Chương 1 Cơ sở xác định vai trò và địa vị pháp lý của Kiểm toán nhà nước trong tiến trình cải cách nền hành chính nhà nước 1.1 Cải cách nền hành chính nhà nước 1.1 Hành chính nhà nước và cải cách hành chính nhà nước [5,78] • Hành chính nhà nước (hay hành chính công) là một khái niệm về tổng thể các qui phạm pháp luật, hệ thống tổ chức bộ máy hành chính để tổ chức, điều hành và kiểm soát các hoạt động kinh tế - xã hội. Đây là hệ thống chấp hành luật pháp (hành pháp). Trong đó Chính phủ trung ương là cơ quan chấp hành của Quốc hội, Uỷ ban nhân dân là cơ quan chấp hành của hội đồng nhân dân. • Tuỳ theo đặc điểm lịch sử, đặc điểm kinh tế xã hội của mỗi Quốc gia mà hệ thống hành chính công được tổ chức theo những mô hình khác nhau.
Tất cả đều được qui định trong Hiến pháp và các đạo luật. • Cải cách nền hành chính nhà nước là quá trình nghiên cứu và thực thi các giải pháp đổng bộ về luật pháp, về tổ chức, về cơ chế hoạt động, về nhân sự nhằm đổi mới và nâng cao hiệu năng, hiệu quả và hiệu lực hoạt động của hộ thống các cơ quan hành chính công. Bao gồm một số vấn đề : 1. Cải cách thủ tục hành chính.
Giải quyết các khiếu kiện của dân. Hoàn thiện thể chế kinh tế mới. Đổi mới công tác lập pháp. Nâng cao hiệu lực thi hành pháp luật.
Đồng thời chấn chỉnh tổ chức bộ máy nhà nước và qui chế hoạt động của hệ thống hành chính cho phù hợp với nền kinh tế hiện nay.2 Mục tiêu cải cách hành chính nhà nước 2001 - 2010 [3,78] Ngày 17 tháng 9 năm 2001, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 136/2001/QĐ-TTg về chươns trình tổng thể cải cách hành chính nhà 12 nước giai đoạn 2001 -2010. Đây là văn kiện quan trọng thể hiện quyết tâm của Đảng, Nhà nước nhằm đẩy tới một bước cải cách nền hành chính công cho phù hợp với thời kỳ nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Mục tiêu chung của Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001-2010 là: xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại hoá, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả theo nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức. có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước.
Đến năm 2010, hệ thống hành chính về cơ bản được cải cách phù hợp với yêu cầu quản lý nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Những mục tiêu cụ th ể của chương trình là: 1. Hoàn thiện hệ thống thể chế hành chính, cơ chế, chính sách phù hợp với thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, trước hết là thể chế về kinh tế, về tổ chức và hoạt động của hệ thống hành chính. Xoá bỏ về cơ bản các thủ tục hành chính mang tính chất quan liêu, dườm rà, gây phiền hà cho doanh nghiệp và nhân dân.
Các cơ quan trong hộ thống hành chính được xác định chức năng, nhiệm vụ thẩm quyền và trách nhiệm rõ ràng. Cơ cấu tổ chức chính phủ gọn nhẹ, hợp lý theo nguyên tắc bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực, thực hiện chức năng chủ yếu là quản lý vĩ mô toàn xã hội bằng pháp luật, chính sách, hướng dẫn và kiểm tra thực hiện. Đến 2005, về cơ bản xác định xong và thực hiện các quy định mới về phân cấp quản lý hành chính nhà nước giữa trung ương và địa phương, giữa các cấp chính quyền địa phương. Đến 2010, đội ngũ cán bộ, công chức có số lượng, cơ cấu hợp lý chuyên nghiệp hiện đại.
Có phẩm chất tốt và đầy đủ năng lực thi hành công vụ, tận tụy phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước và phục vụ nhân dân. Đến 2005 tiền lương của cán bộ, công chức được cải cách cơ bản. là động lực của nền công cụ, đảm bảo cuộc sống của cán bộ, công chức và gia đình. Đến 2005, cơ chế tài chính được đổi mới thích hợp với tính chất của 13 cơ quan hành chính và tổ chức sự nghiệp, dịch vụ công.
Nền hành chính nhà nước được hiện đại hoá một bước rõ rệt, hệ thống thông tin điện tử của Chính phủ được đưa vào hoạt động.3 Nội dung cải cách hành chính nhà nước 2001-2010 [3,78] 1.1 Cải cách th ể chế 1. Xây dựng và hoàn thiện các thể chế về tổ chức và hoạt động của hệ thống hành chính nhà nước. Đặc biệt là về tổ chức và hoạt động của Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và ủy ban nhân dân các cấp. Đổi mới quy trình xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Bảo đảm việc tổ chức thực thi pháp luật nghiêm minh, phát huy hiệu lực của các thiết chế thanh tra, kiểm sát và tài phán để bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, giữ gìn kỷ cương xã hội. Phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan thanh tra. Tiếp tục cải cách thủ tục hành chính 1.2 Cải cách tổ chức bộ máy hành chính 1. Điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ của Chính phủ, các Bô, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và chính quyền địa phương các cấp cho phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới.
Từng bước điều chỉnh để khắc phục những chồng chéo, trùng lắp về chức năng, nhiệm vụ của Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ 3. Đến năm 2005, về cơ bản ban hành xong và áp dụng các quy định mới về phân cấp trung ương - địa phương, phân cấp giữa các cấp chính quyền địa phương. Bố trí lại cơ cấu tổ chức của Chính phủ, xây dựng cơ cấu tổ chức của Chính phủ gồm các Bộ, cơ quan ngang Bộ làm chức năng quản lý nhà nước. Chỉ duy trì một số ít cơ quan thuộc Chính phủ có tính chất chuyên môn, nghiệp vụ phục vụ cho công việc quản lý vĩ mô của Chính phủ.
Điều chỉnh cơ cấu tổ chức bộ máy bên trong của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ. Tách chức năng quản lý nhà nước với chức năng điều hành. Cải cách tổ chức bộ máy chính quyền địa phương. Cải tiến cách quản lý, lề lối làm việc của cơ quan hành chính các cấp.
Thực hiện từng bước hiện đại hóa nền hành chính, triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động chỉ đạo, điều hành của hệ thống. hành chính nhà nước 1.3 Đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức 1. Đổi mới công tác quản lý cán bộ, công chức. Cải cách tiền lương và các chế độ, chính sách đãi ngộ.
Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức. Nâng cao tinh thần trách nhiệm và đạo đức cán bộ, công chức.4 Cải cách tài chính công 1. Đổi mới cơ chế phân cấp quản lý tài chính và ngân sách, bảo đảm tính thống nhất của hộ thống tài chính Quốc gia và vai trò chỉ đạo của ngân sách trung ương. Bảo đảm quyền quyết định ngân sách địa phương của Hội đồng nhân dân các cấp, tạo điều kiện cho chính quyền địa phương chủ động xử lý các công việc ở địa phương; quyền quyết định của các Bộ, Sở, Ban, ngành về phân bổ ngân sách cho các đơn vị trực thuộc.
Trên cơ sở phân biệt rõ cơ quan hành chính công quyền với tổ chức sự nghiệp, dịch vụ công, trong 2 năm 2001 và 2002 thực hiện đổi mới cơ chế phân bổ ngân sách cho cơ quan hành chính, xoá bỏ chế độ cấp kinh phí theo số lượng biên chế, thay thế bằng cách tính toán kinh phí căn cứ vào kết quả và chất lượng hoạt động, hướng vào kiểm soát đầu ra, chất lượng chi tiêu theo mục tiêu của cơ quan hành chính. Đổi mới cơ bản cơ chế tài chính đối với khu vực dịch vụ công. • Xây dựng quan niệm đúng về dịch vụ công. Nhà nước có trách nhiệm chăm lo đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân, nhưng không phải vì thế mà mọi công việc về dịch vụ công đều do cơ quan Nhà nước trực tiếp đảm nhận.
Trong từng lĩnh 15 vực định rõ những công việc mà Nhà nước phải đầu tư và trực tiếp thực hiện, những công việc cần phải chuyển để các tổ chức xã hội đảm nhiệm. Nhà nước có các chính sách, cơ chế tạo điều kiện để doanh nghiệp, tổ chức xã hội và nhân dân trực tiếp làm các dịch vụ phục vụ sản xuất và đời sống dưới sự hướng dẫn, hỗ trợ và kiểm tra, kiểm soát của cơ quan hành chính nhà nước. • Xoá bỏ cơ chế cấp phát tài chính theo kiểu “xin - cho”, ban- hành các cơ chế, chính sách thực hiện chế độ tự chủ tài chính cho các đơn vị sự nghiệp có điều kiện như trường đại học, bệnh viện, viện nghiên cứu v. trên cơ sở xác định nhiệm vụ phải thực hiện, mức hỗ trọ tài chính từ Ngân sách nhà nước và phần còn lại do các đơn vị tự trang trải.
Thực hiện thí điểm để áp dụng rộng rãi một số cơ chế tài chính mới như: • Cho thuê đơn vị sự nghiệp công, cho thuê đất để xây dựng cơ sở nhà trường, bệnh viện; chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với cán bộ, công chức chuyển từ các đơn vị công lập sang dân lập. • Cơ chế khuyến khích các nhà đầu tư trong nước, nước ngoài đầu tư phát triển các cơ sở đào tạo dạy nghề, đại học, trên đại học, cơ sở chữa bệnh có chất lượng cao ở các thành phố, khu công nghiệp; khuyến khích liên doanh và đầu tư trực tiếp của nước ngoài vào lĩnh vực này. • Thực hiện cơ chế khoán một số loại dịch vụ công cộng như: vệ sinh đô thị, cấp, thoát nước, cây xanh công viên, nước phục vụ nông nghiệp. • Thực hiện cơ chế hợp đồng một số dịch vụ công trong cơ quan hành chính.
Đổi mới công tác kiểm toán đối với các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp nhằm nâng cao trách nhiệm và hiệu quả sử dụng kinh phí từ Ngân sách nhà nước, xóa bỏ tình trạng nhiều đầu mối thanh tra, kiểm tra, kiểm toán đối với các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp. Thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch về tài chính công, tất cả các chỉ tiêu tài chính đều được công bố công khai.