Nâng Cao Công Tác Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Việt Nam Thương Tín

Nâng cao quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín chi nhánh Hà Nội nhằm tăng cường hiệu quả và an toàn tài chính.

• Tác giả: Tưởng Việt Anh
• Người hướng dẫn: TS. Đào Quang Thông
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng Cao Công Tác Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Việt Nam Thương Tín - Chi Nhánh Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại
• 1.2. Khái niệm về tín dụng – cho vay
• 1.3. Khái niệm và phân loại rủi ro tín dụng
• 1.4. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng
• 1.5. Hậu quả từ rủi ro tín dụng
• 1.6. Công tác quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại
• 1.6.1. Khái niệm và vai trò của công tác quản trị rủi ro tín dụng
• 1.6.2. Quy trình thực hiện công tác quản trị rủi ro tín dụng
• 1.6.3. Một số biện pháp đo lường rủi ro tín dụng
• 1.6.4. Vai trò của quản trị rủi ro tín dụng đối với hoạt động kinh doanh của Ngân hàng
• 1.6.5. Quản trị rủi ro tín dụng là cơ sở để các Ngân hàng báo cáo và kiểm soát rủi ro
• 1.6.6. Quản trị rủi ro tín dụng là cơ sở đề Ngân hàng đề ra chiến lược kinh doanh
• 1.6.7. Quản trị rủi ro tín dụng là nền tảng để Ngân hàng phát huy lợi thế cạnh tranh
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THƯƠNG TÍN - CHI NHÁNH HÀ NỘI
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín - Chi nhánh Hà Nội
• 2.2. Quá trình phát triển của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín - Chi nhánh Hà Nội
• 2.3. Cơ cấu tổ chức và bộ máy hoạt động
• 2.4. Các sản phẩm tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín - Chi nhánh Hà Nội
• 2.5. Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín - Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2013 - 2016
• 2.5.1. Tình hình hoạt huy động vốn
• 2.5.2. Tình hình sử dụng vốn
• 2.5.3. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.6. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín - Chi nhánh Hà Nội
• 2.6.1. Đánh giá thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng giai đoạn 2013–2016
• 2.6.2. Những kết quả đạt được
• 2.6.3. Những hạn chế, vấn đề còn tồn tại
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM THƯƠNG TÍN – CHI NHÁNH HÀ NỘI
• 3.1. Định hướng hoạt động tín dụng và công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín - Chi nhánh Hà Nội trong thời gian tới
• 3.1.1. Định hướng phát triển chung của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín - Chi nhánh Hà Nội
• 3.1.2. Định hướng phát triển hoạt động tín dụng và quản trị rủi ro của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín - Chi nhánh Hà Nội
• 3.2. Các giải pháp nâng cao công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín - Chi nhánh Hà Nội
• 3.2.1. Nhóm giải pháp phòng ngừa rủi ro
• 3.2.2. Nhóm các giải pháp hạn chế, xử lý rủi ro xảy ra
• 3.2.3. Một số kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước và Chính Phủ
• 3.2.3.1. Nâng cao chất lượng quản lý, điều hành
• 3.2.3.2. Tăng cường hoạch định chính sách
• 3.2.3.3. Nâng cao chất lượng của Trung tâm thông tin tín dụng Quốc gia (CIC)
• 3.2.3.4. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm soát
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Việt Nam Thương Tín

Quản trị rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Đặc biệt, tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín, việc nâng cao công tác này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Rủi ro tín dụng có thể gây ra những tổn thất lớn, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và sự tồn tại của ngân hàng. Do đó, việc hiểu rõ về quản trị rủi ro tín dụng là rất cần thiết.

1.1. Khái Niệm Về Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro liên quan đến hoạt động cho vay. Điều này bao gồm việc phân tích khả năng trả nợ của khách hàng và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng này.

1.2. Vai Trò Của Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Trong Ngân Hàng

Quản trị rủi ro tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tài sản của ngân hàng. Nó giúp ngân hàng duy trì sự ổn định tài chính và tăng cường lòng tin của khách hàng.

II. Những Thách Thức Trong Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Việt Nam Thương Tín

Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín đang đối mặt với nhiều thách thức trong công tác quản trị rủi ro tín dụng. Những thách thức này không chỉ đến từ nội bộ ngân hàng mà còn từ môi trường kinh doanh bên ngoài. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro.

2.1. Nguyên Nhân Dẫn Đến Rủi Ro Tín Dụng

Rủi ro tín dụng có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm sự thiếu hụt thông tin, chính sách tín dụng không hợp lý và sự biến động của thị trường.

2.2. Hậu Quả Của Rủi Ro Tín Dụng Đối Với Ngân Hàng

Hậu quả của rủi ro tín dụng có thể dẫn đến tổn thất tài chính nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và uy tín của ngân hàng trên thị trường.

III. Phương Pháp Nâng Cao Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Việt Nam Thương Tín

Để nâng cao công tác quản trị rủi ro tín dụng, ngân hàng cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn tối ưu hóa quy trình cho vay.

3.1. Cải Thiện Quy Trình Đánh Giá Khách Hàng

Cải thiện quy trình đánh giá khách hàng giúp ngân hàng có cái nhìn rõ hơn về khả năng trả nợ của khách hàng, từ đó đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Viên

Đào tạo nhân viên về quản trị rủi ro tín dụng là rất cần thiết. Nhân viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để nhận diện và xử lý rủi ro hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Việt Nam Thương Tín

Việc áp dụng các biện pháp quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng này không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Công Tác Quản Trị Rủi Ro

Công tác quản trị rủi ro tín dụng đã giúp ngân hàng giảm tỷ lệ nợ xấu và tăng cường khả năng sinh lời, từ đó nâng cao vị thế cạnh tranh trên thị trường.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Những bài học từ thực tiễn quản trị rủi ro tín dụng sẽ giúp ngân hàng cải thiện quy trình và nâng cao hiệu quả trong tương lai.

V. Kết Luận Về Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Việt Nam Thương Tín

Quản trị rủi ro tín dụng là một yếu tố không thể thiếu trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Đặc biệt, tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín, việc nâng cao công tác này sẽ góp phần đảm bảo sự phát triển bền vững và ổn định của ngân hàng trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng

Tương lai của quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường và sự phát triển của công nghệ.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả

Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng sẽ giúp ngân hàng phát triển bền vững và tăng cường khả năng cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu hoạt động của các ngân hàng thương mại hiện đại, nghiệp vụ cấp tín dụng đóng vai trò là nguồn tạo lập doanh thu cốt lõi, thường chiếm từ 70% đến 80% tổng thu nhập nhưng đồng thời cũng gánh chịu tới 70% tổng rủi ro toàn hệ thống. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam Thương Tín (VietBank) - Chi nhánh Hà Nội, hoạt động kinh doanh giai đoạn 2013 - 2016 ghi nhận sự tăng trưởng ổn định về quy mô với tổng nguồn vốn huy động năm 2016 đạt 1.803 tỷ đồng và tổng dư nợ cho vay đạt 1.126 tỷ đồng. Tuy nhiên, đi kèm với sự mở rộng về khối lượng tín dụng là áp lực gia tăng nợ xấu và nợ quá hạn. Cụ thể, tỷ lệ nợ xấu của chi nhánh đã tăng mạnh từ mức 1,44% năm 2013 lên tới 6,40% vào cuối năm 2016, vượt qua ngưỡng an toàn 3% theo chuẩn mực của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng như khuyến nghị 5% từ Ủy ban Basel.

Trước bối cảnh cạnh tranh gay gắt và sự biến động phức tạp của môi trường kinh tế, đề tài nghiên cứu "Nâng cao công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín - Chi nhánh Hà Nội" của tác giả Tưởng Việt Anh, do Tiến sĩ Đào Quang Thông hướng dẫn khoa học, được thực hiện với tính cấp thiết cao. Mục tiêu chính của công trình là hệ thống hóa lý luận về quản trị rủi ro tín dụng, phân tích sâu thực trạng hoạt động giai đoạn 2013 - 2016, chỉ rõ các hạn chế trong khâu thẩm định và giám sát sau giải ngân. Từ đó, luận văn đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ giai đoạn 2017 - 2020 nhằm kéo giảm tỷ lệ nợ xấu về mức dưới 3,0%, tối ưu hóa khả năng thu hồi vốn và nâng cao lợi nhuận từ hoạt động tín dụng vượt mức 25 tỷ đồng mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng khung lý thuyết quản trị rủi ro ngân hàng theo định hướng của Ủy ban Basel kết hợp với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam, trọng tâm là Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng rủi ro cùng Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN về quy chế cho vay của tổ chức tín dụng. Nghiên cứu làm rõ 5 khái niệm nền tảng bao gồm: tín dụng ngân hàng, cho vay thương mại, rủi ro tín dụng, quản trị rủi ro tín dụng và tổn thất tài chính. Rủi ro tín dụng được nhìn nhận dưới góc độ xác suất tổn thất phát sinh khi khách hàng vi phạm các cam kết trả nợ gốc hoặc lãi theo hợp đồng.

Để đo lường và kiểm soát rủi ro, nghiên cứu tích hợp hai mô hình phân tích tiêu chuẩn. Thứ nhất là mô hình định tính 6C đánh giá toàn diện khách hàng dựa trên sáu khía cạnh: Tư cách người vay (Character), Năng lực pháp lý và điều hành (Capacity), Dòng tiền trả nợ (Cashflow), Tài sản bảo đảm (Collateral), Điều kiện kinh tế - ngành (Conditions), và Khả năng kiểm soát khoản vay (Control). Thứ hai là mô hình định lượng điểm số Z (Z-Score) của Edward Altman xác định nguy cơ phá sản thông qua phương trình:

$$Z = 1,2X_1 + 1,4X_2 + 3,3X_3 + 0,6X_4 + 1,0X_5$$

Trong đó, doanh nghiệp có điểm Z dưới 1,81 được xếp vào nhóm có xác suất vỡ nợ cao. Ngoài ra, tác giả kết hợp thang đo 9 bậc xếp hạng tín dụng quốc tế của Moody's và Standard & Poor's để phân định rủi ro danh mục và rủi ro giao dịch.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp định tính kết hợp định lượng dựa trên chuỗi dữ liệu thứ cấp giai đoạn 4 năm (2013 - 2016) thu thập từ Báo cáo tài chính kiểm toán, Báo cáo cân đối tài khoản, Báo cáo thống kê cho vay và Báo cáo tổng kết năm của VietBank Chi nhánh Hà Nội. Cỡ mẫu phân tích bao quát toàn bộ danh mục dư nợ bình quân trên 1.000 tỷ đồng với cơ cấu khách hàng trải rộng từ doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp ngoài quốc doanh đến hộ sản xuất kinh doanh cá thể.

Về dữ liệu sơ cấp, tác giả tiến hành điều tra thực tế với cỡ mẫu gồm 30 nhân sự, bao gồm 18 cán bộ tín dụng, 8 chuyên viên phòng thẩm định và hỗ trợ tín dụng, cùng 4 cán bộ quản lý cấp phòng và ban giám đốc chi nhánh. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích được sử dụng nhằm thu thập ý kiến đánh giá trực tiếp từ những người trực tiếp vận hành quy trình cấp tín dụng. Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích tỷ số tài chính, phương pháp so sánh tốc độ tăng trưởng liên hoàn và đối chiếu logic. Việc kết hợp chuỗi dữ liệu lịch sử và khảo sát thực địa giúp phản ánh khách quan mối quan hệ giữa tốc độ mở rộng tín dụng và mức độ rủi ro phát sinh trong hoạt động của ngân hàng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô hoạt động tín dụng tăng trưởng khá nhưng có sự chuyển dịch mạnh về cơ cấu khách hàng. Tổng nguồn vốn huy động của VietBank Chi nhánh Hà Nội năm 2016 đạt 1.803 tỷ đồng, tăng 21,29% so với năm 2015 và tăng gấp 1,8 lần so với năm 2013 (tốc độ tăng trưởng bình quân 121,6%/năm). Dư nợ tín dụng tăng đều từ 837 tỷ đồng năm 2013 lên 1.126 tỷ đồng năm 2016 với mức tăng bình quân 11,15%/năm. Cơ cấu dư nợ theo thành phần kinh tế có sự dịch chuyển rõ nét: tỷ trọng cho vay khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng từ 58,0% (năm 2013) lên 77,0% với giá trị 864 tỷ đồng (năm 2016), trong khi tỷ trọng cho vay doanh nghiệp nhà nước giảm mạnh từ 29,1% xuống còn 7,7% (82 tỷ đồng).

Dư nợ tín dụng theo thành phần kinh tế (2013 - 2016):

Thứ hai, nợ xấu và nợ quá hạn gia tăng đột biến, vượt xa các chỉ số an toàn quy định. Năm 2013, nợ xấu chỉ chiếm 1,44% tổng dư nợ (12,076 tỷ đồng) và năm 2014 là 1,71% (15,787 tỷ đồng). Tuy nhiên, đến năm 2015 nợ xấu đã vọt lên 49,395 tỷ đồng (4,52%) và đạt 72,033 tỷ đồng vào năm 2016 (chiếm tỷ lệ 6,40%). Tốc độ tăng nợ xấu bình quân giai đoạn này lên tới 213,61%/năm. Nợ xấu tập trung lớn nhất ở khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh (chiếm 59,7%) và doanh nghiệp nhà nước (chiếm 32,1%). Song song đó, tỷ lệ nợ quá hạn năm 2016 đã leo lên mức 6,49% (73,1 tỷ đồng) với tốc độ tăng bình quân 3 năm là 203,36%, cao gấp gần hai lần tốc độ tăng trưởng tổng dư nợ (110,49%).

Thứ ba, công tác thu hồi nợ gặp nhiều thách thức ở phân khúc vốn trung và dài hạn. Tỷ lệ doanh số thu nợ so với tổng dư nợ giảm từ 107,25% năm 2014 xuống 97,56% năm 2015 và chỉ đạt 92,08% vào năm 2016, làm số nợ tồn đọng tăng lên mức 89,2 tỷ đồng. Đáng lưu ý, tỷ lệ thu nợ đối với các khoản vay dài hạn năm 2016 sụt giảm nghiêm trọng, chỉ đạt 43,87% so với mức 74,92% của năm 2015.

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2013	Năm 2014	Năm 2015	Năm 2016	Tăng trưởng bình quân
Vốn huy động (tỷ đồng)	1.002	1.253	1.486	1.803	121,60%
Tổng dư nợ (tỷ đồng)	837	922	1.092	1.126	111,15%
Tỷ lệ nợ xấu (%)	1,44%	1,71%	4,52%	6,40%	213,61%
Tỷ lệ nợ quá hạn (%)	1,22%	1,92%	4,59%	6,49%	203,36%
Tỷ lệ thu hồi nợ (%)	-	107,25%	97,56%	92,08%	-

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn thông qua các bảng tổng hợp cơ cấu dư nợ và đồ thị phân loại nợ từ nhóm 1 đến nhóm 5 cho thấy chất lượng tín dụng của VietBank Hà Nội suy giảm đáng kể trong hai năm 2015 - 2016. Khi phân tích nguyên nhân, kết quả thảo luận chỉ ra hai nhóm yếu tố chính:

• Về phía chủ quan ngân hàng: Áp lực chạy theo mục tiêu tăng trưởng doanh thu (thu nhập từ hoạt động tín dụng năm 2016 đạt 174,15 tỷ đồng, chiếm 75,0% tổng thu nhập) khiến chi nhánh nới lỏng điều kiện thẩm định ban đầu. Cán bộ tín dụng còn phụ thuộc quá mức vào giá trị tài sản thế chấp mà chưa đánh giá sâu tính khả thi của phương án kinh doanh và dòng tiền thực tế theo mô hình 6C. Việc theo dõi, kiểm tra mục đích sử dụng vốn sau giải ngân còn mang tính hình thức, chưa kịp thời phát hiện tình trạng doanh nghiệp chiếm dụng vốn hoặc kinh doanh sa sút.
• Về phía khách hàng và môi trường bên ngoài: Khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh có quy mô vốn nhỏ, năng lực quản trị hạn chế và sức chống chịu kém trước những biến động vĩ mô và sức ép cạnh tranh hội nhập. Khi thị trường tiêu thụ bị thu hẹp, doanh nghiệp rơi vào tình trạng thua lỗ dẫn đến mất khả năng thanh toán đúng hạn. Thực trạng này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu tổng quan ngành ngân hàng tại Việt Nam giai đoạn hậu tái cơ cấu, khẳng định rằng nếu không xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và khai thác hiệu quả dữ liệu từ Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC), rủi ro danh mục sẽ tiếp tục gia tăng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng tại đơn vị:

1. Chuẩn hóa quy trình thẩm định và ứng dụng mô hình định lượng điểm số Z: Ban Giám đốc và Phòng Hỗ trợ tín dụng VietBank Chi nhánh Hà Nội cần tích hợp thang điểm Z-Score vào hệ thống phê duyệt tín dụng, bắt buộc áp dụng cho 100% hồ sơ khách hàng doanh nghiệp từ quý II/2018. Mục tiêu là sàng lọc dứt điểm các khoản vay có điểm số Z dưới 1,81, kiểm soát tỷ lệ nợ xấu phát sinh mới dưới 1,5% mỗi năm.
2. Tăng cường kiểm tra, giám sát sau khi giải ngân: Chuyên viên quản lý tín dụng phải thực hiện kiểm tra thực địa định kỳ tối thiểu 03 tháng/lần đối với các khoản vay có dư nợ trên 5 tỷ đồng. Việc theo dõi sát sao dòng tiền luân chuyển qua tài khoản ngân quỹ sẽ giúp phát hiện sớm nguy cơ sử dụng vốn sai mục đích, phấn đấu giảm quy mô nợ tồn đọng của khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh xuống dưới 35 tỷ đồng trong giai đoạn 2018 - 2019.
3. Cơ cấu lại danh mục tín dụng theo hướng an toàn, phân tán rủi ro: Hội đồng Tín dụng chi nhánh cần chủ động điều chỉnh kỳ hạn cho vay, khống chế tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn ở mức dưới 15% tổng dư nợ, đồng thời nâng tỷ trọng dư nợ ngắn hạn lên trên 85% để tăng vòng quay vốn. Giới hạn hạn mức cấp tín dụng cho một ngành kinh tế đơn lẻ không vượt quá 20% tổng dư nợ toàn chi nhánh trong giai đoạn 2018 - 2020.
4. Trích lập dự phòng đầy đủ và phối hợp xử lý nợ xấu qua CIC: Chi nhánh cần trích lập đủ 100% quỹ dự phòng rủi ro đối với nợ nhóm 3, 4, 5 theo đúng Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN. Đồng thời, kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) liên tục cập nhật thông tin lịch sử tín dụng theo thời gian thực để hỗ trợ các chi nhánh thẩm định chính xác độ tin cậy của khách hàng vay vốn từ năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính sau:

• Ban lãnh đạo và cán bộ quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Tiếp cận khung phân tích thực tế về nợ xấu, nợ quá hạn và phương pháp thiết lập hạn mức tín dụng theo ngành nhằm kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng 3,0%.
• Cán bộ tín dụng và chuyên viên thẩm định hồ sơ: Vận dụng mô hình định tính 6C kết hợp công thức định lượng điểm số Z để nhận diện dấu hiệu rủi ro đạo đức, đánh giá chính xác năng lực tài chính của bên đi vay trong quy trình xét duyệt cấp vốn hàng ngày.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng nguồn tư liệu phong phú, chuỗi số liệu tài chính 4 năm (2013 - 2016) và hệ thống bảng biểu chi tiết để phục vụ công tác giảng dạy các học phần Quản trị NHTM, Nghiệp vụ Ngân hàng và Thẩm định Tín dụng.
• Học viên cao học và sinh viên ngành kinh tế: Tham khảo phương pháp tiếp cận nghiên cứu khoa học chuẩn mực từ thiết kế khung lý thuyết, xử lý dữ liệu thực nghiệm đến cách lập luận giải pháp khả thi cho một đề tài luận văn thạc sĩ kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi khiến tỷ lệ nợ xấu tại VietBank Chi nhánh Hà Nội tăng lên 6,40% năm 2016 là gì?

Tỷ lệ nợ xấu tăng vọt từ 1,44% năm 2013 lên 6,40% năm 2016 chủ yếu do chi nhánh mở rộng mạnh dư nợ ở khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh (chiếm 77% dư nợ và 59,7% nợ xấu). Khối doanh nghiệp này chịu ảnh hưởng tiêu cực từ suy giảm kinh tế, trong khi ngân hàng nới lỏng thẩm định dòng tiền và quá phụ thuộc vào tài sản thế chấp.

Mô hình điểm số Z của Altman hỗ trợ quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng như thế nào?

Mô hình Z-Score lượng hóa sức khỏe tài chính doanh nghiệp thành một điểm số tổng hợp dựa trên 5 tỷ số tài chính. Khi khách hàng có điểm Z dưới 1,81, hệ thống sẽ tự động phát tín hiệu cảnh báo rủi ro vỡ nợ cao, giúp cán bộ tín dụng từ chối cấp vốn hoặc yêu cầu bổ sung biện pháp bảo đảm an toàn.

Vì sao tỷ lệ thu hồi nợ dài hạn của chi nhánh năm 2016 chỉ đạt 43,87%?

Các khoản vay dài hạn có thời gian hoàn vốn kéo dài, dễ gặp rủi ro biến động chu kỳ kinh tế và biến động thị trường ngành. Khi các dự án đầu tư của khách hàng chậm tiến độ hoặc không phát sinh doanh thu như dự kiến, ngân hàng gặp khó khăn trong việc thu hồi nợ đúng hạn, khiến tỷ lệ thu hồi giảm mạnh từ 74,92% năm 2015 xuống 43,87% năm 2016.

Vai trò của Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) trong công tác phòng ngừa rủi ro là gì?

Dữ liệu CIC cung cấp toàn bộ lịch sử quan hệ tín dụng, mức độ dư nợ và nhóm nợ của khách hàng tại tất cả các tổ chức tín dụng. Khai thác dữ liệu CIC giúp ngân hàng phát hiện tình trạng vay nợ chồng chéo, nợ quá hạn tiềm ẩn, từ đó ngăn chặn tình trạng khách hàng mất khả năng thanh toán tại ngân hàng khác nhưng vẫn tiếp tục vay vốn mới.

Ngân hàng cần làm gì để cân bằng giữa tăng trưởng doanh thu và kiểm soát rủi ro tín dụng?

Ngân hàng cần chuyển dịch trọng tâm từ mở rộng quy mô tín dụng thuần túy sang quản trị chất lượng danh mục. Điều này đòi hỏi việc thiết lập khẩu vị rủi ro rõ ràng, ưu tiên các khoản vay ngắn hạn luân chuyển nhanh, kết hợp đa dạng hóa nguồn thu từ dịch vụ thanh toán và ngân quỹ để giảm sự phụ thuộc đơn lẻ vào lãi vay.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực Basel và các quy định pháp lý của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
• Phân tích chi tiết bức tranh tài chính của VietBank Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2013 - 2016 với quy mô dư nợ đạt 1.126 tỷ đồng và nguồn vốn huy động đạt 1.803 tỷ đồng.
• Nhận diện chính xác nguy cơ từ sự gia tăng của nợ xấu (chiếm 6,40%) và nợ quá hạn (chiếm 6,49%), tập trung chủ yếu ở khối khách hàng doanh nghiệp ngoài quốc doanh.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp giữa mô hình định tính 6C, mô hình định lượng điểm số Z và cơ chế giám sát sau giải ngân.
• Đóng góp nguồn tư liệu học thuật và thực tiễn giá trị cho công tác hoạch định chiến lược kinh doanh an toàn tại các ngân hàng thương mại cổ phần.

Về định hướng nghiên cứu tiếp theo, tác giả khuyến nghị tiếp tục mở rộng đánh giá tác động của lộ trình triển khai chuẩn mực Basel II và ứng dụng công nghệ số trong chấm điểm tín dụng tự động giai đoạn 2020 - 2025. Quý bạn đọc, nhà nghiên cứu và học viên quan tâm có thể khai thác toàn văn tài liệu để phục vụ công tác nghiên cứu và vận dụng vào thực tiễn quản trị ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Những vấn đề cơ bản về rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về tín dụng. Tín dụng Ngân hàng ra đời từ rất lâu nhưng đến nay, định nghĩa về tín dụng vẫn chưa được thống nhất và có nhiều cách hiểu.

Về nguồn gốc, khái niệm "Tín dụng" có nguồn gốc từ thuật ngữ La tinh "Creditium" có nghĩa là sự tin tưởng. Có thể hiểu tín dụng là một sự ứng trước "giá trị hiện tại" để đổi lấy "giá trị tương lai" với mong muốn rằng "giá trị tương lai" sẽ lớn hơn "giá trị hiện tại". “Tín dụng - dưới hình thức biểu hiện của nó là sự tín nhiệm ít nhiều có căn cứ đã khiến người này giao cho người khác một số tư bản nào đó dưới hình thái hàng hoá được đánh giá thành một số tiền nhất định. Số tiền này bao giờ cũng phải được trả lại trong một thời gian đã được ấn định”.

Căn cứ theo khoản 01 Điều 03 của Quy chế cho vay của Tổ chức Tín dụng đối với khách hàng (ban hành kèm theo Quyết định số 1627/2001/QĐ- NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước) thì “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức Tín dụng cho giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc lẫn lãi”. Thực chất, tín dụng là biểu hiện mối quan hệ kinh tế gắn liền với quá trình tạo lập và sử dụng quỹ tín dụng nhằm mục đích thỏa mãn nhu cầu vốn tạm thời cho quá trình tái sản xuất và đời sống, theo nguyên tắc hoàn trả. Khái niệm và phân loại rủi ro tín dụng Rủi ro là những biến cố không mong đợi khi xảy ra dẫn đến tổn thất về tài sản của Ngân hàng, giảm sút lợi nhuận thực tế so với dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để có thể hoàn thành được một nghiệp vụ tài chính nhất định. 4 Trong hoạt động kinh doanh Ngân hàng, tín dụng là hoạt động kinh doanh đem lại lợi nhuận chủ yếu của Ngân hàng nhưng cũng là nghiệp vụ tiềm ẩn rủi ro rất lớn.

Các thống kê và nghiên cứu cho thấy, rủi ro tín dụng chiếm đến 70% trong tổng rủi ro hoạt động Ngân hàng. Mặc dù hiện nay đã có sự dịch chuyển trong cơ cấu lợi nhuận của Ngân hàng. Theo đó thu nhập từ hoạt động tín dụng có xu hướng giảm xuống và thu dịch vụ có xu hướng tăng lên nhưng thu nhập từ tín dụng vẫn chiếm từ 1/2 đến 2/3 thu nhập Ngân hàng. Vì vậy, rủi ro tín dụng là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây tổn thất và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng kinh doanh Ngân hàng.

Rủi ro tín dụng, theo khái niệm cơ bản nhất, “là khả năng khách hàng nhận khoản vốn vay không thực hiện, thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đối với Ngân hàng, gây tổn thất cho Ngân hàng, đó là khả năngkhách hàng không trả, không trả đầy đủ, đúng hạn cả gốc và lãi cho Ngân hàng”. Theo khoản 1 Điều 2 Quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng phòng để xử lý rủi ro tín dụng trong hoạt động Ngân hàng của tổ chức tín dụng ban hành kèm theo Quyết định 493/2005/QĐ - NHNN ngày 24/04/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động Ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết. Các định nghĩa khá đa dạng nhưng tựu trung lại chúng ta có thể rút ra các nội dung cơ bản của rủi ro tín dụng như sau: i) Rủi ro tín dụng khi người vay sai hẹn trong thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng, bao gồm vốn và/hoặc lãi. Sự sai hẹn có thể là trễ hạn hoặc không thanh toán.

ii) Rủi ro tín dụng sẽ dẫn đến tổn thất tài chính, tức là giảm thu nhập ròng và giảm giá trị thị trường của vốn. Trong trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến thua lỗ, hoặc ở mức cao hơn có thể dẫn đến phá sản. iii) Rủi ro và lợi nhuận kỳ vọng của Ngân hàng là hai đường đại lượng đồng biến với nhau trong một phạm vi nhất định (lợi nhuận kỳ vọng càng cao, 5 rủi ro tiềm ẩn càng lớn). iv) Rủi ro mang tính khách quan cho nên người ta không thể nào loại trừ hoàn toàn được mà chỉ có thể hạn chế sự xuất hiện của chúng cũng như tác hại do chúng gây ra.

Tuy nhiên, chúng ta cần hiểu rủi ro tín dụng theo nghĩa xác suất, là khả năng, do đó có thể xảy ra hoặc không xảy ra tổn thất. Điều này có nghĩa là một khoản vay dù chưa quá hạn nhưng vẫn luôn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tổn thất, một Ngân hàng có tỉ lệ nợ quá hạn thấp nhưng nguy cơ rủi ro tín dụng sẽ rất cao nếu danh mục đầu tư tín dụng tập trung vào một nhóm khách hàng, ngành hàng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Cách hiểu này sẽ giúp cho hoạt động quản trị rủi ro tín dụng được chủ động trong phòng ngừa, trích lập dự phòng, đảm bảo chống đỡ và bù đắp tổn thất khi rủi ro xảy ra.  Phân loại rủi ro tín dụng Có nhiều cách phân loại rủi ro tín dụng khác nhau tuỳ theo mục đích, yêu cầu nghiên cứu.

Tuỳ theo tiêu chí phân loại mà người ta chia rủi ro tín dụng thành các loại khác nhau. - Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro: Nếu căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng được phân chia thành các loại sau: Rủi ro tin dụng Rủi ro giao dịch Rủi ro danh mục Rủi ro Rủi ro Rủi ro Rủi ro Rủi ro tín dụng đảm bảo nghiệp vụ nội tại tập trung Hình 1. Các loại rủi ro 6 Rủi ro danh mục là rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của Ngân hàng, được phân thành rủi ro nội tại (xuất phát từ đặc điểm hoạt động và sử dụng vốn của khách hàng vay vốn, lĩnh vực kinh tế) và rủi ro tập trung (rủi ro do Ngân hàng tập trung cho vay quá nhiều vào một số khách hàng, một ngành kinh tế hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định hoặc cùng một lại hình cho vay có rủi ro cao). Rủi ro giao dịch làm một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng.

Rủi ro giao dịch bao gồm rủi ro lựa chọn (rủi ro có liên quan đến quá trình quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, phương án vay vốn để quyết định tài trợ của Ngân hàng); rủi ro đảm bảo như mức cho vay, loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo…); rủi ro nghiệp vụ (rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản vay có vấn đề). - Phân loại theo tính khách quan, chủ quan của nguyên nhân gây ra rủi ro: Nếu phân loại theo tính khách quan, chủ quan của nguyên nhân gây ra rủi ro thì rủi ro tín dụng được phân ra thành rủi ro khách quan và rủi ro chủ quan. Rủi ro khách quan là rủi ro do các nguyên nhân khách quan như thiên tai, địch hoạ, người vay bị chết, mất tích và các biến động ngoài dự kiến khác làm thất thoát vốn vay trong khi người vay đã thực hiện nghiêm túc chế độ chính sách. Rủi ro chủ quan do nguyên nhân thuộc về chủ quan người vay và người cho vay vì vô tình hay cố ý làm thất thoát vốn vay hay vì những lý do chủ quan khác.

Ngoài ra còn nhiều hình thức phân loại khác như phân loại căn cứ theo những cơ cấu các loại hình rủi ro, phân loại theo nguồn gốc hình thành, theo đối tượng sử dụng vốn vay… Nhận dạng rủi ro là việc nhận ra những hoạt động hay điều kiện tạo nên 7 hay làm gia tăng khả năng tổn thất lợi ích. Ngoài ra, nhà quản trị rủi ro phải hiểu được bản chất của chúng, chúng xuất hiện như thế nào và chúng tác động ra sao để dẫn đến tổn thất, mức độ tổn thấy gây ra là gì?. Một nhà quản trị giỏi phải thâu tóm được toàn bộ rủi ro của Ngân hàng mình nhưng thông thường các nhà quản trị rủi ro khó xác định được hết các rủi ro mà chỉ quản lý được tới mức tối đa có thể nhũng khoản rủi ro của Ngân hàng mình, do đó không thể có biện pháp quản trị tốt đối với các rủi ro chưa nhận diện được. Vấn đề đặt ra cho nhà quản trị luôn luôn theo dõi các rủi ro đang có và nhận diện rủi ro mới một cách hệ thống là rất cần thiết.

Nó đặc biệt quan trọng xuyên suốt trong quá trình quản trị rủi ro tín dụng. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng Hoạt động tín dụng là hoạt động đem lại nguồn thu chủ yếu của các NHTM nhưng đây cũng chính là lĩnh vực nghiệp vụ phức tạp, ẩn chứa nhiều rủi ro nhất. Do đó, việc đi sâu nghiên cứu nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng là thực sự cần thiết để các NHTM có được các giải pháp cần thiết để hạn chế rủi ro này và đạt được hiệu quả hoạt động cao nhất. Như chúng ta đã biết, rủi ro tín dụng là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của Ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn cho Ngân hàng.

Rủi ro này có nguyên nhân từ nhiều phía: từ phía người cho vay, từ phía người đi vay và cả từ môi trường bên ngoài.  Những nguyên nhân thuộc về năng lực quản trị của Ngân hàng Ngân hàng là một ngành kinh doanh đặc biệt đi vay với lãi suất thấp và sau đó cho vay lại với lãi suất cao hơn để hưởng chênh lệch lãi suất. Dó đó, Ngân hàng luôn xem xét rất cẩn thận trước khi cho vay để đạt hiệu quả tránh rủi ro mất vốn.