BỘ GIÁO DỤC VÀ ÀO TẠO BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI È TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÁP TR¯ỜNG HANH CHINH MA SO: LH-2014-43/DHL-HN Chủ nhiệm dé tài: TS. Trần Thị Hiền Th° kí ề tài: TS. Trần Kim Liễu Hà Nội, tháng 6 nm 2015 DANH MUC TU VIET TAT HTP Hội ồng thâm phan HXX Hội ồng xét xử HTND Hội tham nhân dân HVHC Hành vi hành chính QDHC Quyết ịnh hành chính TAND Tòa án nhân dân TANDTC Tòa án nhân dân tối cao TTHC Tố tụng hànhchính VKS Viện kiểm sát VKSND Viện kiêm sát nhân dân MỤC LỤC Trang MỞ ẦU ¬ NỘI DUNG A. BAO CÁO TONG THUẬT MOT SO VAN DELI LUẬN VE TO TUNG HANH CHÍNH VA NHỮNG YEU TO DAM BAO HIEU QUA CUA HOAT DONG TO TUNG HANH CHINH 1.
Khai niém chung vé tai phan hanh chinh va t6 tung hanh chinh. Ls Kiểm soát hoạt ộng quản lí hành chính nhà n°ớc bng tô tụng hành chính 1 Ds ảm bảo hiệu quả của hoạt ộng tố tụng hành chính. I NỘI DUNG C BAN CUA LUẬT TO TUNG HANH CHÍNH NAM 2010 - NHỮNG DIEM TÍCH CUC, HAN CHE TU THUC TIEN XET XU CAC VU AN HANH CHINH 2. Các qui ịnh áp dung chung trong quá trình tố tụng giải quyết vu án hành chính 2.
Qui ịnh về các giai oạn t6 tung hanh chinh 37 IH MOT SO KIEN NGHI NHAM HOAN THIEN LUAT TO 48 TUNG HANH CHINH 3. ánh giá chung về tác ộng của Luật Tổ tụng hành chính 2010 48 ên thực tiên xét xử các vụ án hành chính 3. Kiến nghị nhằm hoàn thiện Luật Tố tụng hành chính 53 KẾT LUẬN 62 B. CÁC CHUYEN DE 64 DANH MỤC CHUYEN DE Trang Xét xử các vụ án hành chính — c¡ chế kiểm soát ngoài ối với hoạt 64 ộng quản lí hành chính nhà n°ớc.
Tran Thị Hiên — ại học Luật, Hà Nội Những yếu tố ảm bảo hiệu quả của hoạt ộng tố tụng hành chính.Tran Kim Liễu - ại học Luật, Ha Nội Các nguyên tắc của Tố tụng hành chính và thực tiễn giải quyết các vụ 102 án hành chính TS. Nguyễn Mạnh Hùng - ại học Luật, Hà Nội Thâm quyền xét xử các vụ án hành chính và thực tiễn giải quyết các vụ 118 án hành chính Th. Nguyễn Thi Hà - Tr°ờng DH Vinh Quyền hạn, ngh)a vụ của ng°ời tiến hành tố tụng và thực tiễn giải quyết 131 các vụ án hành chính 1S. ặng Quang Ph°¡ng Nguyên Phó Chánh án — Tòa án nhân dân Tối cao Quyền, ngh)a vụ của °¡ng sự và thực tiễn giải quyết các vụ án hành 146 chính TS.
Nguyễn Thị Thủy - ại học Luật, Hà Nội Khởi kiện, thụ lí vụ án hành chính và thực tiễn giải quyết các vụ án 154 hành chính. Nguyễn Thị Thủy - ại học Luật, Hà Nội Thủ tục xét xử s¡ thâm và thực tiễn giải quyết các vụ án hành chính 164 TS.Tran Kim Liễu - ại học Luật, Hà Nội Thủ tục xét xử phúc thâm và thực tiễn giải quyết các vụ án hành chính 177 Tham phán. Phạm Công Hùng,Toà Phúc thẩm TANDTC: tại TP HCM 10 Giám déc thâm, tái thâm và thủ tục ặc biệt xem xét lại quyết ịnh của 203 Hội ồng Tham phán. Phạm Công Hùng,Toà Phúc thẩm TANDTC_ tại TP HCM MỞ ẦU 1.
Tính cần thiết nghiên cứu của ề tai: Trong tiến trình ôi mới toàn diện ất n°ớc, một loạt van ề nảy sinh từ thực tiễn quản lí hành chính nhà n°ớc về mỗi quan hệ giữa nhà n°ớc và công dân, òi hỏi vai trò tích cực của nhà n°ớc trong việc bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của ng°ời dân. Từ nm 1996 (°ợc ánh dấu bởi sự ra ời của Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính), Toà án nhân dân °ợc chính thức giao quyền xét xử các vụ án hành chính, với ối t°ợng xét xử là các tranh chấp hành chính giữa nhà n°ớc và công dân. Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính ã °ợc sửa ối nm 1998 và nm 2006. Hai lần sửa ổi này, ều theo h°ớng gia tng thêm thẩm quyén xét xử các vụ án hành chính cho Toà án nhân dân bng cách liệt kê thêm các loại việc thuộc thâm quyền xét xử hành chính của Toa án.
Nm 2010, Luật Tố tụng hành chính °ợc ban hành, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2011, ánh dấu b°ớc phát triển mạnh mẽ của pháp luật tố tụng hành chính theo h°ớng hoàn thiện h¡n. Mặt khác, Luật Tố tụng hành chính °ợc ban hành cing khẳng ịnh việc thiết lập một c¡ chế mới — c¡ chế kiểm soát ngoài ối với hoạt ộng hành chính - là cần thiết, áp ứng nhu cầu xã hội hiện nay. Luật Tố tụng hành chính nm 2010, ã có tác ộng tích cực trong việc kiểm soát nền hành chính, bảo vệ quyền, lợi ích chính áng của công dân. Tuy nhiên, qua h¡n ba nm áp dụng, thực tiễn xét xử các vụ án hành chính ã nảy sinh những vấn ề v°ớng mắc cần phải °ợc giải quyết bắng các qui ịnh trong Luật.
Nghiên cứu, óng góp ý kiến vào quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật Tố tụng hành chính, nhằm góp phần vào công cuộc cải cách t° pháp ở Việt Nam hiện nay, áp ứng h¡n nữa việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân là rất cần thiết. ặc biệt, trong thời iểm hiện nay, thực hiện Nghị quyết số 70/2014/QH13 ngày 30/5/2014 của Quốc Hội iều chỉnh ch°¡ng trình xây dựng luật, pháp lệnh nhiệm kì Quốc hội khóa XIII, nm 2014 và ch°¡ng trình xây dựng luật, pháp lệnh nam 1 2015, Tòa án nhân dân tối cao ang phối hợp cùng với các c¡ quan hữu quan xây dựng dự án Luật Tố tụng hành chính (sửa ổi), chúng tôi lựa chọn ề tài “Ludt To tụng hành chỉnh 2010 va thực tiễn giải quyết các vụ án hành chính” ề nghiên cứu, ánh giá mức ộ phù hợp của Luật Tố tụng hành chính nm 2010, xác ịnh những iểm hạn chế gây khó khn, v°ớng mắc trong thực tiễn xét xử các vụ án hành chính, từ ó tìm giải pháp dé hoàn thiện pháp luật Tố tụng hành chính là cần thiết, có ý ngh)a lí luận và thực tiễn. Tình hình nghiên cứu Tố tụng hành chính là mảng pháp luật không mới ối với pháp luật của rất nhiều quốc gia trên thế giới.Tuy nhiên, ối với Việt nam, thuật ngữ “tố tụng hành chính” chính thức có trong pháp luật Việt Nam từ nm 1996. Do ó, các vấn ề lí luận và thực tiễn về pháp luật Tố tụng hành chính ang là nội dung thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học pháp lí và cán bộ, công chức hoạt ộng thực tiễn trong ngành Kiểm sát, Toàán.
Sách báo pháp lí trong và ngoài n°ớc ã bàn nhiều ến các nội dung liên quan ến tố tụng hành chính, nh° nội hàm của khái niệm tố tụng hành chính, phân biệt tố tụng hành chính với thủ tục hành chính; quyết ịnh hành chính, hành vi hành chính là ối t°ợng khởi kiện hành chính. Trong số những công trình sách, báo pháp lí nghiên cứu về những nội dung liên quan ến tố tụng hành chính có thé nêu ra một số công trình co bản sau: 1) Luận án tiến s) Luật học “ Thâm quyển của Toà án nhân dân trong việc giải quyết các khiếu kiện hành chính” Nguyễn Thanh Bình (ại học Luật Hà Nội 2002. Công trình này ã cn bản phân tích về c¡ sở lí luận về thâm quyền của Toà hành chính, °a ra một số kết luận có ý ngh)a khoa học về việc trao thâm quyền xét xử các vụ án hành chính cho Toà án nhân dân. Tuy nhên, công trình này nghiên cứu về thâm quyên xét xử các loại việc hành chính của Toà án tại thời iểm tố tụng hành chính mới °ợc thực hiện ở Việt nam ( 1996- 2002).
Do ó, phần nghiên cứu về thực trạng pháp luật và thực tiễn xét xử hành chính của Toà án, ã không còn tính 2 thời sự, các kết luận về thực tế không còn giá trị áp dụng trong thời iểm hiện tại nhằm tìm ra những iểm v°ớng mắc của Luật Tố tụng hành chính nm 2010. 2) Luận án tiến s) Luật học “ ổi mới tổ chức và hoạt ộng của Toà Hành chính áp ứng yêu cầu xây dựng nhà n°ớc pháp quyền Việt Nam hiện nay” Hoàng Quốc Hồng (ại học Luật Hà nội, 2007). Về lí luận, luận án này ã nghiên cứu, phân tích c¡ sở lí luận về sự cần thiết của Toà hành chính; ánh giá tong quát quá trình hình thành và phát triển của Toà hành chính trong hệ thống Toà án nhân dân; ánh giá tổng quát thực trạng pháp luật và thực tiễn của hoạt ộng xét hành chính từ nm 1996 ến 2006, từ ó rút ra °ợc những kết luận cần thiết cho việc ổi mới về tô chức và hoạt ộng của Toà hành chính theo yêu cầu xây dựng nhà n°ớc pháp quyền XHCN Việt Nam. Luận án không i sâu nghiên cứu về thực tiễn hoạt ộng xét xử hành chính của Toà án Việt Nam.
Mặt khác, những kết luận, ánh giá pháp luật Tổ tụng hành chính, °ợc tác giả luận án °a ra là trên c¡ sở nghiên cứu pháp luật Tố tụng hành chính vào thời gian từ nm 2007 trở về tr°ớc. Do ó, ến thời iểm hiện nay (qua 6 nm) cần phải °ợc xem xét ánh giá lại. 3) Luận án Tiến s) luật học “Toà hành chính trong nhà n°ớc pháp quyền XHCN Việt Nam của dân, do dân, vì dân” Trần Kim Liễu (ại học Luật Hà nội, 2011). Luật án này nghiên cứu những van ề lí luận và thực tiễn về hệ thong Toà hành chính, dua ra những mô hình Toà hành chính trên thé giới, từ ó xác ịnh những yêu cau về lí luận và thực tiễn ể xây dựng Toà hành chính ảm bảo nguyên lí nhà n°ớc là của dân, do dân, vì dân.
4) ề tài nghiên cứu cấp bộ “ Một số giải pháp nâng cao hiệu quả, chất l°ợng, chất l°ợng giải quyết khiếu , kiện hành chính tại Toà án Nhân dân theo tinh thần cải cách t° pháp” của Toà án nhân dân Tối cao, (2005), nhóm tác giả Th.s ặng Xuân ào; Th.s Lê Vn Minh và Vi Tiến Trí thực hiện. Với tên ề tài nghiên cứu này, Nhóm nghiên cứu là những ng°ời trực tiếp làm việc tại toà án, nên công trình này ã nghiên cứu t°¡ng ối sát với thực tiễn xét xử các vụ án hành chính. Nhóm tac gia ã °a ra những giải pháp mang tính ứng dụng nh° tang c°ờng vai trò của 3 Thâm phán hành chính, tng c°ờng c¡ sở vật chất cho Toà án, mở rộng thâm quyền xét xử hành chính của Toà án về loại việc.