Chương 1 TONG QUAN 1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu 1. Các nghiên cứu ngoài nước Jacksohn và cộng sự (2019) đã nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến động lực áp dụng công nghệ năng lượng tái tạo trong hộ gia đình ở Đức. Nghiên cứu thu thập dữ liệu các hộ gia đình thông qua ban Kinh tế Xã hội Đức (SOEP).
Nghiên cứu đã chọn ra 225 hộ gia đình đã lắp đặt các công nghệ năng lượng tái tạo (điện mặt trời áp mái). Mô hình nghiên cứu bao gồm 4 yếu tố là: công nghệ của hệ thống điện mặt trời mái nhà, tính kinh tế, quan tâm đối với môi trường và đặc điểm tính cách của chủ hộ, đặc điểm xã hội học và nhà ở. Qua phân tích nhân tố EFA và hồi quy, nghiên cứu cho thấy, yếu tố ảnh hưởng mạnh nhất là kinh tế, trong khi các yếu tô về sự quan tâm đối với môi trường, đặc điểm xã hội học lại tác động không đáng kể. Theo các tác giả, công nghệ của hệ thống điện mặt trời mái nhà ảnh hưởng tới quyết định của các hộ gia đình.
Công nghệ càng đơn giản cho việc lắp đặt, mang lại hiệu quả sản xuất cao sẽ tác động nhiều tới quyết định đầu tư. Best và cộng sự (2019) đã xây dựng mô hình các yếu tố tác động tới quyết định đầu tư của hộ gia đình vào hệ thống điện mặt trời mái nhà ở Australia. Dữ liệu được thu thập thông qua kết quả cuộc “Khảo sát Thu nhập và Nhà ở năm 2015-16” và “Khảo sát Tiêu thụ Năng lượng Hộ gia đình năm 2012” của chính phủ Australia. Nghiên cứu sử dụng mô hình Logit nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định lắp đặt các tam pin mặt trời áp mái của.
Kết quả cho thấy, mức thu nhập, thời hạn tài sản dài hạn, loại công trình, số nhân khẩu, số lao động có việc làm và lợi ích đề án năng lượng xanh có tác động tới quyết định đầu tư của hộ gia đình vào hệ thống điện mặt trời mái nhà ở Australia. Nghiên cứu của Malik và Ayop (2020) được thực hiện nhằm xác định mức độ hiểu biết khoa học cơ bản, nhận thức và sự chấp nhận của các hộ gia đình thu nhập thấp về công nghệ mặt trời dé áp dung (lắp đặt) với mục tiêu tạo thêm thu nhập hàng tháng và cải thiện cuộc sống. Mô hình nghiên cứu của Malik và Ayop (2020) được xây dựng trên nền tảng mô hình chấp nhận công nghệ (TAM). Nghiên cứu đã thu thập dữ liệu từ “Khảo sát thu nhập hộ gia đình (HIS)” được thực hiện bởi chính phủ Malaysia để có được thông tin về tình trạng thu nhập và nghèo đói ở Malaysia và từ đó khảo sát 330 hộ gia đình thu nhập thấp (Nhóm B40).
Kết qua phân tích nhân tố EFA và hồi quy cho thấy, các nhân tố Nhận thức hữu ích, Nhận thức tinh dé sử dụng, Chính sách của chính phủ có ảnh hưởng đến sự chấp nhận của các hộ gia đình thu nhập thấp về công nghệ mặt trời. Poier (2021) đã phân tích ảnh hưởng của năm đặc điểm tính cách lớn đối với việc áp dụng năng lượng mặt trời hộ gia đình ở Đức. Nghiên cứu dựa trên công cụ Big Five (Sự cởi mở, Sự tận tâm, Sự hướng ngoại, Sự dé chịu, Sự nhạy cảm), là công cụ nổi tiếng nhất và được nghiên cứu nhiều nhất dé mô tả các mô hình hành vi của con người, với nền trang là thuyết hành vi duu định TPB và Lý thuyết gia tri-niém tin-chuân mực (VBN). Phương pháp phân tích nhân tô khang định CFA va mô hình cau trúc tuyến tính SEM được sử dụng trong phân tích số liệu được điều tra từ 9281 hộ gia đình được lựa chọn từ điều tra của ban Kinh tế Xã hội Đức (SOEP).
Kết quả cho thấy, bên cạnh 5 nhân tố của nhóm Big Five (Sự cởi mở, Sự tận tâm, Sự hướng ngoại, Sự dễ chịu, Sự nhạy cảm) thì các nhân tố Rui ro, Mối quan tâm về môi trường (EC) và thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình có ảnh hưởng đến việc áp dụng năng lượng mặt trời hộ gia đình ở Đức. Guta (2018) nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tới quyết định của các hộ gia đình trong việc lắp đặt công nghệ điện mặt trời mái nhà ở nông thôn Ethiopia. Nghiên cứu đã sử dụng một bộ dữ liệu được thu thập từ các hộ gia đình sống trong các cộng đồng nông thôn trong khu vực lân cận của thị tran Woliso ở miền trung Ethiopia dé xem xét ảnh hưởng của các yêu tô nhân khẩu học, kinh tế va thé chế đối với quyết định sử dụng hệ thống điện mặt trời mái nhà. Kết qua ước lượng hồi quy Logit cho thấy rằng các biến số tài sản của hộ gia đình như thu nhập, tiết kiệm, quy mô đất đai và số lượng cây trên khu rừng đặc biệt đều là những yếu tổ quyết định tích cực và có ý nghĩa đối với quyết định sử dụng công nghệ điện mặt trời mái nhà của hộ gia đình.
Tương tự như vậy, nhân khẩu học của hộ gia đình như quy mô hộ gia đình và tuổi của chủ hộ, và trình độ học vấn của cả chủ hộ và vợ / chồng được coi là một yếu tố dự báo mạnh mẽ về việc áp dụng công nghệ điện mặt trời mái nhà. Yếu tố kinh tế sẽ giúp tăng mức độ sử dụng hệ thống điện mặt trời mái nhà của hộ gia đình ở vùng nông thôn Ethiopia. Chaianong và Pharino (2015) đã đề xuất mô hình nghiên cứu các yếu tô thúc đây phát triển điện mặt trời mái nhà ở Thái Lan bao gồm: các yếu tố về kỹ thuật, kinh tế và thé chế. Các tác giả không sử dụng phương pháp định lượng dé đánh giá về các yếu tố tác động tới đầu tư điện mặt trời mái nhà mà dùng phân tích về lợi thế và rào cản của các yếu tố trên ảnh hưởng đến quyết định đầu tư điện mặt trời mái nhà.
Từ đó, các giải pháp chính sách được đưa ra dé thúc đây đầu tư trong lĩnh vực điện mặt trời mái nhà. Các khu vực chính phủ, nhà nước và tư nhân cần hợp tác đề thúc đây hiệu qua dé phát triển ngành năng lượng mặt trời nhằm góp phần giải quyết van dé an ninh năng lượng mà Thái Lan đang phải đối mặt. Các nghiên cứu trong nước Nghiên cứu của Dinh Thị Trang và cộng sự (2021) đã nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến tiêu dùng sản phâm năng lượng mặt trời tại tinh Ninh Thuận. Nghiên cứu đã khảo sát 250 hộ gia đình sử dụng các sản phâm năng lượng mặt trời.
Kết quả phân tích EFA và hồi quy đã chỉ ra các nhân tố có ảnh hưởng đến hành vi tiêu dung các sản phẩm năng lượng mặt trời bao gồm: nhận thức về tính hữu dụng và dé sử dụng, thuận tiện của các sản phẩm năng lượng mặt trời; sự thân thiện của sản phẩm; chế độ bảo hành và chất lượng sản phẩm; nhân khẩu học; ảnh hưởng của xã hội, văn hóa môi trường. Nghiên cứu của Phạm Hồng Mạnh và Dương Văn Sơn (2020) đã phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng công nghệ năng lượng điện mặt trời đối với hộ gia đình tại thành phố Phan Rang -Tháp Cham dé làm cơ sở đề xuất chính sách phát triển năng lượng tái tạo đối với các hộ gia đình tại địa phương này. Nghiên cứu sử dụng tiếp cận nghiên cứu định lượng với kỹ thuật phân tích EFA và hồi quy tuyến tính từ 230 hộ gia đình được điều tra tại thành phố Phan Rang - Tháp Chàm. Kết quả cho thấy các nhân tố (i) Rui ro do sử dụng thiết bị năng lượng điện mặt trời; (ii) Sự thuận tiện và niềm tin khi sử dụng thiết bị năng lượng điện mặt trời; (iii) Tinh dé sử dụng thiết bị năng lượng điện mặt trời; (iv) Tính hữu ich và chính sách của chính phủ đối với năng lượng điện mặt trời; (v) Chi phí lắp đặt thiết bị năng lượng điện mặt trời có ảnh hưởng đến ý định sử dụng công nghệ năng lượng điện mặt trời đối với hộ gia đình tại thành phố Phan Rang -Tháp Chàm Ta Văn Da (2016), trong nghiên cứu “Khả năng khai thác năng lượng mặt trời phục vụ các hoạt động sản xuất, đời sông của người dân ở các tỉnh Miền Trung Việt Nam” đã nhận định: Miền Trung Việt Nam đặc biệt là khu vực Nam Trung Bộ có tiềm năng rất lớn và có những điều kiện rất thuận lợi để đầu tư khai thác nguồn NLMT phục vụ cho các hoạt động ở địa phương.
Phương pháp nghiên cứu sử dụng trong nghiên cứu này chủ yếu là phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng; thống kê mô tả như tính đặc trưng thống kê của dãy số liệu, tính tương quan giữa số giờ nang và tông bức xạ mặt trời. Kết quả nghiên cứu cho thay khả năng khai thác NLMT ở một địa phương nào đó phụ thuộc vao các nhân tố chính như là (1) diéu kién tu nhiên, (2) điều kiện kinh tế - xã hội, (3) điều kiện tai tài chính, (4) cơ chế chính sách. Kết quả nghiên cứu cho thay các nhân tô trên đều được các nhà đầu tư quan tâm. Lê Trần Thanh Liêm và Phạm Ngọc Nhàn (2020) nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng mô hình năng lượng mặt trời áp mái nhà của hộ gia đình tại tỉnh Cà Mau.
Nghiên cứu được thực hiện thông qua hoạt động tập huấn nâng cao nhận thức và phỏng vấn 120 hộ gia đình. Tất cả 120 hộ đều có thu nhập bình quân trên 10,5 triệu đồng/người/ tháng. Kết quả nghiên cứu cho thấy điện lưới, xăng và gas công nghiệp được sử dụng nhiều nhất. Bên cạnh đó, kết quả từ mô hình hồi quy Binary Logistic đã khám phá 4 yếu tố ảnh hưởng đến việc lắp đặt điện mặt trời áp mái gồm: Chỉ phí lắp đặt và sửa chữa, chế độ bảo hành và chăm sóc khách hàng, sự thân thiện với môi trường khi sử dụng sản phẩm và sự da dạng các doanh nghiệp cung ứng tại địa phương.
Tong hợp các nghiên cứu có liên quan Tổng hợp các nghiên cứu có liên quan thé hiện qua bảng 1. Bảng tông hợp nhân tô được kế thừa từ các nghiên cứu trước Nhân tô kế TT ‹ Nguồn tham khảo thừa Malik và Ayop (2020); Poier (2021); Dinh Thị Trang va 1.