MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Ngân hàng là một trung gian tài chính quan trọng nhất của nền kinh tế. Ngân hàng kinh doanh tiền tệ dưới hình thức huy động, cho vay, đầu tư và cung cấp các d ch vụ khác. Trong đó, huy động vốn - hoạt động tạo ngu n vốn cho ngân hàng thương mại đóng vai trò quan trọng ảnh hưởng tới chất lượng hoạt động của ngân hàng và đóng một vai trò to lớn trong việc trung chuy n vốn cho nền kinh tế, giúp đ ng vốn được sử dụng hiệu quả, đúng đối tương, đúng mục đích.
Nền kinh tế muốn đạt được tốc độ tăng trưởng cao thì ngu n lực về vốn là rất quan trọng do vậy vấn đề tăng cường huy động vốn của các ngân hàng thương mại đ phục vụ phát tri n kinh tế xã hội đang rất cấp thiết. Cuộc canh tranh, chạy đua giữa các ngân hàng thương mại đã thực sự bắt đầu và ngày càng khốc liệt khi mà th phần đang dần b chia nhỏ. Đứng trước những thách thức đó, Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam Vietcombank nói chung và Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Chương Dương (VCB Chương Dương với mục tiêu xây dựng trở thành tập đoàn tài chính lớn trong khu vực và trên thế giới, đang nỗ lực tạo ra lợi thế cạnh tranh cho riêng mình trong tất cả các hoạt động kinh doanh tiền tệ của ngân hàng, đặc biệt đối với hoạt động huy động vốn trong giai đoạn hiện nay. Với ý nghĩa quan trọng của ngu n vốn đối với phát tri n kinh tế và mở rộng hoạt động của ngân hàng, tôi đã lựa chọn đề tài nghiên cứu “Nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Chương Dương”.
Luận văn được xây dựng trên cơ sở những kiến thức cơ bản về kinh tế và nghiệp vụ thưc tế tại ngân hàng, kết hợp với việc tìm hi u và tham khảo một số tài liệu liên quan. Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu tổng quát Nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Chương Dương. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Mục tiêu cụ thể Mục tiêu cụ th tập trung vào các nội dung chủ yếu sau: Làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về hiệu quả huy động vốn trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại. Phân tích thực trạng hoạt động huy động vốn và hiệu quả sử dụng vốn huy động trong hoạt động kinh doanh tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Chương Dương giai đoạn từ năm 2010 - 2014 từ đó đưa ra được những đi m mạnh và vấn đề còn t n tại trong công tác huy động vốn và sử dụng vốn huy động làm ảnh hưởng tới hiệu quả huy động vốn của Ngân hàng. Từ những phân tích về lý luận và thực trạng huy động vốn trong hoạt động kinh doanh, mục tiêu đ nh hướng kinh doanh trong thời gian tới của Ngân hàng, luận văn đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Chương Dương. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3.
Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại nói chung và thực tế hoạt động huy động vốn của VC Chương Dương nói riêng trong 5 năm (2010-2014) với phạm vi nghiên cứu chủ yếu tại VC Chương Dương. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi không gian: Đề tài nghiên cứu đánh giá dựa trên kết quả hiệu quả huy động vốn của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Chương Dương trong lãnh thổ Việt Nam. Thời gian: Các số liệu và dữ kiện tập trung chủ yếu từ năm 2010 - 2014 và đề xuất các giải pháp tăng cường hiệu quả huy động vốn đến năm 2020. Nội dung: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu đánh giá hiệu quả huy động vốn Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Chương Dương và so sánh với một số Ngân hàng thương mại cổ phần khác.
Ý nghĩa khoa học của luận văn Về mặt lý luận: Đề ra các cách thức đánh giá hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Về mặt thực tiễn: Xác đ nh được thực trạng của hoạt động huy động vốn của VC Chương Dương và đề ra các giải pháp đ nâng cao hiệu quả của hoạt động này của ngân hàng. Bố cục của luận văn Tên luận văn “Nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Chương Dương”. Nội dung luận văn g m 4 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng thương mại Chƣơng 3: Thực trạng hiệu quả hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Chương Dương Chƣơng 4: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Chương Dương Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Khái quát về Ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm Ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là một trong những tổ chức kinh tế quan trọng nhất của nền kinh tế vì nó đóng vai trò như hệ thống tuần hoàn cho nền kinh tế. Có nhiều cách tiếp cận đ có được khái niệm đầy đủ về ngân hàng thương mại như: thông qua chức năng, hoạt động, các d ch vụ hoặc thông qua vai trò của ngân hàng thương mại. Nếu xem xét từ các loại hình d ch vụ mà ngân hàng thương mại cung cấp, các nhà kinh tế đã cho rằng “Ngân hàng thương mại là một loại hình tổ chức tài chính cung cấp các danh mục tài chính đa dạng nhất đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm, d ch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất cứ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế”.
Ngân hàng thương mại là tổ chức thu hút tiết kiệm lớn nhất trong nền kinh tế, cũng là kênh huy động vốn hữu hiệu nhất. Đ ng thời, Ngân hàng thương mại cũng là một tổ chức cho vay chủ yếu đối với các tổ chức, cá nhân. Đây là một trung gian tài chính quan trọng đ trung chuy n vốn cho nền kinh tế sao cho ngu n vốn đó được phân bổ và sử dụng một cách hiệu quả, hợp lý. Chức năng của Ngân hàng thương mại 1.
Trung gian tín dụng Thực hiện chức năng trung gian tín dụng, NHTM đóng vai trò là “cầu nối” giữa người dư thừa vốn và người cần vốn theo sơ đ sau: Gửi tiền Cho vay Ngƣời dƣ Ngƣời thừa vốn NHTM cần vốn Ủy thác Đầu tư đầu tư Hình 1. Sơ đồ chức năng của Ngân hàng thương mại Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Chức năng trung gian tín dụng được xem là chức năng quan trọng nhất của ngân hàng thương mại. hi thực hiện chức năng trung gian tín dụng, NHTM đóng vai trò là cầu nối đ dẫn vốn giữa người thừa vốn và người có nhu cầu về vốn. Với chức năng này, ngân hàng thương mại vừa đóng vai trò là người đi vay, vừa đóng vai trò là người cho vay.
Thông qua chức năng trung gian tín dụng, Ngân hàng thương mại đã góp phần tạo lợi ích cho tất cả các bên trong quan hệ là người gửi tiền, ngân hàng và người đi vay và đảm bảo lợi ích của nền kinh tế; Người gửi tiền thu được lợi từ vốn tạm thời nhàn rỗi của mình thông qua khoản tiền gửi. Hơn nữa, Ngân hàng còn đảm bảo an toàn cho các khoản tiền gửi và cung cấp cho khách hàng các d ch vụ thanh toán tiện lợi. Người đi vay sẽ thỏa mãn được nhu cầu vốn đ kinh doanh, chi tiêu, thanh toán mà không phải chi phí nhiều về sức lực, thời gian cho việc tìm kiếm nơi cung ứng vốn tiện lợi chắc chắn và hợp pháp. Ngân hàng thương mại sẽ tìm kiếm được lợi nhuận từ chênh lệch giữa lãi suất cho vay và lãi suất tiền gửi hoặc hoa h ng môi giới.
Lợi nhuận này chính là cơ sở đ t n tại và phát tri n của Ngân hàng thương mại. Đối với nền kinh tế, chức năng này có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vì nó đáp ứng nhu cầu vốn đ đảm bảo quá trình tái sản xuất được thực hiện liên tục và đ mở rộng quy mô sản xuất. Với chức năng này, Ngân hàng đã biến vốn nhàn rỗi không hoạt động thành vốn hoạt động, kích thích quá trình luân chuy n vốn, thúc đầy sản xuất kinh doanh. Chức năng tạo tiền Tạo tiền là một chức năng quan trọng, phản ánh rõ bản chất của NHTM là trung gian tài chính hoạt động vì lợi nhuận.
Với mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận vì sự t n tại và phát tri n của mình, các NHTM với nghiệp vụ kinh doanh mang tính đặc thù đã thực hiện thêm chức năng tạo tiền cho nền kinh tế. NHTM chỉ có th thực hiện chức năng tạo tiền gửi thanh toán khi có sự kết hợp giữa chức năng trung gian tín dụng và chức năng trung gian thanh toán. Thông qua chức năng làm trung gian tín dụng, NHTM sử dụng số vốn huy động được đ cho vay, số tiền cho vay ra lại được khách hàng sử dụng đ mua hàng hóa, thanh Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 toán d ch vụ…trong khi số dư trên tài khoản tiền gửi thanh toán của khách hàng vẫn được coi là một bộ phận của tiền giao d ch, được họ sử dụng đ mua hàng hóa, thanh toán d ch vụ…Chỉ khi thực hiện cho vay số vốn đã huy động được thì NHTM mới bắt đầu tạo tiền - chính việc cho vay đã tạo ra tiền gửi. Đ tạo ra tiền gửi thanh toán, NHTM phải thực hiện chức năng trung gian thanh toán của mình bằng cách mở tài khoản tiền gửi thanh toán cho khách hàng.