Chương 1: NGƯỜI KE CHUYEN VA DIEM NHÌN TRAN THUAT TRONG TRUYEN Va TIEU THUYET CUA NGUYEN HONG TRUOC CACH MANG THANG TAM. Chương 2: NGHỆ THUAT TO CHỨC KET CAU VA COT TRUYEN TRONG TRUYEN Va TIEU THUYET CUA NGUYEN HONG TRƯỚC CÁCH MẠNG THANG TÁM. Chương 3: NGON NGỮ, GIỌNG DIEU TRAN THUAT TRONG TRUYỆN Va TIỂU THUYET CUA NGUYEN HONG TRƯỚC CÁCH MANG THANG TAM. CHUONG 1 NGƯỜI KE CHUYEN VA DIEM NHÌN TRAN THUẬT TRONG TRUYEN VA TIEU THUYET CUA NGUYEN HONG TRUOC CACH MANG THANG TAM 1.
NGUOI KE CHUYEN Trong tac phẩm văn hoc, người trần thuật chỉ xuất hiện khi câu chuyện được kế bởi một nhân vật cụ thé trong tác phẩm. Đó có thê là hình tượng của chính tác giả, có thé là nhân vật đặc biệt do tác gia sáng tạo ra, có thé là một người biết một câu chuyện nào đó. Một tác phẩm có thé có một hoặc nhiều người ké chuyện. Hình tượng người kế chuyện đem lại cho tác phẩm một cái nhìn và một sự đánh giá bố sung về mặt tâm lí, nghề nghiệp, hay lập trường xã hội cho cái nhìn tác giả, làm cho sự trình bày, tái tạo con người và đời sống trong tác phẩm thêm phong phú, nhiều phối cảnh (Theo Từ điển thuật ngữ văn hoc).
DIEM NHÌN TRAN THUẬT VÀ NGƯỜI TRAN THUẬT 2. Phạm trù điểm nhìn trần thuật Điểm nhìn nghệ thuật: là van dé cơ ban, then chốt của kết cau. Đó là từ một vị trí, một điểm, một chỗ đứng, một góc câu chuyện đó được xem xét, miêu tả bình giá, kể về sự vật, hiện tượng trong tác phẩm. Trong tác phẩm tự sự, tương quan giữa nhà văn và chủ đề trần thuật hay giữa điểm nhìn của người trần thuật với những gi nhà văn kể là điều đặc biét quan trọng.
Bởi trong truyện kể, van dé ai kể chuyện va câu chuyện được kế như thé nào bao giờ cũng giữ một vai trò quan trọng. Người ké chuyện có thể mang điểm nhìn của tác giả, song tác giả không phải là trung tâm của truyện kê. Điểm nhìn nghệ thuật được xem như những thước phim dẫn dat người đọc vào ngõ ngách của văn bản, đi sâu tìm hiểu số phận, tính cách, cuộc đời của nhân vật. Nhà văn bao giờ cũng phải lựa chọn cho mình một chỗ đứng thích hợp: Trực tiếp tham gia vào vào sự kiện, cốt truyện hay đứng ngoài sự kiện.
Việc tìm chỗ đứng này chi phối một hình thức kết cau 10 văn bản và xác lập cho người kế một điểm nhìn trần thuật dé từ đó câu chuyện được bắt đầu. Trong tác phẩm, van dé ai kể chuyện và câu chuyện được ké như thé nào bao giờ cũng đem lại hiệu quả. Như trên đã nói, mỗi văn bản tự sự bao giờ cũng được kê từ một điểm nhìn nhất định và bởi một người kể chuyện nào đó đóng vai người kê chuyện dé ké lại sự kiện xảy ra ở đâu? vao lúc nao? có nhân vật nào tham gia câu chuyện? Pospelov khang định vai trò quan trọng của điểm nhìn trần thuật trong tác phẩm tự sự: “Zrong tác phẩm tự sự, điều quan trọng là tương quan giữa các nhân vật với chủ thể trần thuật, hay nói cách khác, điểm nhìn của người trần thuật đối với những gì mà anh ta miêu tả ”. Theo lý thuyết tự sự học, có các kiểu điểm nhìn phô biến ở người kể chuyện: - Điểm nhìn todn tri, biết tuốt khi người kế chuyện có vai trò toàn năng với cái nhìn thông suốt tất cả, ở ngôi thứ ba.
- Điểm nhìn bên trong thường thể hiện độc thoại nội tâm của nhân vật khi người kế chuyện là nhân vật xưng “Tdi”. Trong điểm nhìn nghệ thuật lại có các loại: Điểm nhìn tác giả, điểm nhìn nhân vật, điểm nhìn không gian, điểm nhìn thời gian, điểm nhìn tâm lý, điểm nhìn tư tưởng. Thật ra, trong tác phẩm văn học, chọn kiểu nhìn nao, xuất phát từ điểm nhìn nào dé người kê chuyện ké lại “chuyện” chính là do cách tô chức “truyện” (Không gian, thời gian, nhân vật) có dụng ý của nhà văn. Có những tác phẩm chỉ có một kiểu điểm nhìn từ đầu đến cuối, có những tác phẩm phối ghép những kiểu điểm nhìn hoặc luân phiên trượt điểm nhìn.
Cách ké từ điểm nhìn toàn tri, bên ngoài, bên trong cũng đều xuất phát từ sự hình thành phong cách người viết văn xuôi. Ở đây, trong chuyên luận nghiên cứu sáng tác của Nguyên Hồng ta chủ yếu tìm hiểu hai kiêu điêm nhìn đó là “Nhìn toàn tri, biêt tuôt” và “Nhìn từ bên trong”. Người trần thuật Hình thái của hình tượng tác giả trong tác phẩm văn học nghệ thuật là người mang tiếng nói, quan điểm tác giả trong tác phẩm văn xuôi. Người trần thuật là người có vai trò kế lại câu chuyện mà anh ta mong muốn truyền tải tới độc giả.
Đây là chủ thé dẫn dắt người đọc đi sâu vào “truyén”. Cách dẫn dắt này tuỳ thuộc vào sự lựa chọn của tác giả (trực tiếp hay gián tiếp). Tuy nhiên tác phẩm văn xuôi bao giờ cũng đặt ra mối quan hệ giữa các thời đại (những xung đột cơ bản của thời đại), theo quan điểm của một nhà nghiên cứu: “Tá cả những gì thuộc về quá khứ déu hướng đến tương lai”. Vì vậy nghiên cứu tác pham văn xuôi là nghiên cứu mối quan hệ giữa các xung đột mà nhà văn miêu tả có mối liên quan gì với thời đại và sự ảnh hưởng của nó trong tương lai.
Vì vậy vai trò của người trần thuật là vô cùng quan trọng trong tác phẩm.1 Người trần thuật hàm ấn (hình thức 4n khuất của người kể chuyện) Căn cứ vào lý thuyết tự sự học, người kế chuyện (trần thuật) dưới hình thức hàm ẩn là do tác giả sáng tạo ra nhưng lại là người “todn tri” “biết tuốf” thường đứng ở ngôi trần thuật thứ ba bởi vậy lời trần thuật ở đây mang tính khách quan hoá và trung tính. Người trần thuật được chứng kiến câu chuyện và có khả năng ké lại toàn bộ câu chuyện theo cách riêng của mình. Lời trần thuật ở đây có nhiệm vụ tái hiện và phân tích, lý giải thế giới khách quan vật chất, sự việc và con người.tái hiện va phân tích, lý giải lời nói ý thức người khác. Theo Bakhtin, lời văn trần thuật gián tiếp này (khác với lời văn trực tiếp của nhân vật) có thê chia làm hai loại: Loại thứ nhất gián tiếp một giọng, đó là lời trần thuật tái hiện, phẩm bình các hiện tượng của thế giới trong ý nghĩ khách quan vốn có của chúng.
Loại thứ hai, là lời gián tiếp hai giọng, là lời trần thuật có hấp thu lời nhân vật, tức là trong phát ngôn của người trần thuật cùng lúc có thê có cả lời trực tiếp hay những suy tư gián tiếp của nhân vật, nó thê hiện sự đối thoại với ý 12 thức khác của cùng một đối tượng miêu tả. Loại thứ hai này cho phép tác giả di chuyển “điểm nhìn” trần thuật và tạo nên tinh chất đa thanh trong ngôn ngữ trần thuật, ngôn ngữ tiêu thuyết. Điều này được nhà văn thé hiện rõ trong các sáng tác: Bỉ vỏ, Bay Huu, Cái bao thai, Quan nải,. Người trần thuật tường minh Người kể chuyện với “điểm nhìn bên trong” của nhân vật xưng “tdi” là nhân vật ngay trong câu chuyện - tác giả đóng vai trò người trần thuật đó là hình thức trần thuật từ ngôi thứ nhất.
Nhân vật trong câu chuyện là chính tac gia với nhiệm vụ người kê chuyện, trần thuật lại. Điều này dễ nhận thấy ở các tác phẩm tự truyện hoặc có dang dap tự truyện nó đòi hỏi các chuyện phải ké về sự thật. Đó chính là câu chuyện được viết bởi chính những người đã từng song trong cudc doi ay. Với việc trần thuật ở ngôi thứ nhất, tác giả đã viết về những điều mình đã trải qua, đã chứng kiến, nếm trải và chiêm nghiệm.
Đó chính là các tác phẩm tự truyện. Tự truyện tái hiện phần hiện thực thường năm trong tầm nhìn của người viết căn cứ chủ yếu vào những ấn tượng và hồi ức của bản thân người viết hoặc cái nhìn của người viết vào tất cả những gì được ké lại, miêu tả lại. Hồi ki mang tính chủ quan thường là văn phong cảm động nêu cảm tưởng trực tiếp của cá nhân tác giả. Lối tự truyện này ở các nước phương Tây như Anh, Mĩ, Nga rất thịnh hành nhưng ở Việt Nam, Nguyên Hồng được đánh giá là người đầu tiên viết lối tự truyện chân thành, với lời tâm sự thầm kín, thậm chí cả những tội lỗi cũng được phơi trần ra ánh sáng, Nguyên Hồng đã phải trút bỏ hết cả những thành kiến, đặt mình lên trên những dư luận hẹp hòi, gột rửa lòng tự ái cá nhân.
Tự truyện của Nguyên Hồng ra đời đã đánh dấu một bước phát triển mới của nền văn học Việt Nam mà ngay từ thời kì ấy đã gây không it ngỡ ngàng cho các nhà nghiên cứu, các nhà văn cùng thời. Những ngày thơ ấu chính là lời tâm sự thiết tha thầm kín, những hồi ức của chính tác giả về quãng đời thơ ấu đầy đau khổ của mình một cách chân thành. Điêm nhìn của người kê chuyện chính là nhân vật xưng “tôi”, 13 nhà văn đã tái hiện lại tuôi âu thơ của mình một cách chân thành sâu lắng. Sau này nhà văn còn sáng tác các tác phâm: Cái bao thai, Sông máu, bút kí Cuộc sống.là những tác phâm mang tính tự truyện.
Từ những lý luận về nghệ thuật trần thuật trên đây, khi tìm hiểu các tác phẩm truyện (tự truyện) và tiểu thuyết của Nguyên Hồng trước Cách mạng tháng Tám, ta có thé phan dinh rat rõ hai dạng trần thuật của nhà văn nồi bật lên ở các sáng tác văn xuôi trước cách mạng tháng Tám. Người trần thuật trong văn xuôi Nguyên Hồng Xuất phát từ vị trí của người ké chuyện gắn với điểm nhìn toàn tri, biết tuốt, có vai trò toàn năng với cái nhìn thông suốt tất cả, ở ngôi thứ ba và nhìn “từ bên trong” (gắn với điểm nhìn bên trong) khi người kể chuyện là nhân vật xưng “Tôi” điểm nhìn bên trong thường thé hiện độc thoại nội tâm của nhân vật. Nguyên Hồng đã dẫn dắt người đọc vào một thế giới nhân vật, với những câu chuyện cảm động vừa mang tính chủ quan lại vừa mang tính khách quan thê hiện cá tính sáng tạo của nhà văn. Người kế chuyện hàm ẩn Chuyên luận của đề tài là đi sâu tìm hiểu các tác phẩm của Nguyên Hồng trước cách mạng tháng Tám đưới góc độ trần thuật bởi vậy cần khai thác yếu tố điểm nhìn của người ké chuyện.
Sáng tác của Nguyên Hong đã dé lại ấn tượng sâu đậm trong lòng độc giả ngay từ những tác phẩm đầu tay.