Chương 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE HANH VI KHÁCH QUAN TRONG CAC TOI XAM HAI TINH DUC TRE EM 1. Khái quát chung về các tội xâm hai tình dục trẻ em trẻ em trong pháp luật hình sự 1. Khát niệm các tội xâm hại tình dục trẻ em Trẻ em là những người dưới độ tuổi cụ thể được quy định bởi pháp luật trong từng quốc gia. Độ tuổi này không giống nhau và được xác định dựa trên các yêu tố như sự phát triển sinh hoc, cũng như những quan điểm về chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trẻ em của từng quốc gia.
Trong hệ thống pháp luật quốc tế, trẻ em được bảo vệ thông qua nhiều văn bản quốc tế về quyền và bảo vệ trẻ em. Công ước quốc tế về quyền trẻ em đã được Đại hội đồng Liên hiệp quốc thông qua vào ngày 20/11/1989, Điều 1 Công ước ghi nhận: “Trong phạm vi Công ước này, trẻ em có nghĩa là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng đối với trẻ em có quy định tuổi thành niên sớm hơn” [18]. Trong khi đó, Điều 1 Luật Trẻ em năm 2016 của Việt Nam quy định “Trẻ em là người dưới 16 tuổi” [26]. Tuy nhiên, việc quy định độ tuổi trẻ em có thể khác nhau trong các lĩnh vực khác nhau của pháp luật, ví dụ như pháp luật dân sự và pháp luật hình sự.
Bởi, trẻ em được coi là những người chưa phát triển đầy đủ về thể chất, tinh thần, trí tuệ, và khả năng nhận thức. Họ đang trong giai đoạn phát triển và chưa có khả năng tự gánh chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Do đó, họ có mức độ năng lực hành vi và khả năng điều khiển hành vi thấp, và chưa có khả năng nhận thức đầy đủ về hành vi pháp luật. Tóm lại, khái niệm “trẻ em” trong pháp luật Việt Nam được coi là “người dưới 16 tuổi”, là đối tượng được pháp luật bảo vệ.
Tùy thuộc vào quan 9 hệ pháp luật mà trẻ em tham gia, độ tuôi chịu trách nhiệm của trẻ em có khác nhau, nhưng pháp luật Việt Nam luôn bảo vệ quyền của trẻ em từ mọi hành vi xâm phạm. Việc phân tích khái niệm trẻ em như đã trình bay ở trên cho phép chúng ta dé dàng hiéu rõ hơn về nhóm các tội XHTD đối với trẻ em. Điều này đặc biệt hữu ích khi chúng ta tìm hiểu về những trường hợp XHTD đối với trẻ em, đó chính là những trẻ em bi người phạm tội có hành vi XHTD. Tình dục là một nhu cầu tự nhiên của con người về quan hệ tính giao.
Tình dục không chỉ là một khía cạnh sinh lý, mà còn liên quan đến cảm xúc, tình cảm và quan hệ giữa con người. Nó có thê được hiểu như một sự kết hợp của các yếu tố sinh lý và tâm lý, mà trong đó có sự thê hiện của tình yêu, sự tôn trọng và thỏa mãn cá nhân. Tình dục không chỉ dựa trên khao khát về quan hệ tình dục, mà còn liên quan đến khả năng thể hiện tình cảm, chia sẻ và tạo ra mối kết nói đặc biệt với đối tác [6]. Tình dục bắt nguồn từ nhu cầu bản năng của con người, trong đó thể hiện sự thiết lập quan hệ tình dục (bao gồm cả hành vi giao cấu và hành vi tình dục ngoài giao cấu) giữa các đối tượng khác nhau.
Tình dục không chỉ hạn chế ở việc giao hợp giữa nam và nữ, mà còn bao gồm nhiều hành vi khác nhằm mang lại khoái cảm. Các hành vi này có thé bao gồm tinh dục bằng tay hoặc miệng, tại vùng cơ quan sinh dục hoặc những bộ phận khác trên cơ thể. Tình dục vẫn được thê hiện khi người tham gia tìm kiếm khoái cảm với đối tác khác giới hoặc cùng giới, có thể là một người hoặc nhiều người, cả tự mình gây khoái cảm (thủ dâm) hoặc gây khoái cảm cho người khác, mơ tưởng về hành vi tình dục hoặc sử dụng các dụng cụ chuyên dung [9]. Xâm hại tình dục trẻ em là việc xâm phạm, động chạm đến quyền tự do, đến nhu cầu phát triển tự nhiên của trẻ em về quan hệ tính giao.
Đây là sự vi phạm đôi với thê chât, sức khỏe và danh dự, nhân phâm của trẻ em. Hành 10 VI này thể hiện qua việc đối tượng phạm tội mong muốn và thực hiện các hành động quan hệ tình dục với trẻ em, bao gồm những hành vi như: dâm 6, cưỡng dâm, hiếp đâm. Khái niệm “xâm hại tình dục trẻ em” đã được định nghĩa một cách khá day đủ bởi những nhà lập luật Việt Nam. Theo định nghĩa này, “XHTD trẻ em” bao gồm những hành vi sử dụng vũ lực, đe dọa bằng vũ lực, ép buộc, lôi kéo, dụ đỗ trẻ em tham gia vào các hoạt động liên quan đến tình dục.
Điều này cụ thé hóa trong việc bao gồm các hành vi như hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cấu, dâm ô với trẻ em và sử dụng trẻ em cho mục đích mại dâm, khiêu dâm dưới mọi hình thức [26]. Định nghĩa này cũng được nhắc lại trong khoản 1 của Điều 2 trong Nghị quyết số 06/2019/NQ-HĐTP của Hội đồng Tham phán Tối cao: “XHTD người dưới 16 tuổi” bao gom việc sử dụng vũ lực, đe doa với vũ luc, ép buộc, lôi kéo, dụ đỗ người dưới 16 tuổi tham gia vào các hành vi liên quan đến tình dục. Các hành vi này bao gồm: hiếp dâm, cưỡng dâm, giao cau, dâm 6 với người đưới 16 tuổi và việc sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục dich mại dâm, khiêu dam dưới mọi hình thức. Điều này bao gồm cả các trường hợp việc XHTD được thực hiện dưới sự đồng thuận với người dưới 13 tuổi, hoặc dưới sự cưỡng bức và hứa hẹn các lợi ích vật chất (như tiền, tài sản) hoặc phi vật chất (như đánh giá tốt, cho điểm cao,.
Nghiên cứu về tội phạm GS.TS Lê Văn Cảm thì “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong pháp luật hình sự (hay còn gọi là “trái pháp luật hình sự” hoặc “bi pháp luật hình sự cấm”), do cá nhân (người) có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuôi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện một cách có lỗi (có ý hoặc vô ý) [5, tr. Ở góc độ tội phạm XHTD, theo PGS.TS Dương Tuyết Miên thì “Các tội phạm về tình dục là những hành vi mang tỉnh nguy hiểm rất cao xâm phạm đến quyền được tôn trọng và bảo vệ về danh dự nhân phẩm của con người (trong đó chủ yếu là phụ nữ)” [20]. Còn tác 11 giả Phạm Văn Báu thì cho răng: “hiếp dâm, hiếp dâm trẻ em, cưỡng dâm, cưỡng dâm trẻ em, giao cấu với trẻ em và dâm ô đối với trẻ em là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm quyền nhân thân của con người, đó là quyên được tôn trọng và bảo vệ nhân phẩm, danh dự của con người” [2]. Như vậy, dựa vào các phân tích nêu trên tác giả đưa ra định nghĩa về “các tội XHTD trẻ em” như sau: “Các tội XHTD trẻ em là những hành vi sử dụng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, ép buộc, lôi kéo, dụ dễ trẻ em tham gia vào các hành vì liên quan đến quan hệ tình dục do người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo luật định thực hiện với lỗi cổ ý, xâm hại đến quyên bất khả xâm phạm về sức khỏe, danh dự, phẩm giá và sự phát triển bình thường về tâm sinh lý của trẻ em”.
¥ nghĩa của việc quy định các tội xâm hại tình dục trẻ em trong pháp luật hình sự 1. Quy định các tội xâm hại tình duc trẻ em trong pháp luật hình sự nhằm tạo cơ chế pháp lý, công cụ bảo vệ quyên con nguoi, quyén trẻ em Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn coi trọng và tôn trọng các quyền của trẻ em, và đã quy định một cách cụ thể các quyền của trẻ em trong hệ thống chủ trương, chính sách và pháp luật. Sự tôn trọng này đã được thể hiện qua các Hiến pháp trong lịch sử. Hiến pháp đầu tiên năm 1946 đã khang định quan tâm đặc biệt đối với trẻ em: “.tré em được chăm sóc về mặt giáo dục”; “Nhà nước thực hiện hệ thống giáo dục cơ bản và không thu học phí, đồng thời hỗ trợ học sinh nghèo do Chính phủ dam nhận” [28].
Qua các phiên bản của Hiến pháp ALA? trong các năm 1959, 1980, 1992 va 2013, các quyền của trẻ em đã được liên tục bé sung, hoàn thiện và phát triển, được công nhận là một phần quan trọng của quyền con người. Sự nghiệp đổi mới ở nước ta đã đặt con người vào vị trí trung tâm của các chính sách phát triển kinh tế và xã hội. Quyền con người là một trong những yếu tố cơ bản tạo nên động lực cho sự phát triển của quốc 12 gia. Việc bảo vệ quyền con người là một quá trình phức tạp, quá trình này phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như kinh tế, chính trị, pháp luật, văn hóa.
Trong số các yếu tố này, pháp luật có vi trí, vai trò và tầm quan trọng hàng đầu. Đó chính là bởi vì pháp luật thiết lập ra khung pháp lý bảo vệ và đảm bảo quyền của con người, trong đó bao gồm cả quyền của trẻ em. Đảng và Nhà nước đã tạo ra cơ chế và quy định pháp luật nhằm đảm bảo quyền và lợi ích của trẻ em, bảo vệ họ khỏi mọi hành vi vi phạm và xâm phạm. Trẻ em là những người đang trong giai đoạn phát triển, chưa hoàn thiện về cả thể chất và tâm sinh lý.
Vì thế, hậu quả của việc trẻ bị XHTD không chỉ tác động lâu dài đến trẻ em là nạn nhân trực tiếp mà còn gây ảnh hưởng tiêu cực đối với gia đình của trẻ bị xâm hại và cả cộng đồng xã hội. Các hậu quả của việc trẻ bi XHTD bao gồm cả tổn thương về cả thé chat và tinh than, và có ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển của trẻ. Các trẻ có thé trở nên mặc cảm, phát triển không bình thường và gặp khó khăn trong việc hòa nhập với xã hội. Tôn thương về thé chất có thé bao gồm các van đề nghiêm trọng như: nhiễm trùng đường tiết niệu, chảy máu kéo dài tại bộ phận sinh dục, và các van đề khác như đau bụng, mat ngủ.
Ngoài ra, việc bị XHTD còn có thé dẫn đến việc bị nhiễm các bệnh lây truyền qua đường tình dục như HIV/AIDS.