Mở đầu Phần 2 Cơ sở lý luận và thực tiễn nâng cao năng lực cán bộ Đoàn thanh niên Phần 3 Phương pháp nghiên cứu Phần 4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận 4 PHẦN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC CÁN BỘ ĐOÀN THANH NIÊN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CÁN BỘ ĐOÀN THANH NIÊN 2. Một số khái niệm cơ bản 2.
Khái niệm về Đoàn Thanh niên Trong Điều lệ của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh nêu rõ: Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện. Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, vì sự nghiệp“dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh (Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, 2017). Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (Đoàn TNCS Hồ Chí Minh) thành lập ngày 26 – 3 – 1931. Mục đích lý tưởng của Đoàn là phấn đấu theo mục đích lý tưởng của Đảng.
Đoàn là người kế tục trung thành sự nghiệp cách mạng của Đảng; là đội dự bị tin cậy của Đảng và là tổ chức chính trị gần Đảng nhất. Đoàn là một tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên, là tổ chức cộng sản trẻ tuổi, là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, 2017). Đoàn có nhiệm vụ đoàn kết tập hợp rộng rãi các tầng lớp thanh niên để giáo dục rèn luyện thanh niên tiến bộ trưởng thành và tổ chức các phong trào hành động cách mạng trong thanh niên (Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, 2017). Đoàn TNCS Hồ Chí Minh bao gồm những thanh niên tiên tiến, tự nguyện phấn đấu vì sự nghiệp xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân chủ và giàu mạnh, công bằng và văn minh theo định hướng xã hội chủ nghĩa (Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, 2017).
Khái niệm cán bộ Đoàn thanh niên Cán bộ Đoàn thanh niên là những người có nhiệm vụ lãnh đạo các hoạt động của tổ chức Đoàn. Cán bộ Đoàn thanh niên được đứng trong tổ chức là Ban Chấp hành Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh. Ban Chấp hành (BCH) đoàn các cấp do Đại hội đại biểu đoàn các cấp bầu ra; Đây là những thanh niên ưu tú, đảm bảo các tiêu chuẩn chung do Điều lệ 5 Đoàn quy định và được Đại hội nhiệm kỳ của đoàn tín nhiệm bầu vào BCH để lãnh đạo các hoạt động của đoàn xã, thị trấn và các cấp trong toàn bộ nhiệm kỳ (Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, 2017). - Bí thư đoàn huyện, xã, thị trấn: Là 1 chức danh cán bộ chuyên trách trong hệ thống chính trị ở các cấp từ cấp huyện đến cấp xã thị trấn.
Đây là người đứng đầu, của một tập thể lãnh đạo của đoàn tại địa phương. Bí thư Đoàn xã, thị trấn do Đại hội Đoàn xã, thị trấn bầu trực tiếp tại đại hội hoặc do Ban Chấp hành Đoàn xã, thị trấn bầu ra nếu trong nhiệm kỳ có sự thay đổi về công tác cán bộ. Bí thư Đoàn cơ sở có vai trò rất quan trọng có thể nói là một tổng chỉ huy, là người điều hành công việc của BCH để thực hiện Nghị quyết của Đại hội, triển khai tổ chức các hoạt động công tác Đoàn (Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, 2017). - Phó Phó thư Đoàn xã, thị trấn là 1 chức danh cán bộ bán chuyên trách trong hệ thống tổ chức đoàn ở cấp xã, thị trấn do Ban Chấp hành Đoàn cơ sở bầu ra.
Là người giúp Bí thư đoàn xã, thị trấn trong việc điều hành các công việc của BCH để thực hiện Nghị quyết của Đại hội, tiến hành triển khai tổ chức các hoạt động công tác đoàn (Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, 2017). - Ủy viên Ban Thường vụ (UVBTV) Đoàn xã là 1 chức danh cán bộ không chuyên trách trong hệ thống tổ chức Đoàn tại cơ sở do BCH đoàn xã, thị trấn bầu ra. Là người cùng tập thể BTV Đoàn xã điều hành hoạt động của Đoàn cơ sở để thực hiện Nghị quyết của Đại hội, tiến hành triển khai tổ chức các hoạt động công tác Đoàn. Khái niệm năng lực cán bộ Đoàn thanh niên Năng lực cán bộ Đoàn thanh niên là toàn bộ những đặc điểm, phẩm chất tâm lý của những cá nhân nhất định, thể hiện bằng các hoạt động chỉ huy, điều khiển, điều chỉnh công việc và mang lại những kết quả nhất định.
(Trần Kiều Trang, 2012), Để làm cán bộ Đoàn giỏi, các cán bộ đoàn phải có năng lực và có khả năng lãnh đạo, kết nối con người trong một tập thể nhằm đạt được mục tiêu phát triển của đoàn. Năng lực lãnh đạo của cán bộ đoàn phải được xem xét trên khía cạnh hoàn thành nhiệm vụ theo chức danh chuyên môn do tổ chức Đoàn quy định. Do vậy năng lực lãnh đạo của đội ngũ cán bộ Đoàn thanh niên được thể hiện ở cả đức và tài. Đức và tài là hai tiêu chuẩn cơ bản nhất của người cán bộ Đoàn (Đức Vượng, 2010).
6 Năng lực của cán bộ Đoàn thanh niên thể hiện trước hết phải có chuyên môn vững vàng, đạo đức trong nghề nghiệp cũng như trong cuộc sống, biết gắn kết lợi ích tập thể và lợi ích cá nhân một cách hài hòa. Đồng thời phải am hiểu và tuân thủ pháp luật của Nhà nước trong quá trình điều hành hoạt động của Đoàn thanh niên và có kết quả hoạt động cụ thể (Nguyễn Thị Lê Trâm, 2016). Lực lượng cán bộ Đoàn luôn chiếm vị trí quan trọng và có ý nghĩa quyết định đến sự thành bại đối với hoạt động của đoàn thanh niên. Vì vậy, lực lượng cán bộ Đoàn phải có đủ cả đức và tài mới có thể quản lý đơn vị mình đạt hiệu quả cao.
Đức và tài được biểu hiện về tính cách, khí chất và năng lực lãnh đạo của cán bộ Đoàn (Nguyễn Thị Lê Trâm, 2016). Khái niệm nâng cao năng lực cán bộ Đoàn thanh niên Nâng cao năng lực của con người là tăng khả năng kết hợp những tư chất vốn có của con người với việc trau dồi rèn luyện để đáp ứng được những nhu cầu nhiệm vụ đặt ra (Trần Kiều Trang, 2012). Nâng cao năng lực là tăng khả năng tổng hợp các đặc điểm, thuộc tính tâm lý của cá nhân phù hợp với yêu cầu đạc trưng của một hoạt động, nhất định nhằm đảm bảo cho hoạt động đó đạt hiệu quả cao (Trần Kiều Trang, 2012). Nâng cao năng lực cán bộ Đoàn thanh niên là làm tăng cường các mặt về tâm lực; trí lực và thể lực của người cán bộ Đoàn để có thể hoàn thành tốt hơn các nhiệm vụ được giao (Trần Kiều Trang, 2012).
Vai trò của việc nâng cao năng lực cán bộ Đoàn thanh niên 2. Nâng cao năng lực cán bộ Đoàn thanh niên để lãnh đạo Đoàn thanh niên thực hiện tốt nhiệm vụ Đoàn Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là thành viên trong hệ thống chính trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trong hệ thống chính trị, Đảng Cộng sản Việt Nam là người lãnh đạo, Đoàn là một trong các tổ chức thành viên (Đức Vượng 2010). Đối với Đảng: Đoàn hoạt động dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, là đội dự bị tin cậy của Đảng, nguồn cung cấp cán bộ theo yêu cầu nhiệm vụ chính trị của Đảng (Đức Vượng 2010).
Nâng cao nhận thức cho đoàn viên thanh niên: Thanh niên là một bộ phận rất quan trọng của xã hội, giữ vị trí và vai trò hàng đầu trong dựng nước và giữ 7 nước (Hồ Chí Minh, 1980).Lênin đều coi thanh niên là một lực lượng cách mạng hùng hậu, có vai trò quan trọng trong cách mạng và xem xét vấn đề thanh niên luôn gắn bó với giai cấp công nhân và đảng tiên phong.Mác khẳng định: “Do những quy luật phát triển khách quan của xã hội, thanh niên bao giờ cũng giữ vai trò quan trọng trong việc kế thừa và phát triển những thành tựu của người đi trước” (C. Đảng ta đã nhận định: “Một trong những thành tựu của công cuộc đổi mới đất nước là đã xây dựng được thế hệ thanh niên thời kỳ mới có đạo đức, có nhân cách, tri thức, sức khỏe, tư duy năng động và hành động sáng tạo; tiếp nối truyền thống hào hùng của Đảng và dân tộc, nêu cao lòng yêu nước, ý thức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; không ngại khó khăn gian khổ, tình nguyện vì cộng đồng; có trách nhiệm với gia đình, xã hội; có ý chí vươn lên trong học tập lao động, lập thân, lập nghiệp, làm giàu chính đáng, quyết tâm đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu; mong muốn được tin tưởng, được cống hiến cho đất nước, có việc làm, thu nhập ổn định, đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh phong phú, môi trường sống an toàn…”(Ban Chấp hành trung ương Đảng, 2008). Một bộ phận thanh niên sống thiếu lý tưởng, giảm sút niềm tin, ít quan tâm tới tình hình đất nước, thiếu ý thức chấp hành pháp luật, sống thực dụng, xa rời truyền thống văn hóa dân tộc”; Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là sự tác động của môi trường sống, đề cao cái tôi của mình, đặt lợi ích cá nhân của mình lên trên lợi ích tập thể, lợi ích cộng đồng, đòi hỏi nhiều mà cống hiến thì ít. Những người này quên rằng, Bác Hồ đã từng dạy: “Nhiệm vụ của thanh niên không phải là hỏi nước nhà đã cho mình những gì.
Mà phải tự hỏi mình đã làm gì cho nước nhà”. Trước những thuận lợi và khó khăn, người cán bộ Đoàn phải nhận thức sâu sắc hơn nữa vị trí, vai trò và sứ mệnh của mình, nâng cao ý thức trách nhiệm, không ngừng nỗ lực, phấn đấu học tập, tu dưỡng, rèn luyện nâng cao trình độ tri thức, đạo đức cách mạng, trau dồi bản lĩnh đi đầu trong cuộc đấu tranh chiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, vươn lên làm chủ, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới (Ban Chấp hành trung ương Đảng, 2008). Như vậy, nâng cao năng lực cán bộ đoàn thanh niên sẽ góp phần cho cán bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ của Đoàn, tạo nguồn nhân sự tốt có trình độ cho Đảng Cộng sản Việt Nam và hoàn thành sự mệnh của đoàn thanh niên.