Nghiên cứu hóa thạch tay cuộn Turne trong hệ tầng Phong Sơn, Thừa Thiên - Huế

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus nghiên cứu hóa thạch tay cuộn turne trong hệ tầng phong sơn d3 c1 ps vùng phong xuân thừa thiên, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Trịnh Thái Hà
• Người hướng dẫn: Gs. Tạ Hòa Phương
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên, Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Địa Chất Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Hóa Thạch Tay Cuộn Turne Trong Hệ Tầng Phong Sơn (D3-C1 ps), Vùng Phong Xuân, Thừa Thiên - Huế
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Khoa Học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐẶC ĐIỂM ĐỊA CHẤT VÀ HÓA THẠCH TAY CUỘN TURNE VÙNG PHONG XUÂN, THỪA THIÊN – HUẾ
• 1.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.2. Đặc điểm địa chất, kiến tạo
• 1.2.1. Địa tầng
• 1.2.1.1. Giới Paleozoi
• 1.2.1.2. Hệ Ordovic, thống hạ - hệ Silur, hệ tầng Long Đại
• 1.2.1.3. Hệ tầng Long Đại (O1 –S ld)
• 1.2.1.4. Hệ Devon thống hạ, hệ tầng Tân Lâm (D1 tl)
• 1.2.1.5. Hệ tầng Phong Sơn (D3-C1 ps)
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu hóa thạch tay cuộn Turne tại Phong Sơn

Nghiên cứu hóa thạch tay cuộn Turne trong hệ tầng Phong Sơn, Thừa Thiên - Huế là một lĩnh vực quan trọng trong địa chất học. Hóa thạch tay cuộn không chỉ giúp xác định tuổi địa tầng mà còn cung cấp thông tin về môi trường sống cổ đại. Vùng Phong Xuân, nơi có sự hiện diện của các hóa thạch này, đã được nghiên cứu để làm rõ đặc điểm hình thái và ý nghĩa địa tầng của chúng. Các hóa thạch tay cuộn Turne được phát hiện trong các tập đá phiến sét đen và đá vôi, cho thấy sự phong phú và đa dạng của chúng trong khu vực này.

1.1. Đặc điểm địa chất vùng Phong Xuân Thừa Thiên Huế

Vùng Phong Xuân nằm ở phía bắc tỉnh Thừa Thiên - Huế, có địa hình đồi núi và đồng bằng. Địa chất nơi đây chủ yếu bao gồm các loại đá phiến sét, cát kết và đá vôi có tuổi từ Ordovic đến Carbon. Đặc điểm địa chất này tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành và bảo tồn hóa thạch tay cuộn Turne.

1.2. Ý nghĩa của hóa thạch tay cuộn Turne trong nghiên cứu địa chất

Hóa thạch tay cuộn Turne đóng vai trò quan trọng trong việc xác định tuổi địa tầng và tái tạo môi trường sống cổ đại. Chúng được coi là 'hàn thử biểu' cho sự thay đổi khí hậu trong suốt Đại cổ sinh. Nghiên cứu hóa thạch này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về lịch sử địa chất mà còn cung cấp thông tin quý giá cho các nghiên cứu sinh thái học.

II. Thách thức trong nghiên cứu hóa thạch tay cuộn Turne tại Phong Sơn

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nghiên cứu hóa thạch tay cuộn Turne tại Phong Sơn cũng gặp phải một số thách thức. Việc xác định chính xác các loài hóa thạch và phân loại chúng là một nhiệm vụ khó khăn. Hơn nữa, sự phân bố không đồng đều của các hóa thạch trong các lớp địa tầng cũng gây khó khăn cho việc nghiên cứu. Các yếu tố môi trường như xói mòn và tác động của con người cũng ảnh hưởng đến việc bảo tồn hóa thạch.

2.1. Khó khăn trong việc phân loại hóa thạch tay cuộn

Phân loại hóa thạch tay cuộn Turne đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về các đặc điểm hình thái và cấu trúc của chúng. Việc thiếu tài liệu tham khảo và mẫu vật đầy đủ cũng làm cho quá trình này trở nên phức tạp hơn.

2.2. Ảnh hưởng của môi trường đến việc bảo tồn hóa thạch

Môi trường tự nhiên, bao gồm xói mòn và sự thay đổi khí hậu, có thể làm giảm chất lượng và số lượng hóa thạch tay cuộn. Các hoạt động khai thác và xây dựng cũng có thể gây ra thiệt hại cho các địa điểm chứa hóa thạch.

III. Phương pháp nghiên cứu hóa thạch tay cuộn Turne hiệu quả

Để nghiên cứu hóa thạch tay cuộn Turne, các nhà khoa học đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm khảo sát địa chất, phân tích mẫu hóa thạch và sử dụng công nghệ hiện đại để xác định tuổi và đặc điểm của hóa thạch. Việc kết hợp các phương pháp này giúp nâng cao độ chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.1. Khảo sát địa chất và thu thập mẫu

Khảo sát địa chất là bước đầu tiên trong nghiên cứu hóa thạch tay cuộn. Các nhà nghiên cứu tiến hành thu thập mẫu từ các lớp địa tầng khác nhau để phân tích. Việc lựa chọn địa điểm thu thập mẫu cũng rất quan trọng để đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ khu vực.

3.2. Phân tích hóa thạch và xác định tuổi

Sau khi thu thập mẫu, các nhà khoa học tiến hành phân tích hóa thạch bằng các phương pháp như quang phổ, phân tích hóa học và mô phỏng 3D. Những phương pháp này giúp xác định tuổi và đặc điểm hình thái của hóa thạch tay cuộn một cách chính xác.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu hóa thạch tay cuộn Turne

Nghiên cứu hóa thạch tay cuộn Turne không chỉ có giá trị trong lĩnh vực địa chất mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn khác. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong việc tái tạo môi trường sống cổ đại, phục vụ cho các nghiên cứu sinh thái học và bảo tồn đa dạng sinh học. Hơn nữa, việc hiểu rõ về hóa thạch tay cuộn cũng giúp nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường.

4.1. Tái tạo môi trường sống cổ đại

Thông qua việc nghiên cứu hóa thạch tay cuộn, các nhà khoa học có thể tái tạo lại môi trường sống cổ đại, từ đó hiểu rõ hơn về sự phát triển của hệ sinh thái qua các thời kỳ địa chất.

4.2. Bảo tồn đa dạng sinh học

Nghiên cứu hóa thạch tay cuộn cũng góp phần vào việc bảo tồn đa dạng sinh học. Những thông tin thu được từ hóa thạch có thể giúp xác định các loài động thực vật đã tuyệt chủng và tìm ra các biện pháp bảo tồn hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu hóa thạch tay cuộn Turne

Nghiên cứu hóa thạch tay cuộn Turne trong hệ tầng Phong Sơn, Thừa Thiên - Huế đã mở ra nhiều cơ hội mới cho các nghiên cứu địa chất và sinh thái học. Tuy còn nhiều thách thức, nhưng với sự phát triển của công nghệ và phương pháp nghiên cứu, hy vọng rằng sẽ có nhiều phát hiện mới trong tương lai. Việc bảo tồn và nghiên cứu hóa thạch tay cuộn không chỉ giúp hiểu rõ hơn về lịch sử địa chất mà còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

5.1. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Với sự phát triển của công nghệ, nghiên cứu hóa thạch tay cuộn Turne hứa hẹn sẽ đạt được nhiều thành tựu mới. Các phương pháp hiện đại như phân tích gen và mô phỏng 3D sẽ giúp nâng cao độ chính xác trong việc xác định tuổi và đặc điểm của hóa thạch.

5.2. Tầm quan trọng của việc bảo tồn hóa thạch

Bảo tồn hóa thạch tay cuộn là rất quan trọng không chỉ cho nghiên cứu khoa học mà còn cho việc giáo dục cộng đồng về giá trị của di sản địa chất. Các hoạt động bảo tồn cần được triển khai đồng bộ để đảm bảo sự tồn tại của các hóa thạch này cho các thế hệ sau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN _______________ Trịnh Thái Hà NGHIÊN CỨU HÓA THẠCH TAY CUỘN TURNE TRONG HỆ TẦNG PHONG SƠN (D3-C1 ps), VÙNG PHONG XUÂN, THỪA THIÊN - HUẾ LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC Hà Nội – 2020 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN _______________ Trịnh Thái Hà NGHIÊN CỨU HÓA THẠCH TAY CUỘN TURNE TRONG HỆ TẦNG PHONG SƠN (D3-C1 ps), VÙNG PHONG XUÂN, THỪA THIÊN - HUẾ Chuyên ngành: Địa chất học Mã số: 8440201.01 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG HƯỚNG DẪN KHOA HỌC GS. Tạ Hòa Phương TS. Nguyễn Hữu Hùng Hà Nội – 2020 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT . 5 DANH MỤC HÌNH ẢNH . 5 DANH MỤC CÁC BẢNG . TỔNG QUAN VỀ ĐẶC ĐIỂM ĐỊA CHẤT VÀ HÓA THẠCH TAY CUỘN TURNE VÙNG PHONG XUÂN, THỪA THIÊN – HUẾ. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội . Đặc điểm địa chất, kiến tạo . Nghiên cứu Tay cuộn Turne trong nước và trên thế giới . CƠ SỞ TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Cơ sở tài liệu. Phương pháp nghiên cứu . ĐẶC ĐIỂM VÀ Ý NGHĨA TAY CUỘN TURNE VÙNG PHONG XUÂN, THỪA THIÊN – HUẾ . Mô tả cổ sinh .33 Bộ Strophomenida Öpik, 1934 .33 Leptagonia analoga Phillips, 1836 . 34 Bộ Productida Sarycheva và Sokolskaya, 1959 . 37 Pustula abbotti Cambell, 1956 . 38 Bộ Orthotetida Waagen, 1884 . 42 Schellwienella burlingtonensis Weller 1914 . 45 Schuchertella pseudoseptata Cambell, 1957 . 47 Bộ Orthida Schuchert & Cooper, 1932 .49 Rhipidomella michelini L'Eveille, 1835 . 49 Schizophoria resupinata Martin, 1861 . 51 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Bộ Spiriferida Waagen, 1883 .52 Brachythyrina gobbetti Shi & Waterhouse, 1991 . 56 Bộ Spiriferinida Ivanova 1972 . Ý nghĩa sinh địa tầng . Ý nghĩa cổ sinh thái . Ý nghĩa cổ địa lý – sinh vật . 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 69 BẢN ẢNH VÀ CHÚ GIẢI . 76 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT b. Bản ảnh et. Và những người khác h.n Triệu năm DANH MỤC HÌNH ẢNH Tên Nội dung Trang Hình 1.1 Vị trí vùng nghiên cứu 7 Hình 1.2 Sơ đồ địa chất vùng Phong Xuân, Thừa Thiên Huế 14 Hình 2.1 Vị trí địa tầng chứa hóa thạch Tay cuộn Turne vùng Phong 20 Xuân, Thừa Thiên Huế Hình 2.2 Một số đặc điểm hình thái bên ngoài cơ thể Tay cuộn 23 Hình 2.3 Đặc điểm hình thái bên trong cơ thể Tay cuộn 23 Hình 3.1 Phân bố địa tầng Tay cuộn Turne trong hệ tầng Phong Sơn 54 Hình 3.2 Biểu đồ thể hiện thành phần giống Tay cuộn Turne vùng Phong 56 Xuân Hình 3.3 Bản đồ phục dựng cổ địa lý và sự phân bố địa lý của Tay cuộn 60 Turne vùng Phong Xuân và một số khu vực liên quan 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Nội dung Tr.1 Kích thước các cá thể loài Leptagonia analoga Phillips, 1836 30 Bảng 3.2 Kích thước các cá thể loài Buxtonia sp.3 Kích thước các cá thể loài Pustulas abbotti Cambell, 1956 33 Bảng 3.4 Kích thước các cá thể loài Rugosochonetes sp. 35 Kích thước các cá thể loài Schellwienella cf. weaberensis Thomas, 27 Bảng 3.5 1971 Kích thước các cá thể loài Schellwienella burlingtonensis Weller 38 Bảng 3.7 Kích thước các cá thể loài Serratocrista sp. 40 Kích thước các cá thể loài Schuchertella pseudoseptata Cambell, 41 Bảng 3.9 Kích thước các cá thể loài Rhipidomella michelini L’ Eveille, 1835 44 Bảng 3.10 Kích thước các cá thể loài Schizophoria resupinata Martin, 1861 46 Bảng 3.11 Kích thước các cá thể loài Brachythyrina gobbetti Shi & 47 Waterhouse,1991 Bảng 3.12 Kích thước các cá thể loài Unispirifer sp.13 Kích thước các cá thể loài Fusella sp.14 Kích thước các cá thể loài Syringothyris sp.15 Phân bố địa lý hóa thạch Tay cuộn Turne vùng Phong Xuân ở một 59 số khu vực trên thế giới 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU Turne là một bậc thấp nhất hoặc kỳ cổ nhất trong thống/thế Missisipi của hệ/kỷ Carbon trong thang thời địa tầng Quốc tế. Trước bậc/kỳ Turne là bậc/kỳ Famen (Devon) và sau là bậc/kỳ Vise (Carbon). Kỳ Turne kéo dài từ 358,9 đến 346,7 triệu năm trước. Turne được đặt theo tên thành phố Tournai của Bỉ và được giới thiệu trong các tài liệu khoa học bởi nhà địa chất người Bỉ André Hubert Dumont vào năm 1832. Cơ sở của bậc Turne (cũng là cơ sở của hệ Carbon) là sự xuất hiện đầu tiên của hóa thạch răng nón Siphonodella sulcata. Mặt cắt chuẩn toàn cầu của bậc Turne gần đỉnh đồi La Serre, vùng Cabrières, thuộc Montagne Noire (miền Nam nước Pháp). Tay cuộn (Brachiopoda) thuộc nhóm động vật không xương sống (Inverterbrate), sống ở biển, có vị trí phân loại trung gian giữa nhóm Động vật miệng nguyên sinh và Động vật miệng thứ sinh. Nhìn bề ngoài, chúng có hình dạng gần gũi với Động vật thân mềm hai mảnh vỏ (Bivalvia). Cơ thể của chúng được cấu tạo bởi hai mảnh vỏ cứng có hình dạng khác nhau, bao bọc lấy cơ thể mềm ở bên trong. Những đại diện đầu tiên của Tay cuộn được ghi nhận từ đầu kỷ Cambri (541 triệu năm trước). Hóa thạch Tay cuộn đóng vai trò quan trọng, không những định tuổi cho các trầm tích thuộc các kỷ từ Cambri đến Permi, mà nó còn là nhóm hóa thạch được coi như “hàn thử biểu” về sự thay đổi khí hậu trong suốt Đại cổ sinh. Dựa vào hóa thạch Tay cuộn, người ta có thể tái tạo được hoàn cảnh cổ địa lý của từng khu vực biển cổ trên thế giới trong suốt Đại cổ sinh. Tính cấp thiết Hóa thạch Tay cuộn cho tuổi Turne được phát hiện ở nhiều nơi trên thế giới thuộc các bộ Lingulida, Craniida, Dictyonelida, Craniopsida, Orthotetida, Strophomenida, Productida, Orthida, Rhynchonellida, Terebratulida, Athyridida, Spiriferida và Spiriferinida. Ở Việt Nam, hóa thạch Tay cuộn Turne đã được phát hiện bao gồm các bộ Lingulida, Orthotetida, Strophomenida, Productida, Orthida, Rhynchonellida, Terebratulida, Athyridida và Spiriferida. Các hóa thạch này đóng vai 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trò quan trọng trong phân loại địa tầng Carbon hạ ở các khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ. Vùng Phong Xuân thuộc huyện Phong Điền là một huyện nằm ở phía bắc tỉnh Thừa Thiên - Huế, giáp với tỉnh Quảng Trị và thị xã Hương Trà (hình 1). Trong các vùng, các hóa thạch Tay cuộn Turne lần đầu tiên được Nguyễn Hữu Hùng (Nguyễn Hữu Hùng và nnk., 2018) phát hiện trong trong các tập đá phiến sét đen, sét vôi xen với đá vôi thuộc phần trên của tập Hiền An (D3 - C1 ha). Các hóa thạch này gồm các bộ Strophomenida, Productida, Spiriferida và Athyridida bảo tồn khá tốt về đặc điểm hình thái bên ngoài, cấu trúc vỏ, cấu tạo bờ khớp và cấu tạo bên trong của vỏ. Đây là những tài liệu cơ sở cho công tác nghiên cứu hình thái Tay cuộn Turne ở khu vực Bắc Trung Bộ. Các nghiên cứu hiện nay về Tay cuộn Turne trong tập Hiền An (D3-C1 ha) mới dừng lại ở việc phân loại ở cấp giống nên việc liên hệ và so sánh đặc điểm hình thái cũng như đặc điểm cổ môi truờng chưa được đầy đủ. Nghiên cứu Tay cuộn Turne trong tập Hiền An vùng Phong Xuân làm rõ đặc điểm hình thái, ý nghĩa địa tầng, cổ sinh thái, cổ môi trường và cổ địa lý của chúng, bổ sung vào ý nghĩa địa tầng và cổ sinh của hệ tầng Phong Sơn (D3 - C1 ps). Tên đề tài nghiên cứu: Nghiên cứu hóa thạch Tay cuộn Turne trong hệ tầng Phong Sơn (D3-C1 ps), vùng Phong Xuân, Thừa Thiên - Huế. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu các phức hệ hóa thạch Tay cuộn Turne trong hệ tầng Phong Sơn (D3 - C1 ps) vùng Phong Xuân, Thừa Thiên - Huế nhằm xác định hệ thống phân loại và khôi phục lại các đặc điểm cổ sinh thái, cổ môi trường, cổ địa lý của chúng. Phạm vi nghiên cứu của đề tài là toàn bộ hóa thạch Tay cuộn trong các đá trầm tích tuổi Turne của hệ tầng Phong Sơn, vùng Phong Xuân, Thừa Thiên - Huế. Nội dung nghiên cứu Tổng hợp tài liệu về địa chất và hóa thạch Tay cuộn Turne qua các thời kỳ nghiên cứu khác nhau ở vùng Phong Xuân, Thừa Thiên – Huế. Nghiên cứu đặc điểm hình thái các phức hệ Tay cuộn Turne trong hệ tầng Phong Sơn (D3-C1 ps) vùng Phong Xuân, Thừa Thiên – Huế. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cấu trúc luận văn Luận văn đươ ̣c triǹ h bày trong 62 trang đánh máy vi tính với 15 bảng, 7 hin ̀ h ảnh và 7 bản ảnh kèm theo. Cấ u trúc của luận văn không kể phầ n ở đầ u và kế t luâ ̣n gồm các phầ n sau: Chương 1. Tổ ng quan về đặc điểm địa chất và hóa thạch Tay cuộn Turne vùng Phong Xuân, Thừa Thiên – Huế. Cơ sở tài liệu và phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm và ý nghĩa tay cuộn turne vùng Phong Xuân, Thừa Thiên – Huế. Luận văn được hoàn thành tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội (334 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội). Tác giả xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Khoa Địa chất; Ban lãnh đạo Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đã tạo điều kiện cho học viên hoàn thành khóa học và giúp đỡ trong quá trình nghiên cứu. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn TS. Nguyễn Hữu Hùng, người hướng dẫn khoa học cho bản luận văn tốt nghiệp này. Mẫu vật được sử dụng trong luận văn thuộc bộ mẫu của Dự án thành phần: “Xây dựng Bộ sưu tập mẫu Cổ sinh Việt Nam, Mã số BSTMV.28/15-18, thuộc Dự án Xây dựng Bộ sưu tập mẫu vật Quốc gia về Thiên nhiên Việt Nam. Xin trân trọng cảm ơn ThS. Doãn Đình Hùng và các anh chị đồng nghiệp thuộc Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đã hỗ trợ mẫu vật và giúp đỡ học viên trong quá trình nghiên cứu. Trân trọng cảm ơn PGS. Toshifumi Komatsu, trường Đại học Kumamoto, Nhật Bản đã hướng dẫn và giúp đỡ học viên trong quá trình gia công và làm khuôn đúc cho mẫu vật. Xin trân trọng cảm ơn quý thầy cô, anh, chị, bạn bè đồng nghiệp đã góp ý, giúp đỡ và hỗ trợ để học viên hoàn thành luận văn tốt nghiệp. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ ĐẶC ĐIỂM ĐỊA CHẤT VÀ HÓA THẠCH TAY CUỘN TURNE VÙNG PHONG XUÂN, THỪA THIÊN – HUẾ 1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội 1.