Luận văn nghiên cứu đặc điểm lâm học cây đinh mật fernandoa brillettii dop steen tại xã sảng mộc thần sa thượng nung huyện võ nhai tỉnh thái nguyên

Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây đinh mật Fernandoa brillettii Dop Steen tại xã Sảng Mộc, Thần Sa, Thượng Nung, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.

• Tác giả: Lò Văn Xuân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đăng Cường
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Đinh Mật (Fernandoa brillettii (Dop.) Steen) tại xã Sảng Mộc, Thần Sa, Thượng Nung, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 0.2. Ý nghĩa của đề tài
• 0.2.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 0.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.1.1. Về cơ sở sinh học
• 1.1.2. Về cơ sở bảo tồn
• 1.2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.2.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.2.2. Nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2.3. Tổng quan về khu vực nghiên cứu
• 1.2.3.1. Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu
• 1.3. ĐỐI TƯƠNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
• 1.3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.3.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 1.4.1. Đặc điểm hình thái thân, cành, lá, hoa và quả
• 1.4.1.1. Hình thái thân cây
• 1.4.1.2. Hình thái hoa, quả
• 1.4.2. Đặc điểm phân bố của loài Đinh mật
• 1.4.2.1. Kết quả đặc điểm phân bố trong các trạng thái rừng
• 1.4.2.2. Đặc điểm phân bố theo tuyến điều tra
• 1.4.2.3. Một số đặc điểm lâm học của loài Đinh mật
• 1.4.3. Cấu trúc tổ thành tầng cây gỗ
• 1.4.3.1. Tổ thành cây tái sinh nơi có Đinh mật phân bố
• 1.4.4. Đặc điểm cây bụi, và thảm tươi nơi có loài Đinh mật phân bố
• 1.4.5. Đặc điểm đất nơi loài cây Đinh mật phân bố
• 1.4.6. Đề xuất một số biện pháp bảo tồn và phát triển loài
• 1.5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu đặc điểm lâm học

Nghiên cứu đặc điểm lâm học của cây Đinh Mật (Fernandoa brillettii Dop Steen) tại khu vực Sảng Mộc, Thần Sa, Thượng Nung, Võ Nhai, Thái Nguyên tập trung vào việc phân tích các đặc điểm hình thái, sinh thái và phân bố địa lý của loài cây này. Cây Đinh Mật là loài gỗ lớn, cao từ 25-30m, thân thẳng, gỗ có vân đẹp và mùi hắc, thường được sử dụng trong thủ công mỹ nghệ. Nghiên cứu này nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển loài cây quý hiếm này.

1.1. Đặc điểm hình thái

Cây Đinh Mật có thân thẳng, vỏ màu xám trắng, cành rậm và lá kép. Hoa và quả của cây cũng được mô tả chi tiết, với hoa có màu sắc đặc trưng và quả có hình dạng riêng biệt. Những đặc điểm này giúp nhận diện loài cây trong tự nhiên và hỗ trợ công tác nghiên cứu, bảo tồn.

1.2. Đặc điểm sinh thái

Cây Đinh Mật phân bố chủ yếu trong các khu rừng kín lá rộng thường xanh ở miền Bắc Việt Nam. Loài cây này thích nghi với điều kiện sinh thái đặc thù, bao gồm đất giàu dinh dưỡng và độ ẩm cao. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng sự phân bố của cây Đinh Mật bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như độ che phủ của tán rừng và sự cạnh tranh với các loài thực vật khác.

II. Phân bố địa lý

Phân bố địa lý của cây Đinh Mật được nghiên cứu tại các khu vực Sảng Mộc, Thần Sa, Thượng Nung, Võ Nhai, Thái Nguyên. Kết quả cho thấy loài cây này phân bố rải rác trong các khu rừng kín lá rộng thường xanh, với mật độ thấp do tình trạng khai thác quá mức. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự cần thiết của việc bảo vệ các khu vực phân bố tự nhiên của cây Đinh Mật để duy trì đa dạng sinh học.

2.1. Phân bố theo trạng thái rừng

Cây Đinh Mật được tìm thấy chủ yếu trong các trạng thái rừng nguyên sinh và thứ sinh. Sự phân bố của loài cây này phụ thuộc vào độ che phủ của tán rừng và điều kiện đất đai. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng sự suy giảm diện tích rừng nguyên sinh đang đe dọa đến sự tồn tại của loài cây này.

2.2. Phân bố theo tuyến điều tra

Các tuyến điều tra được thiết lập để đánh giá sự phân bố của cây Đinh Mật trong khu vực nghiên cứu. Kết quả cho thấy loài cây này có xu hướng tập trung ở những khu vực có độ cao từ 500-800m so với mực nước biển, nơi có điều kiện khí hậu và đất đai phù hợp.

III. Bảo tồn thực vật

Bảo tồn thực vật là một trong những mục tiêu chính của nghiên cứu này. Cây Đinh Mật đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng do tình trạng khai thác quá mức và suy giảm diện tích rừng tự nhiên. Nghiên cứu đề xuất các biện pháp bảo tồn như thiết lập các khu bảo tồn, hạn chế khai thác và thúc đẩy tái sinh tự nhiên của loài cây này.

3.1. Đề xuất biện pháp bảo tồn

Các biện pháp bảo tồn được đề xuất bao gồm việc thiết lập các khu bảo tồn tại các khu vực phân bố tự nhiên của cây Đinh Mật, hạn chế khai thác gỗ và thúc đẩy các chương trình tái sinh rừng. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của loài cây này.

3.2. Quản lý tài nguyên rừng

Quản lý tài nguyên rừng hiệu quả là yếu tố then chốt trong việc bảo tồn cây Đinh Mật. Nghiên cứu đề xuất việc áp dụng các phương pháp quản lý rừng bền vững, bao gồm kiểm soát khai thác, bảo vệ các khu rừng nguyên sinh và thúc đẩy các chương trình trồng rừng phục hồi.

IV. Hệ sinh thái rừng

Hệ sinh thái rừng tại các khu vực Sảng Mộc, Thần Sa, Thượng Nung, Võ Nhai, Thái Nguyên là môi trường sống quan trọng của cây Đinh Mật. Nghiên cứu tập trung vào việc phân tích cấu trúc rừng, đa dạng sinh học và các yếu tố sinh thái ảnh hưởng đến sự phân bố và phát triển của loài cây này. Kết quả cho thấy sự cần thiết của việc duy trì và bảo vệ hệ sinh thái rừng để đảm bảo sự tồn tại của cây Đinh Mật.

4.1. Cấu trúc rừng

Cấu trúc rừng tại khu vực nghiên cứu được phân tích dựa trên các yếu tố như tổ thành loài cây, độ che phủ của tán rừng và sự phân bố của các tầng thực vật. Nghiên cứu chỉ ra rằng cây Đinh Mật thường xuất hiện trong các khu rừng có cấu trúc phức tạp và đa dạng sinh học cao.

4.2. Đa dạng sinh học

Đa dạng sinh học trong khu vực nghiên cứu được đánh giá thông qua sự hiện diện của các loài thực vật và động vật. Cây Đinh Mật là một trong những loài cây quý hiếm góp phần vào sự đa dạng sinh học của khu vực. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ đa dạng sinh học để duy trì sự cân bằng của hệ sinh thái rừng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Khoa học ngày nay đã chứng tỏ các biện pháp bảo vệ, sử dụng và tái tạo lại rừng chỉ có thể được giải quyết thỏa đáng khi có một sự hiểu biết đầy đủ về bản chất các quy luật sống của rừng trước hết là các quá trình tái sinh, sự hình thành và động thái biến đổi của rừng tương ứng với những điều kiện tự nhiên môi trường khác nhau. Thực vật đóng vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống con người, ngay từ thời tiền sử con người đã biết sử dụng các loài cây hoang dại để làm phục vụ cuộc sống. Do đó, con người cần phải nhận biết các loài cây thông dụng được thông qua một hay một vài đặc điểm bên ngoài. Đến khi nghề nông phát triển thì số lượng loài cây mà con người biết đến ngày càng nhiều.

Vì vậy một yêu cầu thực tế đặt ra là phải phân loại chúng để đưa vào sử dụng trong đời sống. Nhiệm vụ của phân loại học lúc đầu là tìm ra phương pháp sắp xếp cây cỏ thành nhóm, loại riêng biệt. Về sau nhờ sự phát triển của khoa học kỹ thuật, đặc biệt dưới ánh sáng của học thuyết Dacuyn, phân loại học thực vật đã đặt ra cho mình nhiệm vụ to lớn hơn là sắp xếp tất cả các loài vào một trật tự tự nhiên gọi là hệ thống, hệ thống ấy phải phản ánh được quá trình tiến hóa của thực vật. Sự phát triển của thực vật học luôn gắn liền với sự phát triển tri thức khoa học của loài người, cùng với sự phát triển về phương pháp và công cụ nghiên cứu, ngày nay giới thực vật được sắp xếp ngày càng phù hợp với tự nhiên hơn, làm sáng tỏ quan hệ thân thuộc giữa các loài, các chi, các họ.

Điều này không những có tầm quan trọng về mặt lý thuyết mà còn có ý nghĩa thực tế rất lớn, góp phần vào việc phát triển, sử dụng những cây có lợi và hạn chế những cây có hại. Tuy nhiên, hiện nay những thông tin về loài cây, thị trường lâm sản, các biện pháp kỹ thuật trong nhân giống và trồng rừng Đinh thối còn rất ít và chưa h 2 đầy đủ. Do vậy, để đưa cây Đinh mật trở thành loài cây chủ lực trong phục hồi rừng và trồng rừng gỗ lớn cần phải có những hiểu biết về đặc điểm sinh thái, lâm học đến tái sinh tự nhiên làm cơ sở khoa học trong bảo tồn và phát triển loài. Đinh mật thuộc loại cây gỗ lớn, cao 25 - 30m, thân cây thẳng, chất gỗ trắc càng già càng có chun, vân thớ đẹp có thể nói vân chun đẹp nhất trong các loại gỗ, mùi gỗ hắc, có thể làm thủ công mĩ nghệ đồ dùng gia đình.

Cây mọc chậm phân bố mọc rải rác trong các rừng kín lá rộng thường xanh ở miền bắc. Là loại gỗ quý hiếm, gỗ có chất lượng tốt, nên cây Đinh mật đã bị khai thác kiệt. Để có cơ sở thông tin góp phần cho công tác bảo tồn và phát triển về loài cây này tôi tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu đặc điểm lâm học cây Đinh mật (Fernandoa brillettii (Dop.) Steen) tại xã Sảng Mộc, Thần sa, Thượng Nung, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Xác định được đặc điểm hình thái, phân bố, của rừng nơi có loài Đinh Mật - Đề xuất được các giải pháp bảo tồn và phát triển loài cây này ở Việt Nam 1.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Giúp tôi hiểu biết về ảnh hưởng của cây mẹ gieo giống đến khả năng tái sinh cây Đinh mật. - Ứng dụng những kiến thức đã học về sinh thái, lâm học vào trong thực tiễn. - Biết được giá trị của loài Đinh mật quý hiếm đang có nguy cơ tuyệt chủng.

- Biết được tầm quan trọng của công tác bảo tồn nguồn gen các loài sinh vật nói chung, loài cây Đinh mật nói riêng. Ý nghĩa trong thực tiễn Thông qua nghiên cứu ảnh hưởng của cây mẹ gieo giống đến khả năng tái sinh cây Đinh mật đề xuất các giải pháp xúc tiến tái sinh tự nhiên góp phần bảo tồn nguồn gen loài cây bản địa có giá trị kinh tế cao. h 4 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học Về cơ sở sinh học Công việc nghiên cứu đối với bất kỳ loài cây rừng nào chúng ta cũng cần phải nắm rõ đặc điểm sinh học của từng loài.

Việc hiểu rõ hơn về đặc tính sinh học của loài giúp chúng ta có những biện pháp tác động phù hợp, sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lý và bảo vệ hệ động thực vật quý hiếm, từ đó giúp cho chúng ta hiểu rõ hơn về thiên nhiên sinh vật. Về cơ sở bảo tồn Biến đổi khí hậu, chặt phá rừng làm cho nhiều loài động, thực vật đứng trước nguy cơ tuyệt chủng chính vì vậy công tác bảo tồn loài, bảo tồn đa dạng sinh học ngày càng được quan tâm và chú trọng. Cây Đinh mật tuy có khu phân bố rộng, nhưng bị khai thác rất mạnh. Đinh mật phân bố rộng ở Việt Nam, có thể gặp trên nhiều hệ sinh thái rừng từ núi đất tới núi đá vôi.

Ngay tại các khu khu bảo tồn vẫn bị chặt trộm. Loài đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng ngoài thiên nhiên. Đây là cơ sở giúp tôi tiến hành đề tài này. Tổng quan về tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 2.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới Cấu trúc rừng là sự sắp xếp tổ chức nội bộ của các thành phần sinh vật trong hệ sinh thái rừng mà qua đó các loài có đặc điểm sinh thái khác nhau có thể cùng sinh sống hoà thuận trong một khoảng không gian nhất định trong một giai đoạn phát triển của rừng. Cấu trúc rừng vừa là kết quả vừa là sự thể hiện các mối quan hệ đấu tranh sinh tồn và thích ứng lẫn nhau giữa các thành phần trong hệ sinh thái với nhau và với môi trường sinh thái. Cấu trúc rừng bao gồm cấu trúc sinh thái, cấu trúc hình thái và cấu trúc tuổi. h 5 Cây Đinh mật có tên khoa học: Fernandoa brilletii (Dop) Steenis.

Tên khác: Hexaneurocarpon brilletii Dop, trong chi Đinh Fernandoa (tên đồng nghĩa Ferdinandia, Ferdinandoa, Fernandia, Haplophragma), họ Chùm ớt (Đinh) - Bignoliaceae, bộ Hoa môi (Lamiales). Cây được Steen mô tả khoa học năm 1976 theo cây Đinh mật [25]. Loài Đinh mật có kích thước thuộc loại cây gỗ lớn, cao 25- 30m, thân cây thẳng, gốc có bạnh nhỏ, cành rậm, vỏ thân màu xám trắng hay xám tro, nhạt rạn nứt dọc hay bong mảng. Chi Đinh trên thế giới có 15 - 17 loài theo Chi đinh [24]: -Fernandoa abbreviata Bidgood, 1994 -Fernandoa adenophylla (Wall.Don) Steenis, 1976 - Đinh lá tuyến, ngọt nai -Fernandoa adolfi-fridericii (Gilg & Mildbr.) Heine, 1964 -Fernandoa bracteata (P.Dop) Steenis, 1976 - Đinh lá hoa, đinh vàng -Fernandoa brilletii (P.Dop) Steenis, 1976 - Đinh mật -Fernandoa coccinea (Scott-Elliot) A.Gentry, 1975 -Fernandoa collignonii (P.Dop) Steenis, 1976 - Đinh, đinh vàng, đinh collignon -Fernandoa ferdinandi (Welw.Tao, 1986 -Fernandoa lutea (Verdc.) Bidgood, 1994 -Fernandoa macrantha (Baker) A.Gentry, 1975 -Fernandoa macroloba (Miq.) Steenis, 1976 -Fernandoa madagascariensis (Baker) A.Gentry, 1975 -Fernandoa magnifica Seem., 1870 -Fernandoa mortehanii (De Wild.) Heine, 1964 -Fernandoa serrata (P.Dop) Steenis, 1976 - Đinh vàng, kẹn, sò đo -Fernandoa superba Welw., 1865 h 6 Các nghiên cứu về cấu trúc sinh thái của rừng mưa nhiệt đới đã được Richards, P.

Những nghiên cứu này đã nêu lên quan điểm, các khái niệm và mô tả định tính về tổ thành, dạng sống và tầng phiến của rừng. * Các nghiên cứu về sinh thái Các chuyên gia sinh thái học đã khẳng định: Rừng là một hệ sinh thái, thực vật rừng có sự biến động cả về chất và lượng khi yếu tố ngoại cảnh thay đổi, rừng cây và con người có quan hệ mật thiết với nhau. Chính vì lẽ đó, cây rừng được con người quan sát, xem xét.N (1976) [1] đã nghiên cứu các vấn đề về cơ sở sinh thái học nói chung và về cơ sở thái học trong kinh doanh rừng mưa nói riêng, trong đó đã đi sâu nghiên cứu các nhân tố cấu trúc rừng, các kiểu xử lý về mặt lâm sinh, áp dụng cho rừng mưa tự nhiên. Từ đó tác giả này đã đưa ra những tổng kết hết sức phong phú về các nguyên lý tác động xử lý lâm sinh nhằm đem lại rừng cơ bản là đều tuổi, rừng không đều tuổi và các phương thức xử lý cải thiện rừng mưa.

Khái niệm hệ sinh thái được làm sáng tỏ là cơ sở để nghiên cứu các nhân tố cấu trúc trên quan điểm sinh thái học.Odum (1978) [10] đã phân chia ra sinh thái học cá thể và sinh thái học quần thể. Sinh thái học cá thể nghiên cứu từng cá thể sinh vật hoặc từng loài, trong đó chu kì sống và tập tính cũng như khả năng thích nghi với môi trường được đặc biệt chú ý. Ngoài ra mối quan hệ giữa các yếu tố sinh thái và sinh trưởng có thể định lượng bằng các phương pháp toán học thường được gọi là mô phỏng, phản ánh các đặc điểm, quy luật tương quan phức tạp trong tự nhiên. Quan điểm sinh thái thì cấu trúc rừng chính là hình thức bên ngoài phản ánh nội dung bên trong của hệ sinh thái rừng.

h 7 * Về mô tả hình thái cấu trúc rừng Kraft (1884) lần đầu tiên đưa ra hệ thống phân cấp cây rừng, ông chia cây rừng trong một lâm phần thành 5 cấp dựa vào khả năng sinh trưởng, kích thước và chất lượng của cây rừng. Phân cấp của Kraft phản ánh được phương án phân cấp cây rừng cho rừng nhiệt đới tự nhiên mà được chấp nhận rộng rãi.P (1999) [14] đã phân biệt tổ thành thực vật của rừng mưa thành hai loại rừng mưa hỗn hợp có tổ thành loài cây phức tạp và rừng mưa đơn ưu có tổ thành loài cây đơn giản, trong những lập địa đặc biệt thì rừng mưa đơn ưu chỉ bao gồm một vài loài cây. Cũng theo tác giả này thì rừng mưa thường có nhiều tầng (thường có 3 tầng, trừ tầng cây bụi và tầng cây thân cỏ). Trong rừng mưa nhiệt đới, ngoài cây gỗ lớn, cây bụi và các loài thân cỏ còn có nhiều loài cây leo đủ hình dáng và kích thước, cùng nhiều thực vật phụ sinh trên thân hoặc cành cây.

(1960) đã sử dụng hàm Weibull để mô hình hoá cấu trúc đường kính loài. Khác với xu hướng phân loại rừng theo cấu trúc và ngoại mạo chủ yếu mô tả rừng ở trạng thái tĩnh.