Nâng cao hiệu quả cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại cổ phần công thương việt nam

Tài liệu nghiên cứu cải thiện kết quả cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại cổ phần công, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Lương Quế Anh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Mai Văn Bạn
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Doanh Và Công Nghệ Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Cho Vay Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Khái niệm và vai trò của Doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với nền kinh tế
• 1.2. Khái niệm Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.3. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.4. Ưu điểm và hạn chế của DNNVV
• 1.5. Vai trò của DNNVV
• 1.6. Khái niệm và vai trò cho vay của Ngân hàng thương mại đối với DNNVV
• 1.7. Khái niệm về cho vay DNNVV
• 1.8. Vai trò cho vay của ngân hàng thương mại đối với DNNVV
• 1.9. Các loại cho vay cơ bản đối với DNNVV
• 1.10. Nguyên tắc và điều kiện cho vay
• 1.11. Quan niệm và các tiêu chí phản ánh hiệu quả đối với DNNVV
• 1.12. Quan niệm về hiệu quả cho vay của ngân hàng thương mại đối với DNNVV
• 1.13. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả cho vay đối với DNNVV
• 1.14. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả cho vay đối với DNNVV
• 1.15. Những rủi ro trong cho vay đối với DNNVV
• 1.16. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay đối với DNNVV
• 1.17. Kinh nghiệm của một số NHTM các nước trong việc nâng cao hiệu quả cho vay đối với DNNVV
• 1.18. Bài học kinh nghiệm đối với NHCTVN
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát chung về NHCTVN
• 2.2. Lịch sử hình thành
• 2.3. Mô hình cơ cấu tổ chức
• 2.4. Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại cổ phần công thương VN
• 2.5. Thực trạng hiệu quả cho vay đối với DNNVV tại NHCTVN
• 2.6. Tình hình dư nợ cho vay chung
• 2.7. Tình hình dư nợ cho vay đối với DNNVV theo cơ cấu
• 2.8. Những nội dung liên quan đến hiệu quả cho vay
• 2.9. Đánh giá hiệu quả cho vay đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng thương mại cổ phần công thương Việt Nam
• 2.10. Những kết quả đạt được
• 2.11. Những tồn tại trong hoạt động cho vay DNNVV
• 2.12. Nguyên nhân của những tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
• 3.1. Phương hướng phát triển của ngân hàng giai đoạn 2016-2020
• 3.2. Những định hướng chung về hoạt động kinh doanh giai đoạn 2016 – 2020
• 3.3. Mục tiêu cụ thể
• 3.4. Các biện pháp thực hiện 2016-2020
• 3.5. Một số giải pháp nâng cao chất lượng cho vay đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong thời gian tới
• 3.6. Xây dựng chiến lược nâng cao hiệu quả cho vay DNNVV
• 3.7. Xây dựng chính sách cho vay phù hợp, xây dựng một quy trình cho vay riêng đối với DNNVV
• 3.8. Đa dạng hoá các sản phẩm dịch vụ cung cấp cho DNNVV
• 3.9. Tăng cường công tác Marketing, kênh tiếp cận với DNNVV
• 3.10. Xử lý nợ xấu, nợ quá hạn, phòng ngừa và hạn chế rủi ro
• 3.11. Nâng cao chất lượng cán bộ
• 3.12. Tăng cường đổi mới trang thiết bị hiện đại cho ngân hàng
• 3.13. Nâng cao hiệu quả của bộ máy kiểm tra, kiểm soát nội bộ
• 3.14. Một số kiến nghị
• 3.14.1. Đối với Chính phủ, Nhà nước
• 3.14.2. Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Cho Vay Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Chúng không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào tăng trưởng GDP. Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn vay từ ngân hàng thương mại vẫn là một thách thức lớn. Hiệu quả cho vay đối với DNNVV cần được nâng cao để hỗ trợ sự phát triển bền vững của loại hình doanh nghiệp này.

1.1. Khái Niệm Về Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

DNNVV được định nghĩa dựa trên quy mô vốn và số lao động. Theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP, DNNVV bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, với các tiêu chí cụ thể về vốn và lao động.

1.2. Vai Trò Của DNNVV Trong Nền Kinh Tế

DNNVV đóng góp khoảng 40% vào GDP và tạo ra 51% việc làm. Chúng giúp cải thiện thu nhập và giảm nghèo, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương.

II. Thách Thức Trong Hiệu Quả Cho Vay Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Mặc dù DNNVV có tiềm năng lớn, nhưng việc tiếp cận vốn vay ngân hàng gặp nhiều khó khăn. Các ngân hàng thường yêu cầu tài sản đảm bảo và báo cáo tài chính minh bạch, điều này gây khó khăn cho DNNVV trong việc vay vốn.

2.1. Những Rủi Ro Trong Cho Vay Đối Với DNNVV

Rủi ro tín dụng cao do DNNVV thường thiếu thông tin tài chính minh bạch. Điều này làm tăng khả năng nợ xấu và ảnh hưởng đến quyết định cho vay của ngân hàng.

2.2. Khó Khăn Trong Quá Trình Đánh Giá Hiệu Quả Cho Vay

Ngân hàng gặp khó khăn trong việc đánh giá khả năng hoàn trả của DNNVV do thiếu thông tin và kinh nghiệm quản lý. Điều này dẫn đến việc hạn chế cho vay đối với các doanh nghiệp này.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Cho Vay Đối Với DNNVV

Để nâng cao hiệu quả cho vay, ngân hàng cần xây dựng các chính sách cho vay phù hợp với đặc thù của DNNVV. Việc đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ và cải thiện quy trình cho vay là rất cần thiết.

3.1. Xây Dựng Chính Sách Cho Vay Phù Hợp

Chính sách cho vay cần linh hoạt và phù hợp với nhu cầu của DNNVV. Ngân hàng nên xem xét các yếu tố như quy mô, lĩnh vực hoạt động và khả năng hoàn trả của doanh nghiệp.

3.2. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Dịch Vụ Cho DNNVV

Ngân hàng cần cung cấp nhiều sản phẩm dịch vụ khác nhau để đáp ứng nhu cầu đa dạng của DNNVV, từ cho vay ngắn hạn đến dài hạn, từ tín dụng tiêu dùng đến tín dụng đầu tư.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Cho Vay DNNVV

Nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao hiệu quả cho vay đối với DNNVV không chỉ giúp doanh nghiệp phát triển mà còn góp phần vào sự ổn định của hệ thống ngân hàng. Các ngân hàng cần có chiến lược rõ ràng để phục vụ DNNVV.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Các Ngân Hàng

Nghiên cứu cho thấy rằng các ngân hàng đã có những cải tiến trong quy trình cho vay, giúp DNNVV dễ dàng tiếp cận vốn hơn. Tuy nhiên, vẫn cần nhiều cải cách hơn nữa.

4.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Hiện Có

Các ngân hàng cần áp dụng các giải pháp như tăng cường đào tạo cán bộ, cải thiện công nghệ thông tin và xây dựng hệ thống đánh giá tín dụng hiệu quả hơn.

V. Kết Luận Về Hiệu Quả Cho Vay Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa

Việc nâng cao hiệu quả cho vay đối với DNNVV là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Ngân hàng cần có những chính sách và giải pháp phù hợp để hỗ trợ DNNVV phát triển bền vững.

5.1. Tương Lai Của Cho Vay Đối Với DNNVV

Trong tương lai, việc cải thiện hiệu quả cho vay sẽ giúp DNNVV phát triển mạnh mẽ hơn, từ đó đóng góp tích cực vào nền kinh tế quốc dân.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Từ Chính Phủ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho DNNVV, từ việc giảm thuế đến việc tạo điều kiện thuận lợi trong tiếp cận vốn vay ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm khoảng 97,5% tổng số doanh nghiệp, đóng góp khoảng 40% GDP và giải quyết việc làm cho khoảng 51% lao động cả nước tính đến năm 2015. Tuy nhiên, DNNVV thường gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận vốn vay ngân hàng do quy mô nhỏ, năng lực quản lý hạn chế và thiếu tài sản đảm bảo. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam (NHCTVN) là một trong những ngân hàng chủ lực cung cấp tín dụng cho DNNVV, với tổng tài sản đạt 779.483 tỷ đồng và vốn điều lệ 37.234 tỷ đồng năm 2015. Trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều biến động, nợ xấu từ DNNVV gia tăng, ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay của NHCTVN.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc phân tích cơ sở lý luận, thực trạng cho vay DNNVV tại NHCTVN giai đoạn 2013-2015, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay. Phạm vi nghiên cứu bao gồm hoạt động cho vay DNNVV tại NHCTVN trong khoảng thời gian 2013-2015, với trọng tâm là các khoản vay ngắn, trung và dài hạn. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ phát triển DNNVV, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm thiểu rủi ro tín dụng cho ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về hiệu quả cho vay ngân hàng thương mại đối với DNNVV, bao gồm:

• Lý thuyết về cho vay ngân hàng: Cho vay là hình thức cấp tín dụng có hoàn trả gốc và lãi đúng hạn, đóng vai trò chủ đạo trong hoạt động kinh doanh ngân hàng.
• Lý thuyết về hiệu quả cho vay: Hiệu quả cho vay được đánh giá qua khả năng thu hồi vốn, mức độ an toàn, khả năng sinh lời và tác động đến phát triển kinh tế.
• Khái niệm DNNVV: Được phân loại theo quy mô vốn và số lao động theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP, với ba cấp độ: siêu nhỏ, nhỏ và vừa.
• Các tiêu chí đánh giá hiệu quả cho vay: Bao gồm tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ nợ có khả năng mất vốn và tỷ lệ thu nhập từ lãi trên dư nợ cho vay bình quân.
• Mô hình quản lý rủi ro tín dụng: Tập trung vào thẩm định khách hàng, kiểm soát sử dụng vốn, thu hồi nợ và hệ thống thông tin tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp lý thuyết và thực tiễn:

• Phương pháp lý thuyết: Thu thập và phân tích các văn bản pháp luật, tài liệu chuyên ngành, báo cáo ngành và các nghiên cứu trước đây về cho vay DNNVV.
• Phương pháp thực tiễn: Điều tra, khảo sát và phỏng vấn chuyên gia tại NHCTVN để thu thập dữ liệu về hoạt động cho vay DNNVV giai đoạn 2013-2015.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo tài chính, số liệu dư nợ cho vay, tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn của NHCTVN; các văn bản pháp luật liên quan đến tín dụng và DNNVV.
• Phương pháp phân tích: Phân tích định lượng qua các chỉ tiêu tài chính, so sánh tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn theo từng năm; phân tích định tính về quy trình cho vay, chính sách tín dụng và quản lý rủi ro.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu tập trung vào toàn bộ danh mục cho vay DNNVV của NHCTVN trong giai đoạn 2013-2015, đảm bảo tính đại diện và toàn diện.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập dữ liệu và phân tích trong năm 2016, tập trung đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2016-2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ trọng dư nợ cho vay DNNVV tăng trưởng ổn định: Dư nợ cho vay DNNVV tại NHCTVN chiếm khoảng 20-25% tổng dư nợ cho vay chung trong giai đoạn 2013-2015, tăng trưởng trung bình khoảng 15% mỗi năm. Điều này cho thấy NHCTVN chú trọng phát triển thị phần cho vay DNNVV.

2. Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu tăng nhẹ: Tỷ lệ nợ quá hạn của DNNVV dao động từ 3,5% đến 4,2%, trong khi tỷ lệ nợ xấu tăng từ 2,8% lên 3,5% trong cùng giai đoạn. Mức tăng này phản ánh rủi ro tín dụng gia tăng do khó khăn kinh tế và năng lực quản lý của DNNVV còn hạn chế.

3. Hiệu quả sử dụng vốn vay chưa cao: Qua khảo sát, khoảng 30% DNNVV sử dụng vốn vay chưa đúng mục đích hoặc hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp, dẫn đến khả năng trả nợ bị ảnh hưởng. Điều này làm giảm hiệu quả cho vay và tăng rủi ro cho NHCTVN.

4. Chính sách cho vay và quy trình thẩm định còn nhiều hạn chế: Quy trình cho vay tại NHCTVN chưa hoàn toàn phù hợp với đặc thù DNNVV, đặc biệt trong khâu thẩm định năng lực tài chính và phương án sản xuất kinh doanh. Việc thiếu chính sách tín dụng linh hoạt và sản phẩm đa dạng cũng hạn chế khả năng tiếp cận vốn của DNNVV.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại trên là do đặc điểm quy mô nhỏ, năng lực quản lý yếu kém và thiếu tài sản đảm bảo của DNNVV, khiến ngân hàng gặp khó khăn trong thẩm định và kiểm soát rủi ro. So với kinh nghiệm của các nước như Trung Quốc, Nhật Bản và Singapore, NHCTVN còn thiếu các chính sách hỗ trợ tài chính đa dạng, hệ thống thông tin tín dụng chưa hoàn chỉnh và chưa có cơ chế bảo lãnh tín dụng hiệu quả.

Việc tăng tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn có thể được minh họa qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng tăng dần trong giai đoạn 2013-2015, đồng thời bảng phân tích cơ cấu dư nợ cho vay theo kỳ hạn và loại tiền cũng cho thấy sự tập trung chủ yếu vào các khoản vay ngắn hạn, hạn chế khả năng đầu tư dài hạn cho DNNVV.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực thẩm định, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng và cải thiện quy trình cho vay để giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả cho vay. Đồng thời, việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế trong việc xây dựng quỹ hỗ trợ, bảo lãnh tín dụng và phát triển hệ thống thông tin tín dụng là cần thiết để NHCTVN phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chiến lược nâng cao hiệu quả cho vay DNNVV: NHCTVN cần xây dựng chiến lược phát triển tín dụng riêng biệt cho DNNVV, tập trung vào việc mở rộng thị phần, nâng cao chất lượng tín dụng và giảm thiểu rủi ro trong giai đoạn 2016-2020.

2. Đa dạng hóa sản phẩm và chính sách cho vay: Phát triển các sản phẩm tín dụng linh hoạt, phù hợp với đặc thù DNNVV như cho vay theo chu kỳ sản xuất, cho vay không tài sản đảm bảo với bảo lãnh của quỹ tín dụng, cho vay thuê mua thiết bị. Mục tiêu tăng tỷ lệ cho vay trung và dài hạn lên ít nhất 30% tổng dư nợ DNNVV trong 3 năm tới.

3. Tăng cường công tác thẩm định và quản lý rủi ro: Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thẩm định qua đào tạo chuyên sâu, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ và giám sát sử dụng vốn. Thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng để giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 2,5% trong 5 năm tới.

4. Xây dựng hệ thống thông tin tín dụng và hợp tác với các tổ chức bảo lãnh: Thiết lập cơ sở dữ liệu tín dụng DNNVV, phối hợp với các quỹ bảo lãnh tín dụng để hỗ trợ DNNVV không có tài sản đảm bảo tiếp cận vốn vay. Mục tiêu giảm thiểu rào cản tiếp cận vốn và tăng tỷ lệ giải ngân cho DNNVV lên 20% mỗi năm.

5. Tăng cường marketing và kênh tiếp cận khách hàng: Đẩy mạnh hoạt động marketing chuyên biệt cho DNNVV, phát triển kênh phân phối đa dạng như ngân hàng điện tử, phòng giao dịch tại các khu công nghiệp, khu vực nông thôn. Thời gian thực hiện trong 2 năm đầu tiên của giai đoạn 2016-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng: Các cán bộ quản lý, chuyên viên tín dụng có thể áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay DNNVV, cải thiện quy trình thẩm định và quản lý rủi ro.

2. Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Các chủ doanh nghiệp có thể hiểu rõ hơn về các tiêu chí và yêu cầu của ngân hàng khi vay vốn, từ đó chuẩn bị hồ sơ vay vốn hiệu quả và nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn.

3. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Tham khảo để xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính, phát triển DNNVV và hoàn thiện môi trường pháp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động tín dụng.

4. Giảng viên và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu, giảng dạy về tín dụng ngân hàng, quản lý rủi ro và phát triển DNNVV trong nền kinh tế thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao DNNVV khó tiếp cận vốn vay ngân hàng?
   Do quy mô nhỏ, thiếu tài sản đảm bảo, năng lực quản lý hạn chế và báo cáo tài chính không minh bạch, DNNVV thường bị ngân hàng đánh giá rủi ro cao, dẫn đến khó tiếp cận vốn vay.

2. Các tiêu chí nào dùng để đánh giá hiệu quả cho vay DNNVV?
   Tiêu chí chính gồm tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ nợ có khả năng mất vốn và tỷ lệ thu nhập từ lãi trên dư nợ cho vay bình quân, phản ánh mức độ an toàn và sinh lời của khoản vay.

3. NHCTVN đã áp dụng những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả cho vay DNNVV?
   NHCTVN đã cải tiến quy trình thẩm định, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, tăng cường đào tạo cán bộ và phát triển hệ thống quản lý rủi ro, tuy nhiên vẫn cần hoàn thiện thêm để phù hợp với đặc thù DNNVV.

4. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho NHCTVN?
   Các nước như Trung Quốc, Nhật Bản và Singapore đều chú trọng hỗ trợ tài chính đa dạng, thành lập quỹ bảo lãnh tín dụng, xây dựng hệ thống thông tin tín dụng và chính sách ưu đãi linh hoạt cho DNNVV.

5. Làm thế nào để DNNVV nâng cao khả năng trả nợ và hiệu quả sử dụng vốn vay?
   DNNVV cần xây dựng phương án sản xuất kinh doanh khả thi, sử dụng vốn đúng mục đích, minh bạch tài chính và nâng cao năng lực quản lý để đảm bảo khả năng hoàn trả vốn vay đúng hạn.

Kết luận

• DNNVV chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Việt Nam, đóng góp khoảng 40% GDP và giải quyết việc làm cho hơn 50% lao động.
• NHCTVN là ngân hàng chủ lực cung cấp tín dụng cho DNNVV với dư nợ tăng trưởng ổn định nhưng tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn có xu hướng tăng nhẹ.
• Hiệu quả cho vay DNNVV bị ảnh hưởng bởi đặc điểm quy mô nhỏ, năng lực quản lý hạn chế và quy trình thẩm định chưa hoàn chỉnh.
• Cần đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, nâng cao năng lực thẩm định, xây dựng hệ thống thông tin tín dụng và hợp tác với các tổ chức bảo lãnh để giảm rủi ro.
• Đề xuất các giải pháp thực hiện trong giai đoạn 2016-2020 nhằm nâng cao hiệu quả cho vay, góp phần phát triển bền vững DNNVV và hệ thống ngân hàng.

Các nhà quản lý NHCTVN và các cơ quan liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật chính sách phù hợp với diễn biến kinh tế và nhu cầu của DNNVV để đảm bảo hiệu quả cho vay ngày càng được nâng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Khái niệm và vai trò của Doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với nền kinh tế 1. Khái niệm Doanh nghiệp nhỏ và vừa Các nhà hoạch định chinh sách của các quốc gia căn cứ vào những tiêu chuẩn như: số lao động thường xuyên, gía trị tài sản,vốn sản xuất, doanh thu, lợi nhuận. để xếp loại quy mô một doanh nghiệp.

Ở mỗi quốc gia khác nhau, tiêu chí để phân biệt cũng khác nhau. Trên thực tế các nước thường căn cứ vào hai tiêu chí cơ bản là vốn sản xuất, số lượng lao động thường xuyên để phân biệt loại hình doanh nghiệp này với loại hình doanh nghiệp khác. Tuy nhiên , tiêu chí này chỉ mang tính thời kỳ, không bất biến do phụ thuộc vào đặc điểm của từng ngành nghề kinh doanh cụ thể và trình độ phát triển kinh tế của từng nước. Ngày 30/06/2009, Chính phủ Việt Nam đã ban hảnh Nghị định 56/2009/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV nhằm thay thế Nghị định 90/2001/NĐ-CP.

Tại điều 3 của Nghị định định nghĩa: “ DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo qui định pháp luật, được chia thành 3 cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của DN)hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên)”.Tùy theo lĩnh vực ngành nghề các doanh nghiệp được phân thành doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa dựa vào quy mô vốn và số lao động như bảng 1.1 dưới đây : 4 Bảng 1. Phân loại DNNVV theo quy mô vốn và số lao động. Doanh Quy mô nghiệp siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nhỏ Tổng Số lao Tổng Khu vực Số lao động Số lao động nguồn vốn động nguồn vốn I. Nông, lâm 10 người trở 20 tỷ đồng từ trên 10 - từ trên 20 - từ trên 200 - nghiệp và thủy sản xuống trở xuống 200 người 100 tỷ đồng 300 người II.

Công nghiệp và 10 người trở 20 tỷ đồng từ trên 10 - từ trên 20 - từ trên 200 - xây dựng xuống trở xuống 200 người 100 tỷ đồng 300 người III. Thương mại và 10 người trở 10 tỷ đồng từ trên 10 - từ trên 10 - từ trên 50 - dịch vụ xuống trở xuống 50 người 50 tỷ đồng 100 người (Nguồn: Nghị định 56/2009/NĐ-CP ngày 30/6/2009 của Chính Phủ) 1. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa DNNVV có vai trò lớn trong sự tăng trưởng kinh tế của rất nhiều quốc gia, kể cả các nước phát triển và đang phát triển. Trong bối cảnh đang chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường và hội nhập với kinh tế khu vực và thế giới, DNNVV đã và đang đóng vai trò quan trọng về nhiều mặt: Đảm bảo nền tảng ổn định và bền vững của nền kinh tế; huy động tối đa các nguồn lực cho đầu tư phát triển; đáp ứng một cách linh hoạt nhu cầu của các ngành kinh tế quốc dân; cải thiện thu nhập và giải quyết việc làm cho một bộ phận đông đảo dân cư; góp phần xoá đói, giảm nghèo, nâng cao mức sống và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng đất nước.

Thứ nhất, quy mô hoạt động nhỏ bé Phần lớn các DNNVV có quy mô nhỏ bé, có nguồn vốn nhỏ và số lao động thấp. Do quy mô nhỏ dẫn tới nguồn vốn cũng hạn hẹp, kéo theo nhữmg khó khăn về mặt bằng sản xuất kinh doanh, trình độ công nghệ và năng lực quản lý hạn chế, thiếu thông tin gây ra nhiều yếu kém trong sản xuất, trong đó thiếu vốn là đặc điểm nổi bật. 5 Thứ hai, sức cạnh tranh còn thấp Do DNNVV là những doanh nghiệp có vốn đầu tư ban đầu thấp, quy mô sản xuất kinh doanh nhỏ làm cho hoạt động sản xuất kinh doanh gặp nhiều khó khăn. Cụ thể, họ khó có thể tiếp cận được với công nghệ mới, chất lượng sản phẩm thấp, sức cạnh tranh của sản phẩm hàng hoá dịch vụ yếu và do đó không hấp dẫn được người tiêu dùng, không mở rộng được thị trường.

Với hạn chế về, trình độ công nghệ thấp, năng suất lao động thấp thì rất khó để các DNNVV cạnh tranh được trên thị trường. Thứ ba, năng lực quản lý và điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của ở mức thấp. Hầu hết các DNNVV được thành lập có nguồn vốn dựa vào tiền tích luỹ cá nhân cộng với tích luỹ của gia đình (đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh). Do vậy, những người điều hành doanh nghiệp còn hạn chế trong năng lực quản lý.

Các DNNVV nhà nước còn rất nhiều nhà quản lý yếu kém về trình độ điều hành, còn thói quen điều hành quản trị theo kiểu gia đình. Các chủ doanh nghiệp thường là những người chưa được qua đào tạo về quản lý, phần lớn thiếu hiểu biết về pháp luật trong khi đó các Luật của Việt Nam vẫn còn đang trong quá trình hoàn thiện, liên tục thay đổi. Từ đó, dẫn đến năng suất lao động thấp, hiệu quả sử dụng vốn kém ảnh hưởng đến khả năng hoàn trả vốn vay và bảo toàn vốn thấp. Cho nên khả năng tiếp cận vốn ngân hàng của các DNNVV bị hạn chế.

Thứ tư, nhạy cảm với sự thay đổi của môi trường kinh doanh Những tác động từ bên ngoài tới doanh nghiệp cũng gây không ít khó khăn cho DNNVV. Trước hết, là sự tác động quản lý của nhà nước về hoàn thiện luật doanh nghiệp, thực thi luật doanh nghiệp, các chính sách thuế, chính sách, thương mại, chính sách khoa học- công nghệ, cơ sở giáo dục đào tạo, lao động và việc làm.còn nhiều bất cập. Tác động quản lý của nhà nước đối với DNNVV trong khâu tổ chức còn nhiều bức xúc, nhất là tệ quan liêu, tham nhũng 6 của một bộ phận cán bộ công chứng quản lý nhà nước. Sự thiếu hụt và rối loạn của thị trường như: thị trường vốn, thị trường thông tin, thị trường dịch vụ và nạn hàng giả, hàng lậu tràn lan gây nhiều khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV.

Thứ năm, các DNNVV có mặt ở hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế, cạnh tranh gay gắt trong lĩnh vực thương mại Đa số các DNNVV hoạt động trong lĩnh vực thương mại - dịch vụ do đây là ngành có vòng quay vốn nhanh, không cần số vốn đầu tư lớn, không cần lao động có trình độ cao, gia nhập và rút lui dễ dàng. Các doanh nghiệp thương mại chủ yếu tập trung ở thành phố lớn, có kết cấu hạ tầng phát triển, điều kiện giao thông thuận lợi, người tiêu dùng có thu nhập cao, sức cầu lớn. Do tập trung quá nhiều doanh nghiệp trên cùng một địa bàn nên tính cạnh tranh thường rất gay gắt. Thứ sáu, việc tiếp cận vốn trên thị trường gặp nhiều khó khăn Nguồn vốn của doanh nghiệp chia là hai bộ phận: vốn chủ sở hữu và vốn nợ.

Vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp có thể gồm: Vốn góp ban đầu, lợi nhuận không chia, tăng vốn bằng cách phát hành cổ phiếu mới (chỉ những công ty cổ phần mới được huy động vốn bằng cách thức này). Vốn nợ của doanh nghiệp từ các nguồn: tín dụng thương mại, tín dụng ngân hàng, phát hành trái phiếu.Vốn góp ban đầu thường chỉ đủ để hình thành nên tài sản cố định cho doanh nghiệp. Để mở rộng sản xuất kinh doanh hay sửa chữa, mua sắm mới trang thiết bị… doanh nghiệp cần nguồn vốn có tính chất ổn định và mang tính dài hạn. Huy động vốn bằng cách thức phát hành cổ phiếu, trái phiếu là nguồn vốn dài hạn cho doanh nghiệp, tuy nhiên chỉ một số loại hình doanh nghiệp đựơc phép phát hành trái phiếu công ty (doanh nghiệp tư nhân, công ty hợp danh, hộ kinh doanh không đựơc phép huy động vốn bằng hai hình thức trên).

Chỉ có những doanh nghiệp lớn có uy tín mới có thể huy động vốn qua thị trường chứng khoán, các DNNVV chỉ mới được thành lập trong thời gian gần đây, chưa xây 7 dựng được hình ảnh riêng cho công chúng, thông tin về doanh nghiệp còn nhiều hạn chế, chưa tạo dựng được uy tín thì rất khó huy động vốn trên thị trường này. Vì vậy tìm kiếm các khoản tín dụng từ ngân hàng hiện nay vẫn là cách thức tài trợ chủ yếu cho các DNNVV. Ưu điểm và hạn chế của DNNVV Từ những đặc điểm đã nêu tại phần 1.2 cho thấy các ưu điểm và hạn chế của loại hình DNNVV. - Ưu điểm Linh hoạt, có khả năng thích nghi nhanh với thị trường DNNVV có những lợi thế rõ ràng, đó là khả năng thỏa mãn nhu cầu có hạn trong những thị trường chuyên môn hóa, khuynh hướng sử dụng nhiều lao động với trình độ kỹ thuật trung bình thấp, đặc biệt là rất linh hoạt, có khả năng nhanh chóng thích nghi với các nhu cầu và thay đổi của thị trường.

DNNVV có thể bước vào thị trường mới mà không thu hút sự chú ý của các doanh nghiệp lớn, sẵn sàng phục vụ ở những nơi xa xôi nhất, những khoảng trống vừa và nhỏ trên thị trường mà các doanh nghiệp lớn không đáp ứng vì mối quan tâm của họ đặt ở các thị trường có khối lượng lớn. DNNVV là loại hình sản xuất có địa điểm phân tán, tổ chức chỉ đạo gọn nhẹ nên có nhiều điểm mạnh. Thời gian thiết lập hoạt động nhanh chóng DNNVV dễ dàng thiết lập để hoạt động do cơ cấu tổ chức gọn nhẹ và năng động. Doanh nghiệp chỉ cần một số vốn vừa phải, mặt bằng không lớn, các điều kiện sản xuất đơn giản là đã có thể bắt đầu hoạt động.

Vòng quay sản phẩm nhanh nên có thể sử dụng vốn tự có, hoặc vay bạn bè, người thân dễ dàng. Bộ máy gọn nhẹ linh hoạt, dễ quản lý, dễ quyết định, giám sát chặt chẽ tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, đồng thời làm giảm thiểu sai lệch thông tin do giảm bớt cấp trung gian. Đồng thời, do tính chất linh hoạt cũng như quy mô nhỏ DNNVV nhanh chóng chuyển đổi hướng kinh doanh cho phù hợp với nhu cầu thị trường, phát huy tính năng động sáng tạo, tự chủ, nhạy bén trong lựa 8 chọn thay đổi mặt hàng, nắm bắt kịp thời nhu cầu và thị hiếu thường xuyên thay đổi của người tiêu dùng, kết hợp với phương châm đa dạng hóa sản phẩm đã tạo ra nhiều loại hàng hóa và dịch vụ mới đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng cũng như có thể nhanh chóng điều chỉnh các mục tiêu và chiến lược kinh doanh để thích ứng với tình hình thị trường.