Luận văn thạc sĩ về mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại ở việt nam và của một số quốc, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Huỳnh Nhật Khương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tấn Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên Cứu Chi Tiêu Chính Phủ Và Thâm Hụt Thương Mại
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ MỐI QUAN HỆ GIỮA CHI TIÊU CHÍNH PHỦ VÀ THÂM HỤT THƯƠNG MẠI
• 2.1. Mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại
• 2.2. Biện luận về quan hệ nhân quả một chiều từ chi tiêu chính phủ đến cán cân thương mại
• 2.3. Lý thuyết IS – LM và Mundel – Fleming
• 2.4. Phương pháp hấp thụ
• 2.5. Giả thuyết cán cân mậu dịch mục tiêu
• 2.6. Giả thuyết cân bằng của Ricardo
• 2.7. Giả thuyết về mối quan hệ hai chiều
• 2.8. Những bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mối quan hệ nhân quả Granger giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại
• 3.2. Kiểm định phi nhân quả Granger tuyến tính theo phương pháp bootstrap của Hacker và Hatemi-J (2006) dựa trên kiểm định Toda – Yamamoto (1995)
• 3.3. Kiểm định quan hệ nhân quả dựa trên phương pháp miền tần số (frequency domain causality test)
• 3.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4.1. Dữ liệu Việt Nam
• 3.4.2. Dữ liệu nước ngoài
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kiểm định tính dừng của các biến
• 4.2. Kiểm định nhân quả theo phương pháp bootstrap của Hacker và Hatemi-J (2006) dựa trên kiểm định Toda – Yamamoto (1995)
• 4.3. Kết quả kiểm định theo phương pháp miền tần số (frequency domain causality test)
• 4.4. Phân tích kết quả kiểm định
• 4.5. Mở rộng kiểm định thực nghiệm ở một số quốc gia
• 5. KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nghiên cứu chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại

Nghiên cứu mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại là một chủ đề quan trọng trong kinh tế học. Chi tiêu chính phủ có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế thông qua nhiều kênh khác nhau, trong đó có tác động đến cán cân thương mại. Việc hiểu rõ mối quan hệ này giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định hợp lý nhằm cải thiện tình hình kinh tế.

1.1. Định nghĩa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại

Chi tiêu chính phủ là tổng số tiền mà chính phủ chi cho các dịch vụ công cộng, trong khi thâm hụt thương mại xảy ra khi giá trị hàng hóa nhập khẩu lớn hơn giá trị hàng hóa xuất khẩu. Sự chênh lệch này có thể dẫn đến các vấn đề kinh tế nghiêm trọng nếu không được kiểm soát.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu này

Nghiên cứu này không chỉ giúp làm rõ mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại, mà còn cung cấp các bằng chứng thực nghiệm để hỗ trợ các chính sách kinh tế hiệu quả hơn trong tương lai.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu chi tiêu chính phủ

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xác định mối quan hệ nhân quả giữa chúng. Các yếu tố như lạm phát, tỷ giá hối đoái và chính sách tài khóa có thể làm phức tạp thêm vấn đề này.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chi tiêu chính phủ

Chi tiêu chính phủ có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tình hình kinh tế, chính sách tài khóa và nhu cầu xã hội. Việc hiểu rõ các yếu tố này là cần thiết để phân tích chính xác mối quan hệ với thâm hụt thương mại.

2.2. Thách thức trong việc đo lường thâm hụt thương mại

Việc đo lường thâm hụt thương mại không chỉ đơn thuần là so sánh giá trị xuất khẩu và nhập khẩu. Cần xem xét các yếu tố như giá trị gia tăng, chi phí vận chuyển và thuế quan để có cái nhìn toàn diện hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại

Để nghiên cứu mối quan hệ này, các phương pháp kinh tế lượng được áp dụng. Các mô hình như IS-LM và Mundell-Fleming giúp phân tích tác động của chi tiêu chính phủ đến thâm hụt thương mại.

3.1. Mô hình IS LM và tác động của chi tiêu chính phủ

Mô hình IS-LM cho thấy rằng sự gia tăng trong chi tiêu chính phủ có thể dẫn đến tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng có thể làm tăng lãi suất, từ đó ảnh hưởng đến thâm hụt thương mại.

3.2. Phương pháp kiểm định nhân quả

Sử dụng phương pháp kiểm định nhân quả Granger để xác định xem chi tiêu chính phủ có thực sự ảnh hưởng đến thâm hụt thương mại hay không. Kết quả từ các kiểm định này sẽ cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho giả thuyết nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ nhân quả từ chi tiêu chính phủ đến thâm hụt thương mại ở Việt Nam. Điều này có thể giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định hợp lý nhằm cải thiện tình hình kinh tế.

4.1. Phân tích kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy rằng sự gia tăng trong chi tiêu chính phủ có thể dẫn đến thâm hụt thương mại gia tăng, đặc biệt trong ngắn hạn. Điều này hỗ trợ giả thuyết về mối quan hệ một chiều giữa hai yếu tố này.

4.2. Ứng dụng chính sách từ kết quả nghiên cứu

Các nhà hoạch định chính sách có thể sử dụng kết quả nghiên cứu này để điều chỉnh chính sách tài khóa, nhằm giảm thiểu thâm hụt thương mại và cải thiện cán cân ngân sách.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu này đã chỉ ra mối quan hệ quan trọng giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại. Tương lai của nghiên cứu này có thể mở rộng ra các quốc gia khác để tìm hiểu thêm về mối quan hệ này trong bối cảnh toàn cầu.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu đã cung cấp bằng chứng cho thấy chi tiêu chính phủ có tác động đến thâm hụt thương mại. Điều này mở ra hướng nghiên cứu mới cho các nhà kinh tế học.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu có thể được mở rộng để xem xét mối quan hệ này ở các quốc gia khác, từ đó cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về tác động của chi tiêu chính phủ đến thâm hụt thương mại trong bối cảnh toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 1994-2013, nền kinh tế Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức kinh tế vĩ mô, trong đó có tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài và thâm hụt ngân sách do chi tiêu chính phủ gia tăng nhanh hơn nguồn thu thuế. Cán cân thương mại thâm hụt là nguyên nhân chính dẫn đến thâm hụt tài khoản vãng lai, ảnh hưởng tiêu cực đến sự ổn định kinh tế dài hạn. Theo ước tính, chi tiêu chính phủ tăng nhanh đã tạo ra áp lực lên cán cân thương mại, làm trầm trọng thêm tình trạng thâm hụt. Nghiên cứu này nhằm kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại tại Việt Nam, đồng thời mở rộng phân tích sang một số quốc gia đang phát triển như Braxin, Cộng hòa Séc, Croatia, Indonesia, Iran và Peru trong cùng giai đoạn. Mục tiêu cụ thể là xác định chiều nhân quả giữa hai biến này, từ đó cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất các giải pháp cải thiện cán cân thương mại. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào dữ liệu chuỗi thời gian theo quý, với tổng cộng 80 quan sát cho Việt Nam, sử dụng các phương pháp kinh tế lượng hiện đại như kiểm định phi nhân quả Granger theo phương pháp bootstrap và kiểm định nhân quả theo miền tần số. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc bổ sung bằng chứng thực nghiệm cho các giả thuyết về mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại, góp phần hỗ trợ hoạch định chính sách tài khóa và thương mại hiệu quả hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên bốn giả thuyết chính về mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại:

• Giả thuyết nhân quả một chiều từ chi tiêu chính phủ đến thâm hụt thương mại: Gia tăng chi tiêu chính phủ làm tăng thâm hụt ngân sách, từ đó gây áp lực lên cán cân thương mại theo mô hình IS-LM và Mundell-Fleming. Lãi suất tăng kéo theo đồng nội tệ tăng giá, làm giảm sức cạnh tranh xuất khẩu và tăng nhập khẩu, dẫn đến thâm hụt thương mại. Lý thuyết Keynes và phương pháp hấp thụ cũng hỗ trợ quan điểm này qua đồng nhất thức tiết kiệm-đầu tư.

• Giả thuyết cán cân mậu dịch mục tiêu: Thâm hụt thương mại suy giảm tăng trưởng kinh tế, khiến chính phủ tăng chi tiêu hoặc giảm thuế để kích thích nền kinh tế, dẫn đến thâm hụt ngân sách. Mối quan hệ nhân quả theo chiều ngược lại từ thâm hụt thương mại đến chi tiêu chính phủ được đề xuất.

• Giả thuyết cân bằng Ricardo: Không tồn tại mối quan hệ nhân quả giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại do sự bù trừ tiết kiệm tư nhân với tiết kiệm công, khiến tổng tiết kiệm quốc gia không đổi, không ảnh hưởng đến lãi suất và cán cân thương mại.

• Giả thuyết mối quan hệ hai chiều: Chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại có thể tác động qua lại lẫn nhau thông qua các kênh như lãi suất, tỷ giá hối đoái và phản hồi chính sách tài khóa.

Các khái niệm chính bao gồm: chi tiêu chính phủ (GE), thâm hụt thương mại (TB), mô hình IS-LM, mô hình Mundell-Fleming, kiểm định nhân quả Granger, phương pháp bootstrap, và kiểm định miền tần số.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian theo quý từ năm 1994 đến 2013 cho Việt Nam, với 80 quan sát, và mở rộng sang một số quốc gia đang phát triển trong cùng giai đoạn. Dữ liệu chi tiêu chính phủ được thu thập từ báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước và Tổng cục Thống kê Việt Nam, trong khi dữ liệu cán cân thương mại lấy từ các nguồn như IMF, World Bank và Tổng cục Thống kê. Tất cả số liệu được quy đổi về cùng đơn vị tiền tệ VND để đảm bảo tính nhất quán.

Phân tích sử dụng mô hình tự hồi quy vector (VAR) để xét tương tác giữa các biến. Kiểm định nhân quả Granger được thực hiện theo phương pháp bootstrap của Hacker và Hatemi-J (2006) dựa trên kiểm định Toda-Yamamoto (1995), giúp khắc phục nhược điểm của kiểm định truyền thống khi dữ liệu không dừng hoặc có đồng liên kết. Phương pháp này cho phép kiểm định nhân quả mà không cần kiểm định đồng liên kết trước, phù hợp với mẫu nhỏ và dữ liệu thực tế.

Bên cạnh đó, kiểm định nhân quả theo miền tần số (frequency domain causality test) được áp dụng để phân tích mối quan hệ nhân quả trong các khoảng thời gian khác nhau (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn), giúp làm rõ tính chất động của mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại.

Timeline nghiên cứu bao gồm thu thập và xử lý dữ liệu, xây dựng mô hình VAR, thực hiện kiểm định nhân quả bootstrap và miền tần số, phân tích kết quả và mở rộng kiểm định sang các quốc gia khác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ nhân quả một chiều từ chi tiêu chính phủ đến thâm hụt thương mại tại Việt Nam: Kết quả kiểm định phi nhân quả Granger theo phương pháp bootstrap cho thấy có bằng chứng mạnh mẽ về mối quan hệ nhân quả từ chi tiêu chính phủ đến thâm hụt thương mại với mức ý nghĩa 1%. Ngược lại, không phát hiện mối quan hệ nhân quả từ thâm hụt thương mại đến chi tiêu chính phủ. Điều này ủng hộ giả thuyết thâm hụt kép, theo đó chi tiêu chính phủ gia tăng làm trầm trọng thêm thâm hụt thương mại.

2. Mối quan hệ nhân quả theo miền tần số: Phương pháp kiểm định miền tần số chỉ ra rằng mối quan hệ nhân quả từ chi tiêu chính phủ đến thâm hụt thương mại tồn tại rõ ràng trong ngắn hạn, nhưng không xuất hiện trong trung và dài hạn. Điều này cho thấy tác động của chi tiêu chính phủ lên cán cân thương mại có tính chất tạm thời, có thể được điều chỉnh theo thời gian.

3. Mở rộng kiểm định ở một số quốc gia đang phát triển: Ở các quốc gia như Braxin, Cộng hòa Séc, Croatia, Indonesia, Iran và Peru, kết quả cũng cho thấy sự hiện diện của mối quan hệ nhân quả từ chi tiêu chính phủ đến thâm hụt thương mại trong phần lớn các trường hợp, tuy nhiên mức độ và tính chất mối quan hệ có sự khác biệt tùy theo đặc điểm kinh tế từng quốc gia.

4. So sánh với các nghiên cứu trước đây: Kết quả nghiên cứu phù hợp với nhiều công trình trước đây tại Mỹ, Anh, và các nước OECD, cũng như các nghiên cứu ở các nước đang phát triển, khi phần lớn ủng hộ giả thuyết mối quan hệ nhân quả một chiều từ chi tiêu chính phủ đến thâm hụt thương mại. Tuy nhiên, cũng có một số nghiên cứu cho thấy mối quan hệ hai chiều hoặc không có mối quan hệ nhân quả, phản ánh sự đa dạng về điều kiện kinh tế và chính sách tài khóa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của mối quan hệ nhân quả một chiều được lý giải qua mô hình IS-LM và Mundell-Fleming, trong đó chi tiêu chính phủ tăng làm tăng lãi suất nội địa, thu hút vốn ngoại, gây áp lực tăng giá đồng nội tệ, làm giảm sức cạnh tranh xuất khẩu và tăng nhập khẩu, dẫn đến thâm hụt thương mại. Kết quả kiểm định miền tần số cho thấy tác động này chủ yếu diễn ra trong ngắn hạn, phù hợp với thực tế các chính sách tài khóa thường có hiệu ứng tức thời và có thể được điều chỉnh trong trung và dài hạn.

Việc không phát hiện mối quan hệ nhân quả ngược lại từ thâm hụt thương mại đến chi tiêu chính phủ tại Việt Nam cho thấy chính sách tài khóa chưa phản ứng kịp thời hoặc chưa được điều chỉnh dựa trên biến động cán cân thương mại, điều này có thể do hạn chế về thể chế hoặc khả năng điều hành chính sách.

Kết quả mở rộng sang các quốc gia khác cho thấy tính phổ quát của mối quan hệ này trong các nền kinh tế đang phát triển, tuy nhiên sự khác biệt về mức độ và thời gian tác động phản ánh sự đa dạng về cấu trúc kinh tế, chính sách tài khóa và thị trường tài chính.

Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua các biểu đồ đường thể hiện biến động chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại theo thời gian, bảng kết quả kiểm định nhân quả Granger với các mức ý nghĩa, và biểu đồ miền tần số minh họa mối quan hệ nhân quả theo từng khoảng thời gian.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Kiểm soát chặt chẽ chi tiêu chính phủ: Cần thiết lập các cơ chế giám sát và kiểm soát chi tiêu chính phủ nhằm hạn chế sự gia tăng không kiểm soát, đặc biệt là chi tiêu thường xuyên và đầu tư công không hiệu quả, nhằm giảm áp lực lên cán cân thương mại. Chủ thể thực hiện là Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan, trong vòng 1-2 năm tới.

2. Tăng cường phối hợp chính sách tài khóa và chính sách thương mại: Xây dựng khung phối hợp giữa các chính sách tài khóa và thương mại để đảm bảo các quyết định chi tiêu chính phủ không làm xấu đi cán cân thương mại, đồng thời tận dụng các chính sách thương mại để hỗ trợ cân bằng ngân sách. Chủ thể thực hiện là Chính phủ và Bộ Kế hoạch & Đầu tư, trong vòng 3 năm.

3. Phát triển thị trường tài chính và huy động vốn trong nước: Tăng cường phát triển thị trường tài chính để giảm sự phụ thuộc vào vốn ngoại, qua đó giảm áp lực lên tỷ giá và cán cân thương mại khi chi tiêu chính phủ tăng. Chủ thể thực hiện là Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính, trong vòng 5 năm.

4. Nâng cao hiệu quả chi tiêu công: Tập trung cải thiện hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, ưu tiên các dự án có tác động tích cực đến sản xuất trong nước và xuất khẩu, giảm nhập khẩu không cần thiết. Chủ thể thực hiện là các bộ ngành liên quan và chính quyền địa phương, trong vòng 2-3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tài khóa và thương mại: Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm và phân tích sâu sắc giúp họ xây dựng chính sách cân bằng ngân sách và thương mại hiệu quả hơn.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô và tài chính công: Tài liệu là nguồn tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu nhân quả giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại, cũng như các mô hình kinh tế lượng ứng dụng.

3. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế phát triển: Giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ phức tạp giữa chính sách tài khóa và cán cân thương mại trong bối cảnh kinh tế mở.

4. Các tổ chức tài chính quốc tế và viện nghiên cứu kinh tế: Cung cấp dữ liệu và phân tích thực nghiệm về các nền kinh tế đang phát triển, hỗ trợ đánh giá và tư vấn chính sách cho các quốc gia tương tự.

Câu hỏi thường gặp

1. Chi tiêu chính phủ ảnh hưởng như thế nào đến thâm hụt thương mại?
   Chi tiêu chính phủ tăng làm tăng thâm hụt ngân sách, gây áp lực lên lãi suất và tỷ giá, làm đồng nội tệ tăng giá, từ đó làm giảm xuất khẩu và tăng nhập khẩu, dẫn đến thâm hụt thương mại. Ví dụ, tại Việt Nam giai đoạn 1994-2013, chi tiêu chính phủ tăng có mối quan hệ nhân quả với thâm hụt thương mại trong ngắn hạn.

2. Có tồn tại mối quan hệ nhân quả ngược lại từ thâm hụt thương mại đến chi tiêu chính phủ không?
   Tại Việt Nam, nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng về mối quan hệ nhân quả từ thâm hụt thương mại đến chi tiêu chính phủ, cho thấy chính sách tài khóa chưa phản ứng kịp thời với biến động thương mại.

3. Phương pháp kiểm định nhân quả nào được sử dụng trong nghiên cứu?
   Nghiên cứu áp dụng phương pháp kiểm định phi nhân quả Granger theo phương pháp bootstrap của Hacker và Hatemi-J dựa trên kiểm định Toda-Yamamoto, cùng với kiểm định nhân quả theo miền tần số để phân tích mối quan hệ trong các khoảng thời gian khác nhau.

4. Tại sao kiểm định miền tần số quan trọng?
   Kiểm định miền tần số giúp phân tích mối quan hệ nhân quả theo từng khoảng thời gian (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn), từ đó hiểu rõ hơn tính chất động của tác động chi tiêu chính phủ lên thâm hụt thương mại, ví dụ tác động chủ yếu tồn tại trong ngắn hạn.

5. Kết quả nghiên cứu có áp dụng được cho các quốc gia khác không?
   Kết quả mở rộng sang một số quốc gia đang phát triển cho thấy mối quan hệ tương tự tồn tại, tuy nhiên mức độ và tính chất có thể khác nhau do đặc điểm kinh tế và chính sách riêng biệt của từng quốc gia.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định rõ mối quan hệ nhân quả một chiều từ chi tiêu chính phủ đến thâm hụt thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn 1994-2013, chủ yếu trong ngắn hạn.
• Không phát hiện mối quan hệ nhân quả ngược lại từ thâm hụt thương mại đến chi tiêu chính phủ tại Việt Nam.
• Kết quả mở rộng sang các quốc gia đang phát triển cũng cho thấy sự hiện diện của mối quan hệ này, góp phần làm rõ các giả thuyết về thâm hụt kép và cán cân mậu dịch mục tiêu.
• Phương pháp nghiên cứu sử dụng mô hình VAR kết hợp kiểm định phi nhân quả Granger bootstrap và kiểm định miền tần số cho phép phân tích sâu sắc và chính xác hơn.
• Đề xuất các giải pháp kiểm soát chi tiêu chính phủ, phối hợp chính sách tài khóa và thương mại, phát triển thị trường tài chính và nâng cao hiệu quả chi tiêu công nhằm cải thiện cán cân thương mại.

Next steps: Triển khai các đề xuất chính sách trong vòng 1-5 năm, tiếp tục theo dõi và cập nhật dữ liệu để đánh giá hiệu quả chính sách, mở rộng nghiên cứu sang các quốc gia khác và các biến kinh tế vĩ mô liên quan.

Call-to-action: Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu kinh tế được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách tài khóa và thương mại phù hợp, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế vĩ mô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề về khả năng tác động đến tổng cầu và cuối cùng là tài khoản vãng lai của các quyết định tài trợ ngân sách chính phủ. Lý thuyết cho rằng, với một mức chi tiêu chính phủ đã định, sự thay thế nợ cho thuế sẽ không tác động đến tổng cầu lẫn lãi suất. Giải thích cho lập luận này như sau: trong tình thế hạn hẹp của ngân sách chính phủ, với một mức chi tiêu không đổi, một sự cắt giảm thuế hiện tại hàm ý rằng sẽ có một sự gia tăng thuế trong tương lai. Vì vậy, do sự vay mượn của chính phủ chỉ là trì hoãn thuế đến tương lai nên người tiêu dùng, đồng thời cũng là người chịu thuế, hoàn toàn dự đoán được sự gia tăng thuế trong tương lai, sẽ không quan tâm đến sự cắt giảm thuế hiện tại, và kết quả là gia tăng thu nhập khả dụng.

Bởi thế, những quyết định ngân sách tạm thời của người tiêu dùng sẽ không thay đổi dưới các quyết định tài trợ thâm hụt của chính phủ; và như vậy, khía cạnh tiêu dùng không bị ảnh hưởng. Toàn bộ sự gia tăng trong thu nhập khả dụng tạo ra từ sự cắt giảm thuế đều được người tiêu dùng tiết kiệm. Dưới giả thuyết cân bằng Ricardo, người tiêu dùng phản ứng với sự cắt giảm thuế bằng sự gia tăng tiết kiệm. S ự gia tăng tiết kiệm này được dùng để mua trái phiếu chính phủ được phát hành mới, đảm bảo cho người tiêu dùng có nguồn tiền để trả khoản thuế gia tăng trong tương lai.

Vì vậy, chính do tiết kiệm tư nhân gia tăng tương ứng bằng với mức thâm hụt ngân sách, tiết kiệm quốc gia không bị ảnh hưởng; theo đó lãi suất cũng không thay đổi. Hơn nữa, trong một nền kinh tế mở, thâm hụt ngân sách không tác động đến cán cân tài khoản vãng lai vì sự gia tăng trong tiết kiệm tư nhân đủ để tránh nhu cầu tài trợ bên ngoài. Do vậy, thâm hụt ngân sách không kích thích dòng vốn vào cũng như làm suy giảm cán cân tài khoản vãng lai. Theo cách này, nợ công không ảnh hưởng đến tải sản khu vực tư nhân, hay nói cách khác người tiêu dùng không xem trái phiếu chính phủ như tài sản ròng.

Bởi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 16 thế, với một mức chi tiêu đã định, nếu được tài trợ bởi nợ hoặc thuế thì thời điểm của thuế không có tác động đến tiêu dùng tư nhân. Giả thuyết về mối quan hệ hai chiều Theo giả thuyết này, nếu như một sự gia tăng trong chi tiêu chính phủ sẽ gây tác động tăng lãi suất nội địa, từ đó làm cho đồng nội tệ tăng giá theo và dẫn đến sự xấu đi trong cán cân thương mại; thì trái lại, một sự sụt giảm trong cán cân thương mại cho thấy sự giảm sút của nền kinh tế, và lúc này chính phủ sẽ tăng chi tiêu hoặc giảm thuế để kích thích nền kinh tế, do đó có thể gây ra sự gia tăng trong thâm hụt ngân sách. Bên cạnh đó, sự sụt giảm doanh thu thuế do sự thu hẹp sản xuất nội địa (do tăng nhập khẩu, đều dẫn đến thâm hụt thương mại) cũng có thể làm xấu đi cán cân ngân sách chính phủ. Những bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại 2.

Các nghiên cứu hỗ trợ giả thuyết quan hệ nhân quả một chiều từ chi tiêu chính phủ đến thâm hụt thương mại 2. Mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại Có rất nhiều giả thuyết trong quá khứ giải thích về nguồn gốc thâm hụt thương mại. Một trong số đó đề cập đến sự tăng/giảm trong chi tiêu chính phủ sẽ tác động đến cán cân thương mại. Ahmed (1986,1987) đã thực hiện bài nghiên cứu khảo sát mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ và thâm hụt thương mại ở Anh.

Bài nghiên cứu kết luận rằng ảnh hưởng của sự gia tăng tạm thời trong chi tiêu chính phủ lên thâm hụt thương mại có có tác động lớn hơn so với sự gia tăng lâu dài trong suốt giai đoạn nghiên cứu 1732 – 1830. Tương tự, nghiên cứu của Yi (1993) cho thấy rằng chi tiêu chính phủ cao hơn cũng đóng vai trò đáng kể làm xấu đi cán cân thương mại của Mỹ trong những năm 1970 – 1980 thông qua việc phân tích và sử dụng mô hình hai quốc gia giản đơn. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 17 Trong bài nghiên cứu của mình năm 1988, Roubini đã sử dụng dữ liệu chi tiêu chính phủ/GDP và cán cân thương mại/GDP của 18 nước OECD để nghiên cứu mối quan hệ giữa chi tiêu chính phủ, thâm hụt thương mại, lãi suất và những cú sốc tạm thời lên sản lượng quốc gia trong giai đoạn 1960-1985. Với việc sử dụng các mô hình hồi quy cơ bản, tác giả đã đưa ra kết quả thực nghiệm cho rằng sự thâm hụt trong ngân sách chính phủ là do sự mở rộng chi tiêu của chính phủ, điều này làm cho cán cân thương mại trở nên xấu đi.

Khi mở rộng nghiên cứu sang nền kinh tế Mỹ, kết quả đạt được là khi chi tiêu chính phủ tăng 1 USD sẽ làm cho thâm hụt thương mại tăng từ 0. Ngoài ra công trình của Frenkel và Razin (1986), Yi (1993) và Baxter (1995) cũng cho kết luận rằng có tồn tại mối quan hệ nhân quả từ chi tiêu chính phủ lên thâm hụt thương mại trong nền kinh tế Mỹ. Cụ thể nghiên cứu của Baxter (1995) đã chia chi tiêu chính phủ thành hai phần: chi tiêu cho hàng hóa cuối cùng và chi cho tiền lương, tiền công và kết quả là chi tiêu cho hàng hóa cuối cùng tăng 1% GDP sẽ có tác động làm thâm hụt cán cân thương mại tăng lên 0.5% GDP, tác động này lớn hơn rất nhiều so với chi tiêu cho tiền lương, tiền công. Tuy nhiên, kết quả có phần trái ngược đối với nghiên cứu của Lane và Perotti (1998) khi phân tích sự tác động của các thành phần khác nhau của chính sách tài khóa lên cán cân thương mại ở các quốc gia OECD.

Trong bài nghiên cứu này, tác giả đã chia chi tiêu chính phủ ra thành chi tiêu cho tiền lương và chi tiêu không phải tiền lương và sử dụng thêm biến giả là tác động của chính sách tỷ giá hối đoái (thả nổi và cố định), thông qua dữ liệu bảng của 17 quốc gia OECD trong khoảng thời gian 1960 – 1995 kết hợp với những phân tích chuyên biệt dành cho dữ liệu bảng, các tác giả đã chi ra rằng chi tiêu chính phủ cho tiền lương có tác động cực kỳ tiêu cực đến cán cân thương mại, và tác động này càng mạnh hơn khi quốc gia sử dụng chính sách tỷ giá hối đoái thả nổi. Kết quả này trái ngược với nghiên cứu của Baxter (1995), Cavallo (2005) khi cho rằng tác động của chi tiêu chính phủ cho tiền lương lên cán cân thương mại là không đáng kể. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 18 Theo nghiên cứu của Cavallo (2005), cũng tương tự như Baxter (1995), ông chia chi tiêu chính phủ thành 2 thành phần: chi tiêu cho hàng hóa cuối cùng và chi tiêu cho tiền lương, tiền công. Cavallo đã sử dụng mô hình nền kinh tế hai quốc gia để xem xét những tác động của sự gia tăng bất thường trong chi tiêu chính phủ trên cả hàng hóa cuối cùng và chi cho tiền lương, tiền công.

Đặc biệt là so sánh tác động của từng loại lên cán cân vãng lai. Cán cân vãng lai ở đây được định nghĩa đơn giản là sự chệnh lệch giữa xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ của một nước và thu nhập của nước đó. Nghiên cứu được thực hiện với dữ liệu được thu thập ở nền kinh tế Mỹ giai đoạn 1948 – 2000 và kết quả phân tích cho thấy một sự gia tăng trong chi tiêu chính phủ cho hàng hóa cuối cùng sẽ dẫn đến một sự sụt giảm đáng kể trong tài khoàn vãng lai, trong khi đó sự gia tăng trong chi tiêu chính phủ cho tiền lương, tiền công có tác động ít hơn. Cụ thể, khi chi tiêu chính phủ cho tiền lương, tiền công tăng 1% GDP chỉ gây ra sự sụt giảm tương ứng 0.05% GDP trong cán cân tài khoản vãng lai.

Những cú sốc dương lên chi tiêu cho tiền lương tiền công xảy ra thông qua sự mở rộng trong nguồn cung lao động, do đó sẽ không ảnh hưởng trực tiếp lên cán cân tài khoản vãng lai được đo lường bởi sự chênh lệch giữa thu nhập quốc gia và tiêu dùng nội địa. Điều này hàm ý rằng, các tính toán liên quan đến cán cân tài khoản vãng lai có thể bị khuếch đại nếu phần lớn chi tiêu của chính phủ đều dành cho hàng hóa cuối cùng, hay nó sẽ chịu ảnh hưởng bởi cơ cấu chi tiêu của chính phủ. Mặc khác, Erceg và các cộng sự (2005) đã sử dụng mô hình DGE trong nền kinh tế mở để định lượng tác động của các cú sốc tài khóa lên cán cân thương mại của nền kinh tế Mỹ và kết quả nhận được là thâm hụt tài khóa có mối quan hệ nhân quả với cán cân thương mại (dù là yếu). Cụ thể, khi thâm hụt tài khóa tăng 1% GDP thì sẽ làm cán cân thương mại sụt giảm khoảng gần 0.2% GDP sau 2 hoặc 3 năm (do độ trễ các các yếu tố vĩ mô).

Tuy nhiên, áp lực lên cán cân thương mại do chính sách tài khóa mở rộng có thể bị bù trừ bằng sự kết hợp tăng sản lượng và/hoặc sụt giảm trong tiêu dùng và đầu tư tư nhân. Ở khía cạnh khác, các tác giả đã kiểm định tác động của hai loại cú sốc tài khóa riêng biệt, sự gia tăng trong chi tiêu chính phủ và TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 19 sự sụt giảm trong tỷ lệ thuế thu nhập đến cán cân thương mại của Mỹ và kết quả mang lại đều cho thấy có sự tồn tại của mối quan hệ nhân quả. Một cách tiếp cận khác nữa về giả thuyết cho rằng một sự gia tăng trong chi tiêu chính phủ sẽ làm xấu đi tình hình cán cân thương mại, Lau và các cộng sự (2006) bằng việc sử dụng dữ liệu bảng để kiểm định mối quan hệ nhân quả Granger ở các nước SEACEN (bao gồm Malaysia, Singapo, Thái Lan, Indonesia, Hàn Quốc, Myanmar, Nepan, Sri Lanka và Philippin). Các biến được kiểm định là thâm hụt thương mại, chi tiêu ngân sách chính phủ (tính theo phần trăm của GDP danh nghĩa), tỷ giá hối đoái danh nghĩa và lãi suất ngắn hạn, với kỳ quan sát theo năm từ 1980 đến 2001.