Chương 1: NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN. Chương 2: CỞ SỞ LÝ THUYẾT. Chương 3: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM. Chương 4: KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM VÀ BIỆN LUẬN.
Cơ sở lý thuyết 8 CHƯƠNG 2.1 Lý thuyết về chỉ may 2.1 Đặc trưng và phân loại về chỉ may 2.1 Đặc trưng về chỉ may Chỉ may theo định nghĩa được đưa ra bởi tổ chức ASTM thì chỉ may được hiểu là các sợi mềm dẻo, dễ uốn, đường kính sợi nhỏ, rất đều, được se lại với độ săn lớn, thường được xử lý gia công bề mặt ngoài bằng cách nhuộm, quét dầu. Và hoàn tất bề mặt dùng để liên kết hai hay nhiều miếng vải lại với nhau hoặc vật liệu, gọi là đường may [20-22]. Chỉ may là thành phần kết hợp với kim may để cấu thành đường may. Chỉ may có cấu tạo từ sự xe chập các loại sợi dệt (sợi đơn hay phức) và được hoàn tất đặc biệt để tạo độ bóng và màu sắc theo yêu cầu của việc gia công trang phục.
Cũng như sợi, chỉ được làm bằng nhiều chất liệu như bông, tơ tằm, các loại vật liệu nhân tạo. và có nhiều kích cỡ khác nhau. Kích cỡ của chỉ thể hiện ở độ mảnh chỉ. Độ mảnh chỉ là thông số rất quan trọng trong việc lựa chọn chỉ cho trang phục [21, 23].
Chỉ may rất quan trọng cho đường may và trang phục. Việc lựa chọn chỉ may phù hợp là điều rất cần thiết trong sản xuất hàng may mặc. a Độ xoắn Độ xoắn của chỉ được định nghĩa như là số vòng xoắn trong một mét sợi hoặc chỉ sản xuất ra. Quy trình sản xuất chỉ may bắt đầu từ sự xe chập hay xoắn sợi.
Các sợi cơ bản được sản xuất bằng cách xe chung nhiều xơ tương đối ngắn hoặc filament nhuyễn. Công việc này thường được gọi là "xe đơn". Độ xoắn của sợi được cân bằng bằng cách xe ngược chiều hai hoặc nhiều sợi đơn. Các sợi đơn được nhập chung để hình thành sợi chỉ may.
Việc này được gọi là "xe hoàn tất". Không có quá trình xe ngược này, chỉ may không thể giữ được cân bằng trong quá trình may. Từng sợi đơn sẽ tách ra trong quá trình chỉ may chui qua lỗ kim nhiều lần và tiếp xúc với các bộ phận của máy may. Cơ sở lý thuyết 9 Nếu độ xoắn chỉ quá thấp thì chỉ may có thể bị sờn và dễ đứt.
Nếu độ xoắn của chỉ quá cao thì việc chuyển động mạnh và liên tục của chỉ theo kim may sẽ gây ra hiện tượng rối, xoắn kiến, gút, đứt chỉ. b Hướng xoắn Hướng xoắn hoàn tất của chỉ rất quan trọng. Có hai hướng xoắn chính: hướng Z và hướng S. Đa số chỉ may được xoắn theo hướng Z.
Hướng xoắn này phù hợp với hướng xoắn chỉ tự nhiên trong quá trình chuyển động của chỉ khi máy may hoạt động. Trong hoạt động của máy may tạo đường may thẳng với mũi thắt nút, chuyển động của kim may mang chỉ có khuynh hưởng gây xoắn "Z" cho chỉ may. Chỉ may có hướng xoắn Z đạt được quân bình vì nó được củng cố độ xoắn. Chỉ may có hướng xoắn "S" sẽ bị xoắn ngược bởi động tác của máy và do đó dễ bị sờn và đứt c Chỉ xe chập và chỉ xe lõi Chỉ xe chập: Chỉ được sản xuất khi xe chung 2, 3 hay 4 sợi đơn với nhau.
Chỉ xe lỗi: Nếu tiếp tục xe một số chỉ xe chập với nhau, ta sẽ có chỉ xe lỗi. Thông thường là chỉ xe lỗi với 4, 6 và 9 tạo sau mỗi lần chập và xe. Hướng xoắn của sợi chỉ xe lỗi có thể thay đổi để có thể hình thành một sợi chỉ ổn định. d Kích cỡ Độ mảnh của chỉ hoàn tất gọi là "Grist", "Size" hay "Ticket Number", "Tex" hoặc "Count".2 Phân loại về chỉ may a Phân loại chỉ may Trong thực tế có rất nhiều loại chỉ may có sẵn trên thị trường phục vụ cho mục đích sử dụng may.
Dưới đây là một số loại chỉ may cơ bản trong sản xuất. - Phân loại chỉ may dựa theo nguyên liệu gia công [21]: + Nguồn gốc thiên nhiên: Bông, lanh, đay, gai, tơ tằm, len… + Nguồn gốc nhân tạo: Visco, Rayon, PES, Peco, PA, … - Phân loại chỉ may dựa theo cấu trúc của chỉ: + Chỉ xe đơn. + Chỉ xe kép. Cơ sở lý thuyết 10 + Chỉ bện từ nhiều chỉ.
+ Chỉ Fancy nhiều kiểu khác nhau để trang trí. + Chỉ nhóm texture để may các sản phẩm co giãn lớn. - Phân loại chỉ may dựa theo chức năng sử dụng: Tùy theo sản phẩm may như yêu cầu về sản phẩm chống cháy, chống thấm nước, kháng khuẩn, … + Chỉ may: Chỉ dùng ráp nối các chi tiết với nhau và thường là các loại sợi se đôi, se ba. + Chỉ vắt sổ: Chỉ dùng để cuốn mép sản phẩm nhằm giữ cho mép sản phẩm không bị tưa.
Chỉ vắt sổ là các loại chỉ tơ, không se sợi mà chỉ chập các sợi lại với nhau. b Các loại chỉ may Chỉ xơ ngắn corespun: Để đạt được tỉ lệ cường lực/độ mịn tối ưu của chỉ filament, cộng với hiệu năng may và các đặc tính bề mặt của chỉ xơ ngắn, Coats sản xuất ra chỉ xơ ngắn corespun gồm cả hai cấu tạo chính: Sợi polyester filament được bao phủ và bảo vệ bởi xơ polyester (poly/poly) hay polyester filament được bao phủ và bảo vệ bởi xơ cotton (poly/cotton). Sợi filament được kết hợp lại với xơ trong công đoạn kéo sợi. Sau đó, những sợi có hai thành phần này được se 2, 3 hoặc 4 mối lại với nhau.
Không nên nhầm “sợi corespun” với sợi pha, sợi pha chỉ chứa xơ tổng hợp và xơ thiên nhiên (không có corespun filament) và sợi pha được pha trộn các xơ với nhau trước khi kéo sợi. sợi pha chủ yếu dùng để dệt vải không dùng để sản xuất chỉ may. Chỉ may corespun poly/poly có chất lượng rất cao và lãnh vực áp dụng rất rộng rãi. Chỉ may corespun poly/cotton cũng có những áp dụng tương tự, thêm vào đó cũng có nhiều công dụng đặc biệt khác như sử dụng trong các xưởng may đồ jean.
Chỉ tổng hợp: Chỉ polyester của Coats được thực hiện từ các loại xơ sản xuất theo các yêu cầu kỹ thuật từ các nhà sản xuất xơ hàng đầu. Các loại chỉ này có sẵn trong một phạm vi rộng lớn về cấu trúc và chi số để đáng ứng cho hầu hết các yêu cầu. Chỉ Cotton: Chỉ cotton của Coats được sản xuất từ những bông xơ dài, cao cấp Cơ sở lý thuyết 11 và đã được lựa chọn cẩn thận từ những thị trường tốt nhất thế giới và có khả năng sử dụng trong các trường hợp đặc biệt như nhuộm phủ (over dye). Chỉ được sản xuất từ 100 % filament tổng hợp (nylon hoặc polyester) thường được xử lí liên kết ghép với cotton - polymer tổng hợp bằng cách liên kết.
Những sợi filament riêng lẻ và sợi kết hợp với nhau để có hiệu quả may và độ bền ma sát tối ưu. Trong trường hợp có yêu cầu chỉ mềm hơn thì sợi filament chỉ cần se lại, định hình nhuộm và bôi trơn. Filament polyester 3 là lựa chọn thích hợp cho công nghệ thêu vì chỉ này có độ bóng rất cao. Chỉ may sợi đơn multifilament: Chỉ rất nhuyễn được sản xuất từ một sợi đơn có nhiều filament polyester được se với độ săn thích hợp, sau đó hoàn tất “bonding” (liên kết) nhẹ để vừa đủ củng cố cho từng sợi filament nhưng không làm cứng sản phẩm cuối cùng.
Hiện tượng “dún” được mô tả làm thay đổi vẻ bên ngoài và các đặc tính bề mặt của sợi tổng hợp filament có được bằng nhiều cách như giả se, thổi khí và ép nén. Tùy thuộc vào áp dụng sau cùng mà cứng do nếp gấp có thể thay đổi. Loại sợi này có thể là sợi đơn hoặc gồm nhiều sợi chập lại với nhau và sau đó se lại bình thường. Sợi dún rất mềm tay được dùng chủ yếu chỉ dưới trong các đường may có yêu cầu mềm mại.
Chỉ dún làm bằng phương pháp thổi khí những sản phẩm này dùng một công nghệ thổi khí rất phức tạp để biến sợi filament thành chỉ may. Sợi filament được làm rối và xử lí để tạo ra sợi vững chắc có những đặc tính riêng do mức độ không hoàn hảo thấp. Chỉ may Filament đơn (monofilament): Là loại sợi đơn filament được bôi trơn thích hợp, monofilament được sản xuất bằng phương pháp kéo sợi nóng chảy nhưng đầu ép phun chỉ có một lỗ, lỗ này lớn hơn nhiều so với các lỗ đã được sử dụng để sản xuất sợi filament thông thường.2 Các tính chất cơ bản của chỉ may Chỉ may cần có đầy đủ các tính chất đảm bảo tạo ra đường may có độ bền cao, độ ổn định, độ bền lâu, độ đều, độ co giãn đàn hồi, độ ổn định cả về kích thước và màu sắc phù hợp với vải và tính thẩm mỹ trong quá trình may, sau khi may và trong suốt quá trình sử dụng của sản phẩm. Cơ sở lý thuyết 12 Trong quá trình tạo đường may, chỉ sẽ chịu sức kéo mạnh và sự ma sát với kim, vải, với các chi tiết dẫn chỉ của máy may.
Vì vậy sau khi hình thành đường may, kết cấu của chỉ trở nên kém chặt chẽ và mất mát độ bền từ 10 đến 40 %. Trên các máy may tốc độ cao, chỉ còn bị nung nóng do cọ sát mạnh với kim và chỉ bằng sợi tổng hợp rất dễ bị chảy trong khi may. Trong quá trình sử dụng sản phẩm may, khi giặt giũ quần áo bằng hóa chất, chỉ sẽ bị bào mòn, bị kéo căng nhiều lần, bị xoắn và bị tác dụng của hóa chất. Khi đường may quá căng, chỉ sẽ dễ đứt; còn khi đường may quá chùng, chỉ sẽ nổi lên trên bề mặt vải, sẽ bị bào mòn và rất dễ đứt.
Một số đặc trưng cơ bản của chỉ may [8, 24, 25] như: 2.1 Độ mảnh Độ mảnh là trị số biểu thị độ mảnh của chỉ. Có 2 hệ thống để biểu thị độ mảnh là hệ thống trực tiếp và hệ thống gián tiếp. - Hệ thống trực tiếp hay còn gọi là hệ thống chiều dài cố định. Trong hệ thống này chiều dài sợi cố định còn khối lượng thay đổi.
Điều đó có nghĩa là lấy 1000 m chỉ xác định và cân khối lượng để xác định độ mảnh. Khi sử dụng hệ thống này, con số càng nhỏ thì chỉ càng mảnh và ngược lại. Công thức: Khèi lîng §é m¶nh(theo khèi lîng)= (2.1) ChiÒu dµi - Hệ thống gián tiếp hay còn gọi là hệ thống khối lượng cố định: trong hệ thống này, khối lượng cố định còn chiều dài sợi dây thay đổi. Điều đó có nghĩa là ví dụ lấy 1 gam sợi xác định và đo chiều dài để xác định độ mảnh.