Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BỒI DƯỠNG CÁN BỘ, CÔNG CHỨC 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm cán bộ Trong khoản 1 điều 4 Luật cán bộ, công chức được Quốc hội Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 13 tháng 11 năm 2008 có hiệu lực từ ngày 01/01/2010 đưa định nghĩa về cán bộ như sau: “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng từ ngân sách nhà nước”.[1;13] Từ khái niệm trên, ta hiểu cán bộ là những người được bầu cử phê chuẩn, bổ nhiệm giữ cức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ, đối với các cơ quan, đơn vị, tổ chức ở cấp trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện. Riêng với cán bộ cấp xã thì được bầu cử không có chế độ phê chuẩn hay bổ nhiệm.
Cán bộ giữ các chức vụ, chức danh và hoạt động trong cơ quan của Đảng cộng Sản Việt Nam, Nhà nước và ác tổ chức chính trị - xã hội, công tác theo nhiệm kỳ và được biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Khái niệm công chức Theo Điều 2 Khoản 4, Luật Cán bộ, công chức năm 2008 quy định: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”.[1;13] Qua khái niệm, công chức là những người được tuyển dụng hoặc bổ nhiệm và 6 Luan van ngạch, chức danh, chức vụ trong các cơ quan tổ chức, đơn vị, thuộc cấp trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện. Phạm vi hoạt động của công chức rộng hơn rất nhiều so vớn cán bộ. Nếu như cán bộ là những người hoạt động trong cơ quan Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội thì công chức xuất hiện ở cả cơ quan đơn vị thuộc quân đội nhân dân, Công an nhân dân, bộ máy lãnh đạo quản lý đơn vị sự nghiệp công lập.
Công chức đảm nhiệm công tác từ khi được bổ nhiệm, tuyển dụng, cho tới khi nghỉ hưu theo quy định của bộ luật lao động mà không hoạt động theo nhiệm kỳ như cán bộ, được biên chế và hưởng ngân sách như nhà nước. Khái niệm bồ i dưỡng cán bộ, công chức Bồi dưỡng theo từ điển tiếng việt do GS. Hoàng Phê (Nxb. Từ điển Bách khoa, Hà Nội, 2010), “Bồi dưỡng làm tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất”.[7;196] Bồi dưỡng: Là quá trình cập nhật hóa kiến thức còn thiếu hoặc đã lạc hậu, bổ túc nghề nghiệp, đào tạo thêm hoặc củng cố các kỹ năng nghề nghiệp theo các chuyên đề.
Hoạt động này nhằm tạo điều kiện cho người lao động có cơ hội để củng cố và mở mang một cách có hệ thống những tri thức, kỹ năng chuyên môn, nghề nghiệp sẵn có để lao động có hiệu quả hơn. Bồ i dưỡng cán bô ̣, công chức là mô ̣t quá triǹ h nhằ m trang bi ̣cho đô ̣i ngũ cán bô ̣, công chức những kiế n thức, kỹ năng, hành vi cầ n thiế t để thực hiê ̣n tố t nhấ t nhiê ̣m vu ̣ đươ ̣c giao. Bồ i dưỡng cán bô ̣, công chức là công tác xuấ t phát từ đòi hỏi khách quan của công tác cán bô ̣ nhằ m xây dựng đô ̣i ngũ cán bô ̣, công chức đáp ứng yêu cầ u quản lý trong từng giai đoa ̣n. Bồ i dưỡng trang bi ̣ câ ̣p nhâ ̣t kiế n thức cho cán bô ̣, công chức, giúp ho ̣ theo kip̣ với tiế n trình kinh tế , xã hô ̣i đảm bảo hiê ̣u quả của hoa ̣t đô ̣ng công vu ̣.
Nhiǹ chung, trong điề u kiê ̣n chấ t lươ ̣ng đô ̣i ngũ cán bô ̣, công chức nước ta còn ha ̣n chế , thì bồ i dưỡng là giải pháp hiê ̣u quả, nó cũng góp phầ n hoàn thiê ̣n cơ cấ u cho chính quyề n Nhà nước từ Trung ương đế n điạ phương. Bồ i dưỡng để đảm bảo nhu cầ u nhân sự cho tổ chức, để rèn luyê ̣n và nâng cao năng lực cho đô ̣i ngũ trẻ, đảm bảo nhân sự cho chính quyền nhà nước. Đẩ y ma ̣nh công nghiê ̣p hóa, hiê ̣n đa ̣i hóa, nước ta sẽ trở thành mô ̣t nước công nghiê ̣p theo hướng hiê ̣n đa ̣i, kinh tế nước ta biế n đổ i, phát triể n từng ngày, khách thể của hoa ̣t đô ̣ng cũng vì thế và ngày càng tăng cả về số lượng và mức đô ̣ phức ta ̣p đòi hỏi chủ thể quản lý phải có đủ khả năng trình đô ̣ để thực hiê ̣n quản lý. 7 Luan van Trước tiǹ h hiǹ h đó, nâng cao triǹ h độ năng lực trở thành mô ̣t nhu cầ u thường xuyên của đô ̣i ngũ cán bô ̣, công chức và đó cũng là nhiê ̣m vu ̣ bao trùm, vai trò chủ yế u của công tác bồ i dưỡng cán bô ̣, công chức trong cơ quan hành chin ́ h nhà nước.4 Khái niệm hiệu quả và hiệu quả bồi dưỡng cán bộ, công chức Hiệu quả là sự phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được mục tiêu đã xác định, thể hiện mối quan hệ so sánh giữa kết quả đạt được và chi phí bỏ ra để sử dụng các yếu tố đầu vào và có tính đến các mục tiêu đã được xác định trước.[7;65] Theo Worthen và Sender, hiệu quả bồi dưỡng cán bộ, công chức là sự xác định chính thức về số lượng, chất lượng, hay giá trị của bồi dưỡng cán bộ, công chức, một mô hình, một quá trình và các mục tiêu bồi dưỡng.
Hiệu quả bồi dưỡng cán bộ, công chức chính là cơ sở để xác định xem bồi dưỡng cán bộ, công chức có đáp ứng các mục đích được đề ra của tổ chức đó hay không. Vai trò của công tác bồi dưỡng cán bộ, công chức Trong xu thế hội nhập đã và đang diễn ra ngày càng sâu rộng trên thế giới hiện nay, bồi dưỡng cán bộ, công chức có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của một đất nước. Và “đi lên bằng giáo dục” đã thực sự trở thành xu hướng chung của nhân loại. Trong Nghị quyết 30C NQ-CP ngày 08/11/2011 của Chính phủ ban hành Chương trình Cải cách tổng thể Hành chính trong giai đoạn 2011- 2020 đã đề ra mục tiêu: “xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức hành chính có đủ phẩm chất, năng lực, trình độ, đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân và sự phát triển của đất nước”.
Nghị quyết đã nêu lên “chiến lược cán bộ, công chức hành chính thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” và khẳng định: “Mọi cán bộ, công chức phải có kế hoạch thường xuyên học tập nâng cao trình độ lý luận chính trị, chuyên môn và năng lực hoạt động thực tiễn, bồi dưỡng đạo đức cách mạng”. Chính vì vậy, vai trò của việc bồi dưỡng cán bộ, công chức là vô cùng quan trọng và cần được quan tâm đầu: Thứ nhất, bồi dưỡng là cơ sở để xây dựng và nâng cao năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức nhằm tiêu chuẩn hóa cán bộ, công chức. Năng lực được hình thành từ kiến thức (những hiểu biết), kỹ năng (những gì làm được) và thái độ thực hiện hành vi (cách ứng xử) trên thực tiễn của công việc. Thứ hai, bồi dưỡng hỗ trợ cho công tác kế hoạch hóa nguồn nhân lực trong cơ quan hành chính nhà nước, các tổ chức dịch vụ công.
Kế hoạch hóa nguồn nhân lực 8 Luan van cho phép xác định khối lượng công việc và nhu cầu nguồn nhân lực của tổ chức hành chính nhà nước dựa trên mục tiêu của tổ chức (những việc cần làm, tại sao làm, ai làm, khi nào làm, làm như thế nào…). Thứ ba, bồi dưỡng cán bộ, công chức để đáp ứng yêu cầu của công cuộc cải cách hành chính nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả cho tổng thể nền hành chính. Thứ tư, bồi dưỡng sẽ góp phần tiết kiệm thời gian và chi phí trong công vụ. Việc bồi dưỡng cán bộ, công chức được thực hiện trước khi một cá nhân được bổ nhiệm vào ngạch hoặc chức vụ sẽ là cơ sở đảm bảo khả năng đáp ứng các yêu cầu về năng lực cho công việc hoặc vị trí.
Mu ̣c tiêu và đối tượng công tác bồ i dưỡng cán bô ̣, công chức 1. Mục tiêu của công tác bồ i dưỡng cán bộ, công chức Bồi dưỡng CBCC được xác định là một nhiệm vụ thường xuyên, có ý nghĩa quan trọng, góp phần tích cực trong việc nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực công tác, chất lượng và hiệu quả làm việc của CBCC; hướng tới mục tiêu tạo được sự thay đổi về chất trong thực thi nhiệm vụ chuyên môn. Nghị định số 101/2017/NĐ-CP ngày 01/09/2017 của Chính phủ về ĐTBD CBCCVC nhấn mạnh: "Trang bị kiến thức, kỹ năng, phương pháp thực hiện nhiệm vụ trong hoạt động công vụ của cán bộ, công chức và hoạt động nghề nghiệp của viên chức, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức chuyên nghiệp, có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị và năng lực, đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân, sự nghiệp phát triển của đất nước”. Mục tiêu của công tác bồi dưỡng CBCC ở Việt Nam được xác định cụ thể theo từng thời kỳ phù hợp với sự phát triển, đổi mới tư duy về chức năng của hoạt động này, cũng như phù hợp với sự phát triển của đội ngũ CBCC và tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.