Luận văn nghiên cứu đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh trưởng của gà lông xước đàn hạt nhân thế hệ 2 tại trường đại học nông lâm thái nguyên

Luận văn nghiên cứu đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh trưởng của gà lông xước đàn hạt nhân thế hệ 2 tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

• Tác giả: Nguyễn Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Minh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Ngoại Hình Và Khả Năng Sinh Trưởng Của Gà Lông Xước Đàn Hạt Nhân Thế Hệ 2 Tại Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ, BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1 MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Một số đặc điểm sinh học của gia cầm
• 2.2.1. Các dẫn xuất của da gia cầm
• 2.2.2. Hình dáng và kích thước các chiều đo
• 2.2.3. Một số chỉ tiêu sinh lý máu gà
• 2.3. Tính trạng sản xuất của gia cầm
• 2.3.1. Bản chất di truyền của các tính trạng sản xuất
• 2.3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của gà
• 2.3.2.1. Ảnh hưởng của dòng, giống
• 2.3.2.2. Ảnh hưởng của tính biệt
• 2.3.2.3. Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.1.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.1.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung thực hiện
• 3.2.1. Nghiên cứu đặc điểm ngoại hình đàn hạt nhân gà Lông Xước thế hệ 2
• 3.2.2. Nghiên cứu tỷ lệ nuôi sống của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2
• 3.2.3. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng của đàn hạt nhân gà Lông Xước thế hệ 2
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm ngoại hình của gà Lông Xước
• 3.3.2. Phương pháp nghiên cứu khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước
• 3.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.4. Phương pháp tính toán các chỉ tiêu
• 3.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Nghiên cứu đặc điểm ngoại hình của gà Lông Xước đàn hạt nhân
• 4.1.1. Đặc điểm ngoại hình gà Lông Xước giai đoạn gà con (01 ngày tuổi - 4 tuần tuổi)
• 4.1.2. Đặc điểm ngoại hình gà Lông Xước giai đoạn từ 5 tuần tuổi trở đi
• 4.2. Tỷ lệ nuôi sống của gà Lông Xước hạt nhân thế hệ 2
• 4.3. Sinh trưởng tuyệt đối, tương đối của gà Lông Xước đàn hạt nhân
• 4.4. Khả năng tiêu thụ và chuyển hóa thức ăn
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Về đặc điểm ngoại hình
• 5.2. Về tỷ lệ nuôi sống của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2
• 5.3. Về khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh trưởng của gà lông xước đàn hạt nhân thế hệ 2 tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Mục tiêu chính là đánh giá các đặc điểm ngoại hình cơ bản và khả năng sinh trưởng của giống gà này, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển nguồn gen. Gà lông xước là giống gà bản địa có giá trị kinh tế cao, đặc biệt phù hợp với điều kiện khí hậu khắc nghiệt ở vùng núi cao.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

Chăn nuôi gia cầm đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, các giống gà nhập ngoại thường có sức chống chịu bệnh tật kém và không phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Gà lông xước là giống gà bản địa có tiềm năng lớn, nhưng chưa được nghiên cứu đầy đủ. Nghiên cứu này nhằm khắc phục khoảng trống đó, góp phần bảo tồn và phát triển giống gà này.

1.2. Mục tiêu và ý nghĩa

Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh trưởng của gà lông xước đàn hạt nhân thế hệ 2. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, cung cấp thông tin quan trọng cho việc khai thác và phát triển nguồn gen giống gà này, đồng thời làm cơ sở cho định hướng công tác giống trong tương lai.

II. Tổng quan tài liệu

Phần này trình bày cơ sở khoa học của nghiên cứu, bao gồm các đặc điểm sinh học của gia cầm và các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng gà. Các nghiên cứu trước đây về gà lông xước và các giống gà bản địa khác cũng được tổng hợp, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn nguồn gen quý hiếm.

2.1. Cơ sở khoa học

Các đặc điểm sinh học của gia cầm, bao gồm lông, mỏ, chân và hình dáng cơ thể, được phân tích chi tiết. Gà lông xước có đặc điểm lông xước ngược, thân hình thon nhỏ và khả năng chịu đựng thời tiết khắc nghiệt. Các yếu tố di truyền và môi trường ảnh hưởng đến sinh trưởng gà cũng được đề cập.

2.2. Tình hình nghiên cứu

Các nghiên cứu về gà lông xước còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào các giống gà nhập ngoại. Nghiên cứu này bổ sung thông tin khoa học về giống gà bản địa, góp phần vào việc bảo tồn và phát triển nguồn gen quý hiếm.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, sử dụng phương pháp quan sát và đo lường các chỉ tiêu về đặc điểm ngoại hình và sinh trưởng gà. Các chỉ tiêu được theo dõi bao gồm tỷ lệ sống, khối lượng cơ thể và khả năng tiêu thụ thức ăn.

3.1. Đối tượng và địa điểm

Đối tượng nghiên cứu là gà lông xước đàn hạt nhân thế hệ 2, được nuôi tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Địa điểm nghiên cứu được chọn dựa trên điều kiện khí hậu và cơ sở vật chất phù hợp.

3.2. Phương pháp đo lường

Các chỉ tiêu về đặc điểm ngoại hình được đo lường ở các giai đoạn khác nhau, từ gà con đến gà trưởng thành. Sinh trưởng gà được đánh giá thông qua khối lượng cơ thể và tốc độ tăng trưởng. Phương pháp xử lý số liệu được áp dụng để đảm bảo độ chính xác của kết quả.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy gà lông xước đàn hạt nhân thế hệ 2 có đặc điểm ngoại hình đặc trưng, với lông xước ngược và thân hình thon nhỏ. Sinh trưởng gà đạt mức khả quan, với tỷ lệ sống cao và khả năng tiêu thụ thức ăn hiệu quả. Các kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển giống gà này ở quy mô lớn hơn.

4.1. Đặc điểm ngoại hình

Gà lông xước có lông xước ngược, thân hình thon nhỏ và chắc khỏe. Các đặc điểm này được duy trì qua các thế hệ, chứng tỏ tính ổn định di truyền của giống gà này.

4.2. Khả năng sinh trưởng

Sinh trưởng gà được đánh giá thông qua khối lượng cơ thể và tốc độ tăng trưởng. Kết quả cho thấy gà lông xước có khả năng sinh trưởng tốt, phù hợp với điều kiện nuôi dưỡng tại vùng núi cao.

V. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã cung cấp thông tin khoa học quan trọng về đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh trưởng của gà lông xước đàn hạt nhân thế hệ 2. Các kết quả này có ý nghĩa thực tiễn trong việc bảo tồn và phát triển giống gà này. Đề xuất tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố di truyền và môi trường ảnh hưởng đến sinh trưởng gà.

5.1. Kết luận

Gà lông xước là giống gà bản địa có giá trị kinh tế cao, với đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh trưởng ổn định. Nghiên cứu này đã cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển giống gà này.

5.2. Đề xuất

Cần tiếp tục nghiên cứu về các yếu tố di truyền và môi trường ảnh hưởng đến sinh trưởng gà, đồng thời mở rộng quy mô nuôi dưỡng để phát huy tiềm năng của giống gà này.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành chăn nuôi gia cầm giữ vai trò chiến lược trong cơ cấu nông nghiệp Việt Nam, đóng góp 18% - 20% tổng sản lượng thịt tiêu thụ (đứng thứ hai sau thịt lợn chiếm 75% - 76%) cùng nguồn cung cấp trứng dinh dưỡng thiết yếu. Theo dự báo từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), sản lượng thịt gia cầm toàn cầu đang tăng trưởng nhanh chóng và sẽ vượt qua sản lượng thịt lợn. Tuy nhiên, ngành gia cầm trong nước đang đối mặt với nguy cơ suy thoái và xói mòn nguồn gen nghiêm trọng do làn sóng nhập khẩu ồ ạt các giống gia cầm công nghiệp cao sản. Các giống ngoại nhập thường có khả năng chống chịu bệnh tật kém, không thích nghi được với điều kiện khí hậu khắc nghiệt tại các vùng sinh thái đặc thù như miền núi phía Bắc.

Gà Lông Xước là giống gia cầm bản địa quý hiếm, phân bố chủ yếu tại vùng núi đá cao thuộc các huyện Quản Bạ, Đồng Văn, Mèo Vạc và Yên Minh thuộc tỉnh Hà Giang. Giống gà này sở hữu những đặc tính sinh học độc đáo: toàn bộ lông xước ngược như lông nhím, cơ thể thon gọn, nhanh nhẹn, thịt săn chắc thơm ngon và khả năng chống chịu thời tiết khắc nghiệt cao. Dù đã được đưa vào danh mục bảo tồn quỹ gen theo Nghị quyết số 187/NQ-HĐND tỉnh Hà Giang, các nghiên cứu chuyên sâu có hệ thống về đặc điểm ngoại hình và quy luật sinh trưởng của đàn hạt nhân thế hệ 2 (F2) tại các cơ sở nghiên cứu tập trung vẫn còn khoảng trống lớn.

Đề tài "Nghiên cứu đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên" do sinh viên Nguyễn Tuấn Anh thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. Lê Minh được triển khai nhằm thiết lập hệ số kỹ thuật chuẩn hóa cho giống gà này.

Mục tiêu dự án cụ thể:

1. Khảo sát, mô tả và phân loại chi tiết các đặc điểm ngoại hình (màu lông, cấu trúc lông, dạng mào, màu chân, màu mắt, màu mỏ) của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 từ 01 ngày tuổi đến 20 tuần tuổi.
2. Xác định chính xác tỷ lệ nuôi sống cộng dồn của đàn khảo nghiệm qua các giai đoạn phát triển (gà con 0 - 8 tuần tuổi và hậu bị 9 - 20 tuần tuổi).
3. Đánh giá động thái sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối ($A$) và sinh trưởng tương đối ($R$) theo chu kỳ hàng tuần.
4. Xác định lượng thức ăn tiêu thụ hàng ngày và mức tiêu tốn thức ăn tích lũy trong toàn bộ chu kỳ 20 tuần tuổi, làm cơ sở xây dựng khẩu phần dinh dưỡng tối ưu.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu:

• Đối tượng: 90 cá thể gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2, theo dõi từ 01 ngày tuổi đến 20 tuần tuổi (140 ngày).
• Địa điểm: Trung tâm Đào tạo và Khảo nghiệm giống cây trồng, vật nuôi - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.
• Thời gian triển khai: 18/05/2018 đến 18/11/2018.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại Việt Nam, hiện có 48 giống gia cầm bản địa đã được thống kê (trong đó có 32 giống gà). Việc phát triển các giống gà bản địa đối mặt với thách thức giữa năng suất sinh trưởng công nghiệp và việc bảo tồn các tính trạng thích nghi tự nhiên.

Tiêu chí phân tích	Giống ngoại nhập (Broiler/Lohmann)	Giống gà bản địa phổ thông (Gà Ri, Gà Mía)	Gà Lông Xước đàn hạt nhân F2 (Nghiên cứu)
Khả năng thích nghi khí hậu	Kém, nhạy cảm với biến động nhiệt độ	Tốt ở vùng đồng bằng, trung du	Xuất sắc tại vùng núi cao, chịu lạnh tốt
Đặc điểm hình thái nhận diện	Đồng nhất, lông ôm sát thân	Mào cờ, lông vàng rơm hoặc mận chín	100% lông xước dựng ngược đặc thù, dị hình giới tính rõ
Tỷ lệ sống hậu phôi (0 - 20 tuần)	85% - 90% (yêu cầu kiểm soát chặt)	88% - 92%	Đạt 92.22% ± 2.73%
Khối lượng 20 tuần tuổi	2.5 - 3.5 kg	Trống: 1.5 - 2.0 kg; Mái: 1.1 - 1.6 kg	Trống: 1.82 kg; Mái: 1.61 kg
Chất lượng thịt và giá trị thương phẩm	Thịt mềm, hàm lượng nước cao	Thịt thơm, chắc	Thịt đậm vị, dai giòn đặc sản vùng cao

Yêu cầu kỹ thuật theo mô hình MoSCoW:

• Must have: Hệ thống chuồng úm có chụp sưởi kiểm soát nhiệt độ; hệ thống cân đo vi lượng chính xác; phác đồ vắc-xin 6 giai đoạn nghiêm ngặt; chế độ dinh dưỡng phân kỳ (0 - 8 tuần và 9 - 20 tuần).
• Should have: Sân chơi bán chăn thả có lưới quây an toàn với độ cao tối thiểu 2.5m để tránh gà bay nhảy kẹt lưới.
• Could have: Hệ thống mã hóa định danh cá thể bằng thẻ cánh/thẻ chân phục vụ theo dõi gia phả nhân giống thuần.
• Won't have: Phương thức nuôi nhốt lồng công nghiệp chu kỳ kín trong giai đoạn hậu bị nhằm duy trì tập tính vận động tự nhiên.

Thiết kế hệ thống

Thí nghiệm được thiết kế theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) nhằm triệt tiêu các sai số ngoại cảnh, đảm bảo tính đồng đều về giống, tuổi, tính biệt và chế độ dinh dưỡng.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               HỆ THỐNG KHẢO NGHIỆM ĐÀN HẠT NHÂN THẾ HỆ 2 (N = 90 CON)             |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
                                         |
     +-----------------------------------+-----------------------------------+
     |                                   |                                   |
+----------+                        +----------+                        +----------+
|  Lô I    |                        |  Lô II   |                        |  Lô III  |
| (n = 30) |                        | (n = 30) |                        | (n = 30) |
+----------+                        +----------+                        +----------+
     |                                   |                                   |
     +-----------------------------------+-----------------------------------+
                                         |
               +-------------------------+-------------------------+
               |                                                   |
     [Giai đoạn 01 - 24 ngày]                            [Giai đoạn 25 - 140 ngày]
     - Phương thức: Nuôi nhốt hoàn toàn                  - Phương thức: Bán chăn thả
     - Chế độ ăn: Tự do cả ngày                          - Chế độ ăn: Định mức 2 bữa/ngày
     - Dinh dưỡng: ME 2950 Kcal/kg, CP 18%               - Dinh dưỡng: ME 2750 Kcal/kg, CP 15%

Thông số kỹ thuật dinh dưỡng và an toàn sinh học:

• Giai đoạn 0 - 8 tuần tuổi: Năng lượng trao đổi (ME) = $2950\text{ kcal/kg}$, Protein thô (CP) = $18%$, $\text{Canxi (Ca)} = 0.95% - 1.0%$, $\text{Photpho (P)} = 0.75%$.
• Giai đoạn 9 - 20 tuần tuổi: $\text{ME} = 2750\text{ kcal/kg}$, $\text{CP} = 15%$, $\text{Ca} = 0.95% - 1.0%$, $\text{P} = 0.70%$.
• Lịch tiêm phòng vắc-xin:
  • 01 ngày tuổi: Vắc-xin Marek (tiêm dưới da cổ $0.2\text{ ml/con}$).
  • 05 ngày tuổi: Vắc-xin Lasota lần 1 (nhỏ mắt 01 giọt/con) + Gumboro lần 1 (nhỏ miệng 4 giọt/con).
  • 07 ngày tuổi: Chủng đậu màng cánh.
  • 21 ngày tuổi: Vắc-xin Gumboro lần 2 (nhỏ miệng 4 giọt/con).
  • 28 ngày tuổi: Vắc-xin Lasota lần 2 (nhỏ mắt 01 giọt/con).
  • 35 ngày tuổi: Vắc-xin Cúm gia cầm Vifluvac (tiêm gốc cánh $0.5\text{ ml/con}$).
  • 56 ngày tuổi: Vắc-xin Newcastle hệ 1 (tiêm dưới da cánh $0.5\text{ ml/con}$).

Methodology

Nghiên cứu ứng dụng phương pháp sinh trắc học và thống kê sinh vật học chuẩn hóa theo TCVN 2-39-77 và giáo trình của Nguyễn Văn Thiện (1998), Bùi Hữu Đoàn (2011).

Bản chất di truyền của các tính trạng số lượng được phân tích dựa trên mô hình cấu trúc kiểu hình tổng quát: $$P = G + E = (A + D + I) + (E_g + E_s)$$ Trong đó: $P$ là giá trị kiểu hình; $A$ là hiệu ứng cộng gộp (giá trị giống); $D$ là sai lệch trội; $I$ là tương tác gen không alen; $E_g$ là sai lệch môi trường chung; $E_s$ là sai lệch môi trường riêng.

Quy trình quản trị rủi ro thử nghiệm:

• Nguy cơ nhiễm trùng đường ruột (E. coli, lòng đỏ chậm tiêu giai đoạn 0 - 4 tuần): Kiểm soát nhiệt độ chụp sưởi đạt $32^\circ\text{C} - 35^\circ\text{C}$ trong tuần đầu, bổ sung men vi sinh và điện giải định kỳ.
• Nguy cơ chấn thương do tập tính bay nhảy: Gà Lông Xước có tập tính linh hoạt vùng cao; xử lý bằng cách bố trí sào đậu tự nhiên trong chuồng và sử dụng lưới bao mềm, loại bỏ các góc kẹt cơ học.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình thu thập và xử lý dữ liệu được thực hiện định kỳ vào 7:00 sáng thứ Bảy hàng tuần trước khi cho gà ăn. Các công thức toán học và thuật toán xử lý dữ liệu sinh học được triển khai qua mô hình tính toán chuẩn hóa:

import numpy as np
import pandas as pd

def calculate_avian_biometrics(p1_weight, p2_weight, days_interval=7):
    """
    Tính toán sinh trưởng tuyệt đối (A) và sinh trưởng tương đối (R)
    Chuẩn hóa theo TCVN 2-39-77 và phương pháp Bùi Hữu Đoàn (2011)
    """
    # Sinh trưởng tuyệt đối: A = (P2 - P1) / t (g/con/ngày)
    absolute_growth = (p2_weight - p1_weight) / days_interval
    
    # Sinh trưởng tương đối: R = ((P2 - P1) / ((P2 + P1) / 2)) * 100 (%)
    relative_growth = ((p2_weight - p1_weight) / ((p2_weight + p1_weight) / 2.0)) * 100.0
    
    return absolute_growth, relative_growth

def biostatistical_summary(data_series):
    """
    Tính số trung bình, sai số trung bình (SE) và hệ số biến dị (Cv%)
    """
    mean_val = np.mean(data_series)
    std_val = np.std(data_series, ddof=1)
    se_val = std_val / np.sqrt(len(data_series))
    cv_val = (std_val / mean_val) * 100.0
    return {
        "Mean": round(mean_val, 2),
        "SE": round(se_val, 2),
        "Cv_percent": round(cv_val, 2)
    }

Testing và validation

Thiết bị đo lường gồm cân điện tử phân tích kỹ thuật số sai số $\pm 1\text{g}$ (dùng cho tuần 0 - 3) và cân đồng hồ Nhơn Hòa kiểm định sai số $\pm 2\text{g} - 5\text{g}$ (dùng từ tuần 4 - 20). Sai số thực nghiệm giữa 3 lô được kiểm định qua hệ số biến dị ($Cv%$), luôn duy trì dưới $25%$, phản ánh độ đồng đều cao của đàn giống hạt nhân thế hệ 2.

Kết quả đạt được

1. Đặc điểm ngoại hình

• Giai đoạn 01 ngày tuổi: $100%$ cá thể có vóc dáng nhỏ gọn, nhanh nhẹn; $83.33%$ lông màu vàng tơ có sọc nâu dọc lưng; $20.00%$ màu nâu; $7.77%$ đen pha vàng; $100%$ biểu hiện lông tơ kém mượt (tiền đề tạo lông xước). Chân màu hồng chiếm $86.67%$, vàng hoặc đen chiếm $17.78%$.
• Giai đoạn 20 tuần tuổi: $100%$ cá thể biểu hiện kiểu hình lông xước ngược toàn thân.
  • Gà trống (n = 10): Lông đỏ tía ($60.00%$), lông đỏ nâu ($30.00%$); mào cờ ($70.00%$), mào hoa hồng ($30.00%$); mào đỏ tươi ($90.00%$); mắt nâu ($70.00%$); mỏ vàng đen ($80.00%$); chân màu vàng nhạt ($80.00%$), chân chì ($20.00%$).
  • Gà mái (n = 73): Lông lá chuối khô ($68.49%$), vàng nâu ($23.29%$), vàng rơm ($5.48%$); mào cờ ($79.45%$), mào hoa hồng ($19.17%$), mào hạt đậu ($1.37%$); mào đỏ tươi ($97.26%$); mắt nâu ($76.71%$); mỏ vàng đen ($71.23%$); chân màu vàng nhạt ($61.64%$), vàng đậm ($28.77%$), chì ($9.59%$).

2. Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn

Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn duy trì ở mức cao qua 20 tuần:

• Tuần 1 - 5: $95.56% \pm 3.28%$ (hao hụt do E. coli và hấp thu lòng đỏ tuần đầu).
• Tuần 8 - 11: $93.33% \pm 4.11%$.
• Tuần 12 - 20: Ổn định ở mức $92.22% \pm 2.73%$ (chỉ chết 1 cá thể ở tuần 12 do tai nạn kẹp lưới quây khi bay nhảy).

3. Chỉ tiêu sinh trưởng và tiêu thụ thức ăn qua các mốc tuần tuổi then chốt

Tuần tuổi	Khối lượng trống (g)	Khối lượng mái (g)	Khối lượng TB (g)	Sinh trưởng tuyệt đối (g/con/ngày)	Sinh trưởng tương đối (%)	TTTA (g/con/ngày)	TTTA cộng dồn tuần (g/con/tuần)
Sơ sinh	-	-	$29.93 \pm 0.34$	-	-	-	-
Tuần 1	-	-	$60.48 \pm 1.69$	$4.72 \pm 0.41$	$71.67 \pm 2.74$	$6.70 \pm 0.17$	$48.03 \pm 3.07$
Tuần 4	-	-	$251.04 \pm 8.40$	$13.98 \pm 0.72$	$48.04 \pm 2.47$	$21.03 \pm 0.95$	$149.10 \pm 0.16$
Tuần 5	$404.48 \pm 11.3$	$351.52 \pm 10.1$	$378.00 \pm 10.2$	$15.89 \pm 1.33$	$36.19 \pm 2.18$	$29.41 \pm 1.48$	$205.88 \pm 1.19$
Tuần 8	$803.65 \pm 17.0$	$639.87 \pm 14.5$	$721.76 \pm 14.8$	$17.70 \pm 0.61$ (Đỉnh)	$18.71 \pm 0.26$	$58.11 \pm 2.64$	$406.78 \pm 0.10$
Tuần 12	$1270.38 \pm 26.0$	$1090.66 \pm 26.8$	$1180.52 \pm 26.4$	$14.12 \pm 0.24$	$8.69 \pm 0.26$	$71.63 \pm 1.57$	$501.43 \pm 0.16$
Tuần 16	$1706.81 \pm 41.8$	$1404.91 \pm 37.6$	$1535.87 \pm 38.2$	$8.00 \pm 1.32$	$3.69 \pm 0.07$	$86.33 \pm 1.76$	$604.33 \pm 1.56$
Tuần 20	$1818.63 \pm 45.6$	$1610.55 \pm 43.6$	$1714.59 \pm 44.1$	$4.35 \pm 1.34$	$1.79 \pm 1.32$	$108.09 \pm 0.16$	$756.62 \pm 1.14$
Toàn kỳ	-	-	-	$12.05 \pm 2.14$	$19.97 \pm 1.49$	$60.54 \pm 1.36$	$\sum = 8476.66\text{ g}$

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chứng minh tính ổn định di truyền của kiểu hình lông xước: Thế hệ hạt nhân F2 biểu hiện $100%$ tính trạng lông xước ngược toàn thân ở cả gà trống và gà mái, khẳng định tính trạng hình thái này đã được cố định qua chọn lọc di truyền mà không bị phân ly hay thoái hóa.
2. Xác lập đồ thị sinh trưởng chuẩn: Phát hiện đỉnh sinh trưởng tuyệt đối đạt cực đại ở tuần tuổi thứ 7 - 8 ($17.70\text{ g/con/ngày}$), sau đó giảm dần về tuần thứ 20 ($4.35\text{ g/con/ngày}$). Đây là cơ sở khoa học quan trọng để định hình giai đoạn nuôi vỗ béo và tối ưu hóa chi phí thức ăn.
3. So sánh với các giống gà nội địa:
   • Khối lượng 12 tuần tuổi của gà Lông Xước ($1180.52\text{ g}$) thấp hơn gà Mía ($1503\text{ g}$ theo Nguyễn Văn Thiện, 1998) và gà Hồ ($1290.09\text{ g}$ theo Vũ Thị Hương Giang, 2011), nhưng sinh trưởng tuyệt đối toàn kỳ ($12.05\text{ g/con/ngày}$) nằm trọn trong khoảng tối ưu của các giống gà nội chất lượng cao (3.8 - 19 g/con/ngày).
   • Tỷ lệ nuôi sống ($92.22%$) cao hơn gà Mía ($92.33%$) và vượt trội so với nghiên cứu trên gà Hồ, Móng ($88.4% - 88.7%$).
4. Đóng góp vào cơ sở dữ liệu quốc gia: Cung cấp bộ tham số kiểu hình và trắc lượng sinh học hoàn chỉnh, phục vụ trực tiếp cho Đề án bảo tồn nguồn gen vật nuôi bản địa quý hiếm theo Nghị quyết 187/NQ-HĐND tỉnh Hà Giang.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

• Mô hình chăn nuôi vùng cao: Ứng dụng mô hình nuôi bán chăn thả tại các huyện núi đá phía Bắc. Gà được thả tự do vận động từ tuần thứ 5 trên địa hình dốc, tận dụng thức ăn tự nhiên bổ sung giúp giảm chi phí cám công nghiệp.
• Tiêu chuẩn chọn giống hạt nhân đàn bố mẹ thế hệ tiếp theo (F3):
  • Chọn con trống: Thể trọng chắc khỏe, lông xước màu đỏ tía ($60%$) hoặc đỏ nâu ($30%$), mào cờ hoặc hoa hồng đỏ tươi, mắt nâu sáng, chân vàng nhạt có 2 hàng vảy rõ ràng.
  • Chọn con mái: Thân hình thon gọn, lông xước màu lá chuối khô ($68.49%$) hoặc vàng nâu ($23.29%$), mào cờ đỏ tươi, mắt nâu linh hoạt, chân vàng nhạt.
• Phân tích hiệu quả kinh tế (ROI): Tổng lượng thức ăn tiêu thụ trong 20 tuần là $8.48\text{ kg/con}$. Với giá thức ăn hỗn hợp trung bình $12,500\text{ VNĐ/kg}$, chi phí thức ăn trực tiếp khoảng $106,000\text{ VNĐ/con}$. Giá gà Lông Xước thương phẩm đặc sản dao động từ $160,000 - 180,000\text{ VNĐ/kg}$ (trọng lượng $1.7\text{ kg} \approx 270,000 - 300,000\text{ VNĐ/con}$), mang lại biên lợi nhuận ròng trên $45%$ cho người chăn nuôi.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế kỹ thuật:
  • Quy mô khảo nghiệm giới hạn ở 90 cá thể thuộc 3 gia đình hạt nhân tại một địa bàn sinh thái (Thái Nguyên).
  • Chưa đánh giá các chỉ tiêu thân thịt sau giết mổ (tỷ lệ thân thịt, tỷ lệ mỡ giắt, hàm lượng axit amin) và năng suất sinh sản thực tế (sản lượng trứng, tỷ lệ phôi, tỷ lệ ấp nở) của thế hệ F2.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Giải trình tự gen nhằm xác định chính xác đột biến gen quy định kiểu hình lông xước (Frizzle gene locus).
  • Tiếp tục nhân thuần và chọn lọc tạo dòng F3, F4 ổn định năng suất đẻ trứng đạt trên 60 quả/mái/năm.
  • Thử nghiệm các tổ hợp lai kinh tế giữa gà trống Lông Xước và gà mái Ri nhằm tạo gà thương phẩm lông màu tăng trưởng nhanh nhưng vẫn giữ chất lượng thịt đặc sản.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên ngành Thú y - Chăn nuôi: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm khảo nghiệm gia cầm, quy trình thống kê sinh vật học và xử lý số liệu tăng trọng theo TCVN.
• Kỹ sư chọn giống & Chuyên gia di truyền: Bộ số liệu gốc về tần số xuất hiện các tính trạng kiểu hình và tương quan sinh trưởng của giống gà đặc hữu.
• Nông hộ & Trang trại miền núi: Quy trình chăm sóc nuôi dưỡng, phòng bệnh và định mức tiêu tốn thức ăn chính xác để xây dựng trang trại thương mại.
• Cơ quan quản lý nông nghiệp địa phương: Căn cứ khoa học phục vụ triển khai quy hoạch bảo tồn nguồn gen đa dạng sinh học cấp tỉnh và quốc gia.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật quan trọng nhất khi nuôi úm gà Lông Xước 0 - 4 tuần tuổi là gì?
   Cần kiểm soát nhiệt độ chụp sưởi đạt $32^\circ\text{C} - 35^\circ\text{C}$ trong tuần đầu và giảm dần $2^\circ\text{C}$ mỗi tuần sau đó. Đồng thời phải phòng bệnh E. coli đường ruột và hỗ trợ tiêu hóa lòng đỏ, vì đây là nguyên nhân chính gây hao hụt tỷ lệ sống ($4.44%$) trong giai đoạn này.

2. Tại sao gà Lông Xước đạt đỉnh sinh trưởng tuyệt đối ở tuần 7 - 8 nhưng không nên xuất bán thịt lúc này?
   Dù sinh trưởng tuyệt đối đạt đỉnh $17.70\text{ g/con/ngày}$, thể trọng cơ thể gà lúc 8 tuần tuổi chỉ đạt bình quân $721.76\text{ g}$. Lúc này các tổ chức cơ thịt chưa tích lũy đủ vật chất khô, chất lượng thịt chưa đạt độ thơm ngon đặc thù và khó được thị trường chấp nhận. Thời điểm xuất bán tối ưu là từ 18 - 20 tuần tuổi (thể trọng $1.6 - 1.8\text{ kg}$).

3. Gà Lông Xước có dễ bị mắc các bệnh truyền nhiễm thông thường không?
   Gà có sức đề kháng bản địa tốt, tỷ lệ sống đạt $92.22%$ suốt 20 tuần khi tuân thủ nghiêm ngặt lịch phòng vắc-xin 6 mốc: Marek, Newcastle (Lasota và hệ 1), Gumboro, Đậu gà và Cúm gia cầm Vifluvac.

4. Làm thế nào để phân biệt giới tính trống mái gà Lông Xước sớm nhất?
   Từ tuần tuổi thứ 5, gà trống bắt đầu phát triển mào to đỏ, lông chuyển màu đỏ tía/đỏ nâu nhạt và thể trọng đạt $404.48\text{ g}$, trong khi gà mái mào phát triển chậm, lông chuyển màu lá chuối khô/vàng nâu và thể trọng đạt $351.52\text{ g}$.

5. Tổng lượng thức ăn để nuôi một con gà Lông Xước hậu bị 20 tuần là bao nhiêu?
   Tổng lượng thức ăn tiêu thụ bình quân là $8476.66\text{ g/con}$ ($\approx 8.48\text{ kg}$), với mức tiêu thụ bình quân toàn kỳ đạt $60.54\text{ g/con/ngày}$.

---

Kết luận

Khóa luận đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu, khẳng định gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 lưu giữ tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên mang đầy đủ những đặc tính quý của giống bản địa: tỷ lệ nuôi sống cao ($92.22%$), $100%$ cá thể mang kiểu hình lông xước ổn định, khả năng sinh trưởng phù hợp với quy luật sinh học gia cầm nội và thích ứng tốt với phương thức nuôi bán chăn thả. Kết quả này cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc cho công tác chọn lọc, nhân thuần, bảo tồn quỹ gen quý hiếm và mở rộng quy mô chăn nuôi đặc sản tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Chăn nuôi gia cầm ở nước ta có truyền thống lâu đời, đã và đang góp phần quan trọng cải thiện kinh kế của hàng triệu nông dân. Hàng năm, ngành chăn nuôi gia cầm cung cấp 18 - 20% tổng khối lượng thịt các loại, đứng thứ hai sau thịt lợn (thịt lợn chiếm vị trí số 1 với tỷ lệ 75 - 76%), bên cạnh đó chăn nuôi gia cầm còn cung cấp nguồn thực phẩm có dinh dưỡng khá hoàn chỉnh đó là trứng gia cầm. Vốn có nhiều truyền thống trong chăn nuôi, song hành với tiến độ hội nhập của cả nước, ngành chăn nuôi gia cầm nói chung và chăn nuôi gà nói riêng ở Việt Nam ngày càng phát triển.

Tuy nhiên, với tình hình chăn nuôi diễn biến phức tạp, dịch bệnh nhiều, do yếu tố thích nghi nên một số giống gà nhập ngoại thường có sức chống chịu bệnh tật kém và một số chưa phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng. Trong điều kiện đó một số giống gia cầm địa phương đang được chú trọng khôi phục và phát triển nhằm đáp ứng những yêu cầu đó. Gà Lông Xước là giống gà bản địa mới được phát hiện ở một số huyện như: Quản Bạ, Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh - tỉnh Hà Giang. Giống gà này có đặc điểm: lông xước ngược toàn thân như lông nhím; hình dáng thon, nhỏ, nhanh nhen, chắc khỏe.

Chúng có chất lượng thịt ngon, có khả năng chịu đựng thời tiết khắc nghiệt ở vùng núi cao của tỉnh Hà Giang. Trọng lượng lớn nhất của gà Lông Xước là 4 - 5kg và mỗi năm một gà mái có thể đẻ 50 - 60 quả trứng. Tuy nhiên, cho đến nay ở Việt Nam vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào đi sâu nghiên cứu về giống gà này và chưa có công bố cụ thể về thực trạng của giống gà này ở tỉnh Hà Giang. Ngày 07 tháng 7 năm 2015, Hội đồng nhân dân tỉnh Hà Giang đã có Nghị quyết số 187/NQ-HĐND về việc thông qua quy hoạch bảo tồn đa dạng sinh học tỉnh Hà Giang đến năm 2020, h 2 định hướng đến năm 2030, trong đó có tập trung bảo tồn tại chỗ và chuyển chỗ các nguồn gen động vật quý hiếm, gen động vật đặc sản; gà Lông Xước nằm trong danh mục này.

Trong báo cáo kết quả thực hiện công tác bảo tồn quỹ gen vật nuôi ở Việt Nam giai đoạn 2005 - 2009 của tác giả Phạm Văn Vinh - Phòng NN&PTNT huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang đã đánh giá kết quả thực hiện mô hình bảo tồn giống gà Lông Xước tại Huyện Mèo Vạc - Hà Giang. Xuất phát từ thực tế trên, em tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2 tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên” để có cơ sở khoa học đánh giá về đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh trưởng của giống gà này. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài - Đánh giá được đặc điểm ngoại hình cơ bản của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ xuất phát thế hệ 2. - Đánh giá được khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ xuất phát thế hệ 2 được nuôi giữ tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả của đề tài là những thông tin khoa học về đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước đàn hạt nhân thế hệ 2. Ý nghĩa thực tiễn Các số liệu thu được phục vụ, khai thác, phát triển nguồn gen giống gà, đồng thời làm cơ sở cho định hướng công tác giống sau này. Kết quả nghiên cứu làm rõ về đặc điểm sinh học, sức sản xuất của gà Lông Xước nuôi tại trường đại học Nông lâm Thái Nguyên.

Từ đó làm cơ sở cho phát triển quy mô giống gà này cho phù hợp với điều kiện miền núi. h 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Một số đặc điểm sinh học của gia cầm 2.

Các dẫn xuất của da gia cầm Lông là dẫn xuất của da, là một đặc điểm di truyền của giống, có ý nghĩa phân loại và ý nghĩa kinh tế. Gà con mới nở có lông tơ che phủ, cùng với sự sinh trưởng của gia cầm non, lông tơ dần dần được thay thế bằng lông cố định. Tốc độ mọc lông là sự biểu hiện mức độ mọc lông sớm hay muộn, biểu hiện theo một nhịp điệu có tính di truyền. Tốc độ mọc lông liên quan chặt chẽ đến cường độ sinh trưởng, những gia cầm lớn nhanh thì tốc độ mọc lông nhanh, (Brandsch và Billchel H.

- Mỏ: Có nguồn gốc vảy sừng, ngắn, cứng và chắc. Gà có mỏ dài và mảnh thì khả năng sản xuất thấp. Những giống gà da vàng thì mỏ cũng vàng, gà da đen thì mỏ cũng tối màu. Ở gà mái màu sắc này cũng bị nhạt đi vào cuối thời kỳ đẻ trứng.

Mỏ gà cần chắc chắn và ngắn. - Chân: Được bao phủ bằng lớp vảy sừng và có sự khác nhau về màu sắc. Bàn chân và ngón chân bao phủ một lớp vảy sừng tương tự như mỏ. Gà có khoảng cách giữa hai chân rộng thường được ưa thích hơn vì chân đứng rộng chứng tỏ thân rộng.

Gà có chân chữ bát, các ngón cong và bộ xương khuyết tật không nên dùng làm giống. Chân gà có 4 ngón (trừ gà ác chân có 5 ngón). Chân thường có vuốt và cựa. Cựa là một đặc điểm sinh dục phụ thứ cấp, có ở gà trống.

Cựa có vai trò cạnh tranh và đấu tranh sinh tồn của loài. Hình dáng và kích thước các chiều đo Tùy mục đích sử dụng, các dòng gà được chia thành 3 loại hình: hướng trứng, hướng thịt và hướng kiêm dụng. Gà hướng trứng có thân hình thon nhỏ, cổ dài, nhẹ cân, dáng nhanh nhẹn. Gà hướng thịt có thân hình to, thô, cổ h 4 dài trung bình, ngực nở, dáng đi nặng nề, khối lượng lớn.

Gà kiêm dụng có hình dáng trung gian, cơ thể có hướng kiêm dụng trứng - thịt hoặc thịt - trứng. Một số chỉ tiêu sinh lý máu gà Máu là một trong những mô biệt hóa cao nhất ở dạng lỏng, lưu thông trong huyết quản, là nguồn gốc của tất cả các dịch thể, có ảnh hưởng sâu sắc đến các tổ chức, cơ quan trong cơ thể sống, là nội mô của cơ thể. Khi lưu thông huyết quản của vòng tuần hoàn lớn, máu thực hiện các chức năng sinh lý: tham gia vận chuyển sinh dưỡng và chất thải trong quá trình trao đổi chất, điều hòa thân nhiệt, vận chuyển các chất khí O2 và CO2 cho quá trình hô hấp mô bào. Nhiệm vụ bảo vệ cơ thể là do các dạng protein miễn dịch, các kháng thể (phetixitin, inglutinin…) tồn tại trong huyết thanh, bạch cầu là phòng tuyến bảo vệ vững chắc sự xâm nhập của vi khuẩn.

Cân bằng nước và muối khoáng trong cơ thể, tạo một hệ thống đệm rất hoàn chỉnh và hoạt động linh hoạt. Hồng cầu ở gia cầm có hình bầu dục, lồi hai mặt, có nhân nhỏ. Hồng cầu là loại tế bào có nhiều nhất trong máu, có chức năng vận chuyển khí O 2 và CO2. Số lượng hồng cầu và kích thước của nó phụ thuộc vào loài giống, mùa vụ, tuổi của gia cầm.

Số lượng hồng cầu gà con dưới 5 ngày tuổi 2,3 triệu/mm3. Đến 3 - 4 tháng tuổi số lượng hồng cầu đạt tới mức như ở gia cầm trưởng thành 3 - 4 triệu mm3. Trong hồng cầu có 60 % là nước và 40 % là vật chất khô. Trong vật chất khô có 90 - 95 % là hemoglobin, 3 - 8 % các protein khác, 0,5 % lexitin, 0,3% cholesteron, các muối kim loại chủ yếu là muối kali.

Hồng cầu tăng khi con vật bị trở ngại về hô hấp (viêm phế quản, khí quản…) hoặc máu giảm trạng thái lỏng (ỉa chảy, tăng mô huyết…) Hemoglobin (Hb) chiếm 9 - 14 % trong máu động vật khỏe mạnh. Hemoglobin là một chromoprotein có cấu tạo globin (96%) và nhóm Hem (4%), kết cấu của nhóm Hem có nhân sắt (Fe) làm cho máu có màu đỏ, cũng như đồng (Cu) trong hemoxiamin làm máu loài nhuyễn thể có màu xanh da h 5 trời và Magie (Mg) trong chlorophyll làm cho lá cây có màu lục. Globin có bản chất protein nên hemoglobin mang tính đặc trưng cho loài. Hàm lượng hemoglobin còn đánh giá chất lượng của máu, mặc dù số lượng hồng cầu ít nhưng hàm lượng hemoglobin cao thì máu vẫn tốt.

Hàm lượng hemoglobin trong máu gia cầm phụ thuộc vào tuổi và giống. Gà mái Leghorn 6,7g/100ml máu; gà mái trưởng thành 8,9 g/100ml máu; gà trống trưởng thành 10,2g/100ml máu. Bạch cầu là loại tế bào có nhân, có bào trứng được phân loại thành: bạch cầu có nhân, các nhân nằm ở nguyên sinh chất, tùy theo tính chất bắt màu của các nhân mà phân ra hạch cầu trung tính, toan tính, kiềm tính. Bạch cầu không nhân gồm: lâm ba cầu và bạch cầu đơn nhân.

Chức năng sinh lý của bạch cầu là bảo vệ cơ thể, chống lại những vi khuẩn xâm nhập vào máu và mô thông qua: phương thức thực bào, miễn dịch dịch thể (tiết kháng thể và làm ngưng kết kháng nguyên), miễn dịch tế bào (không tiết kháng thể, nhưng cố định được độc tố ngay trên bản thân nó). Thực bào là phương thức quan trọng nhất chống lại sự nhiễm trùng của cơ thể, là chức năng chỉ yếu của bạch cầu có hạt. Còn bạch cầu không hạt như: lâm ba cầu (lymphocytes) thì tham gia quá trình miễn dịch tế bào và miễn dịch dịch thể. Tỷ lệ các loại bạch cầu trong máu gọi là công thức bạch cầu.

Khi sinh trưởng cơ thể thay đổi, công thức bạch cầu cũng biến đổi, dựa vào đó để chẩn đoán lâm sàng. Bạch cầu trắng khi có bệnh nhất là chứng viêm, nhiễm trùng ở nơi có nhiều mầm bệnh. Bạch cầu là những tế bào có kích thước lớn hơn hồng cầu nhưng số lượng ít hơn nhiều lần so với hồng cầu. Số lượng bạch cầu của gà trong 1mm 3 máu là 40 (20 - 60) nghìn.

Số lượng bạch cầu phụ thuộc vào điều kiện nuôi dưỡng, tình trạng sức khỏe, đặc điểm giống, loài và các nguyên nhân khác. Ngoài các chỉ tiêu sinh lý máu như hồng cầu, bạch cầu, hemoglobin còn các chỉ tiêu khác như: đông máu, lắng máu, thể tích hồng cầu, sức kháng thẩm thấu của hồng cầu, công thức bạch cầu cũng rất quan trọng. Trong chăn nuôi h 6 thú y có ý nghĩa xác định giống, chọn và lai tạo giống, trong chẩn đoán lâm sàng cũng có ý nghĩa quan trọng. Tính trạng sản xuất của gia cầm 2.