất trước bởi những thay đổi đo lường của các thông số dao động. Bước hai, xây dựng thuật toán di truyền dựa trên các đặc trưng dao động dé đưa ra mô hình chuẩn đại diện cho các mục tiêu kết cầu. Bước ba, đánh giá phương pháp theo dõi lực ứng suất trước từ kết quả mô hình thí nghiệm dầm BTCT ứng suất trước. Một vài tần số tự nhiên và hình dạng dao động của dầm BTCT ứng suất trước được đo từ thì nghiệm với các trường hợp lực ứng suất trước khác nhau.

Các thông số đặc trưng của mô hình PTHH chuẩn được xác định thông qua việc hiệu chỉnh thông số đặc trưng ứng với các trạng thai lực ứng trước khác nhau. Kết quả cuối cùng, trạng thái mất ứng suất trước được dự đoán dựa vào tần số tự nhiên đo được và mô hình hiệu chỉnh PTHH của dầm ở trạng thái không ứng suất trước. Các bước đánh giá lực ứng suất trước trong dầm BTCT ứng suất trước được thé hiện như hình 1. Thiết lặp quan hệ 7, - f, oT,n of? In fn~ến Đánh giá mắt lực UST 2 2 T,.~| I- ⁄,nref ` ⁄,nlos |Os ref 2 2 Snref Ấn Hình 1.

Các bước đánh giá lực ứng suất trước trong dam 1. Tinh hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước Kỹ thuật hiệu chỉnh mô hình PTHH đã được đưa ra từ đầu những năm 70, nhưng chỉ thực sự phát triển trong vòng mười lăm năm trở lại đây. Sau đây là quá trình phát triển cùng với những nghiên cứu đã được công bố trên thế giới.

[3], (1978) dua ra một phương pháp không phá hoại kết câu dé đánh giá toàn bộ kết cau. [4], (1991) bài báo dé cập việc áp dụng thuật giải di truyền dé tối ưu hóa bài toán với các thông số thực. Điều này cho thấy thuật giải di truyền có sử dụng các vec tơ tham số thực như các nhiễm sac thé, các thông số thực như là các gen. Kết quả chỉ ra răng thuật giải di truyền mã số thực cho kết quả tốt hơn các thuật giải di truyền mã nhị phân của 7 trên 9 bai toán.

(1991) phân tích kết cấu bê tông ứng suất trước. Nhận thay mat ứng suất trước xảy ra doc theo toàn bộ dầm do giảm khả năng đàn hôi và uốn của bê tông, từ biến và co ngót trong bê tông, giảm ứng suất trong cáp, giảm ma sát và hư hỏng các đầu neo. [6], (1993) bài báo cho răng tỉ lệ đột biến phụ thuộc nhiều vào sự lựa chọn dạng mã hóa, các vân đề yêu cau loại mã hóa không nhị phân có lợi thé từ tỉ lệ đột biến cao so với dùng dạng mã hóa nhị phân thông thường. [8], (1998) đưa ra một phương pháp dé phát hiện và khoanh vùng phá hoại tuyến tính trong kết cau sử dụng các thông số dao động đo được.

[10], (2000) bài báo trình bày quy trình hiệu chỉnh một mô hình PTHH áp dụng đối với các kết cầu phức tạp bằng cách sử dụng phương pháp hiệu chỉnh độ nhạy của tri riêng. Mục tiêu của việc hiệu chỉnh mô hình là nhăm giảm chênh lệch giữa giá trị tính toán từ mô hình PTHH và đo tan số từ thực nghiệm. [11], (2000) phân tích ứng xử động của dâm composite ứng suât trước được gia cường sợi cap bên ngoài. [14], (2003) trình bày một phương pháp không phá hoại để xác định vị trí và kích thước của pha hoại dựa vào tần số tự nhiên hoặc dang dao động.

[15], (2004) trình bày thủ tục hiệu chỉnh mô hình PTHH dựa vào độ nhạy tri riêng được áp dụng cho mô hình tòa tháp truyền hình Nam Kinh cao 310m dựa vào phép do độ rung trong môi trường xung quanh. Yong Lu và Zhenguo Tu. [16], (2004) trình bày phương pháp hiệu chỉnh mô hình dao động dựa sự kết hợp thuật giải di truyền và độ nhạy. Và được ứng dụng trong dự đoán phản ứng dia chân của khung BTCT6 tang.

[17], (2004) đưa ra một phương pháp không phá hủy nhăm phat hiện mat mát ứng suất trước của dầm BTCT ứng suất trước bang cách sử dụng tần số tự nhiên. Dé xuất thuật toán lời giải nghịch (inverse-solution algorithm) dé phát hiện mat mát ứng suất trước bang cách đo sự thay đổi của tan số tự nhiên. [20], (2005) dua ra một kỹ thuật hiệu chỉnh mô hình phần tử hữu hạn cho kết cấu thực sử dụng kết quả thí nghiệm dao động chịu ảnh hưởng của môi trường xung quanh. [21], (2007) dé xuất một chương trình giám sát hư hỏng dựa vào dao động dé đưa ra cảnh báo về sự xuất hiện, vị trí và mức độ nghiêm trọng của hư hỏng trong điều kiện nhiệt độ thay đổi.

[22], (2009) đề xuất một phương pháp trực tiếp cho việc hiệu chỉnh ma trận độ cứng và ma trận khối lượng của mô hình kết cau, như vậy có thé mô phỏng chính xác các tan số đo cho kết cau. [23], (2010) đề xuất một hệ thống lai sử dụng phương pháp tuần tự rung động trở kháng để phát hiện hai loại phá hoại trong dầm BTCT ứng lực trước, đó là phá hoại về sợi cáp ứng lực trước và dầm BTCT. [24], (2010) giới thiệu lý thuyết hiệu chỉnh mô hình PTHH sử dụng thuật giải di truyền, được áp dụng hiệu chỉnh mô hình dầm nhôm. Duc-Duy Ho, Jeong-Tae Kim, Norris Stubbs and Woo-Sun Park.

[25], (2012) đưa ra phương pháp đánh giá lực ứng suất trước trong một dim BTCT ứng suất trước bằng cách sử dụng các đặc trưng dao động và hệ thống nhận dạng. Phương pháp này sử dụng thuật toán độ nhạy để hiệu chỉnh các thông số trong mô hình PTHH. Tình hình nghiên cứu trong nước Phương pháp hiệu chỉnh mô hình PTHH hau như chưa có nghiên cứu trong nước đề cập đến. Tuy nhiên, những nghiên cứu sau đây đã đề cập đến những khái niệm quan trọng sẽ được nhac đến trong luận văn: Lê Trung Kiên [26], (2000-luận văn cao học) tính tối ưu hệ dàn phẳng sử dụng thuật giải di truyền.

Thái Quốc Dũng [27], (2001-luận văn cao học) thiết kế tối ưu kết cau composite dùng thuật giải di truyền. Lê Đức Hién [28], (2001-luận văn cao học) thiết kế tối ưu dầm bê tông cốt thép dùng thuật giải di truyền. Bùi Công Thanh và Nguyễn Trường Son [29], (2005) thiết kế tối ưu dầm bê tông cốt thép ứng suất trước băng thuật toán di truyền.