Luận Văn Thạc Sĩ Kỹ Thuật Nhiệt: Nghiên Cứu Kỹ Thuật Sấy Phấn Hoa Bằng Tủ Chân Không Quy Mô Nhỏ

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nhiệt nghiên cứu kỹ thuật sấy phấn hoa bằng tủ chân không ở quy mô nhỏ, ứng dụng hiệu quả trong bảo quản thực phẩm.

• Tác giả: Lê Đình Trung
• Người hướng dẫn: GS.TS Lê Chí Hiệp
• Trường học: Đại học Bách Khoa - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kỹ thuật nhiệt
• Đề tài: Nghiên cứu kỹ thuật sấy phấn hoa bằng tủ chân không ở quy mô nhỏ
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT NỘI DUNG LUẬN VĂN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ PHẤN HOA
• 1.2. CÁC PHƯƠNG PHÁP SẤY PHẤN HOA HIỆN NAY
• 1.3. QUY TRÌNH CÔNG NGHỆ SẤY PHẤN HOA TRONG MÁY SẤY CHÂN KHÔNG
• 1.4. PHÂN TÍCH LỰA CHỌN NGUỒN CUNG CẤP NHIỆT
• 1.5. MỘT SỐ THIẾT BỊ SẤY PHẤN HOA TRÊN THẾ GIỚI & VIỆT NAM
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 2.1. NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA MÁY SẤY CHÂN KHÔNG
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.3. CÁC THÔNG SỐ NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: TÍNH TOÁN THIẾT KẾ VÀ CHẾ TẠO HỆ THỐNG SẤY CHÂN KHÔNG
• 3.1. CƠ SỞ TÍNH TOÁN THIẾT KẾ
• 3.2. TÍNH TOÁN THIẾT KẾ
• 3.3. QUI TRÌNH CHẾ TẠO MÔ HÌNH HỆ THỐNG SẤY CHÂN KHÔNG
• 4. CHƯƠNG 4: VẬN HÀNH, LẤY THÔNG SỐ, KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 4.1. KHẢO NGHIỆM KHÔNG TẢI
• 4.2. KHẢO NGHIỆM CÓ TẢI
• 4.3. SO SÁNH KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM – BÀN LUẬN
• 4.4. QUY HOẠCH THỰC NGHIỆM
• 4.5. TÍNH TOÁN HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG SẢN XUẤT
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Kỹ thuật sấy phấn hoa

Kỹ thuật sấy phấn hoa là một quy trình quan trọng trong việc bảo quản và nâng cao chất lượng phấn hoa. Phấn hoa sau khi thu hoạch thường có hàm lượng nước cao (25-40%), dễ bị lên men và hư hỏng. Việc sấy khô giúp giảm độ ẩm, kéo dài thời gian bảo quản và duy trì giá trị dinh dưỡng. Các phương pháp sấy truyền thống như phơi nắng hoặc sấy thủ công không đáp ứng được tiêu chuẩn chất lượng, dẫn đến phấn hoa chủ yếu được sử dụng làm thức ăn cho ong. Công nghệ sấy chân không được nghiên cứu và ứng dụng để giải quyết vấn đề này, đặc biệt ở quy mô nhỏ.

1.1. Phương pháp sấy chân không

Phương pháp sấy chân không là một kỹ thuật tiên tiến, sử dụng môi trường chân không để giảm nhiệt độ sôi của nước, từ đó giảm thiểu tổn thất nhiệt và bảo toàn các chất dinh dưỡng trong phấn hoa. Phương pháp này giúp duy trì màu sắc, hương vị và hàm lượng vitamin C, đặc biệt phù hợp với quy mô nhỏ. Thiết bị sấy chân không được thiết kế với các bộ phận như buồng sấy, bơm chân không và hệ thống gia nhiệt, đảm bảo hiệu quả sấy cao.

1.2. Hiệu quả sấy

Hiệu quả sấy của phương pháp chân không được đánh giá qua các chỉ tiêu như thời gian sấy, độ ẩm cuối cùng và chất lượng sản phẩm. Kết quả thực nghiệm cho thấy, sấy chân không giúp giảm độ ẩm từ 25-40% xuống còn 5-8% trong thời gian ngắn, đồng thời duy trì hàm lượng vitamin C cao. So với các phương pháp truyền thống, sấy chân không tiết kiệm năng lượng và nâng cao chất lượng sản phẩm, phù hợp với yêu cầu xuất khẩu.

II. Thiết bị sấy chân không quy mô nhỏ

Thiết bị sấy chân không quy mô nhỏ được thiết kế để đáp ứng nhu cầu sấy phấn hoa ở các cơ sở sản xuất nhỏ. Thiết bị bao gồm buồng sấy, bơm chân không, hệ thống gia nhiệt bằng điện trở hoặc vi sóng, và hệ thống ngưng tụ ẩm. Quy trình sấy được thực hiện trong môi trường chân không, giúp giảm nhiệt độ sấy và bảo toàn chất lượng sản phẩm. Thiết bị này có năng suất 5kg/mẻ, phù hợp với quy mô hộ gia đình hoặc các cơ sở sản xuất nhỏ.

2.1. Tính toán thiết kế

Tính toán thiết kế thiết bị sấy chân không bao gồm việc xác định kích thước buồng sấy, thể tích buồng, và lượng nhiệt cần thiết cho quá trình sấy. Các thông số như nhiệt độ sấy, độ dày lớp phấn hoa và công suất bơm chân không được tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo hiệu quả sấy. Nhiệt độ sấy được duy trì ở mức 40-50°C, giúp bảo toàn các chất dinh dưỡng và giảm thiểu tổn thất năng lượng.

2.2. Chế tạo và vận hành

Chế tạo và vận hành thiết bị sấy chân không được thực hiện theo các bước cụ thể, từ lắp ráp buồng sấy, kết nối bơm chân không đến tích hợp hệ thống gia nhiệt. Quá trình vận hành được kiểm soát chặt chẽ thông qua các thông số như áp suất chân không, nhiệt độ và thời gian sấy. Kết quả thực nghiệm cho thấy, thiết bị hoạt động ổn định, đáp ứng được yêu cầu về chất lượng và hiệu quả sấy.

III. Ứng dụng và ý nghĩa khoa học

Ứng dụng công nghệ sấy chân không trong bảo quản phấn hoa mang lại nhiều lợi ích kinh tế và khoa học. Phương pháp này giúp nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Nghiên cứu khoa học về kỹ thuật sấy chân không cũng góp phần phát triển các công nghệ sấy tiên tiến, ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác như thực phẩm, dược phẩm và nông nghiệp.

3.1. Ý nghĩa thực tiễn

Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu này là cung cấp một giải pháp hiệu quả cho việc bảo quản phấn hoa, giúp nâng cao giá trị kinh tế của sản phẩm. Thiết bị sấy chân không quy mô nhỏ có thể được ứng dụng rộng rãi trong các hộ gia đình và cơ sở sản xuất nhỏ, góp phần phát triển ngành nuôi ong và xuất khẩu phấn hoa.

3.2. Hướng phát triển

Hướng phát triển của nghiên cứu là cải tiến thiết bị sấy chân không để tăng năng suất và hiệu quả sấy, đồng thời ứng dụng công nghệ này trong các lĩnh vực khác như sấy thực phẩm, dược liệu và nông sản. Nghiên cứu cũng mở ra cơ hội hợp tác giữa các nhà khoa học và doanh nghiệp để phát triển các sản phẩm công nghệ cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phấn hoa là sản phẩm tự nhiên do ong thợ thu thập từ các loài hoa, chứa nhiều thành phần dinh dưỡng quý giá như protein (10-35%), vitamin (C, B1, B2, B6, D, E, PP, P), enzyme và khoáng chất. Tuy nhiên, phấn hoa tươi có hàm lượng nước cao từ 25-40%, dễ bị lên men và hư hỏng nếu không được xử lý và bảo quản đúng cách. Ở Việt Nam, phương pháp sấy phấn hoa truyền thống như phơi nắng hoặc sấy bằng lò đốt than củi không đảm bảo chất lượng, dẫn đến sản phẩm chủ yếu dùng cho ong ăn lại, chưa đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.

Mục tiêu nghiên cứu là phát triển kỹ thuật sấy phấn hoa bằng tủ chân không quy mô nhỏ, với năng suất 5 kg/mẻ, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo toàn các thành phần dinh dưỡng và kéo dài thời gian bảo quản. Nghiên cứu được thực hiện tại thành phố Hồ Chí Minh trong khoảng thời gian từ tháng 8/2015 đến tháng 6/2016. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ sấy chân không để sản xuất phấn hoa chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu và phát triển ngành nuôi ong.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Nguyên lý sấy chân không: Sấy trong môi trường áp suất thấp giúp giảm nhiệt độ sấy, bảo toàn vitamin và enzyme, hạn chế oxy hóa sản phẩm.
• Cơ chế gia nhiệt bằng điện trở và vi sóng: Gia nhiệt điện trở truyền nhiệt từ bề mặt vào trong vật liệu, trong khi vi sóng tạo nhiệt sâu bên trong nhờ sự dao động của phân tử nước, giúp rút ngắn thời gian sấy và giữ nguyên chất lượng.
• Mô hình nhiệt động học chu trình lạnh: Tận dụng nhiệt thải từ hệ thống lạnh để gia nhiệt buồng sấy, nâng cao hiệu quả năng lượng.
• Khái niệm về hàm lượng vitamin C và điện năng tiêu thụ: Là các chỉ tiêu đánh giá chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế kỹ thuật của quá trình sấy.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thu thập từ các thí nghiệm thực tế trên mô hình tủ sấy chân không quy mô nhỏ tại TP. Hồ Chí Minh. Cỡ mẫu gồm 5 kg phấn hoa mỗi mẻ, với các thông số vận hành như nhiệt độ sấy 40°C, độ dày lớp phấn hoa 14-20 mm. Phương pháp chọn mẫu là lấy mẫu ngẫu nhiên từ phấn hoa tươi thu hoạch tại Bình Phước.

Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, lập phương trình hồi quy mô tả hàm lượng vitamin C và điện năng tiêu thụ theo các biến số nhiệt độ và chiều dày lớp sấy. Quy hoạch thực nghiệm được tiến hành để xác định ảnh hưởng của các thông số vận hành đến chất lượng và hiệu quả kinh tế kỹ thuật. Thời gian nghiên cứu kéo dài gần 1 năm, từ tháng 8/2015 đến tháng 6/2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả sấy chân không với gia nhiệt điện trở: Thời gian sấy trung bình 9 giờ cho 2 lần sấy liên tiếp, đạt độ ẩm cuối dưới 12,5%. Hàm lượng vitamin C giữ được khoảng 85% so với phấn hoa tươi. So với phương pháp phơi nắng truyền thống, thời gian sấy giảm 50% và chất lượng sản phẩm cải thiện rõ rệt.

2. Gia nhiệt bằng vi sóng trong sấy chân không: Rút ngắn thời gian sấy xuống còn khoảng 6 giờ, tiết kiệm 30% điện năng so với gia nhiệt điện trở. Hàm lượng vitamin C giữ được trên 90%, màu sắc và mùi vị gần như nguyên bản.

3. Tận dụng nhiệt thải từ hệ thống lạnh: Việc sử dụng nhiệt thải để gia nhiệt buồng sấy giúp giảm tiêu thụ điện năng khoảng 15-20%, đồng thời duy trì nhiệt độ ổn định trong buồng sấy, nâng cao hiệu suất sấy.

4. Phương trình hồi quy mô tả hàm lượng vitamin C và điện năng tiêu thụ: Phân tích cho thấy hàm lượng vitamin C giảm khi tăng nhiệt độ và chiều dày lớp sấy, trong khi điện năng tiêu thụ tăng theo chiều dày. Mô hình hồi quy giúp tối ưu hóa các thông số vận hành để cân bằng giữa chất lượng và chi phí.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sấy chân không kết hợp gia nhiệt vi sóng là phương pháp tối ưu cho phấn hoa quy mô nhỏ, vừa đảm bảo chất lượng dinh dưỡng, vừa tiết kiệm thời gian và năng lượng. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này phù hợp với xu hướng ứng dụng công nghệ sấy chân không vi sóng cho các sản phẩm nhạy nhiệt.

Việc tận dụng nhiệt thải từ hệ thống lạnh là giải pháp sáng tạo, góp phần giảm chi phí vận hành và thân thiện môi trường. Biểu đồ so sánh thời gian sấy và hàm lượng vitamin C giữa các phương pháp có thể minh họa rõ nét ưu điểm của công nghệ mới.

Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu cho thiết bị sấy chân không vi sóng vẫn còn cao, đòi hỏi các cơ sở sản xuất quy mô nhỏ cần có kế hoạch tài chính phù hợp để triển khai.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng công nghệ sấy chân không vi sóng trong sản xuất phấn hoa quy mô nhỏ: Các cơ sở sản xuất nên đầu tư thiết bị sấy có năng suất khoảng 5-10 kg/mẻ, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm.

2. Tận dụng nhiệt thải từ hệ thống lạnh để gia nhiệt buồng sấy: Khuyến khích các nhà sản xuất tích hợp hệ thống thu hồi nhiệt nhằm giảm chi phí năng lượng, tăng hiệu quả kinh tế. Chủ thể thực hiện là các doanh nghiệp chế biến phấn hoa.

3. Đào tạo kỹ thuật vận hành và bảo trì thiết bị sấy chân không: Tổ chức các khóa đào tạo cho nhân viên kỹ thuật để đảm bảo vận hành hiệu quả, giảm thiểu sự cố và kéo dài tuổi thọ thiết bị. Thời gian đào tạo 3-6 tháng.

4. Nghiên cứu mở rộng quy mô và đa dạng hóa sản phẩm sấy chân không: Khuyến khích nghiên cứu ứng dụng công nghệ sấy chân không cho các sản phẩm khác như tổ yến, nấm, đông trùng hạ thảo nhằm nâng cao giá trị gia tăng. Thời gian nghiên cứu 2-3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà sản xuất và chế biến phấn hoa: Giúp hiểu rõ công nghệ sấy chân không, lựa chọn thiết bị phù hợp, nâng cao chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

2. Các viện nghiên cứu và trường đại học chuyên ngành công nghệ thực phẩm, nhiệt lạnh: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực nghiệm để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về công nghệ sấy và bảo quản sản phẩm nông nghiệp.

3. Doanh nghiệp sản xuất thiết bị sấy công nghiệp: Tham khảo thiết kế, tính toán kỹ thuật và quy trình chế tạo mô hình tủ sấy chân không quy mô nhỏ, từ đó cải tiến sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường.

4. Cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp và công nghiệp chế biến: Hỗ trợ xây dựng chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật và hướng dẫn áp dụng công nghệ mới nhằm phát triển ngành nuôi ong và chế biến phấn hoa.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phải sấy phấn hoa bằng tủ chân không?
   Sấy chân không giúp giảm nhiệt độ sấy, bảo toàn vitamin và enzyme, hạn chế oxy hóa, giữ nguyên màu sắc và mùi vị, đồng thời kéo dài thời gian bảo quản sản phẩm.

2. Gia nhiệt bằng vi sóng có ưu điểm gì so với điện trở?
   Gia nhiệt vi sóng tạo nhiệt sâu bên trong vật liệu, rút ngắn thời gian sấy khoảng 30%, tiết kiệm điện năng và giữ được hàm lượng vitamin C cao hơn so với gia nhiệt điện trở.

3. Năng suất của tủ sấy chân không quy mô nhỏ là bao nhiêu?
   Mô hình nghiên cứu có năng suất 5 kg/mẻ, phù hợp với các cơ sở sản xuất nhỏ và vừa, đảm bảo chất lượng và hiệu quả kinh tế.

4. Có thể tận dụng nguồn nhiệt nào để giảm chi phí sấy?
   Nhiệt thải từ hệ thống lạnh được tận dụng để gia nhiệt buồng sấy, giúp giảm tiêu thụ điện năng từ 15-20%, nâng cao hiệu quả năng lượng.

5. Thời gian sấy trung bình cho một mẻ phấn hoa là bao lâu?
   Thời gian sấy khoảng 9 giờ với gia nhiệt điện trở và giảm xuống còn khoảng 6 giờ khi sử dụng gia nhiệt vi sóng trong môi trường chân không.

Kết luận

• Phương pháp sấy phấn hoa bằng tủ chân không quy mô nhỏ với gia nhiệt điện trở và vi sóng đã được thiết kế, chế tạo và vận hành thành công tại TP. Hồ Chí Minh.
• Sấy chân không vi sóng giúp rút ngắn thời gian sấy, giữ nguyên hàm lượng vitamin C trên 90%, nâng cao chất lượng sản phẩm so với phương pháp truyền thống.
• Tận dụng nhiệt thải từ hệ thống lạnh là giải pháp hiệu quả để giảm chi phí năng lượng trong quá trình sấy.
• Mô hình hồi quy và quy hoạch thực nghiệm giúp tối ưu hóa các thông số vận hành, cân bằng giữa chất lượng và chi phí sản xuất.
• Đề xuất áp dụng công nghệ này cho các cơ sở sản xuất phấn hoa quy mô nhỏ và mở rộng nghiên cứu ứng dụng cho các sản phẩm giá trị cao khác.

Các doanh nghiệp và viện nghiên cứu nên phối hợp triển khai ứng dụng công nghệ sấy chân không vi sóng, đồng thời đào tạo nhân lực vận hành để nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN 1. TỔNG QUAN VỀ PHẤN HOA. Phấn hoa thực chất là những tế bào sinh sản giống đực của các loài hoa, là sản phẩm tự nhiên được loài ong chăm chỉ thu lượm từ nhụy hoa, có giá trị dinh dưỡng rất cao, thậm chí còn hơn cả các thực phẩm như sữa, trứng. Phấn hoa (pollen ) - Tên khoa học : Pillen.

Phấn hoa ( hay còn gọi phấn ong) thực chất là những tế bào sinh sản giống đực của các loài hoa được ong thợ thu lượm về làm nguồn thức ăn chính cho các loài ong mật. Nó bao gồm các chất cần thiết để đảm bảo cho sự sống và phát triển của loài ong cũng là sản phẩm của ngành nuôi ong. –[Trích nguồn http://vba.vn/san-pham/phan-hoa-2. GVHD: GS-TS LÊ CHÍ HIỆP 2 Hình 1.2: Ong thợ đang lấy mật và phấn hoa.

Nguồn gốc phấn hoa. Thực vật sinh sôi nảy nở nhờ quá trình thụ phấn. Phấn hoa được phân tán bằng hai cách: Phấn hoa khô, nhẹ được phát tán trong không khí, được gió mang đi, và những hạt phấn hoa ẩm nặng hơn được phân tán bởi các loại côn trùng hoặc chim khi tiếp xúc với chúng. Khi nguồn hoa nở, đàn ong thợ bay đi khắp vùng hoa, ngoài việc hút mật, ong còn thu gom về một lượng hạt phấn hoa rất lớn từ các loại cây khác nhau để làm thức ăn.

Ong thợ thường thu gom phấn hoa về tổ nhiều hơn nhu cầu mà đàn ong cần. Biết được điều này, nếu nguồn phấn hoa dồi dào thì ta dùng lưới thoát thích hợp để gạt lại lượng phấn hoa thừa khi con ong chui về tổ mà thu hoạch (thu được khoảng 60 -70% hạt phấn ) còn lại 30-40% hạt phấn con ong vẫn mang được vào tổ để làm lương thực. – [trích nguồn http://vba.vn/san-pham/phan-hoa- 2.3 : Cách thu hoạch phấn hoa. GVHD: GS-TS LÊ CHÍ HIỆP 3 Thành phần phấn hoa thay đổi tùy theo từng loại hoa.

Một số loài cây cho phấn hoa ở Việt Nam.  Cây hoa mắc cỡ (Mimosa pudica L) Hình 1.4: Hoa mắc cỡ Nguồn gốc ở miền nam Mexico và khu vực Trung Mỹ, là loại cây thân bụi thấp có gai với hoa màu hồng, lá thuộc loại lá khép khi bị chạm vào. Chúng mọc ở những vùng đất hoang hay trên đồi có độ cao 1300m. Mùa hoa nở vào khoảng tháng 10 đến tháng 11.

Hạt phấn hoa mắc cỡ màu vàng nhạt , hình oval và có khía ở giữa.  Cây hoa trà ( Camellia Sinesis) Hình 1.5 : Hoa trà Có nguồn gốc ở khu vực Đông Nam Á, nhưng ngày nay có được trồng phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới. Ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. hoa trà là loại cây xanh lưu niên mọc thành bụi hoặc các cây nhỏ, thông thường được xén tỉa để thấp hơn 2 m khi được trồng để lấy lá.

Nó có rễ cái dài, hoa màu trắng ánh vàng, Đường kính hoa từ 2,5 – 4 cm, với 7 - 8 cánh hoa. Hạt có thể ép để lấy dầu. Lá của chúng dài 4 – 15 cm và rộng từ 2 – 5 cm. Thời gian ra hoa từ tháng 9 đến tháng 1.

Hạt phấn hoa trà có màu vàng nhạt, hình tam giác có 3 mấu lồi ở 3 góc. GVHD: GS-TS LÊ CHÍ HIỆP 4  Cây cà phê (Coffea arabica) Cà phê Robusta có nguồn gốc từ châu Phi, chiều cao của cây trưởng thành có thể lên tới 12m. Tuy nhiên ở các trang trại cà phê người ta thường phải cắt tỉa để giữ được độ cao từ 2-4m, nhằm thuận lợi cho việc thu hoạch. Hoa cà phê màu trắng, có 5 cánh, thường mọc thành chùm đôi hoặc chùm ba.

Cánh hoa dài 15mm và rộng 8-12mm. Hoa chỉ nở trong vòng 3-7 ngày trong tháng. Một cây cà phê có từ 30000 – 40000 bông hoa.Trong mật hoa cà phê có khoảng 13% nồng độ mật đường. Quả cà phê có hình tròn , dài khoảng 1cm.

Cà phê trồng ở Đồng Nai ra hoa từ tháng 10 đến khoảng giữa tháng 3 năm sau.6: Hoa cà phê 1. Thành phần phấn hoa. Thành phần phấn hoa thay đổi phụ thuộc vào loại hoa mà con ong đến hút mật. Hàm lượng các chất có trong phấn hoa “ong kiếm về” có thể thay đổi trong phạm vi rất rộng từ 1 đến 20%.

Về thành phần hoá học cơ bản của phấn hoa gồm có đạm, chất béo, enzym, các loại đường, vitamin, khoáng chất và các chất có hoạt tính chống ôxy hoá. Hàm lượng protein có trong phấn hoa dao động trong khoảng: 10 – 35%, tuỳ theo mỗi loại phấn hoa khác nhau. Phấn hoa chứa hầu hết các axit amin không thay thế và một số axit amin hiếm như homoxerin, axit gama - aminobutyric và axit gama - aminodipic Các vitamin trong phấn hoa bao gồm: vitamin C, B1, B2, B6, D, E, PP, P cùng các axit pantothenic, axit biotin, axit folic, provitamin A ( Đặng Hanh Khôi, 1984). GVHD: GS-TS LÊ CHÍ HIỆP 5 Phấn hoa còn chứa nhiều loại enzym như sacara, photphata, catala, kozima, diasta, invecta, pepsin, trypsin, lipa.

Các loại đường đã được tìm thấy trong phấn hoa bao gồm lactose, fructose, sacarose, rafinose, stakiose. Phấn hoa được đánh giá là loại thực phẩm có chứa nhiều muối khoáng và các yếu tố vi lượng. Enzyme và Các vitamin Các chất khoáng Các axit béo Axit amin co-enzyme Provitamin A Calcium. Disstase Caproic Tryptophan Vitamin B1 Phosphorus Phosphatase Caprylic Leucine Vitamin B2 Iron, Amylase Capric Lysine Vitamin B3 Copper Potassium Cataiase Lauric Isoleucine Vitamin B5 Magnesium Saccharase Myristic Methionine Vitamin B6 Manganese Diaphorase Palmitic Cystine Vitamin B12 Silica Pectase Palmitoleic Thresonine Vitamin C Sulphur Cozymase Uncowa Arginine Vitamin D Sodium Cytochrome Stearic Phenylalanine Vitamin E Titanium Systems Oleic Histidine Vitamin H Zinc Lactic Linoleic Valine Vitamin K Iodine Dehydrogenase Arachidic Glutamic acid Vitamin PP Chlorine Succinic Stearic Tyrosine BoronMolydbenum dehydrogenase Limolenic Glycine Brucic Serine Proline Alanine Aspartic acid Hydroxyproline Butyric Acid Bảng 1.1: Thành phần phấn hoa – [7] GVHD: GS-TS LÊ CHÍ HIỆP HVTH: LÊ ĐÌNH TRUNG 6 Các yếu tố trên đã khẳng định rằng phấn hoa là một loai thực phẩm có chứa đầy đủ thành phần dinh dưỡng như đạm, đường, béo, vitamin, enzyme và các khoáng chất có giá trị sinh học cao nên phấn hoa không chỉ là loại thức ăn quan trọng của các loài ong mật mà nó còn là nguồn thức ăn tự nhiên bổ sung cũng như là loại thực phẩm chức năng rất có lợi cho sức khoẻ của con người.

Tuy nhiên hoạt lực của phấn hoa cao hay thấp còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố môi trường tác động trong suốt quá trình thu hoạch, sơ chế và bảo quản chúng. Công dụng của phấn hoa. Các kết quả nghiên cứu ở nhiều nơi trên thế giới đã khẳng định rằng phấn hoa là một loai thực phẩm có chứa đầy đủ thành phần dinh dưỡng như đạm, đường, béo, vitamin, enzyme và các khoáng chất có giá trị sinh học cao cho nên phấn hoa không chỉ là loại thức ăn quan trọng của các loài ong mật mà nó còn là nguồn thực phẩm bổ sung tự nhiên cũng như là loại thực phẩm chức năng rất có lợi cho sức khoẻ của con người. Theo y học cổ truyền, phấn hoa có vị ngọt, tính bình, tác dụng tẩm bổ cường tráng, ích khí dưỡng huyết và bổ thận.

Người ta thường dùng phấn hoa để trị chứng suy nhược, thận tinh bất túc với các triệu chứng mỏi mệt rã rời, bồn chồn, bực bội, hoa mắt, chóng mặt, mất ngủ, hay quên, ăn kém, suy giảm tình dục, đau lưng mỏi gối, liệt dương, di tinh, xuất tinh sớm, đái đêm nhiều, muộn con, tắt kinh sớm. Y thư cổ Thần nông bản thảo kinh cho rằng, nếu dùng phấn hoa lâu ngày có thể làm cho cơ thể trở nên nhẹ nhàng, khí lực sung mãn, trẻ lâu. Nhiều bằng chứng khoa học đã ghi nhận, phấn hoa có tác dụng phòng chống cao huyết áp, xơ vữa động mạch, tiểu đường, viêm loét dạ dày tá tràng, viêm gan, chống lão hóa, chống phóng xạ, tăng cường công năng miễn dịch, thúc đẩy quá trình tạo huyết, kiện não, bổ tủy, cải thiện trí nhớ, điều tiết nội tiết tố, khống chế tuyến tiền liệt tăng sinh, tăng cường khả năng tình dục, phòng chống ung thư và làm đẹp da. [trích nguồn http://vba.vn/san-pham/phan-hoa-2.

Sơ chế - bảo quản phấn hoa. Phấn hoa là một thực phẩm rất giàu dinh dưỡng vì thế nó cũng là môi trường thích hợp cho các loài vi trùng và nấm hại phát triển và sinh ra các độc tố. GVHD: GS-TS LÊ CHÍ HIỆP HVTH: LÊ ĐÌNH TRUNG 7 Phấn hoa sau khi được ong thợ thu gom từ các nguồn hoa về có hàm lượng ẩm khá cao từ 30 ÷ 40%, do đó nếu không được sơ chế và bảo quản thích hợp thì sẽ bị nấm hại xâm nhiễm rất nhanh, làm giảm thành phần các chất dinh dưỡng đồng thời làm giảm giá trị cảm quan và sẽ sinh ra các độc tố gây ảnh hưởng đến sức khỏe của con người và động vật khi dùng chúng vì vậy khi tồn trữ chúng thì phải sơ chế và có biên pháp bảo quản thích hợp. * Sơ chế bảo quản phấn hoa người ta có 3 cách : Hình 1.7: Quy trình sơ chế và bảo quản phấn hoa 1.

Phấn hoa được trải mỏng trên tấm bạt hay tấm tôn, phơi 3 nắng để đạt độ khô 10%. Phương pháp này làm phấn hoa sẽ mất đi một số thành phần dinh dưỡng và không được vệ sinh. Do đó phấn hoa thành phẩm chỉ để cho ong ăn vào mùa khan phấn hoặc mùa khai thác mật cao su. GVHD: GS-TS LÊ CHÍ HIỆP 8 Hình 1.8 : Phơi phấn hoa 1.

Sấy bằng thiết bị sấy. Để sấy, phấn hoa tươi được trải đều, khí khô nóng thổi qua để làm khô phấn hoa. Sau khi sấy khô, phấn hoa khô được bảo quản trong hộp thiếc có nắp đậy kín tránh cho phấn hoa tiếp xúc với ánh sáng và không khí Có nhiều thiết bị sấy phấn hoa trên thị trường như sấy chân không, sấy bơm nhiệt, sấy thăng hoa, sấy buồng….Các thiết bị chủ yếu của máy sấy gồm buồng sấy, ở phía dưới có bộ phận cấp nhiệt, phía trên là các khay chứa phấn hoa. Cung cấp nhiệt để làm khô phấn hoa, trong quá trình sấy cần phải đảo các khay để phấn hoa khô đều và không bị cháy.

Phấn hoa phơi một nắng cho ráo nước, sau đó cho vào ủ với đường. Cách bảo quản này hầu như giữ được gần hết các thành phần phấn hoa rất tốt để làm hàng hóa và cho ong ăn. Phấn hoa sau khi đã loại bỏ các tạp chất đưa vào các khay sau đó đưa vào kho lạnh để làm lạnh sản phẩm và bảo quản sản phẩm trong thời gian dài. Tiêu chuẩn chất lượng phấn hoa.