Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ học căn bệnh của bệnh viêm đường hô hấp mãn tính trên gà công nghiệp tại thành phố buôn ma thuột và biện pháp phòng trị

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ học căn bệnh của bệnh viêm đường hô hấp mãn tính trên gà công, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Văn Nho
• Người hướng dẫn: TS. Cao Văn Hồng
• Trường học: Trường Đại Học Tây Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Dịch Tễ Và Biện Pháp Phòng Trị Bệnh Viêm Đường Hô Hấp Mãn Tính Trên Gà Công Nghiệp Tại Buôn Ma Thuột
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Buôn Ma Thuột

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lịch sử bệnh
• 1.2. Các nghiên cứu về bệnh trong và ngoài nước
• 1.2.1. Ở trên thế giới
• 1.2.2. Ở Việt Nam
• 1.3. Biểu hiện lâm sàng
• 1.4. Phòng chống bệnh Mycoplasma ở trên gia cầm
• 1.4.1. Nâng cao điều kiện vệ sinh và quản lý
• 1.4.2. Điều trị đàn gà giống
• 1.4.3. Phòng bệnh bằng vaccin
• 1.5. Sự ảnh hưởng của nhiệt độ, ẩm độ và ammonia
• 1.5.1. Ảnh hưởng của nhiệt độ
• 1.5.2. Ảnh hưởng của ẩm độ
• 1.5.3. Ảnh hưởng của các chất khí trong chuồng nuôi
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
• 2.1. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.1. Một số đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 2.3.2. Điều tra một số đặc điểm dịch tễ học bệnh (CRD)
• 2.3.3. Xác định mối tương quan giữa tỷ lệ nhiễm bệnh
• 2.3.4. Một số kết quả nghiên cứu điều trị thử nghiệm bệnh CRD
• 2.3.5. Đề xuất biện pháp phòng trị bệnh
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Nghiên cứu dịch tễ học
• 2.4.2. Phương pháp thu thập và sử dụng số liệu
• 2.4.3. Phương pháp chọn mẫu
• 2.4.4. Lấy mẫu bệnh phẩm
• 2.4.5. Phương pháp chẩn đoán bệnh
• 2.4.6. Đo nhiệt độ, ẩm độ và ammonia
• 2.4.7. Phương pháp tính toán số liệu. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả điều tra một số đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội
• 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 3.2. Kết quả điều tra về công tác chăn nuôi thú y
• 3.3. Kết quả điều tra về chế độ chăm sóc cho gà
• 3.4. Kết quả điều tra về quy trình phòng bệnh cho gà
• 3.5. Kết quả nghiên cứu dịch tễ học bệnh CRD
• 3.5.1. Kết quả nghiên cứu trên đàn gà mắc bệnh
• 3.5.2. Kết quả xác định tình hình bệnh CRD
• 3.5.3. Kết quả xác định tỷ lệ nhiễm Mycoplasma
• 3.5.4. Tỷ lệ nhiễm bệnh trên các lứa tuổi ở các đàn gà khảo sát
• 3.5.5. Tỷ lệ nhiễm M. synoviae và cả hai loài
• 3.5.6. Kết quả xác định triệu chứng và bệnh tích bệnh CRD
• 3.5.7. Tỷ lệ nhiễm bệnh theo mùa và tiểu khí hậu chuồng nuôi
• 3.5.8. Kết quả nghiên cứu tỷ lệ nhiễm bệnh theo mùa
• 3.5.9. Nghiên cứu mối tương quan của các yếu tố
• 3.5.10. Kết quả nghiên cứu biện pháp phòng trị bệnh CRD
• 3.5.11. Kết quả điều trị thử nghiệm
• 3.5.12. Đề xuất biện pháp phòng bệnh CRD
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặc điểm dịch tễ

Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm dịch tễ của bệnh viêm đường hô hấp mãn tính (CRD) trên gà công nghiệp tại Buôn Ma Thuột. Bệnh CRD là một trong những bệnh phổ biến và gây thiệt hại lớn trong chăn nuôi gà, đặc biệt ở các trang trại có mật độ nuôi cao. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh tăng theo tuổi gà, với tỷ lệ cao nhất ở gà trưởng thành. Bệnh thường xuất hiện vào thời điểm chuyển mùa, đặc biệt là giữa mùa mưa và mùa nắng. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm và nồng độ khí ammonia trong chuồng nuôi cũng ảnh hưởng đáng kể đến sự phát triển của bệnh.

1.1. Tỷ lệ nhiễm bệnh theo tuổi gà

Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ nhiễm Mycoplasma gallisepticum và Mycoplasma synoviae tăng dần theo tuổi gà. Gà dưới 2 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm thấp, trong khi gà từ 3 tháng tuổi trở lên có tỷ lệ nhiễm cao hơn, đạt đỉnh ở gà trưởng thành. Điều này cho thấy sự tích lũy nguy cơ nhiễm bệnh theo thời gian.

1.2. Ảnh hưởng của môi trường

Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm và nồng độ ammonia trong chuồng nuôi có tác động lớn đến sự phát triển của bệnh CRD. Nhiệt độ cao và độ ẩm thấp làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh, trong khi nồng độ ammonia cao gây kích ứng đường hô hấp, tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển.

II. Biện pháp phòng trị

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả cho bệnh CRD trên gà công nghiệp. Các biện pháp bao gồm cải thiện điều kiện vệ sinh chuồng trại, sử dụng vaccin phòng bệnh và điều trị bằng kháng sinh. Kết quả thử nghiệm cho thấy việc kết hợp vaccin sống và vaccin chết mang lại hiệu quả cao trong việc giảm tỷ lệ nhiễm bệnh và tăng tỷ lệ sống sót của gà.

2.1. Sử dụng vaccin

Nghiên cứu khuyến nghị sử dụng vaccin sống và vaccin chết để phòng bệnh CRD. Vaccin sống được sử dụng cho gà con từ 1 ngày tuổi, trong khi vaccin chết được tiêm cho gà từ 14 ngày tuổi. Kết quả cho thấy sự kết hợp hai loại vaccin này giúp giảm đáng kể tỷ lệ nhiễm bệnh và cải thiện sức khỏe đàn gà.

2.2. Điều trị bằng kháng sinh

Các loại kháng sinh như Tylosin và Erofloxacin được sử dụng để điều trị bệnh CRD. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc sử dụng kháng sinh với liều lượng phù hợp giúp giảm tỷ lệ nhiễm bệnh và cải thiện các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật của đàn gà.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn lớn trong việc phòng và trị bệnh CRD trên gà công nghiệp. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các biện pháp phòng bệnh hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại kinh tế trong chăn nuôi. Đồng thời, nghiên cứu cũng góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm chăn nuôi, đáp ứng nhu cầu thực phẩm sạch của xã hội.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu quan trọng về đặc điểm dịch tễ và các yếu tố liên quan đến sự phát triển của bệnh CRD. Đây là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp phòng trị bệnh hiệu quả hơn.

3.2. Ứng dụng thực tiễn

Các biện pháp phòng trị được đề xuất trong nghiên cứu có thể áp dụng rộng rãi trong các trang trại chăn nuôi gà công nghiệp, giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh CRD gây ra và nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh viêm đường hô hấp mãn tính (CRD) trên gà công nghiệp là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến và gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi gia cầm. Theo báo cáo, bệnh CRD có thể gây tỷ lệ chết từ 5% đến 10%, giảm 20% đến 30% tăng trọng và làm giảm tỷ lệ đẻ trứng xuống còn 70% - 75%. Tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, nơi có mật độ chăn nuôi gà công nghiệp cao, bệnh CRD cũng diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn từ tháng 10 năm 2009 đến tháng 10 năm 2011 nhằm xác định đặc điểm dịch tễ học, tình hình bệnh CRD trên đàn gà công nghiệp tại địa phương và đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc khảo sát tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết, tỷ lệ nhiễm Mycoplasma theo lứa tuổi, triệu chứng lâm sàng, bệnh tích và mối tương quan giữa các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, nồng độ ammonia với sự phát triển của bệnh. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc làm rõ cơ sở dịch tễ học của bệnh CRD, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn để áp dụng các biện pháp phòng chống bệnh phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi gà công nghiệp tại Buôn Ma Thuột và các vùng lân cận.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình dịch tễ học mô tả và phân tích, tập trung vào các khái niệm chính như:

• Mycoplasma spp.: Vi khuẩn không có thành tế bào, là tác nhân chính gây bệnh CRD, có khả năng bám dính và tồn tại lâu dài trong đường hô hấp của gà.
• Dịch tễ học mô tả và phân tích: Phân tích tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ tử vong, phân bố theo thời gian, địa điểm và các yếu tố môi trường ảnh hưởng.
• Mối tương quan giữa yếu tố môi trường và bệnh tật: Nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ, độ ẩm và nồng độ ammonia trong chuồng nuôi đến tỷ lệ nhiễm Mycoplasma.
• Phương pháp chẩn đoán huyết thanh học: Sử dụng phản ứng ngưng kết nhanh trên phiến kính (RPA) để phát hiện kháng thể chống Mycoplasma synoviae và Mycoplasma gallisepticum.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập mẫu huyết thanh từ 650 con gà tại 4 trại chăn nuôi gà đẻ công nghiệp trên địa bàn TP. Buôn Ma Thuột. Dữ liệu môi trường gồm nhiệt độ, độ ẩm và nồng độ ammonia được đo 3 lần/ngày trong suốt thời gian nghiên cứu.
• Phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng, tập trung vào các con gà có biểu hiện triệu chứng bệnh CRD rõ ràng.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phản ứng ngưng kết nhanh trên phiến kính để xác định tỷ lệ nhiễm Mycoplasma. Phân tích thống kê bằng phần mềm Excel 2007 và Minitab 16, áp dụng kiểm định Chi-square để so sánh tỷ lệ nhiễm giữa các trại và phân tích hồi quy tuyến tính để đánh giá mối tương quan giữa tỷ lệ nhiễm và các yếu tố môi trường.
• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 10/2009 đến tháng 10/2011, bao gồm khảo sát dịch tễ, thu thập mẫu, phân tích dữ liệu và đề xuất biện pháp phòng trị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ mắc và tử vong do CRD: Trong tổng số 10.000 con gà khảo sát tại 4 trại, có 650 con mắc bệnh (tỷ lệ mắc 6,5%), số con chết là 40 (tỷ lệ chết 0,4%), tỷ lệ tử vong do bệnh là 6,15%. Tỷ lệ mắc bệnh dao động từ 3,75% đến 12%, tỷ lệ chết từ 0,15% đến 0,9% giữa các trại.

2. Tỷ lệ nhiễm Mycoplasma: Qua phản ứng ngưng kết nhanh, tỷ lệ nhiễm Mycoplasma chung là 60,15%, trong đó thấp nhất là 47,85% tại trại A và cao nhất 72,66% tại trại C. Tỷ lệ nhiễm tăng theo tuổi gà và thời gian nuôi, với trại C có đàn gà đẻ ở giai đoạn tuổi cao nhất.

3. Ảnh hưởng của yếu tố môi trường: Phân tích hồi quy tuyến tính cho thấy tỷ lệ nhiễm Mycoplasma có mối tương quan thuận với nồng độ ammonia và độ ẩm trong chuồng nuôi, trong khi nhiệt độ có ảnh hưởng phức tạp hơn. Nồng độ ammonia trên 20 ppm làm tăng nguy cơ tổn thương đường hô hấp, giảm sức đề kháng và tăng tỷ lệ mắc bệnh.

4. Quy trình chăm sóc và phòng bệnh: Các trại áp dụng quy trình chăm sóc với mật độ nuôi từ 7 đến 30 con/m2 tùy giai đoạn, chế độ chiếu sáng từ 17 đến 24 giờ/ngày. 100% trại sử dụng vaccin phòng các bệnh phổ biến như Newcastle, Gumboro, viêm phế quản nhưng chưa có trại nào sử dụng vaccin phòng bệnh Mycoplasma do chưa có sẵn tại địa phương. Việc sử dụng kháng sinh định kỳ và bổ sung vitamin được áp dụng rộng rãi nhằm tăng sức đề kháng và phòng ngừa bệnh.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy bệnh CRD vẫn là vấn đề nghiêm trọng tại các trại gà công nghiệp ở Buôn Ma Thuột, với tỷ lệ nhiễm Mycoplasma cao, đặc biệt ở các trại nuôi gà đẻ lâu năm. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ nhiễm Mycoplasma tại đây tương đương hoặc cao hơn mức trung bình, phản ánh điều kiện chăn nuôi và quản lý còn nhiều hạn chế.

Mối tương quan giữa nồng độ ammonia và tỷ lệ nhiễm bệnh nhấn mạnh vai trò của môi trường chuồng nuôi trong việc kiểm soát bệnh. Ammonia cao gây kích thích niêm mạc hô hấp, làm suy giảm chức năng bảo vệ tự nhiên, tạo điều kiện thuận lợi cho Mycoplasma phát triển. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về ảnh hưởng của khí độc trong chuồng nuôi đến sức khỏe gia cầm.

Việc chưa sử dụng vaccin phòng Mycoplasma tại các trại là một hạn chế lớn, làm giảm hiệu quả phòng bệnh tổng thể. Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp vệ sinh, sử dụng kháng sinh và bổ sung dinh dưỡng đã góp phần giảm thiểu mức độ tổn thương và tỷ lệ tử vong. Kết quả này cho thấy cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các biện pháp kỹ thuật và quản lý để kiểm soát hiệu quả bệnh CRD.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ nhiễm Mycoplasma giữa các trại và biểu đồ đường thể hiện mối tương quan giữa nồng độ ammonia và tỷ lệ nhiễm bệnh theo thời gian.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý môi trường chuồng nuôi: Giảm nồng độ ammonia xuống dưới 20 ppm bằng cách cải thiện vệ sinh, thông gió và xử lý chất độn chuồng. Chủ thể thực hiện là người chăn nuôi và cán bộ thú y, thực hiện liên tục trong vòng 6 tháng đầu tiên.

2. Áp dụng vaccin phòng bệnh Mycoplasma: Khuyến khích nhập khẩu và sử dụng vaccin nhược độc hoặc vô hoạt phù hợp với điều kiện địa phương nhằm giảm tỷ lệ nhiễm và lây lan bệnh. Thời gian triển khai trong 12 tháng, do các cơ sở chăn nuôi phối hợp với cơ quan thú y.

3. Sử dụng kháng sinh hợp lý và bổ sung dinh dưỡng: Áp dụng các loại kháng sinh có hiệu quả như Tylosin, Tiamulin, Doxycycline theo hướng dẫn chuyên môn, kết hợp bổ sung vitamin C, B1, B6, B12 để nâng cao sức đề kháng. Thực hiện định kỳ 15-30 ngày/lần, do người chăn nuôi và thú y giám sát.

4. Đào tạo nâng cao nhận thức người chăn nuôi: Tổ chức các lớp tập huấn về phòng chống bệnh CRD, quản lý chuồng trại và sử dụng thuốc an toàn nhằm nâng cao hiệu quả phòng bệnh. Thời gian thực hiện trong 6 tháng, do các cơ quan chuyên môn và trường đại học phối hợp tổ chức.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi gia cầm công nghiệp: Nắm bắt được đặc điểm dịch tễ và biện pháp phòng trị bệnh CRD, giúp giảm thiệt hại kinh tế và nâng cao năng suất.

2. Cán bộ thú y và quản lý trang trại: Áp dụng các phương pháp chẩn đoán, phân tích dịch tễ và xây dựng kế hoạch phòng chống dịch bệnh hiệu quả.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Thú y, Nông nghiệp: Tham khảo cơ sở lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm về bệnh CRD và Mycoplasma trên gà.

4. Các cơ quan quản lý và chính sách nông nghiệp: Đưa ra các chính sách hỗ trợ, hướng dẫn kỹ thuật và kiểm soát dịch bệnh trong chăn nuôi gia cầm công nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh viêm đường hô hấp mãn tính (CRD) trên gà là gì?
   CRD là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Mycoplasma gây ra, ảnh hưởng chủ yếu đến đường hô hấp của gà, gây ho, chảy nước mũi, giảm tăng trọng và sản lượng trứng.

2. Tỷ lệ nhiễm Mycoplasma tại Buôn Ma Thuột như thế nào?
   Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm Mycoplasma trung bình là 60,15%, dao động từ 47,85% đến 72,66% tùy trại và lứa tuổi gà.

3. Yếu tố môi trường nào ảnh hưởng đến bệnh CRD?
   Nồng độ ammonia trong chuồng nuôi trên 20 ppm và độ ẩm cao làm tăng nguy cơ mắc bệnh do kích thích niêm mạc hô hấp và giảm sức đề kháng của gà.

4. Có vaccin phòng bệnh CRD không?
   Hiện tại tại địa phương chưa có vaccin phòng Mycoplasma được sử dụng rộng rãi, tuy nhiên vaccin nhược độc và vô hoạt đã được nghiên cứu và áp dụng ở một số nơi khác.

5. Biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất là gì?
   Phòng bệnh tổng hợp bao gồm quản lý môi trường chuồng nuôi, sử dụng vaccin, dùng kháng sinh hợp lý và nâng cao sức đề kháng cho gà thông qua dinh dưỡng và chăm sóc tốt.

Kết luận

• Bệnh viêm đường hô hấp mãn tính (CRD) do Mycoplasma gây ra có tỷ lệ nhiễm cao (60,15%) tại các trại gà công nghiệp ở Buôn Ma Thuột, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất chăn nuôi.
• Tỷ lệ mắc bệnh trung bình là 6,5%, tỷ lệ tử vong 6,15%, với sự khác biệt rõ rệt giữa các trại do điều kiện chăn nuôi và quản lý khác nhau.
• Nồng độ ammonia và độ ẩm trong chuồng nuôi có mối tương quan thuận với tỷ lệ nhiễm bệnh, nhấn mạnh vai trò của môi trường trong kiểm soát dịch bệnh.
• Các trại chưa sử dụng vaccin phòng Mycoplasma, chủ yếu dựa vào kháng sinh và biện pháp vệ sinh để phòng trị bệnh.
• Đề xuất các giải pháp tổng hợp gồm cải thiện môi trường chuồng nuôi, áp dụng vaccin, sử dụng kháng sinh hợp lý và đào tạo người chăn nuôi nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống bệnh CRD.

Next steps: Triển khai thử nghiệm vaccin phòng Mycoplasma tại địa phương, đồng thời xây dựng chương trình đào tạo và hướng dẫn kỹ thuật cho người chăn nuôi trong vòng 12 tháng tới.

Các cơ sở chăn nuôi và cán bộ thú y cần phối hợp chặt chẽ để áp dụng các biện pháp phòng chống bệnh CRD, góp phần phát triển bền vững ngành chăn nuôi gia cầm tại Tây Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. LỊCH SỬ BỆNH Lần ñầu tiên bệnh ñược mô tả chính xác vào năm 1905 bởi Dobb (Hà Lan) dưới tên gọi “Bệnh viêm phổi ñịa phương”[08] (trích dẫn). Sau ñó cũng tại Anh năm 1907, Graham Smith mô tả bệnh phù ñầu ở gà tây[30]. Tại Mỹ, năm 1926, Tyzzer mô tả bệnh viêm xoang ở gà tây[50].

Năm 1938, bệnh ñược Dicikinson và Hinshow ñặt tên là “Bệnh viêm xoang truyền nhiễm” của gà tây [29]. Năm 1930, Nelson tìm thấy lần ñầu tiên Mycoplasma spp trên gà, cũng theo Nelson (1935)[43] ñã mô tả những thể cầu trực khuẩn liên quan ñến bệnh sổ mũi truyền nhiễm ở gà. Sau ñó ông ñã liên kết chúng với bệnh sổ mũi nổ ra chậm và thời gian dài ñồng thời thể cầu trực khuẩn này có thể tăng trưởng trên phôi trứng, mô nuôi cấy và môi trường không có tế bào.O Stuart[28] phân lập từ cơ quan hô hấp của gà con bị bệnh viêm xoang truyền nhiễm và thấy tác nhân gây bệnh giống Nelson ñã tìm thấy, từ ñó bệnh ñược gọi là “Viêm ñường hô hấp mãn tính - CRD”. Năm 1952, Markham, Wong, Olesiuk và Vanrokell[41][45] công bố việc nuôi cấy thành công vi sinh vật bệnh gây bệnh từ gà và gà tây bị nhiễm CRD và ñề nghị xếp Mycoplasma ở gà vào nhóm vi sinh vật gây bệnh ở phổi- màng phổi (Pleuro Pleumonia Group) và mầm bệnh ñược D.A Freundt[33] xếp vào giống Mycoplasma.

Năm 1954, Sernan và cộng sự phát hiện ra bệnh và gọi tên bệnh là “Bệnh viêm túi khí truyền nhiễm”[18] (trích dẫn). Công trình nghiên cứu của nhiều tác giả Mackham và Wong (1952)[41], Nelson (1960)[44], thừa nhận các cá thể Coccobacillaris ñược tìm thấy trước kia chính là P.O (Pleuro- Pleumonia- Like- Organissm ) về sau thống nhất gọi tên phổ thông là Mycoplasma. 4 Edward và Freundt (1956)[33] ñề nghị phân loại lại các chủng Mycoplasma và ñặt tên theo tên giống Mycoplasma, những nghiên cứu về phân loại các type huyết thanh, ñộc lực, khả năng gây bệnh và những kết quả phân lập mới ở những loài thuộc lớp chim ñã thống nhất ñược tên gọi các type huyết thanh và tên gọi các loài Mycoplasma ở gia cầm như ngày nay.E Adler và cộng sự (1954)[23], sau khi thực hiện nhiều nghiên cứu cho thấy trong tự nhiên có nhiều chủng Mycoplasma nhưng chỉ có một chủng nhất ñịnh mới có khả năng gây bệnh. Đến năm 1961, A Brion và M Fontaine gọi tên khoa học của bệnh là Mycoplasma avium.

Năm 1961, tại hội nghị lần thứ 29 về gia cầm ñã thống nhất gọi tên bệnh Mycoplasma respyratoria, tác nhân gây bệnh ñược gọi tên là Mycoplasma respyratoria và Mycoplasma synoviae. Shirine(1961)[24] có công trình nghiên cứu về hình thái học, tính chất nhuộm màu và kỹ thuật chẩn ñoán Mycoplasma.W Joder nghiên cứu sự biến ñổi hình thái khuẩn lạc Mycoplasma (Characteziation of avian Mycoplasma)[51]. Frey và cộng sự (1968)[36], nghiên cứu môi trường ñặc hiệu ñể nuôi cấy và phân lập Mycoplasma. Yamamoto ñã sử dụng kháng thể ñơn huỳnh quang trực tiếp ñể phát hiện CRD ở gà[18](trích dẫn).W Yorder (1977)[18] (trích dẫn), ñã nghiên cứu và ứng dụng phản ứng kết tủa trên thạch (Agar gel precipitin test) ñể phát hiện kháng thể kháng Mycoplasma.

CÁC NGHIÊN CỨU VỀ BỆNH TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC 1. Ở trên thế giới Báo cáo về trình trạng nhiễm Mycoplasma ở Ai Cập và giá trị chẩn ñoán 5 khác nhau, Saif – Edin (1997)[32] ñã cho thấy : - Tỷ lệ nhiễm Mycoplasma gallisepticum và Mycoplasma synoviae ở các trại gà Ai Cập là 100% trên gà thịt, 66% trên gà ñẻ và các ñàn giống cha mẹ là 40%. - Về các thử nghiệm chẩn ñoán, kỹ thuật PCR và nuôi cấy có giá trị trong chẩn ñoán Mycoplasma galisepticum và Mycoplasma synoviae. - Đối với kỹ thuật Elisa, HI chứng tỏ ñặc hiệu hơn với các thử nghiệm huyết thanh học khác.

Esendal (1997)[34] ñã xác ñịnh kháng thể gà chống lại Mycoplasma gallisepticum bằng các phản ứng huyết thanh học như: ngưng kết nhanh trên phiến kính, HI, kết tủa khyếch tán trên thạch và Elisa cho thấy trong 900 mẫu huyết thanh gà gồm gà thịt, gà giống, gà ñẻ thì có tỷ lệ dương tính 20,2 % trên phản ứng ngưng kết nhanh, 14,2% trên phản ứng HI, 5,7% ở phản ứng kết tủa khếch tán trên thạch và 60,3% ở phản ứng Elisa. Để kiểm soát Mycoplasma gallisepticum trên gà thịt của Ai Cập, Mousa và ctv (1997)[42] ñã dùng hai loại vaccin sống chủng F ñược dùng lúc 1 ngày tuổi bằng cách nhỏ mắt, phun sương, nhúng mỏ hay uống và vaccin chết nhũ dầu, làm từ chủng có ñộc lực S6, tiêm dưới da cho gà 14 ngày tuổi, kết quả cho thấy gà ñã ñược chủng ngừa ñược bảo vệ không bị viêm túi khí, sụt ký, tỷ lệ sống sót cao và sự phối hợp hai loại vaccin này cho kết quả tốt nhất. Điều tra dịch tễ học bệnh gia cầm trên các trại giống thương phẩm ở Zambia. Hasegawa – M và ctv (1999)[37] ñã báo cáo xét nghiệm 228 mẫu huyết thanh thu thập từ 7 trại thương phẩm ở Zambia ñể tìm kháng thể chống lại virut và vi khuẩn từ 9/1994 ñến tháng 8/1995, kết quả như sau: - Kháng thể chống lại virut Gumnoro ñược tìm thấy trong tất cả các mẫu của 5 trại và 68%, 88% cho 2 trại còn lại.

6 - Hai mẫu dương tính với vi rút hội chứng giảm ñẻ EDS – 76, sự hiện diện của virut này lần ñầu tiên ñược báo cáo ở Zambia. - Kháng thể chống lại Salmonella pullorum và S.gallinarum ñược xác ñịnh ở 3 trại lần lượt là 92%, 19%, 16%, các trại khác ñều âm tính. - Kháng thể chống lại M. gallisepticum ñã thấy ở tất cả các mẫu của 4 trại, tỷ lệ nhiễm M.synoviae thay ñổi 8,3 – 100%.

Ở Việt Nam Đào Trọng Đạt và cộng sự (1975) [01] ñã ñiều tra tình trạng mang kháng thể chống Mycoplasma trên 5 cơ sở chăn nuôi gà tập trung và gà nuôi trong dân ở một số tỉnh phía Bắc cho thấy tỷ lệ nhiễm Mycoplasma là 26,4% mà trong ñó gà dưới 2 tháng tuổi không bị nhiễm, 3 – 5 tháng tuổi tỷ lệ nhiễm là 55%, 5 – 6 tháng tuổi tỷ lệ nhiễm là 66,6 % và gà trên 8 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm là 50%. Đồng thời tác giả cũng phát hiện ñược kháng thể Mycoplasma trong lòng ñỏ trứng gà ở các trại xác ñịnh có bệnh với tỷ lệ mẫu dương tính 12,5% và phân lập ñược Mycoplasma từ các bệnh phẩm như khí quản, phổi, não, mắt và xoang mắt của gà bệnh với tỷ lệ 44%. Nguyễn Vĩnh Phước và ctv (1985)[13] ñã báo cáo về ñiều tra cơ bản bệnh hô hấp mãn tính của gà công nghiệp ở một số tỉnh phía nam như sau: - Tỷ lệ nhiễm tại 8 cơ sở ñiều tra là 70,2%, Mycoplasma nhiễm cao ở trên gà Plymouth và các giống con lai. - Bệnh thường xuất hiện vào thời gian chuyển tiếp giữa mùa mưa và mùa nắng tháng 4 – 5 rồi giảm ñi từ tháng 7 – 8.

- Gà dưới 2 tháng tuổi ít phát hiện thấy kháng thể, từ 3 tháng tuổi trở lên phát hiện thấy kháng thể nhiều hơn và cao nhất là 6 – 8 tháng tuổi. Nguyễn Kim Oanh và ctv (1997)[12] khi ñiều tra về tỷ lệ nhiễm Mycoplasma gallisepticum ở gà nuôi tại các xí nghiệp chăn nuôi gia cầm trên ñịa 7 bàn Hà Nội là khá cao (46%). Các giống gà khác nhau có tỷ lệ nhiễm khác nhau, cao nhất là giống gà Goldline và thấp nhất là Ross 208. Tỷ lệ nhiễm tăng dần và cao nhất ở gà trưởng thành.

Thời ñiểm bắt ñầu ñẻ (165 ngày) tỷ lệ nhiễm tới 72,5%, mặc dù các ñàn gà này ñược phòng bệnh bằng thuốc như tylosin, tiamulin, syanovil, norflorxacin,… Nguyễn Ngọc Nhiên và ctv (1999)[11] ñã công bố kết quả phân lập Mycoplasma gây bệnh hô hấp mãn tính trên gà: - Tỷ lệ phân lập trên môi trường canh trùng là 53,33% và môi trường thạch là 40%. - Dùng chủng Mycoplasma phân lập ñược gây bệnh thí nghiệm, gà có biểu hiện triệu chứng lâm sàng và bệnh tích giống như bệnh ngoài tự nhiên. Hoàng Xuân Nghinh và ctv (2000)[10] ñã nghiên cứu biến ñổi bệnh lý ở biểu mô khí quản của 72 gà thí nghiệm 28 ngày tuổi ñược gây nhiễm thực nghiệm với Mycoplasma gallisepticum qua khí quản và xoang mũi. Từ 2 - 4 tuần sau khi gây bệnh, biểu mô khí quản gà bệnh chết ñược kiểm tra bằng kính hiển vi thường và kính hiển vi ñiện tử cho thấy: - Bề mặt khí quản tổn thương rõ, xuất hiện ổ loét sâu và lớn, quá trình viêm cấp tính ảnh hưởng ñến cấu trúc bề mặt tế bào của biểu mô khí quản.

- Sự hồi phục của biểu mô khí quản rất nhanh sau quá trình viêm loét, từ màng ñáy sau ñến lớp tế bào biểu mô và lớp nhung mao của tế bào biểu mô. - Sự tăng sinh không ñịnh hướng của nhung mao tế bào biểu mô chứng tỏ bệnh ñã chuyển sang giai ñoạn mãn tính. Phạm Văn Đông, Vũ Đạt (2001)[02] ñiều tra tình hình nhiễm CRD ở 4 trại gà thường phẩm nuôi công nghiệp cho thấy: - Gà từ 1 – 60 ngày tuổi nhiễm 16,55%, gà 60 – 140 ngày tuổi nhiễm 41,21%, gà 140 – 260 ngày tuổi nhiễm 56,17%, tỷ lệ nhiễm chung là 38,27%, 8 vậy cường ñộ nhiễm cũng tăng theo lứa tuổi. - Kết quả mổ khám cho thấy bệnh tích chủ yếu ở các cơ quan phủ tạng như mũi, thanh quản, phổi, túi khí và gan với tỷ lệ bệnh tích tương ứng là: 39,61%; 80,84%; 12,66%; 38,73; 34;80%.

Trương Quang (2002)[15] nghiên cứu bệnh CRD liên quan ñến một số chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật của ñàn gà Isa bố mẹ hướng thịt, kết quả cho thấy: - Ở gà có hiệu giá kháng thể thấp (1/8) thì tỷ lệ ñẻ ñạt 73,3%, tỷ lệ trứng loại 1: 11,79%, chi phí thức ăn 3,13kg/10 trứng, tỷ lệ phôi chết 4,39%, tỷ lệ gà con loại 1: 77,51%. - Ở gà bị bệnh hiệu giá kháng thể cao (1/64) thì các chỉ tiêu trên thay ñổi rõ rệt với các tỷ lệ tương ứng : 14,48%; 28,06%; 8,64kg; 21,54% và 38,46%. Trương Quang (2002)[14] sử dụng vaccin Nobivac-M.G ñể phòng bệnh CRD cho ñàn gà Isa bố mẹ hướng thịt cho thấy: - Sau lần tiêm thứ nhất: 25,71% – 62,86% số gà kiểm tra có hiệu giá kháng thể 1/64; 17,14% - 54,29% số gà kiểm tra có hiệu giá kháng thể 1/128. - Sau lần tiêm thứ 2: 28,57% - 60,00% gà có hiệu giá kháng thể 1/128; 5,71% - 57,48% gà có hiệu giá kháng thể 1/256.

- Gà con nở ra từ trứng của gà bố mẹ ñã tiêm vaccin 2 lần có hiệu giá kháng thể thụ ñộng tương ñối cao và tồn tại ñến 3 tuần tuổi.