Chương 1: Tổng quan về tín dụng ngân hàng và quản trị rủi ro tín dụng trong ngân hàng. Chương 2: Thực trạng rủi ro tín dụng và công tác quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Tiên Phong. Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Tiên Phong. Nguyễn Thị Vân Anh 3 K15 - NHTMD Khoá luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG 1.
TÍN DỤNG NGÂN HÀNG VÀ VAI TRÕ CỦA TÍN DỤNG NGÂN HÀNG TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG 1. Khái niệm, bản chất của tín dụng ngân hàng Tín dụng nói chung được định nghĩa là quan hệ kinh tế trong đó có sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị (dưới hình thức giá trị hoặc hiện vật) từ người sở hữu sang người sử dụng để sau một thời gian nhất định thu về một lượng giá trị lớn hơn giá trị ban đầu. Xét ở góc độ tín dụng là một chức năng cơ bản của ngân hàng thì tín dụng được hiểu như sau: “Tín dụng ngân hàng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay (Ngân hàng và các định chế tài chính) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể kinh tế khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán”( Theo Giáo trình Tín dụng ngân hàng _NGND-PGS-TS.Tô Ngọc Hưng- Học viện Ngân Hàng - Nhà xuất bản Lao động xã hội.) Theo luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, “Cấp tín dụng là việc thoả thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ tín dụng khác”. Bản chất của Tín dung ngân hàng là việc Ngân hàng thoả thuận để khách hàng sử dụng một lượng tài sản bằng tiền, bằng tài sản hay uy tín với nguyên tắc hoàn trả đầy đủ dưới các hình thức tín dụng.
Từ khái niệm trên, có thể rút ra được bản chất của tín dụng Ngân hàng: - Tín dụng phải dựa trên cơ sở sự tin tưởng giữa bên cho vay và bên đi vay. Chỉ khi nào người cho vay thực sự tin tưởng vào sự sẵn lòng và khả năng trả nợ của người đi vay, khi đó quan hệ tín dụng mới được thiết lập. Đây chính là điều kiện Nguyễn Thị Vân Anh 4 K15 - NHTMD Khoá luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng tiên quyết hình thành quan hệ tín dụng. Mặt khác, người vay cũng tin vào hiệu quả sử dụng đồng vốn đi vay của mình.
- Tín dụng là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng tài sản của Ngân hàng cho người đi vay, trong một thời gian nhất định với cam kết hoàn trả cả gốc và lãi. - Sau một thời gian như đã thoả thuận, người đi vay phải hoàn trả cho người cho vay một lượng giá trị gồm cả gốc và lãi. Phần chênh lệch này là giá của việc sử dụng quyền sử dụng vốn của người khác. Do vậy, nó phải đủ lớn để đem lại cho người chuyển nhượng quyền sử dụng vốn.
- Hoạt động tín dụng luôn chứa đựng những rủi ro. Đó là do sự bất cân xứng thông tin của khách hàng có quan hệ tín dụng với ngân hàng. Rủi ro đó ngoài những nguyên nhân chủ quan xuất phát từ phía ngân hàng và khách hàng, còn có những nguyên nhân khách quan như: sự biến động của thị trường, chu kì kinh tế, sự thay đổi của chính sách, những nguyên nhân bất khả kháng như thiên tai, địch hoạ,. Ngân hàng tham gia quan hệ tín dụng với 2 tư cách: Vừa là người đi vay vừa là người cho vay.
Phân loại tín dụng ngân hàng. Tùy mục tiêu nghiên cứu, mục tiêu của quản trị mà người ta chia tín dụng ngân hàng thành các loại khác nhau. Xét theo mục đích Tín dụng ngân hàng gồm: - Tín dụng sản xuất và kinh doanh hàng hoá: đây là loại tín dụng cấp cho các nhà doanh nghiệp và các chủ thể kinh doanh khác để tiến hành sản xuất và kinh doanh hàng hoá. - Tín dụng tiêu dùng: đây là loại hình cho vay nhằm giải quyết những nhu cầu vốn phục vụ cho tiêu dùng của khách hàng là các hộ gia đình và cá nhân như mua sắm nhà ở, xe máy, ô tô, ti vi,.
(Theo Giáo trình Tín dụng ngân hàng _NGND-PGS-TS.Tô Ngọc Hưng- Học viện Ngân Hàng - Nhà xuất bản Lao động xã hội.) Nguyễn Thị Vân Anh 5 K15 - NHTMD Khoá luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng 1. Xét theo thời hạn Đây là tiêu chí mà các Ngân hàng thường xuyên sử dụng nhất. Thời hạn cho vay là thời hạn được xác định từ khi Ngân hàng bỏ tiền ra cho đến khi thu hồi hết vốn. Trong tiêu thức này, tín dụng được chia thành ba loại: - Tín dụng ngắn hạn: Là loại vay có thời hạn đến 12 tháng.
Loại hình tín dụng này thường được sử dụng để cho vay bổ sung vốn lưu động thiếu hụt tạm thời của các doanh nghiệp và cho vay phục vụ nhu cầu tiêu dùng ngắn hạn của các hộ gia đình, cá nhân. - Tín dụng trung hạn: Là loại hình tín dụng có thời hạn trên 12 tháng đến 5 năm. Hình thức tín dụng trung hạn thường được sử dụng để cho vay đầu tư mua sắm tài sản cố định, cải tiến hoặc đổi mới thiết bị, công nghệ, mở rộng sản xuất kinh doanh, xây dựng các dự án mới có quy mô nhỏ và thời gian thu hồi vốn nhanh. - Tín dụng dài hạn: Là loại hình tín dụng có thời hạn trên 5 năm và thời hạn tối đa có thể lên đến 20-30 năm tùy thuộc vào dự án và giấy phép đầu tư.
Một số trường hợp cá biệt có thể lên tới 40 năm. Hình thức tín dụng này thường sử dụng vốn vay vào mục đích chủ yếu đầu tư hình thành tài sản cố định và thời hạn thu hồi vốn dài (Theo Giáo trình Tín dụng ngân hàng _NGND-PGS-TS.Tô Ngọc Hưng- Học viện Ngân Hàng - Nhà xuất bản Lao động xã hội) 1. Xét theo tài sản đảm bảo (TSĐB) - Tín dụng không đảm bảo: là loại hình tín dụng không có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc sự bảo lãnh của người thứ ba, việc cấp tín dụng chủ yếu dựa vào mức độ tín nhiệm và uy tín của khách hàng; năng lực tài chính của khách hàng, phương án vay hiệu quả và khả thi. - Tín dụng có đảm bảo: Là loại hình tín dụng dựa trên cơ sở các tài sản đảm bảo như thế chấp, cầm cố bằng tài sản của khách hàng; hoặc phải có sự bảo lãnh cầm cố, thế chấp bằng tài sản của người thứ ba; hay cho vay bằng tài sản hình thành từ vốn vay.
(Theo Giáo trình Tín dụng ngân hàng _NGND-PGS-TS.Tô Ngọc Hưng- Học viện Ngân Hàng - Nhà xuất bản Lao động xã hội) Nguyễn Thị Vân Anh 6 K15 - NHTMD Khoá luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng 1. Căn cứ vào phương thức hoàn trả - Tín dụng có thời hạn: Là loại cho vay có thỏa thuận thời hạn cụ thể trong hợp đồng. - Tín dụng không thời hạn: Là loại cho vay mà ngân hàng có thể yêu cầu người đi vay trả nợ bất cứ lúc nào, nhưng phải báo trước một thời gian hợp lý đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng. (Theo Giáo trình Tín dụng ngân hàng _NGND-PGS-TS.Tô Ngọc Hưng- Học viện Ngân Hàng - Nhà xuất bản Lao động xã hội) 1.
Căn cứ vào nguồn gốc tín dụng - Tín dụng trực tiếp: Ngân hàng cấp vốn trực tiếp cho người có nhu cầu, đồng thời người đi vay trực tiếp hoàn trả nợ vay cho ngân hàng. - Tín dụng gián tiếp: Là khoản tín dụng được thực hiện thông qua việc mua lại các khế ước hoặc chứng từ nợ đã phát sinh và còn trong thời hạn thanh toán. (Theo Giáo trình Tín dụng ngân hàng _NGND-PGS-TS.Tô Ngọc Hưng- Học viện Ngân Hàng - Nhà xuất bản Lao động xã hội) 1. Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với nền kinh tế Theo Giáo trình Tín dụng ngân hàng _NGND-PGS-TS.Tô Ngọc Hưng- Học viện Ngân Hàng - Nhà xuất bản Lao động xã hội, Tín dụng ngân hàng có vai trò rất quan trọng, cụ thể: 1.
Tín dụng đáp ứng nhu cầu vốn để duy trì quá trình tái sản xuất đồng thời góp phần đầu tư vào phát triển kinh tế. Nhu cầu vốn trong hoạt động sản xuất kinh doanh luôn là vấn đề quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp, bên cạnh đó quan hệ mua bán chịu luôn tồn tại trên thị trường. Do đó, hoạt động tín dụng đã góp phần vào quá trình luân chuyển vốn trong nền kinh tế diễn ra nhanh hơn, giúp cho người cần vốn có thể tìm được vốn nhanh hơn, hiệu quả hơn để có thể duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh được liên tục và có thể giúp cho người thừa vốn có thể bảo quản an toàn đồng thời kinh doanh kiếm lời. Trong nền sản xuất hàng hóa, tín dụng là một trong những nguồn hình thành vốn của doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất để đẩy nhanh quá trình tái sản xuất xã hội.
Nguyễn Thị Vân Anh 7 K15 - NHTMD Khoá luận tốt nghiệp Học viện Ngân hàng 1. Tín dụng thúc đẩy quá trình tập trung vốn và tập trung sản xuất Bản chất đặc trưng hoạt động ngân hàng là huy động vốn tiền tệ tạm thời nhàn rỗi, phân tán trong nền kinh tế, trong xã hội để thực hiện cho vay các đơn vị kinh tế có nhu cầu vốn phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh. Đầu tư tập trung là nhu cầu tất yếu của nền sản xuất hàng hóa, hạn chế sự lãng phí vốn, tiết kiệm mọi nguồn lực như thời gian, chi phí huy động vốn. Tín dụng thúc đẩy quá trình luân chuyển hàng hóa và luân chuyển tiền tệ Tín dụng tham gia trực tiếp vào quá trình luân chuyển hàng hóa và luân chuyển tiền tệ tạo điều kiện phát triển nền kinh tế, đặc biệt những ngành kinh tế trọng điểm trong mỗi giai đoạn phát triển kinh tế.
Hoạt động tín dụng luôn chịu sự chi phối trực tiếp của chính sách phát triển kinh tế của chính phủ, vì vậy đã góp phần đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ trong nền kinh tế thị trường, hạn chế thấp nhất sự ứ đọng vốn trong sản xuất kinh doanh, đẩy nhanh vòng quay vốn.
