Chương 1. Quan niệm chung về quản lý nhà nước đối với công tác văn thư, lưu trữ Chương 2. Thực trạng quản lý nhà nước về công tác văn thư, lưu trữ tại huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình (giai đoạn 2015-2019) Chương 3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác văn thư, lưu trữ tại huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình (giai đoạn hiện nay) 5 Luan van Chƣơng 1 QUAN NIỆM CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI CÔNG TÁC VĂN THƢ, LƢU TRỮ 1.
Quản lý nhà nƣớc 1. Khái niệm quản lý nhà nước Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, có bộ máy chuyên trách để cưỡng chế và quản lý xã hội. Nhà nước hoạt động trước hết vì lợi ích của giai cấp thống trị. Trong xã hội Xã hội Chủ nghĩa ở Việt Nam, Nhà nước đại diện cho quyền lợi của nhân dân lao động.
Hoạt động của Nhà nước đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Hiểu một cách gần gũi hơn, Nhà nước là tổ chức hình thành để phục vụ cho sự phát triển của xã hội và nhân dân. Quản lý nhà nước xuất hiện cùng với sự ra đời của Nhà nước, đó là quản lý các hoạt động của đời sống xã hội. Trên cơ sở các quy định của pháp luật, nhiệm vụ của quản lý nhà nước có sự thay đổi phụ thuộc vào chế độ chính trị, lịch sử và đặc điểm văn hóa, trình độ phát triển kinh tế xã hội của mỗi quốc gia, mỗi vùng qua các giai đoạn lịch sử cụ thể.
Có thể hiểu “Quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật và chính sách để điều chỉnh hành vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội” [30, tr. Cũng có quan điểm cho rằng: “Quản lý nhà nước là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước do các cơ quan nhà nước tiến hành đối với tất cả mọi cá nhân và tổ chức trong xã hội, trên tất cả các mặt của đời sống xã hội bằng cách sử dụng quyền lực nhà nước có tính cưỡng chế đơn phương nhằm mục 6 Luan van tiêu phục vụ lợi ích chung của cả cộng đồng, duy trì ổn định, an ninh trật tự và thúc đẩy xã hội phát triển theo một định hướng thống nhất của Nhà nước” [28, tr.10] Hay “Quản lý nhà nước là thuật ngữ chỉ hoạt động thực hiện quyền lực nhà nước của các cơ quan trong bộ máy nhà nước nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước trên cơ sở các quy luật phát triển xã hội, nhằm ổn định và phát triển đất nước” [51, tr. Dù cách thức định nghĩa về quản lý nhà nước có phần khác nhau nhưng nhìn chung, chúng ta có thể hiểu như sau: - Thứ nhất, Chủ thể quản lý nhà nước là các cơ quan nhà nước, tổ chức nhà nước, xã hội và cá nhân được nhà nước uỷ quyền thực hiện quyền quản lý nhà nước. - Thứ hai, đối tượng quản lý của Nhà nước là tất cả các cá nhân, tổ chức sinh sống, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trong phạm vi lãnh thổ quốc gia, công dân làm việc bên ngoài lãnh thổ quốc gia.
- Thứ ba, các lĩnh vực quản lý nhà nước bao gồm tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội như: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng… - Thứ tư, công cụ quản lý của nhà nước là pháp luật, chính sách, kế hoạch được xây dựng trên cơ sở pháp luật và mục tiêu phục vụ nhân dân. Mục đích, yêu cầu của quản lý nhà nước Nhà nước là tổ chức được lập nên phục vụ cho sự tồn tại, phát triển của xã hội và người dân. Hoạt động xã hội luôn vận động và phát triển, chính vì vậy, mục đích của quản lý nhà nước đó là phục vụ nhân dân, duy trì ổn định và phát triển của toàn xã hội. Phương pháp quản lý nhà nước Trong tổ chức và hoạt động của mình, các cơ quan nhà nước sử dụng rất nhiều phương pháp quản lý.
Có những phương pháp của các ngành khoa học khác mà khoa học quản lý vận dụng và có những phương pháp đặc thù của quản lý nhà nước. 7 Luan van Một là, phương pháp giáo dục. Phương pháp giáo dục là cách tác động vào nhận thức của con người trong tổ chức, nhằm nâng cao tính tự giác và khả năng lao động của họ trong việc thực hiện nhiệm vụ. Các phương pháp giáo dục dựa trên cơ sở vận dụng các quy luật nhận thức của con người.
Đặc trưng của phương pháp này là tính thuyết phục, tức là giúp con người phân biệt được phải – trái, đúng – sai, lợi – hại, đẹp – xấu, thiện – ác. Trên cơ sở nhận thức đúng, họ sẽ hành động đúng, hành động có lương tâm, có trách nhiệm. Hai là, phương pháp tổ chức Phương pháp này là cách thức tác động lên con người thông qua mối quan hệ tổ chức nhằm đưa con người vào khuôn khổ, kỷ luật, kỷ cương. Phương pháp này được áp dụng thông qua hai hướng.
Một là, các cơ quan nhà nước thành lập các tổ chức hoặc cho phép thành lập các tổ chức và kiểm soát hoạt động của các tổ chức này. Hai là, trong từng cơ quan nhà nước phải xây dựng quy chế, quy trình, nội dung hoạt động của cơ quan, bộ phận, cá nhân và kiểm tra, xử lý kết quả thực hiện một cách dân chủ, công bằng. Ba là, Phương pháp kinh tế Là cách thức tác động vào đối tượng quản lý thông qua các lợi ích kinh tế, để cho đối tượng bị quản lý lựa chọn phương án hoạt động có hiệu quả nhất trong phạm vi hoạt động của họ. Tác động thông qua lợi ích kinh tế chính là tạo ra động lực thúc đẩy con người tích cực hoạt động.
Bản chất của phương pháp kinh tế là đặt mỗi người, mỗi bộ phận vào những điều kiện kinh tế để họ có khả năng kết hợp đúng đắn lợi ích của mình với lợi ích của tổ chức, cho phép con người lựa chọn con đường có hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ của mình. 8 Luan van Áp dụng phương pháp kinh tế thông qua sử dụng các đòn bẩy kinh tế như: tiền lương, tiền thưởng, phụ cấp, giá cả, chính sách tiền tệ… Bốn là, phương pháp cưỡng chế Đây là cách thức tác động trực tiếp của các chủ thể nhà nước lên đối tượng bằng các quyết định mang tính chất bắt buộc thực hiện. Vai trò của phương pháp cưỡng chế trong quản lý rất to lớn, nó xác lập trật tự kỷ cương làm việc trong quản lý nhà nước, khâu nối các phương pháp quản lý khác và giải quyết các vấn đề đặt ra trong quản lý nhà nước rất nhanh chóng. Không có phương pháp cưỡng chế thì không thể quản lý nhà nước có hiệu lực.
Phương pháp này dựa trên mối quan hệ quyền lực - phục tùng, tức mối quan hệ quyền hành trong tổ chức. Trong các phương pháp nêu trên, theo quan điểm của Đảng và Nhà nước ta hiện nay thì phương pháp giáo dục tư tưởng, đạo đức được đặt lên hàng đầu, phải làm thường xuyên, liên tục và nghiêm túc. Phương pháp tổ chức hết sức quan trọng, có tính cấp thiết. Phương pháp kinh tế là phương pháp cơ bản, là động lực thúc đẩy mọi hoạt động quản lý nhà nước.
Phương pháp cưỡng chế là rất cần thiết và khẩn trương, nhưng phải được sử dụng một cách đúng đắn. Nói cách khác, các phương pháp trên luôn có sự tương hỗ lẫn nhau, có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Đặc điểm của quản lý nhà nước Có nhiều chủ thể tham gia quản lý xã hội như: tổ chức chính trị, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, các đoàn thể nhân dân… So với quản lý của các tổ chức khác, quản lý nhà nước có những đặc điểm khác biệt sau: 9 Luan van - Thứ nhất, Chủ thể quản lý nhà nước là các cơ quan nhà nước, tổ chức nhà nước, xã hội và cá nhân được nhà nước uỷ quyền thực hiện quyền quản lý nhà nước. - Thứ hai, đối tượng quản lý của Nhà nước là tất cả các cá nhân, tổ chức sinh sống, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trong phạm vi lãnh thổ quốc gia, công dân làm việc bên ngoài lãnh thổ quốc gia.
- Thứ ba, quản lý nhà nước là quản lý toàn diện và kiểm tra trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội như: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao… - Thứ tư, quản lý của nhà nước dựa trên cơ sở pháp luật và chính sách phù hợp với thực tế đời sống - Thứ năm, mục tiêu của quản lý nhà nước là phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của toàn xã hội. Quản lý nhà nƣớc về công tác văn thƣ, lƣu trữ 1. Tổng quan về công tác văn thư 1. Khái niệm về công tác văn thư Trong hoạt động quản lý, các chủ thể quản lý phải sử dụng văn bản như một phương tiện tất yếu để đưa ra nội dung nhất định, yêu cầu đối tượng chịu sự quản lý phải thực hiện nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.
Văn bản đóng vai trò rất quan trọng trong hoạt động quản lý của cơ quan, tổ chức. Đây là công cụ để đảm bảo thông tin cho hoạt động quản lý, phản ánh chất lượng của hoạt động quản lý, là cơ sở để đánh giá năng lực của nhà quản lý. Các văn bản hình thành trong hoạt động quản lý và lãnh đạo nói chung là phương tiện quan trọng để ghi lại và truyền đạt các quyết định quản lý hoặc các thông tin cần thiết hình thành trong quá trình quản lý của các cơ quan. Hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương đều sử dụng văn bản là cơ sở pháp lý quan trọng và đều được ban hành bằng các thể loại phù hợp để 10 Luan van phục vụ cho hoạt động của mình.
Nói cách khác, văn bản là phương tiện quan trọng để bảo đảm thông tin cho quản lý, nó phản ảnh kết quả hoạt động quản lý của cơ quan, tổ chức, là sản phẩm của loại hoạt động đặc thù này.