mở đầu một kỷ nguyên mới troiig lịch sử Việt Nam. Trong thời kỳ này, quan h ệ gi ới tính đã phát tri ển theo một cung cách khá đặc biệt. Bối cảnh xã hội mới có những điều kiện có vẻ như rất thuận lợi cho quan hệ giới tính lự do. Trước hết là 7 phong trào đả phá các quan niêm cũ về phàn biệt nam nữ, về hôn nhân sắp đặt.
Công cuộc xây dựng đất nước thu hút nhiều thanh niên thoát Jy gia đình. Cuộc sống tập thể, xa gia đình là môi trường thuận lợi cho các quan hệ bạn bè và yêu đương của những người trẻ tuổi. Những cố gắng của Chính phủ trong việc mở rộng giáo dục đã nâng cao trình độ học vấn và tri thức văn hoá của thế hê trẻ. Đó là phương tiện để họ tiếp xúc với các tư tưởng mới và văn hoá phương Tây, cơ sở để hình thành một lối sống mới.
Tuy nhiên, sự việc không phát triển theo logic tự nhiên của nó, thực tế cho thấy một bức tranh khác hẳn về quan hệ giới tính. Bấy giờ người ta cho rằng đó không phải là lúc để nghĩ tới tình cảm cá nhân mềm yếu mà phái hết mình đóng góp cho sự nghiệp xây dựng Tô Quốc. Những tư tưởng lãng mạn, cá nhân chú nghĩa trong văn h ọc b ị phê phán và b ị thay th ế bởi những nhân vật tiêu biểu cho chủ nghĩa anh hùng cách mạng, hy sinh tình cảm riêng tư cho cái chung, lình yêu trong sáng, sự thuỷ trung son sắt, sự kiềm chế các dục vọng tự nhiên để giữ gìn danh dự và phăh đấu cho sự nghiệp cao cả. là chú dề xuyên suốt của các tác phẩm văn học thời kỳ này[12].
Trong thời kỳ đổi mới và mở cửa, nước ta có sự thay đổi lớn về kinh tế, vãn hoá và xã hội. Những biến dổi về mặt kinh tế đã dẫn đến những biến đổi khá lớn trong các mối quan hệ. Đặc biệt là trong các mối quan hệ trong gia dinh, cha mẹ dường như mất dẩn sự kiếm soát đối với con cái đã trưởng thành khi họ không còn là chồ dựa tài chính duy nhất nữa. Một yếu tố khác cũng dẫn tới biến đổi văn hoá, xã hội là cơ hội tiếp xúc với văn hoá phương Tây do cơ chế mở cửa.
Những quan niệm, tâm thế và lối sống mới được hình thành trong nhiều khía cạnh cuộc sống. Đáng chú ý nhất là những biến đổi trong quan hê giới tính, thậm chí đã có người nghĩ đến một cuộc cách mạng tình dục ở Việt Nam [12], Trong một bối cảnh văn hoá phức hợp, một mặt chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi Nho giáo và Phật giáo, mặt khác chịu tác động lớn của văn phương Tây. Những biến đổi hành vi tình dục của người Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng bởi bối cảnh văn hoá này [12], 8 Kết quá của một sô' nghiên cứu định tính cho thấy rằng quan đi ểm v ề TDTHN cúa thanh niên ngày có phần cởi mở hơn. Họ quan niệm tình dục là một cái gì đấy rất tự nhiên và là một phần của tình yêu lãng mạn -.''Em nghĩ nến cả hai đã yêu nhau và nhất định sẽ làm đám cưới thì có thể làm việc đó và khi đã yêu thì việc đó nhất định sẽ không có trước thì sau thôi nên em nghĩ khi nào thích làm thì làm.
Em có vẻ như thích làm trước đám cưới hơn, nó có ve như phiêu lưu nhưng cũng lãng mạn hơn" [40], Một nghiên khác về TDTHN trong thanh niên, các b ạn lại cho rằng QHTD có thế là một biện pháp để giữ người yêu:" Em không từ chối quan hệ tình dục vì em cũng yêu anh ấy. Theo em nghĩ như thê thì tình cam với nhau sẽ được lâu hơn, giữ anh ấy được lâu hơn" [26] Tuy nhiên, một số nghiên cứu khác cho răng một bộ phận không nh ỏ thanh niên ngày nay vẫn theo quan điểm văn hoá truyền thống và kiềm chê' QHTDTHN vì họ sợ rằng người chổng sau này sẽ không chấp nhân hoặc coi thường nếu mình không còn trinh tiết [43], Kết quả nghiên cứu trên 667 thanh niên và vị thành niên chưa lộp gia đình tại 3 tính Thái Bình, Quảng Nam và Bình Đương (1999) cho thấy phần đông thanh thiếu niên vẫn mong muốn sống theo chuẩn mực văn hoá. 72% thanh thiếu niên không chấp nhận QHTD THN, chí có 12,8% chấp nhận QHTDTHN [4]. Mặc dù không được sự thừa nhân về mặt văn hoá và xã hội, nhưng vấh đề QHTD THN t ại Việt Nam vẫn hiện diện và tãng nhanh hơn trong những năm gần đây.
Tuy nhiên, có rất ít số liệu về tình hình này [34] Nghiên cứu năm 1997 của Care cho thấy 30-70% thanh niên Việt Nam có QHTDTHN [27], Nghiên cứu khác lại đưa ra kết quả QHTDTHN th ấp h ơn: 15% thanh niên Hà N ội và 25% thanh niên thành phô' Hồ Chí Minh chưa có gia đình trong d ộ tu ổi t ừ 15 -19 dã có quan h ệ tình dục trước hôn nhân [26]. Một số tác giả giải thích nguyên nhân dẫn lới sự gia tăng này do: Thứ nhất, thanh niên ngày nay thích dược tự mình lựa chọn bạn đời. Một số người dã sử dụng việc có thai như là một công cụ để buộc cha mẹ phải chấp nhân, hoặc bạn tình phái th ừa nhận d ế làm đám c ưới. Thứ hai, tuổi dây thì của thanh niên ngày 9 nay sớm hơn và tuổi kết hôn muộn hơn.
Khoảng cách thời gian tạo nhiều cơ hội dẫn tới QHTD THN [27]. Hầu hết thanh niên Mỹ ngày nay bắt đẩu có QHTD ở tuổi thanh thiếu niên. Số liệu gần nhất cho thấy rằng gẩn 1/2 phụ nữ và gàn 2/ 3 nam đã có QHTD trước tuối 18. Tỷ lệ QHTD ở tuối vị thành niên tăng khá nhanh trong vài thập ký gần đây.
Tỷ lệ tăng ở cao ở phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ trẻ. Phụ nữ trong độ tuổi 14,15 và 16 tuổi hiện nay có QHTD cao g ấp 2 l ần so v ới những phụ nữ có cùng độ tuổi 15 năm trước đây. Độ tuổi trung bình từ l ần QHTD đ ầu tiên tới lần kết hôn đầu tiên là 7 năm đối với phụ n ữ và 10 năm đ ối v ới nam gi ới. Kho ảng cách này là một yếu tố nguy cơ dẫn tới việc có thai trước hôn nhân [34], Theo số liệu của liên hợp quốc, tý lệ nam nữ chưa có gia đình ở tuổi vị thành niên có QHTD đang tăng nhanh.
Từ thập kỷ 70, trên thế giới đă có rất nhi ều nghiên c ứu v ề v ấn d ề này. Theo một nghiên cứu ở Mỹ về tình trạng có thai nạo thai và sinh con ở vị thành niên từ 1980- 1990 cho thấy tỷ lệ có thai ở vị thành niên năm 1985 tàng 9% so với năm 1980, tỷ lệ nạo phá thai năm 1980 là 35,8/1000 ca có thai, năm 1990 là 30/1000 ca có thai [28], Nghiên cứu năm 1997 về SKSS vị thành niên tại một số nước đang phát triển thấy rằng 60% phụ nữ Kenya (châu Phi) tuổi từ 15-24 chưa có gia dinh có QHTD và cũng tương tự như vây Peru ( Mỹ La Tinh ) 52%, trong khi đó tỷ l ệ này th ấp h ơn ở các n ước châu Á: 19% ở Kazakstan và 13% ở Philippin [25], Tỷ lệ QHTD THN ở nam sinh viên thường cao hơn so với nữ. Tại Triều Tiên tỷ lệ này ở nam là 23% và nữ là 10%; Nigieria nam 71,8% và nữ là 52,2%; Philippin nam là 49.5%; Thái Lan nam 81,4% và nữ là 16,5%; Việt Nam nam 14,8% và nữ là 2.4% [49], Tuổi QHTD lần đầu trung bình của nam thường thấp hơn so với nữ. CHDCND Triều Tiên tuổi trung bình QHTD Lần đầu ở nam là 18 tuổi và nữ là 18 tu ổi; Nigieria nam 17 tu ổi và n ữ là 18,9 tuổi; Philippin nam là 16.8 tuổi và nữ là 18,4 tuổi ; Thái Lan nam 16,6 tuổi và nữ là 18,4 tuổi [49].
10 Nghiên cứu trên 849 sinh viên chưa lập gia đình tu ổi t ừ 17-23 c ủa CH ND Triều Tiên 2/3 nam sinh viên và 1/3 nữ sinh viên đã từng có QHTD trả lời có nhiều hơn 1 bạn tình. Có 4 sinh viên nam trá lời có hơn 25 bạn tình k ể từ l ần QHTD đ ầu tiên, trong khi đó n ữ sinh viên có nhiều nhất là 6 bạn tình [49]. Một tỷ lệ không nhó thanh niên có QHTD lần đầu với gái mại dâm. Kết quâ điều tra trên 1100 thanh niên chưa lập gia dinh tuổi từ 17-24 tại Thái Lan 1995:34% nam thanh niên có QHTD lần đầu tiên với gái mại dâm [33].
Tại Việt Nam, theo kết quả nghiên cứu của Vũ Quý Nhàn năm 1995 cho thấy: 19% sinh viên có QHTD lần đẩu với gái mại dâm [40], Sử dụng BPTT trong lần QHTD lân đầu: hơn 50% sinh viên Phillipin có sử dụng BPTT trong lần QHTD lần đầu, trong đó 75% sử dụng BPTT truyền thống là xu ất tinh ngoài âm d ạo và tính vòng kinh [28]. Hành vi tình dục không an toàn trong thanh niên sẽ d ẫn t ới nh ững h ậu qu ả không mong muốn như mang thai, nạo phá thai, mắc các bệnh lây truyền qua đ ường tình d ục và HIV/A1DS. Theo báo cáo rà soát lại các nghiên cứu về SKSS tại Vi ệt Nam t ừ 1993-1998. Vi ệt Nam cho đến nay nói chung có rất ít nghiên cứu đặt trọng tâm vào hành vi tình dục.
Tuy nhiên, các chủ đề nghiên cứu tình dục được nghiên cứu khá nhiều trong các nghiên cứu về HỈV/A1DS [1]. Các BPTT hiện có ở Việt Nam và kiến thức cua thanh niên vé các BPTT: 1. Các BPT Ỉ: Dựa vào cơ chế lác dụng, các BPTT dược chia thành các loại [22] 1. Ngân không cho tinh trùng đến với trứng: Bao cao su (BCS) - Thắt và cắt ống dẫn tinh, thát và cắt vòi trứng Tính vòng kinh 11 - Xuất tinh ngoài âm đạo 1.
Ngăn không cho trứng trưởng thành và ngăn cản sự rụng trứng: Các BPTT dùng hoóc môn: - Thuốc uống tránh thai-TUTT - Thuốc tiêm tránh thai - Thuốc cấy tránh thai - Thuốc viên Postinor (trường hợp cấp bách) Biện pháp vô kinh khi cho bú. Ngăn không cho trứng đã thụ linh làm tố trong tử cung - Dụng cụ tử cung (vòng tránh thai) 1. Kiến thức phòng tránh thai của thanh niên và vị thành niên: Khi nói về kiến thức PTT người ta thường đề cập dến một số các chỉ số: bi ết tên BPTT ưu nhược điếm của từng BPTT, biết dược cơ chế tác dụng và cách sử dụng BPTT, biết nơi cung cấp các BPTT và thảo luận về BPTT như thè nào.