Luận án về pháp luật đấu giá tài sản công ở Việt Nam

Chuyên khảo luật học phân tích Luận án pháp luật về đấu giá tài sản công ở việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hồng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Ngô Huy Cương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật dân sự và tố tụng dân sự
• Đề tài: Pháp luật về đấu giá tài sản công ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Tính mới của luận án
• 0.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
• 0.7. Kết cấu của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Tiền đề đánh giá tổng quan về tình hình nghiên cứu
• 1.2. Phân loại nội dung nghiên cứu
• 1.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.3.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở trong nước
• 1.3.1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu lý luận chung về đấu giá tài sản công và pháp luật về đấu giá tài sản công
• 1.4. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN CÔNG VÀ PHÁP LUẬT VỀ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN CÔNG
• 2.1. Khái quát về đấu giá tài sản công
• 2.2. Khái niệm, đặc điểm, phân loại tài sản công
• 2.3. Khái niệm, bản chất và ý nghĩa của đấu giá tài sản công
• 2.4. Đặc điểm của đấu giá tài sản công
• 2.5. Phân loại trong đấu giá tài sản công
• 2.6. Giao dịch đấu giá tài sản công
• 2.7. Mối quan hệ pháp lý giữa các chủ thể trong đấu giá tài sản công
• 2.8. Giao kết hợp đồng trong đấu giá tài sản công
• 2.9. Hiệu lực của đấu giá tài sản công
• 2.10. Pháp luật điều chỉnh đấu giá tài sản công
• 2.11. Khái niệm, cấu trúc, nguồn pháp luật đấu giá tài sản công
• 2.12. Những nội dung chủ yếu của pháp luật về đấu giá tài sản công
• 2.13. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH VỀ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN CÔNG VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN
• 3.1. Các loại tài sản công được đưa ra đấu giá
• 3.2. Chủ thể trong đấu giá tài sản công
• 3.3. Người có tài sản đấu giá là tài sản công
• 3.4. Tổ chức đấu giá tài sản, đấu giá viên
• 3.5. Người tham gia đấu giá, người trúng đấu giá, người mua được tài sản đấu giá
• 3.6. Hình thức, phương thức, bước giá trong đấu giá tài sản công
• 3.6.1. Hình thức, phương thức đấu giá tài sản công
• 3.6.2. Bước giá trong đấu giá tài sản công
• 3.7. Trình tự, thủ tục đấu giá tài sản công
• 3.8. Quyết định đưa tài sản công ra đấu giá, định giá tài sản công
• 3.9. Lựa chọn và ký hợp đồng với tổ chức đấu giá tài sản để tổ chức đấu giá tài sản công
• 3.10. Công bố thông tin về việc đấu giá tài sản công
• 3.11. Tổ chức đăng ký tham gia đấu giá tài sản công, thu tiền đặt trước
• 3.12. Tổ chức cuộc đấu giá tài sản công
• 3.13. Thực hiện các công việc sau cuộc đấu giá tài sản công
• 3.14. Xử lý vi phạm trong đấu giá tài sản công
• 3.15. Thù lao dịch vụ đấu giá, chi phí đấu giá tài sản công
• 3.16. Kết luận Chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ ĐẤU GIÁ TÀI SẢN CÔNG
• 4.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về đấu giá tài sản công
• 4.2. Kế thừa những quy định phù hợp, khắc phục những hạn chế, bất cập, qua đó nâng cao tính khả thi của pháp luật về đấu giá tài sản công
• 4.2.1. Đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, minh bạch, ổn định của pháp luật về đấu giá tài sản công
• 4.2.2. Đảm bảo tính hiệu quả trong nền kinh tế thị trường và xu hướng hội nhập quốc tế
• 4.3. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật Việt Nam về đấu giá tài sản công
• 4.3.1. Một số kiến nghị chung
• 4.3.2. Bổ sung trong Luật đấu giá tài sản một mục quy định riêng về đấu giá tài sản công
• 4.3.3. Sửa đổi, bổ sung quy định chung về đấu giá tài sản
• 4.3.4. Sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công
• 4.4. Kết luận Chương 4
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu và các vấn đề liên quan đến đề tài

Nghiên cứu về đấu giá tài sản công tại Việt Nam đã được thực hiện qua nhiều giai đoạn, từ thời kỳ Pháp thuộc cho đến nay. Các công trình nghiên cứu chủ yếu tập trung vào khái niệm, đặc điểm và quy trình đấu giá. Tuy nhiên, vẫn còn thiếu các nghiên cứu chuyên sâu về pháp luật Việt Nam liên quan đến đấu giá tài sản công. Việc đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu cho thấy rằng, mặc dù có nhiều tài liệu liên quan, nhưng chưa có một công trình nào hệ thống hóa và phân tích một cách toàn diện các vấn đề lý luận và thực tiễn của pháp luật về đấu giá tài sản công. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho việc hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực này.

1.1. Tiền đề đánh giá tổng quan về tình hình nghiên cứu

Đấu giá tài sản công liên quan đến nhiều lĩnh vực khoa học khác nhau, đặc biệt là khoa học pháp lý và kinh tế. Việc nghiên cứu không thể tách rời khỏi các môn khoa học khác có liên quan. Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu cần phải xem xét các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, từ đó rút ra những thành tựu và vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu. Điều này giúp xác định rõ ràng hơn về khái niệm và quy định pháp luật hiện hành liên quan đến đấu giá tài sản công.

1.2. Phân loại nội dung nghiên cứu

Nội dung nghiên cứu của đề tài được chia thành ba nhóm chính. Nhóm thứ nhất là các vấn đề lý luận về đấu giá tài sản công và pháp luật về đấu giá tài sản công. Nhóm thứ hai tập trung vào thực trạng pháp luật hiện hành và thực tiễn thực hiện. Cuối cùng, nhóm thứ ba là các kiến nghị liên quan đến việc hoàn thiện pháp luật. Việc phân loại này giúp xác định rõ ràng các vấn đề cần nghiên cứu và đề xuất giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả của đấu giá tài sản công.

II. Một số vấn đề lý luận về đấu giá tài sản công và pháp luật về đấu giá tài sản công

Khái niệm và đặc điểm của đấu giá tài sản công cần được làm rõ để hiểu rõ hơn về bản chất và ý nghĩa của nó trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Đấu giá tài sản công không chỉ là một hình thức giao dịch mà còn là một công cụ quan trọng trong việc quản lý và sử dụng tài sản công. Các quy định pháp luật hiện hành về đấu giá tài sản công cần được phân tích để xác định những điểm mạnh và điểm yếu, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện. Việc nghiên cứu này không chỉ có giá trị lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công.

2.1. Khái niệm và đặc điểm của đấu giá tài sản công

Khái niệm đấu giá tài sản công được hiểu là quá trình bán tài sản thuộc sở hữu nhà nước thông qua hình thức đấu giá công khai. Đặc điểm của đấu giá tài sản công bao gồm tính minh bạch, công bằng và cạnh tranh. Những đặc điểm này không chỉ giúp tăng cường hiệu quả sử dụng tài sản công mà còn góp phần nâng cao lòng tin của người dân đối với chính sách pháp luật của nhà nước. Việc hiểu rõ khái niệm và đặc điểm này là cơ sở để xây dựng các quy định pháp luật phù hợp.

2.2. Pháp luật điều chỉnh đấu giá tài sản công

Pháp luật về đấu giá tài sản công hiện nay bao gồm nhiều văn bản quy phạm pháp luật, từ luật đến nghị định và thông tư. Những quy định này cần được xem xét để đánh giá tính đồng bộ và khả thi trong thực tiễn. Việc phân tích các quy định pháp luật sẽ giúp chỉ ra những bất cập, hạn chế trong việc thực hiện đấu giá tài sản công, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả và tính minh bạch trong hoạt động này.

III. Thực trạng pháp luật Việt Nam hiện hành về đấu giá tài sản công và thực tiễn thực hiện

Thực trạng pháp luật về đấu giá tài sản công tại Việt Nam cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các quy định hiện hành chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, dẫn đến nhiều bất cập trong quá trình thực hiện. Việc phân tích thực trạng này không chỉ giúp nhận diện các vấn đề tồn tại mà còn là cơ sở để đề xuất các giải pháp cải cách pháp luật. Thực tiễn thực hiện đấu giá tài sản công cũng cho thấy sự cần thiết phải có những quy định chặt chẽ hơn để bảo vệ tài sản công và đảm bảo tính minh bạch trong các giao dịch.

3.1. Các loại tài sản công được đưa ra đấu giá

Các loại tài sản công được đưa ra đấu giá rất đa dạng, từ bất động sản đến các tài sản khác thuộc sở hữu nhà nước. Việc xác định rõ loại tài sản nào có thể đưa ra đấu giá là rất quan trọng, vì nó ảnh hưởng đến quy trình và cách thức thực hiện. Các quy định hiện hành cần được xem xét để đảm bảo rằng tất cả các loại tài sản công đều được quản lý và sử dụng một cách hiệu quả nhất.

3.2. Quy trình đấu giá tài sản công

Quy trình đấu giá tài sản công hiện nay bao gồm nhiều bước từ việc xác định giá khởi điểm đến tổ chức cuộc đấu giá. Tuy nhiên, quy trình này vẫn còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng lãng phí và thất thoát tài sản công. Việc phân tích quy trình này sẽ giúp chỉ ra những điểm yếu và đề xuất các giải pháp cải cách nhằm nâng cao hiệu quả của đấu giá tài sản công.

IV. Hoàn thiện pháp luật Việt Nam về đấu giá tài sản công

Việc hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản công là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Các quy định pháp luật cần được sửa đổi, bổ sung để phù hợp với thực tiễn và thông lệ quốc tế. Đề xuất các giải pháp hoàn thiện không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi của người dân và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động đấu giá tài sản công. Những kiến nghị này sẽ là cơ sở để xây dựng một hệ thống pháp luật hoàn chỉnh và hiệu quả hơn.

4.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật

Định hướng hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản công cần tập trung vào việc nâng cao tính minh bạch và công bằng trong quy trình đấu giá. Các quy định cần được sửa đổi để đảm bảo rằng mọi tài sản công đều được đưa ra đấu giá một cách công khai và minh bạch. Điều này không chỉ giúp tăng cường lòng tin của người dân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công.

4.2. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật

Các kiến nghị hoàn thiện pháp luật về đấu giá tài sản công bao gồm việc bổ sung các quy định về tổ chức đấu giá, quy trình xác định giá khởi điểm và các biện pháp xử lý vi phạm. Những kiến nghị này sẽ giúp tạo ra một khung pháp lý chặt chẽ hơn, từ đó nâng cao hiệu quả và tính minh bạch trong hoạt động đấu giá tài sản công tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Nghiên cứu "Pháp luật về đấu giá tài sản công ở Việt Nam" của tác giả Nguyễn Thị Thu Hồng (chuyên ngành Luật Dân sự và Tố tụng Dân sự, mã số 938 01 01.04, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Ngô Huy Cương tại Đại học Quốc gia Hà Nội) là công trình khoa học đầu tiên tiếp cận toàn diện, chuyên sâu và có hệ thống về cơ chế pháp lý điều chỉnh hoạt động đấu giá tài sản công (TSC) tại Việt Nam. Trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, TSC chiếm tỷ trọng chi phối trong toàn bộ hoạt động đấu giá quốc gia nhưng lại là đối tượng "luôn dễ bị tổn thương và cần phải có cơ chế bảo vệ đặc biệt" [95, tr.308].

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi xuất phát từ thực trạng: hệ thống pháp luật hiện hành—chủ yếu là Luật Đấu giá tài sản (ĐGTS) năm 2016 và Luật Quản lý, sử dụng TSC năm 2017—vẫn đồng nhất quy trình xử lý tài sản công với tài sản tư, thiếu vắng các quy định chuyên biệt để kiểm soát nguy cơ thất thoát tài sản nhà nước, thông đồng dìm giá và hiện tượng "sân sau". Mặc dù từ tháng 01/2017 đến tháng 12/2019, các tổ chức ĐGTS trên toàn quốc đã tổ chức thành công 86.607 cuộc đấu giá với tổng giá khởi điểm (GKĐ) 194.031 tỷ đồng, bán thành 233.911 tỷ đồng (làm lợi cho ngân sách 38.248 tỷ đồng và nộp thuế 95 tỷ đồng), công tác thực thi vẫn bộc lộ nhiều kẽ hở nghiêm trọng [164].

Luận án thiết lập 4 câu hỏi nghiên cứu và 4 giả thuyết tương ứng:

1. Câu hỏi 1 (RQ1): Cơ sở lý luận về đấu giá TSC và pháp luật điều chỉnh đấu giá TSC có những đặc thù bản chất nào so với đấu giá tài sản thông thường?
   • Giả thuyết 1 (H1): Đấu giá TSC mang bản chất kép—vừa là quan hệ hợp đồng dân sự nhằm tối đa hóa giá trị tài sản, vừa là công cụ hành chính thực thi chính sách công chịu sự điều chỉnh của lý thuyết kiểm soát quyền lực nhà nước.
2. Câu hỏi 2 (RQ2): Khung pháp luật thực định của Việt Nam giai đoạn 2005 đến nay (đặc biệt sau khi Luật ĐGTS năm 2016 có hiệu lực) bộc lộ những xung đột, bất cập và khoảng trống kỹ thuật pháp lý nào?
   • Giả thuyết 2 (H2): Sự thiếu đồng bộ giữa pháp luật nội dung (Luật Quản lý, sử dụng TSC) và pháp luật thủ tục (Luật ĐGTS) trong quy định về GKĐ, quyền rút lại giá, lựa chọn tổ chức đấu giá và chế tài vi phạm dẫn tới hiện tượng thất thoát công sản và bất ổn trật tự xã hội.
3. Câu hỏi 3 (RQ3): Mô hình đấu giá nào trên thế giới là phù hợp nhất để giải quyết triệt để vấn đề thông đồng, dìm giá TSC tại Việt Nam?
   • Giả thuyết 3 (H3): Việc thiết lập mô hình "đấu giá tăng dần có bảo lưu" (ascending auction with reserve price) kết hợp minh định lại khái niệm "giá bảo lưu" là giải pháp đột phá giúp tối ưu hóa doanh thu và ngăn chặn tiêu cực.
4. Câu hỏi 4 (RQ4): Cần cấu trúc lại các quy định về giao kết hợp đồng và chế tài xử lý vi phạm trong Luật ĐGTS như thế nào để đảm bảo tính khả thi và nghiêm minh?
   • Giả thuyết 4 (H4): Tái định vị đề nghị/chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng và coi hành vi từ chối ký biên bản/kết quả trúng đấu giá là hành vi vi phạm hợp đồng (thay vì chỉ phạt tịch thu tiền đặt trước) sẽ triệt tiêu động cơ đầu cơ, bỏ cọc.

Khung lý thuyết của công trình tích hợp đa chiều: Lý thuyết Luật Hợp đồng (Contract Theory), Lý thuyết Kiểm soát của Luật Công (Public Law Control Theory), Lý thuyết Đấu giá Kinh tế học (Auction Theory) và Lý thuyết Quản trị công tốt (Good Governance). Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu thực tiễn và văn bản quy phạm pháp luật từ năm 2005 đến năm 2022, tập trung sâu từ ngày 01/7/2017 (thời điểm Luật ĐGTS 2016 có hiệu lực).

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn cho thấy các nghiên cứu về ĐGTS trong nước trước đây chủ yếu tiếp cận theo các nhánh hẹp:

• Nhánh thương mại và dân sự thuần túy: Nguyễn Mạnh Cường (2012) nghiên cứu đấu giá hàng hóa thương mại dưới giác độ mua bán tài sản đặc biệt với 3 dấu hiệu công khai, tuân thủ nguyên tắc thủ tục và trả giá dựa trên GKĐ [89]; Đỗ Thị Hoa (2010), Lê Thị Ngọc (2018) tiếp cận đấu giá như một dịch vụ thương mại trung gian.
• Nhánh chuyên biệt về quyền sử dụng đất (QSDĐ): Đặng Thị Bích Liễu (2012) phân tích đấu giá QSDĐ như phương thức định đoạt tài sản công đặc biệt mang tính chất dân sự - hành chính [118]; Lê Thị Huyền Thanh (2015), Cao Thị Thu Trang (2015), Trần Tiến Hải (2015) tập trung vào hợp đồng và thi hành pháp luật đất đai tại địa phương [100, 160].
• Nhánh tài sản thi hành án dân sự: Lê Thị Hương Giang (2019) nghiên cứu sâu về quy trình tổ chức bán đấu giá cưỡng chế và bảo vệ quyền lợi đương sự [98].

Các tranh luận học thuật lớn tồn tại ở hai trường phái đối lập:

1. Trường phái Tư pháp thuần túy: Xem đấu giá TSC hoàn toàn là giao dịch dân sự - thương mại bình đẳng, đề cao nguyên tắc tự do hợp đồng và trách nhiệm dân sự thông thường (Đỗ Thị Hoa, Lê Ngọc Thạnh [161]).
2. Trường phái Công - Tư kết hợp: Nhận định người có tài sản công không phải là chủ sở hữu tuyệt đối mà chỉ là đại diện theo ủy quyền hành chính. Theo Giáo trình Quản lý TSC của Đại học Kinh tế Quốc dân, "quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt bị tách rời trong thực tế quản lý... do Nhà nước đại diện chủ sở hữu nhưng không trực tiếp sử dụng" [170, tr.34]. Phạm Duy Nghĩa chỉ rõ: "chủ sở hữu đích thực của TSC không phải là tất cả công chúng mà là một nhóm các nhà hoạch định và thực thi chính sách" [130, tr.34].

Trên trường quốc tế, công trình định vị dựa trên các nghiên cứu kinh điển về Auction Theory của Vijay Krishna (2002), Flavio M. Menezes & Paulo K. Monteiro (2005), P. Steinberg và Paul Klemperer (1999). Vijay Krishna phân tích gốc từ Latinh augere nghĩa là "tăng lên", chỉ ra rằng sự bất định về mặt giá trị mà cả người mua và người bán phải đối mặt là tính năng vốn có của đấu giá [196]. Menezes và Monteiro khẳng định đấu giá là công cụ hữu hiệu để phân bổ nguồn lực khan hiếm và thực thi chính sách công khi giá trị tài sản có tính "giá trị chung" (common value components) chưa thể biết trước [189]. So với mô hình tập trung hóa cao độ qua hệ thống sàn điện tử nhà nước ONBID của Hàn Quốc (KAMCO) hay hệ thống phân quyền có cơ quan giám sát độc lập tại bang Florida (Hoa Kỳ) và Alberta (Canada), pháp luật Việt Nam bộc lộ lỗ hổng lớn khi vừa phân tán quyền định giá cho cơ quan hành chính, vừa thiếu cơ chế bảo lưu giá bí mật. Công trình của NCS Nguyễn Thị Thu Hồng đã lấp đầy khoảng trống này khi thiết lập nền tảng lý luận chuyên biệt cho pháp luật đấu giá TSC tại Việt Nam.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và bổ khuyết cho Lý thuyết Hợp đồng và Lý thuyết Kiểm soát Luật Công trong điều kiện chuyển đổi kinh tế:

• Tái cấu trúc bản chất pháp lý của giao dịch đấu giá TSC: Luận án chứng minh đấu giá TSC không thuần túy là giao dịch mua bán tư nhân mà là giao dịch dân sự có sự can thiệp có điều kiện của quyền lực công nhằm hiện thực hóa lợi ích công cộng và quản trị công tốt (Good Governance) [99].
• Xác lập mô hình "Đấu giá tăng dần có bảo lưu" (P1): Khác với đấu giá truyền thống công khai toàn bộ GKĐ, mô hình này phân định rành mạch giữa Giá khởi điểm (Starting price - mức giá mở đầu cuộc trả giá, có thể đặt thấp để thu hút số lượng tối đa người tham gia $N+1$) và Giá bảo lưu (Reserve price - mức giá bí mật tối thiểu mà Nhà nước chấp nhận bán). Đóng góp này trực tiếp hiện thực hóa nguyên lý của Klemperer (1999): doanh thu từ cuộc đấu giá cạnh tranh đông người luôn vượt trội so với đàm phán độc quyền [190].
• Định vị lại thời điểm giao kết hợp đồng và cấu trúc ý chí (P2): Luận án chứng minh rằng hành vi trả giá của người tham gia là "đề nghị giao kết hợp đồng", và việc Đấu giá viên (ĐGV) gõ búa hoặc công bố người trúng giá chính là thời điểm "chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng" có hiệu lực ràng buộc pháp lý ngay lập tức, thay vì phải chờ đến khi ký hợp đồng mua bán bằng văn bản sau đó.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp liên ngành 3 trụ cột lý thuyết:

1. Lý thuyết Đấu giá Kinh tế học (Auction Economics): Giải quyết bài toán bất cân xứng thông tin (Information Asymmetry) và ngăn ngừa hiện tượng "Lời nguyền của người thắng cuộc" (Winner's Curse) cũng như hành vi thông đồng (Collusion).
2. Lý thuyết Luật Hợp đồng Dân sự (Contractual Jurisprudence): Chuẩn hóa mối quan hệ ba bên (Người có tài sản - Tổ chức ĐGTS/ĐGV - Người tham gia đấu giá) và cơ chế chuyển giao quyền sở hữu.
3. Lý thuyết Quản trị Công và Kiểm soát Nhà nước (Public Governance & Regulatory Theory): Đảm bảo tính giải trình, minh bạch và tối đa hóa nguồn thu ngân sách từ tài sản công thuộc sở hữu toàn dân.

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung lý thuyết được xác định rõ: áp dụng cho các tài sản công bắt buộc phải xử lý thông qua đấu giá theo quy định của pháp luật Việt Nam (QSDĐ, công sản thanh lý, quyền khai thác tài nguyên, tài sản tịch thu), tập trung vào phương thức trả giá lên (English auction model), không đi sâu vào mô hình đấu giá giảm dần (Dutch auction).

                      ┌──────────────────────────────────────────────┐
                      │    LÝ THUYẾT QUẢN TRỊ CÔNG & KIỂM SOÁT LUẬT CÔNG   │
                      │  (Good Governance, Minh bạch, Đại diện Sở hữu)│
                      └──────────────────────┬───────────────────────┘
                                             │
                                             ▼
┌────────────────────────────────────────────┴────────────────────────────────────────────┐
│                       KHUNG PHÂN TÍCH ĐẤU GIÁ TÀI SẢN CÔNG                              │
│                                                                                         │
│  ┌───────────────────────────────┐                  ┌────────────────────────────────┐  │
│  │   LÝ THUYẾT ĐẤU GIÁ KINH TẾ   │                  │     LÝ THUYẾT LUẬT HỢP ĐỒNG    │  │
│  │  - Giá khởi điểm thấp (N+1)   │ ◄──────────────► │  - Đề nghị & Chấp nhận đề nghị │  │
│  │  - Giá bảo lưu bí mật (RP)    │                  │  - Giao kết ràng buộc tức thì  │  │
│  │  - Ngăn ngừa liên kết/dìm giá │                  │  - Chế tài vi phạm hợp đồng    │  │
│  └───────────────────────────────┘                  └────────────────────────────────┘  │
└────────────────────────────────────────────┬────────────────────────────────────────────┘
                                             │
                                             ▼
                      ┌──────────────────────────────────────────────┐
                      │    MÔ HÌNH: ĐẤU GIÁ TĂNG DẦN CÓ BẢO LƯU      │
                      │      (Tối đa hóa giá trị công sản)           │
                      └──────────────────────────────────────────────┘

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

• Lập trường triết học và nhận thức luận: Luận án dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp nhận thức luận Hiện thực phản biện (Critical Realism) trong khoa học pháp lý thực nghiệm.
• Thiết kế đa phương pháp kết hợp (Mixed Legal Research Design): Luận án kết hợp giữa phương pháp nghiên cứu quy phạm pháp luật (Doctrinal Legal Research) nhằm mổ xẻ cấu trúc điều luật và phương pháp nghiên cứu pháp luật thực nghiệm/xã hội học pháp lý (Socio-Legal Empirical Analysis) để đánh giá tác động thực thi.
• Thiết kế nghiên cứu đa tầng (Multi-level Analysis):
  • Tầng vĩ mô: Thể chế chính sách kinh tế thị trường định hướng XHCN và chiến lược quản lý tài sản công quốc gia.
  • Tầng trung mô: Khung pháp luật chuyên ngành (Luật ĐGTS 2016, Luật Quản lý sử dụng TSC 2017, Luật Đất đai 2013, BLDS 2015).
  • Tầng vi mô: Hành vi của ĐGV, tổ chức ĐGTS, người có tài sản và các hiện tượng tiêu cực ("cò đấu giá", "quân xanh quân đỏ", "sân sau").

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Chiến lược thu thập dữ liệu: Tập hợp toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm từ năm 1935 (Sắc lệnh thời Pháp thuộc), các Nghị định 86/CP, 05/2005/NĐ-CP, 17/2010/NĐ-CP đến Luật ĐGTS 2016; tổng hợp dữ liệu báo cáo chính thức từ Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính giai đoạn 2017–2021.
• Phương pháp so sánh luật học (Comparative Law): So sánh đối chiếu với hệ thống pháp luật của Pháp, Hoa Kỳ (bang Florida), Canada (Alberta), Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc để rút ra kinh nghiệm thể chế.
• Kiểm chứng tam giác (Triangulation):
  • Tam giác dữ liệu: Đối chiếu số liệu quản lý nhà nước với các bản án, vụ án sai phạm đấu giá thực tế được công bố công khai [198, 204, 259].
  • Tam giác lý thuyết: Đối chiếu giữa lý thuyết kinh tế học đấu giá và lý thuyết hợp đồng dân sự.
  • Tam giác phương pháp: Kết hợp phân tích lịch sử, phân tích quy phạm và thống kê mô tả.

Data và phân tích

• Đặc điểm mẫu dữ liệu phân tích: Bộ số liệu quốc gia từ 86.607 cuộc đấu giá thành trong giai đoạn 2017–2019; tổng hợp các vụ việc sai phạm điển hình về thông đồng, dìm giá đất tại các địa phương (Hà Nội, Bắc Giang, các tỉnh Bắc Trung Bộ).
• Công cụ phân tích: Sử dụng phương pháp phân tích luật viết (Statutory Interpretation), phân tích luật so sánh (Comparative Legal Analysis) và phương pháp tổng hợp quy nạp để nhận diện 5 nhóm nguyên nhân cốt lõi dẫn đến thất thoát công sản.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Bất cập về cơ chế xác định Giá khởi điểm (GKĐ) và thiếu vắng Giá bảo lưu: Hiện nay, GKĐ bị can thiệp bởi ý chí chủ quan của cơ quan quản lý nhà nước, thường thấp hơn giá thị trường nhưng lại được công khai tuyệt đối, tạo điều kiện cho các băng nhóm "quân xanh, quân đỏ" thỏa thuận ngầm ở mức giá sát GKĐ để trục lợi.
2. Lỗ hổng trong quy định về thời điểm giao kết hợp đồng và chế tài hủy cọc: Khoản 3 Điều 44 và khoản 3 Điều 46 Luật ĐGTS 2016 tạo kẽ hở khi cho phép người trúng đấu giá có quyền từ chối ký biên bản hoặc từ chối kết quả đấu giá mà chỉ chịu chế tài duy nhất là mất tiền đặt trước (thường chỉ 5-20% GKĐ). Điều này dẫn tới hiện tượng thao túng giá ảo rồi bỏ cọc để trục lợi từ các giao dịch bất động sản liền kề.
3. Hiện tượng "Tổ chức đấu giá sân sau" và rào cản thông tin: Tiêu chí lựa chọn tổ chức ĐGTS quy định tại Điều 56 Luật ĐGTS còn mang tính định tính, chung chung, dẫn đến việc người có tài sản chỉ định các tổ chức ĐGTS thân hữu nhằm bưng bít thông tin, hạn chế bán hồ sơ, tạo độc quyền nhóm.
4. Sự thiếu đồng bộ giữa pháp luật chuyên ngành và pháp luật đấu giá: Mâu thuẫn kéo dài giữa Luật Quản lý, sử dụng TSC, Luật Đất đai và Luật ĐGTS về thẩm quyền tổ chức đấu giá (giữa Trung tâm dịch vụ bán ĐGTS và Trung tâm Phát triển quỹ đất), về quy trình giảm giá tài sản công không thành và xác định người có tài sản.

Implications đa chiều

• Về mặt lý luận: Khẳng định tính độc lập tương đối và đặc thù của pháp luật đấu giá TSC trong hệ thống pháp luật dân sự - kinh tế; cung cấp luận cứ khoa học để xây dựng Chương/Mục riêng về đấu giá TSC trong Luật ĐGTS.
• Về cải cách lập pháp:
  • Đề xuất bổ sung một Mục riêng biệt về "Đấu giá tài sản công" trong Luật ĐGTS sửa đổi.
  • Sửa đổi Điều 44, Điều 46 Luật ĐGTS: Quy định rõ biên bản đấu giá là văn bản xác nhận hợp đồng đã được giao kết; hành vi từ chối thực hiện nghĩa vụ sau khi gõ búa phải chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại và chênh lệch giá theo pháp luật hợp đồng.
  • Thiết lập cơ chế "Giá bảo lưu" bảo mật do cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và chỉ mở sau khi cuộc đấu giá kết thúc để quyết định hiệu lực bán.
• Về thực tiễn quản lý và chính sách: Chuẩn hóa quy trình công bố thông tin bắt buộc trên Cổng thông tin đấu giá tài sản quốc gia; tăng cường đấu giá trực tuyến để xóa bỏ triệt để hiện tượng "xã hội đen" đe dọa, chèn ép tại các phiên đấu giá trực tiếp.

Limitations và Future Research

• Giới hạn nghiên cứu (Limitations):
  1. Luận án chỉ tập trung chuyên sâu vào mô hình đấu giá tăng dần có bảo lưu (English ascending auction), chưa đi sâu phân tích toàn diện các mô hình đấu giá tổ hợp (Combinatorial auctions) hoặc đấu giá đa vòng phức hợp.
  2. Nguồn dữ liệu thực nghiệm về các vụ án sai phạm đấu giá chủ yếu tiếp cận qua báo cáo tổng kết và phản ánh thực tiễn, chưa thực hiện khảo sát định lượng diện rộng bằng bảng hỏi với toàn bộ đội ngũ ĐGV trên toàn quốc.
  3. Phạm vi nghiên cứu giới hạn chủ yếu ở tài sản hữu hình và bất động sản (QSDĐ, trụ sở, xe công), chưa bao quát sâu các loại tài sản công vô hình mới phát sinh (hạn ngạch phát thải carbon, kho số viễn thông, tài nguyên internet, quỹ đạo vệ tinh).
• Định hướng nghiên cứu tương lai (Future Agenda):
  1. Nghiên cứu ứng dụng công nghệ Blockchain và Hợp đồng thông minh (Smart Contracts) trong việc bảo mật giá bảo lưu và tự động hóa thanh lý tài sản công trực tuyến.
  2. Xây dựng khung pháp lý điều chỉnh đấu giá tài sản vô hình và tài nguyên số thuộc sở hữu toàn dân.
  3. Hoàn thiện cơ chế bồi thường thiệt hại và trách nhiệm dân sự của ĐGV trong các vụ việc thông đồng làm sai lệch hồ sơ đấu giá tài sản nhà nước.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật (Academic Impact): Công trình đặt nền móng lý luận cho giáo trình đào tạo sau đại học và nghề luật sư/đấu giá viên tại Học viện Tư pháp, Khoa Luật - ĐHQGHN, Trường Đại học Luật Hà Nội; cung cấp cơ sở trích dẫn cho các nghiên cứu tiếp theo về pháp luật công sản và kinh tế học pháp lý.
• Định hình chính sách công (Policy Influence): Các luận cứ và kiến nghị của luận án trực tiếp đóng góp vào quá trình sửa đổi, bổ sung Luật Đấu giá tài sản (đã được Quốc hội đưa vào chương trình xây dựng luật), định hình cơ chế kiểm soát minh bạch trong Luật Quản lý, sử dụng TSC và Luật Đất đai sửa đổi.
• Lợi ích kinh tế - xã hội (Societal & Economic Benefits): Việc áp dụng mô hình đấu giá tăng dần có bảo lưu và chế tài hợp đồng nghiêm minh ước tính sẽ giảm thiểu hàng ngàn tỷ đồng thất thoát ngân sách mỗi năm từ việc định giá thấp và bỏ cọc đầu cơ đất công, đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân vào sự liêm chính của bộ máy quản lý nhà nước.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới học thuật: Tiếp cận khung phân tích liên ngành hoàn chỉnh giữa Lý thuyết Hợp đồng và Lý thuyết Đấu giá kinh tế học để mở rộng các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.
• Nhà làm luật & Cơ quan quản lý (Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính): Sở hữu các đề xuất sửa đổi điều luật cụ thể (Điều 44, Điều 46, Điều 56 Luật ĐGTS) có cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc.
• Đấu giá viên & Tổ chức ĐGTS: Nắm bắt chuẩn mực quy trình nghiệp vụ tiên tiến, hạn chế tối đa rủi ro pháp lý và tranh chấp trong hoạt động hành nghề.
• Cộng đồng doanh nghiệp & Nhà đầu tư: Được đảm bảo môi trường cạnh tranh bình đẳng, công khai, minh bạch khi tiếp cận các nguồn lực tài sản và quỹ đất công của quốc gia.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì?

Đóng góp độc đáo nhất là việc luận giải và đề xuất xác lập mô hình "Đấu giá tăng dần có bảo lưu" trong pháp luật Việt Nam, kết hợp việc mở rộng Lý thuyết Luật Hợp đồng để tái định nghĩa thời điểm xác lập ý chí: hành vi gõ búa của ĐGV là thời điểm hoàn tất "chấp nhận đề nghị giao kết hợp đồng", tạo giá trị ràng buộc trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo hợp đồng ngay tức thì, khắc phục hoàn toàn lỗ hổng bỏ cọc hiện nay.

2. Tính đổi mới về phương pháp luận so với các công trình trước đây?

So với công trình của Đặng Thị Bích Liễu (2012) hay Lê Thị Hương Giang (2019) chỉ thuần túy phân tích quy phạm đơn ngành, luận án này áp dụng phương pháp luận Hiện thực phản biện liên ngành (Socio-legal & Economic Analysis of Law), tích hợp giữa lý thuyết kinh tế học đấu giá (Vijay Krishna, Steinberg, Klemperer) với khoa học pháp lý thực nghiệm trên tập dữ liệu vĩ mô toàn quốc (86.607 cuộc đấu giá).

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ dữ liệu thực tế là gì?

Phát hiện bất ngờ là việc quy định công khai GKĐ tuyệt đối nhưng không có "Giá bảo lưu" lại chính là nguyên nhân kỹ thuật trực tiếp dung dưỡng tình trạng liên kết thông đồng. Các đối tượng tham gia đấu giá chỉ cần trả cao hơn GKĐ 01 bước giá là có thể sở hữu tài sản công với giá rẻ mạt mà không có cơ chế nào để người có tài sản hủy bỏ cuộc đấu giá một cách hợp pháp.

4. Quy trình nghiên cứu có cung cấp giao thức tái lập (Replication Protocol)?

Luận án cung cấp hệ thống tiêu chí phân loại, phương pháp đối chiếu văn bản quy phạm và quy trình giải mã cấu trúc quan hệ pháp luật ba bên rõ ràng, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập sử dụng khung phân tích này để khảo sát trên các tập dữ liệu đấu giá tài sản khác nhau (như đấu giá thi hành án, đấu giá nợ xấu ngân hàng).

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình ra sao?

Lộ trình 10 năm mở ra 3 trọng tâm: (i) Thể chế hóa sàn đấu giá tài sản công số hóa quốc gia tích hợp dữ liệu lớn (Big Data); (ii) Thiết lập khung pháp luật đấu giá quyền sử dụng tài nguyên vô hình mới; (iii) Nghiên cứu cơ chế tài phán chuyên biệt giải quyết tranh chấp hợp đồng đấu giá tài sản công.

Kết luận

1. Luận án đã làm sáng tỏ một cách toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn của pháp luật về đấu giá TSC tại Việt Nam, khẳng định bản chất kép độc thù của giao dịch này.
2. Đề xuất mang tính đột phá về việc áp dụng mô hình Đấu giá tăng dần có bảo lưu, kết hợp cơ chế Giá bảo lưu bí mật nhằm tối ưu hóa giá trị tài sản công và triệt tiêu động cơ dìm giá.
3. Tái cấu trúc nền tảng lý thuyết hợp đồng trong đấu giá: xác định thời điểm giao kết có hiệu lực ràng buộc ngay tại thời điểm gõ búa/công bố kết quả, chuyển đổi bản chất xử lý vi phạm bỏ cọc sang trách nhiệm vi phạm hợp đồng dân sự.
4. Cung cấp hệ thống giải pháp lập pháp đồng bộ: đề xuất bổ sung Mục riêng về đấu giá TSC trong Luật ĐGTS, sửa đổi Điều 44, 46, 56 Luật ĐGTS 2016 và rà soát bãi bỏ các quy định chồng chéo trong Luật Đất đai và Luật Quản lý, sử dụng TSC.
5. Mở ra các hướng nghiên cứu hiện đại về kinh tế học pháp lý và số hóa quản trị tài sản công, đóng góp thiết thực vào công cuộc phòng chống tham nhũng, lãng phí và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Tiền đề đánh giá tổng quan về tình hình nghiên cứu Đấu giá TSC có liên quan đến nhiều môn khoa học khác nhau, chủ yếu là khoa học pháp lý và kinh tế. Mặt khác, đối với mỗi quốc gia, hệ thống pháp luật về đấu giá TSC sẽ có những khác biệt nhất định. Do vậy, đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài: “Pháp luật về đấu giá TSC ở Việt Nam” sẽ xuất phát từ những tiền đề sau: Thứ nhất, không tách bạch hoàn toàn khi nghiên cứu khoa học pháp lý về đấu giá TSC với các môn khoa học pháp lý khác có cùng đối tượng nghiên cứu.

Khi đánh giá tổng quan các công trình nghiên cứu, đề tài chỉ nhắc tới các công trình nghiên cứu thuộc môn khoa học khác ở một mức độ nhất định, khi mà kết quả nghiên cứu của các công trình đó góp phần làm sáng tỏ những vấn đề pháp lý của đề tài luận án. Thứ hai, việc đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu pháp luật nước ngoài sẽ không dàn trải tới tất cả các quốc gia trên thế giới mà chỉ lựa chọn những công trình đặt nền tảng hoặc có liên quan trực tiếp đến ĐGTS nói chung và đấu giá TSC nói riêng. Phân loại nội dung nghiên cứu Với mục tiêu hoàn thiện nền tảng lý luận pháp luật đấu giá TSC; phân tích, đánh giá các quy định pháp luật thực định và thực tiễn thực hiện nhằm xác định các định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về đấu giá TSC ở Việt Nam, nội dung nghiên cứu của đề tài luận án được chia thành các vấn đề chủ yếu sau: Thứ nhất, nhóm vấn đề nghiên cứu lý luận chung về đấu giá TSC và pháp luật về đấu giá TSC, bao gồm: (i) khái niệm, đặc điểm, phân loại TSC; (ii) khái niệm, đặc điểm, bản chất, ý nghĩa của đấu giá TSC và phân loại trong đấu giá TSC; (iii) giao dịch đấu giá TSC; (iv) pháp luật điều chỉnh đấu giá TSC. Thứ hai, nhóm vấn đề nghiên cứu thực trạng pháp luật Việt Nam về đấu giá TSC, bao gồm: (i) phân tích các quy định pháp luật thực định về đấu giá TSC; (ii) thực tiễn thực hiện pháp luật về đấu giá TSC; (iii) đánh giá những ưu điểm và khuyết điểm của pháp luật về đấu giá TSC và (iv) tìm hiểu nguyên nhân của những bất cập trong pháp luật về đấu giá TSC ở Việt Nam.

Thứ ba, nhóm những kiến nghị liên quan đến hoàn thiện pháp luật Việt Nam về đấu giá TSC, bao gồm: (i) định hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về đấu giá TSC; (ii) kiến nghị giải pháp sửa đổi, bổ sung một số quy định pháp luật nhằm hoàn 6 thiện, nâng cao hiệu quả điều chỉnh và thực thi công tác đấu giá TSC ở Việt Nam. Từ ba nhóm nội dung nghiên cứu chủ yếu nêu trên, luận án đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước, trên cơ sở đó rút ra những thành tựu mà luận án cần kế thừa, những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, đồng thời xây dựng câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu, xác định cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và những kết quả nghiên cứu mới của luận án. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở trong nước 1.

Tổng quan tình hình nghiên cứu lý luận chung về đấu giá tài sản công và pháp luật về đấu giá tài sản công Liên quan đến khái niệm đấu giá tài sản công Qua nghiên cứu tổng quan tài liệu, NCS nhận thấy phần lớn các công trình nghiên cứu ở Việt Nam thời gian qua thường đề cập đến pháp luật chung về ĐGTS; có rất ít công trình nghiên cứu về đấu giá TSC. Khái niệm ĐGTS đã được một số công trình nghiên cứu đề cập đến, như công trình: “Pháp luật về đấu giá hàng hoá trong thương mại ở Việt Nam” của Nguyễn Mạnh Cường (Luận án tiến sĩ luật học, Học viện Khoa học xã hội, năm 2012). Ở công trình này, tác giả Nguyễn Mạnh Cường đã nghiên cứu khái niệm ĐGTS (hàng hóa) trong hoạt động thương mại dưới góc độ là một hình thức mua bán hàng hóa đặc biệt với 3 dấu hiệu cơ bản: (1) được tổ chức công khai; (2) theo những nguyên tắc, thủ tục nhất định; (3) người mua tự trả giá dựa trên GKĐ do bên bán đưa ra, người nào trả giá cao nhất sẽ được quyền mua hàng hoá đấu giá [89, tr. Tác giả Đặng Thị Bích Liễu trong công trình “Pháp luật về đấu giá QSDĐ ở Việt Nam” (Luận án tiến sĩ luật học, Học viện khoa học xã hội, năm 2012) cũng nghiên cứu khái niệm đấu giá QSDĐ để nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất dưới góc độ là hình thức mua bán tài sản đặc biệt, và coi ĐGTS là một phương thức định đoạt tài sản của sở hữu chủ.

Trong khái niệm đưa ra, tác giả đã bổ sung điều kiện đối với người được quyền mua tài sản đấu giá phải là người trả giá cao nhất và ít nhất bằng GKĐ [118]. Bên cạnh khái niệm “đấu giá tài sản”, ở Việt Nam thời gian qua, có một số công trình nghiên cứu đã đưa ra khái niệm “bán đấu giá tài sản”. Xem xét quy định của pháp luật về đấu giá tài sản trong suốt thời gian dài, từ những năm 1996 khi nhà nước ta ban hành văn bản pháp luật chuyên ngành đầu tiên về ĐGTS (Nghị định số 86/NĐ-CP) cho đến trước thời điểm Luật ĐGTS có hiệu lực (01/7/2017), nhà nước ta đã quy định và sử dụng khái niệm “bán ĐGTS” trong hầu hết các văn bản pháp luật [33, khoản 1 Điều 2], [34, khoản 1 Điều 2], [35, khoản 1 Điều 2]. Tuy nhiên, khi so sánh khái niệm “bán ĐGTS” được quy định trong các văn bản pháp luật 7 trước đây với khái niệm “ĐGTS” được quy định trong Luật ĐGTS, ta không thấy có sự khác biệt gì đáng kể, ngoại trừ việc Luật ĐGTS đã bổ sung một phương thức đấu giá (phương thức đặt giá xuống) bên cạnh phương thức đấu giá truyền thống (phương thức trả giá lên) [147, khoản 2 Điều 5].

Và theo Từ điển Tiếng Việt, khái niệm “đấu giá” được định nghĩa tương tự như khái niệm “bán đấu giá” [132, tr. Giáo trình Luật dân sự, Tập 2, Trường Đại học Luật Hà Nội năm 2009 đã đưa ra khái niệm bán ĐGTS với các dấu hiệu: (1) là hình thức bán tài sản; (2) bán công khai; (3) có nhiều người tham gia trả giá, người nào trả giá cao nhất và không thấp hơn GKĐ là người mua được tài sản [171, tr. Một số tác giả khác cũng có quan điểm tương tự trong các công trình nghiên cứu của mình [96, tr. Trong Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Hoàn thiện pháp luật về bán ĐGTS nhằm thúc đẩy thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” năm 2011 của Viện Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp), khái niệm về bán ĐGTS đã được xem xét với ba đặc tính tương tự như đã nêu trong Giáo trình Luật dân sự, Tập 2 của Trường Đại học Luật Hà Nội; ngoài ra công trình còn bổ sung thêm đặc điểm thứ (4): việc bán đấu giá được tổ chức theo những nguyên tắc, trình tự và thủ tục nhất định [180, tr.

Mặc dù rất mờ nhạt nhưng hai công trình “Pháp luật bán ĐGTS” của tác giả Nguyễn Văn Úy (luận văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2003) và công trình “Thi hành pháp luật về đấu giá QSDĐ trên địa bản tỉnh Bắc Giang” của tác giả Cao Thị Thu Trang (luận văn thạc sĩ luật học, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2015) đã bổ sung vào khái niệm bán ĐGTS mục đích bán ĐGTS: bán được tài sản ở giá cao nhất [166], [175, tr. Đây là một trong những yếu tố phản ánh quy luật giá trị, cạnh tranh trong ĐGTS. Không đề cập đến mục đích bán ĐGTS như tác giả Nguyễn Văn Úy và Cao Thị Thu Trang, nhưng ngoài các dấu hiệu như đã nêu trên, một số công trình nghiên cứu còn tiếp cận khái niệm bán ĐGTS dưới góc độ: tổ chức ĐGTS có nghĩa vụ làm các thủ tục chuyển giao tài sản và quyền sở hữu tài sản cho người mua được tài sản đấu giá [103, tr. Có thể khi xây dựng khái niệm bán ĐGTS dưới góc độ này, các tác giả đã dựa trên những quy định của pháp luật thực định ở thời điểm nghiên cứu (tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp là người ký hợp đồng mua bán tài sản bán đấu giá với người trúng đấu giá và là người bàn giao tài sản đấu giá cho người mua được tài sản).

Tuy nhiên đến nay, góc độ tiếp cận này đã ít nhiều không còn phù hợp khi trách nhiệm ký hợp đồng mua bán tài sản đấu giá, giao tài sản đấu giá cho người mua được tài sản thuộc về người có tài sản đấu giá theo quy định mới của Luật ĐGTS. 8 Tác giả Lê Thị Hương Giang trong công trình“Bán ĐGTS thi hành án dân sự ở Việt Nam” (Luận án tiến sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2019) đã nghiên cứu khái niệm bán ĐGTS dưới phạm vi khá rộng, từ quá trình người có tài sản thực hiện các thủ tục luật định để đưa tài sản ra đấu giá công khai tại tổ chức ĐGTS; quá trình tổ chức ĐGTS thực hiện dịch vụ ĐGTS thông qua hợp đồng với người có tài sản đấu giá để xác định người trúng đấu giá, đến quá trình người trúng đấu giá ký kết hợp đồng mua bán tài sản đấu giá với người có tài sản đấu giá và chuyển quyền sở hữu, bàn giao tài sản theo quy định của pháp luật [98, tr. Tuy nhiên, khái niệm này không hoàn toàn đúng trong những trường hợp đấu giá nhượng quyền (đấu giá quyền khai thác khoáng sản, đấu giá quyền sử dụng tần số vô tuyến điện, đấu giá QSDĐ để nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất, v. Thời gian qua, ở Việt Nam đã có một số công trình đề cập đến vấn đề đấu giá TSC.

Tuy nhiên, hầu hết các công trình là những bài viết tạp chí phản ánh những thuận lợi, khó khăn, tiêu cực trong công tác đấu giá TSC, hoặc phản ánh những kết quả đã đạt được [1, tr.; chưa có công trình nào nghiên cứu về khái niệm, đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của đấu giá TSC một cách hoàn chỉnh.