I. Nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập Tầm quan trọng và bức thiết cho nền kinh tế
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, vai trò của kiểm toán độc lập ngày càng trở nên thiết yếu đối với sự minh bạch và bền vững của thị trường. Chất lượng kiểm toán độc lập không chỉ là thước đo năng lực của các doanh nghiệp kiểm toán mà còn là yếu tố then chốt tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư và công chúng. Tuy nhiên, một thách thức lớn luôn hiện hữu là khoảng cách mong đợi kiểm toán – sự khác biệt giữa những gì người sử dụng mong đợi từ dịch vụ kiểm toán và những gì kiểm toán viên thực sự cung cấp hoặc có thể cung cấp. Việc thu hẹp khoảng cách mong đợi này, đồng thời nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập, trở thành nhiệm vụ cấp bách, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía. Điều này không chỉ giúp gia tăng giá trị cho các báo cáo tài chính mà còn củng cố nền tảng pháp lý, đạo đức và chuyên môn của nghề nghiệp kiểm toán. Luận văn của Phan Thanh Trúc (2013) đã nhấn mạnh rằng các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập là cần thiết để thu hẹp khoảng cách mong đợi của xã hội về chất lượng kiểm toán tại Việt Nam. Sự phát triển mạnh mẽ của thị trường vốn và sự phức tạp của các giao dịch kinh tế đặt ra yêu cầu cao hơn về độ tin cậy của thông tin tài chính, từ đó đẩy mạnh nhu cầu về một dịch vụ kiểm toán chất lượng cao. Bài viết này sẽ phân tích sâu rộng về thực trạng, các thách thức và đưa ra những giải pháp toàn diện để nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập, qua đó góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh và phát triển bền vững.
1.1. Định nghĩa và vai trò cốt lõi của kiểm toán độc lập trong kinh tế
Kiểm toán độc lập là hoạt động kiểm tra, xác nhận và báo cáo về tính trung thực, hợp lý của các thông tin tài chính do doanh nghiệp lập, được thực hiện bởi các kiểm toán viên chuyên nghiệp không có lợi ích liên quan đến đơn vị được kiểm toán. Vai trò của kiểm toán độc lập là cực kỳ quan trọng, giúp tăng cường độ tin cậy của báo cáo tài chính đối với các bên liên quan như nhà đầu tư, ngân hàng, cơ quan quản lý và công chúng. Hoạt động này góp phần phát hiện gian lận và sai sót, đồng thời cung cấp cái nhìn khách quan về tình hình tài chính của đơn vị. Một dịch vụ kiểm toán độc lập chất lượng cao sẽ là nền tảng vững chắc cho các quyết định kinh tế, tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động vốn và thúc đẩy sự phát triển của thị trường tài chính.
1.2. Khoảng cách mong đợi kiểm toán Thách thức hiện hữu đối với niềm tin
Khoảng cách mong đợi kiểm toán (Audit Expectation Gap) là sự khác biệt giữa những gì công chúng và người sử dụng báo cáo tài chính tin vào trách nhiệm của kiểm toán viên và chính kiểm toán viên tin vào trách nhiệm của mình (AICPA, 1993). Theo Porter (1993), đây là khoảng cách giữa sự mong đợi của xã hội về kiểm toán viên và các hoạt động thực tế của kiểm toán viên. Sự khác biệt này thường xuất phát từ việc công chúng kỳ vọng kiểm toán viên có thể phát hiện mọi gian lận và sai sót, đảm bảo sự tồn tại liên tục của doanh nghiệp, trong khi trên thực tế, nhiệm vụ của kiểm toán viên tập trung vào việc đưa ra ý kiến về tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính. Khoảng cách mong đợi gây ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của nghề nghiệp kiểm toán, làm giảm niềm tin của công chúng và có thể dẫn đến các vụ kiện tụng. Việc thu hẹp khoảng cách mong đợi là cần thiết để củng cố vai trò của kiểm toán độc lập.
II. Thực trạng khoảng cách mong đợi Phân tích nguyên nhân và hệ lụy tới chất lượng kiểm toán
Thực trạng khoảng cách mong đợi kiểm toán hiện nay vẫn là một thách thức lớn, đặc biệt tại các thị trường mới nổi như Việt Nam. Mặc dù kiểm toán độc lập đã có những bước tiến đáng kể trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và nâng cao năng lực chuyên môn, nhưng sự chênh lệch giữa kỳ vọng của người sử dụng và khả năng thực hiện của kiểm toán viên vẫn còn tồn tại. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến niềm tin công chúng mà còn trực tiếp tác động tiêu cực đến chất lượng kiểm toán độc lập. Phân tích các nguyên nhân hình thành khoảng cách mong đợi giúp xác định rõ các điểm yếu cần khắc phục, từ đó đề xuất các giải pháp hiệu quả. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, nhận thức khác nhau về vai trò và trách nhiệm của kiểm toán viên là yếu tố cốt lõi tạo nên khoảng cách mong đợi. Công chúng thường kỳ vọng kiểm toán viên có trách nhiệm cao hơn trong việc phát hiện gian lận và sai sót, cũng như cảnh báo về khả năng phá sản của doanh nghiệp. Tuy nhiên, mục tiêu chính của kiểm toán là đưa ra ý kiến về tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính dựa trên các chuẩn mực kiểm toán và giới hạn của bằng chứng. Sự thiếu hiểu biết về bản chất và giới hạn của dịch vụ kiểm toán từ phía người sử dụng, cùng với đôi khi là sự thiếu minh bạch trong báo cáo kiểm toán, đã làm trầm trọng thêm vấn đề này. Việc hiểu rõ những nguyên nhân và hệ lụy của khoảng cách mong đợi là bước đầu tiên để xây dựng một chiến lược toàn diện nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập và khôi phục niềm tin của xã hội.
2.1. Các nguyên nhân chính hình thành khoảng cách mong đợi trong kiểm toán
Khoảng cách mong đợi trong kiểm toán được hình thành từ nhiều nguyên nhân phức tạp, có thể chia thành hai nhóm chính: nhóm liên quan đến nhận thức và nhóm liên quan đến thực tiễn nghề nghiệp. Về nhận thức, sự thiếu hiểu biết của công chúng về bản chất và phạm vi của dịch vụ kiểm toán độc lập là một yếu tố quan trọng. Người sử dụng thường nhầm lẫn giữa kiểm toán và điều tra, kỳ vọng kiểm toán viên phải phát hiện mọi gian lận và sai sót, thậm chí cảnh báo về khả năng phá sản của đơn vị. Luận văn của Phan Thanh Trúc (2013) chỉ ra rằng nhận thức khác nhau về nhiệm vụ và trách nhiệm của kiểm toán viên là nguyên nhân chủ yếu. Ngoài ra, việc truyền tải thông điệp trong báo cáo kiểm toán đôi khi chưa đủ rõ ràng, dễ gây hiểu lầm cho người không chuyên. Về thực tiễn, áp lực cạnh tranh về phí dịch vụ có thể ảnh hưởng đến thời gian và nguồn lực dành cho cuộc kiểm toán, từ đó tác động đến chất lượng kiểm toán.
2.2. Hệ lụy từ khoảng cách mong đợi đối với uy tín và niềm tin
Sự tồn tại của khoảng cách mong đợi kiểm toán mang lại nhiều hệ lụy tiêu cực đối với nghề nghiệp và xã hội. Trước hết, nó làm giảm sút uy tín và niềm tin của công chúng vào dịch vụ kiểm toán độc lập. Khi các kỳ vọng không được đáp ứng, người sử dụng báo cáo tài chính có thể mất niềm tin vào tính khách quan và độ tin cậy của kiểm toán viên. Điều này có thể dẫn đến các tranh chấp pháp lý, gây thiệt hại về tài chính và danh tiếng cho các công ty kiểm toán. Hơn nữa, khoảng cách mong đợi còn cản trở sự phát triển của thị trường vốn, khi nhà đầu tư và các bên liên quan không hoàn toàn tin tưởng vào thông tin tài chính đã được kiểm toán. Việc nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập và thu hẹp khoảng cách mong đợi là cần thiết để bảo vệ và phát triển nghề nghiệp kiểm toán, đồng thời đóng góp vào sự minh bạch của nền kinh tế.
III. 5 Giải pháp nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập hiệu quả nhất
Để nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập và thu hẹp khoảng cách mong đợi, cần có một chuỗi các giải pháp đồng bộ và toàn diện, tác động từ gốc rễ vấn đề đến các khía cạnh thực tiễn. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào việc cải thiện năng lực nội tại của ngành kiểm toán mà còn hướng đến việc nâng cao nhận thức của công chúng và hoàn thiện môi trường pháp lý. Theo Phan Thanh Trúc (2013), việc cải thiện hệ thống pháp luật, chuẩn mực kiểm toán và tăng cường kiểm soát chất lượng kiểm toán là những giải pháp then chốt. Sự phát triển không ngừng của công nghệ và sự phức tạp của các giao dịch kinh tế đòi hỏi ngành kiểm toán phải liên tục đổi mới để bắt kịp và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao. Việc áp dụng các thông lệ tốt nhất từ quốc tế, đồng thời thích ứng với điều kiện đặc thù của Việt Nam, sẽ mang lại hiệu quả cao nhất. Các giải pháp phải bao gồm từ việc củng cố các quy định pháp luật, chuẩn mực đạo đức, quy trình nghiệp vụ đến việc đầu tư vào nguồn nhân lực và công nghệ. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một nền kiểm toán độc lập vững mạnh, có khả năng cung cấp dịch vụ chất lượng cao, từ đó tạo dựng niềm tin bền vững trong cộng đồng và xã hội, góp phần vào sự minh bạch và ổn định của thị trường tài chính.
3.1. Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và chuẩn mực kiểm toán quốc tế
Việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý là nền tảng vững chắc để nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập. Cần tiếp tục rà soát, bổ sung và hoàn thiện Luật Kiểm toán độc lập, các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành nhằm đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thông lệ quốc tế. Đặc biệt, việc cập nhật và áp dụng các chuẩn mực kiểm toán quốc tế (ISA) một cách đầy đủ và kịp thời sẽ giúp nâng cao tính chuyên nghiệp và khả năng so sánh của báo cáo kiểm toán. Thông tư số 214/2012/TT-BTC về hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam đã là một bước tiến quan trọng, nhưng cần tiếp tục xem xét để đảm bảo phù hợp với sự thay đổi của môi trường kinh doanh. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát và xử lý vi phạm chặt chẽ hơn để đảm bảo việc tuân thủ các quy định.
3.2. Tăng cường kiểm soát chất lượng kiểm toán nội bộ và đạo đức nghề nghiệp
Củng cố hệ thống kiểm soát chất lượng kiểm toán nội bộ tại các doanh nghiệp kiểm toán là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng kiểm toán độc lập. Các doanh nghiệp cần xây dựng và duy trì các quy trình kiểm soát chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch, thực hiện đến hoàn thành cuộc kiểm toán. Việc thực hiện đánh giá chất lượng định kỳ và bất thường giúp phát hiện và khắc phục kịp thời các hạn chế. Song song đó, việc tăng cường đạo đức nghề nghiệp kiểm toán là vô cùng quan trọng. Quyết định 87/2005/QĐ-BTC về ban hành chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán Việt Nam đã tạo cơ sở. Cần đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng về đạo đức nghề nghiệp cho kiểm toán viên, nâng cao nhận thức về tính độc lập, khách quan, trung thực và bảo mật. Một môi trường làm việc đề cao đạo đức nghề nghiệp sẽ giúp kiểm toán viên thực hiện nhiệm vụ một cách liêm chính và chuyên nghiệp nhất.
IV. Phát triển năng lực kiểm toán viên và ứng dụng công nghệ trong kiểm toán độc lập
Để thực sự nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập và thu hẹp khoảng cách mong đợi, việc đầu tư vào con người và công nghệ là không thể thiếu. Nguồn nhân lực kiểm toán viên với năng lực chuyên môn cao, cùng với khả năng nắm bắt và ứng dụng công nghệ hiện đại, sẽ là nhân tố quyết định thành công của ngành kiểm toán trong tương lai. Phan Thanh Trúc (2013) đã đề cập đến nguồn nhân lực của công ty kiểm toán là một trong những nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán BCTC. Sự phức tạp ngày càng tăng của các giao dịch kinh tế, cùng với sự bùng nổ của dữ liệu lớn (Big Data), đòi hỏi kiểm toán viên không chỉ giỏi về chuyên môn kế toán – kiểm toán mà còn phải có kiến thức sâu rộng về công nghệ thông tin, phân tích dữ liệu và quản trị rủi ro. Việc đào tạo liên tục, cập nhật kiến thức mới và trang bị các kỹ năng mềm là cần thiết để kiểm toán viên có thể đối mặt với những thách thức mới. Đồng thời, việc tích hợp các công cụ kiểm toán tự động, trí tuệ nhân tạo (AI) và blockchain không chỉ giúp nâng cao hiệu quả mà còn cải thiện độ chính xác và tính khách quan của quá trình kiểm toán, từ đó góp phần đáng kể vào việc nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập và xây dựng niềm tin của công chúng vào các báo cáo tài chính.
4.1. Nâng cao trình độ chuyên môn và trách nhiệm kiểm toán viên
Việc nâng cao trình độ chuyên môn và trách nhiệm kiểm toán viên là yếu tố cốt lõi để nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập. Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng liên tục về kiến thức chuyên ngành, nghiệp vụ kiểm toán, đồng thời cập nhật các quy định pháp luật và chuẩn mực kiểm toán mới. Kiểm toán viên cần được trang bị kỹ năng phân tích, đánh giá rủi ro, và khả năng sử dụng các công cụ công nghệ thông tin. Đặc biệt, việc nhấn mạnh trách nhiệm của kiểm toán viên trong việc phát hiện gian lận và sai sót cần được làm rõ hơn, không chỉ trong lý thuyết mà còn trong thực hành. Đào tạo về đạo đức nghề nghiệp và tuân thủ các nguyên tắc độc lập, khách quan, trung thực là không thể thiếu để xây dựng đội ngũ kiểm toán viên có năng lực và bản lĩnh.
4.2. Ứng dụng công nghệ để cải thiện hiệu quả và chất lượng kiểm toán
Công nghệ đang thay đổi mạnh mẽ ngành kiểm toán. Việc ứng dụng các phần mềm kiểm toán chuyên dụng, phân tích dữ liệu lớn (Big Data Analytics), trí tuệ nhân tạo (AI) và blockchain sẽ giúp cải thiện đáng kể hiệu quả và chất lượng kiểm toán. Công nghệ cho phép kiểm toán viên xử lý lượng lớn dữ liệu nhanh chóng, phát hiện các giao dịch bất thường, đánh giá rủi ro chính xác hơn và giảm thiểu lỗi do con người. Điều này không chỉ rút ngắn thời gian thực hiện cuộc kiểm toán mà còn nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập bằng cách cung cấp bằng chứng kiểm toán đáng tin cậy hơn. Đầu tư vào công nghệ và đào tạo kiểm toán viên sử dụng thành thạo các công cụ này là một khoản đầu tư chiến lược để phát triển bền vững ngành kiểm toán.
V. Kinh nghiệm quốc tế và đề xuất thực tiễn cho kiểm toán độc lập tại Việt Nam
Việc nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập và thu hẹp khoảng cách mong đợi không thể chỉ dựa vào nỗ lực nội tại mà còn cần học hỏi và áp dụng các kinh nghiệm thành công từ quốc tế. Nhiều quốc gia phát triển đã có hệ thống kiểm toán độc lập vững mạnh với các cơ chế kiểm soát chất lượng hiệu quả, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp nghiêm ngặt và sự tham gia tích cực của các tổ chức chuyên nghiệp. Nghiên cứu của Phan Thanh Trúc (2013) đã phân tích các công trình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán BCTC ở các nước khác, cho thấy vai trò của quy mô công ty kiểm toán, nguồn nhân lực và quy trình kiểm soát chất lượng bên trong. Việt Nam có thể tham khảo các mô hình quản lý, giám sát kiểm toán độc lập từ các quốc gia này để điều chỉnh và hoàn thiện hệ thống của mình. Việc xây dựng một chiến lược tổng thể, kết hợp hài hòa giữa việc tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán quốc tế và phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội đặc thù của Việt Nam, sẽ là chìa khóa để đạt được mục tiêu. Các đề xuất cần tập trung vào việc củng cố vai trò của các hiệp hội nghề nghiệp, tăng cường minh bạch thông tin và nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị thực của dịch vụ kiểm toán. Qua đó, không chỉ nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập mà còn góp phần xây dựng một thị trường tài chính công bằng, minh bạch và hiệu quả hơn.
5.1. Học hỏi từ thực tiễn kiểm toán độc lập của các nước phát triển
Các nước phát triển như Hoa Kỳ, Anh, Canada... đã có lịch sử lâu đời và hệ thống kiểm toán độc lập rất phát triển. Kinh nghiệm của họ cho thấy vai trò quan trọng của một khuôn khổ pháp lý chặt chẽ, các chuẩn mực kiểm toán và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp được cập nhật thường xuyên, cùng với cơ chế giám sát độc lập và hiệu quả. Việc khuyến khích cạnh tranh lành mạnh giữa các công ty kiểm toán, đầu tư vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, và tích cực ứng dụng công nghệ cũng là những bài học quý giá. Việt Nam có thể nghiên cứu các mô hình về quản trị chất lượng, quản lý rủi ro và các chương trình giáo dục chuyên nghiệp để áp dụng vào bối cảnh cụ thể của mình, nhằm nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập.
5.2. Triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm thu hẹp khoảng cách mong đợi
Để thu hẹp khoảng cách mong đợi một cách hiệu quả, cần triển khai đồng bộ các giải pháp ở nhiều cấp độ. Thứ nhất, cơ quan quản lý nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý và chuẩn mực kiểm toán, đồng thời tăng cường giám sát hoạt động kiểm toán. Thứ hai, các doanh nghiệp kiểm toán cần đẩy mạnh kiểm soát chất lượng kiểm toán nội bộ, đầu tư vào công nghệ và đào tạo kiểm toán viên. Thứ ba, các hiệp hội nghề nghiệp cần đóng vai trò tích cực hơn trong việc nâng cao đạo đức nghề nghiệp, tổ chức các khóa đào tạo và tuyên truyền về vai trò, trách nhiệm của kiểm toán độc lập. Cuối cùng, cần nâng cao nhận thức của người sử dụng về bản chất và giới hạn của dịch vụ kiểm toán thông qua các kênh truyền thông và giáo dục. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên sẽ giúp nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập và xây dựng niềm tin.
VI. Tương lai của kiểm toán độc lập Hướng tới sự minh bạch và tin cậy bền vững
Hướng tới tương lai, ngành kiểm toán độc lập tại Việt Nam cần tiếp tục đổi mới và phát triển để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nền kinh tế số và hội nhập quốc tế. Việc nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập không chỉ là một mục tiêu mà còn là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự cam kết bền vững từ tất cả các bên liên quan. Sự minh bạch và tin cậy là hai giá trị cốt lõi mà kiểm toán độc lập phải luôn hướng tới để duy trì vai trò thiết yếu của mình trong hệ thống tài chính. Với sự phát triển của công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), phân tích dữ liệu lớn (Big Data Analytics) và blockchain, ngành kiểm toán có cơ hội lớn để cách mạng hóa quy trình và nâng cao đáng kể chất lượng kiểm toán. Tuy nhiên, đi kèm với đó là thách thức về việc cập nhật kiến thức, kỹ năng cho kiểm toán viên và hoàn thiện các chuẩn mực kiểm toán để phù hợp với môi trường mới. Việc thu hẹp khoảng cách mong đợi sẽ là một hành trình dài hơi, đòi hỏi sự kiên trì trong việc giáo dục công chúng, nâng cao đạo đức nghề nghiệp kiểm toán và cải thiện hiệu quả hoạt động. Bằng cách tập trung vào việc củng cố nền tảng pháp lý, đầu tư vào công nghệ và con người, đồng thời xây dựng một văn hóa nghề nghiệp liêm chính, kiểm toán độc lập sẽ tiếp tục khẳng định vị thế là một trụ cột vững chắc cho sự phát triển kinh tế bền vững của Việt Nam, mang lại giá trị thực sự cho xã hội và cộng đồng doanh nghiệp.
6.1. Lộ trình phát triển chất lượng kiểm toán trong kỷ nguyên số
Kỷ nguyên số mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra thách thức cho việc nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập. Lộ trình phát triển cần tập trung vào việc tích hợp công nghệ vào mọi khía cạnh của quy trình kiểm toán, từ thu thập dữ liệu, phân tích rủi ro đến lập báo cáo kiểm toán. Đầu tư vào hạ tầng công nghệ, phần mềm chuyên dụng và đào tạo kiểm toán viên về kỹ năng số là ưu tiên hàng đầu. Đồng thời, các chuẩn mực kiểm toán cần được cập nhật để phù hợp với việc sử dụng công nghệ mới, đảm bảo tính hiệu quả và đáng tin cậy của bằng chứng kiểm toán điện tử. Việc này giúp kiểm toán viên phát hiện gian lận và sai sót tinh vi hơn và nâng cao chất lượng kiểm toán tổng thể.
6.2. Cam kết bền vững để nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập và niềm tin
Việc nâng cao chất lượng kiểm toán độc lập đòi hỏi một cam kết bền vững từ Chính phủ, các cơ quan quản lý, doanh nghiệp kiểm toán và các hiệp hội nghề nghiệp. Cam kết này thể hiện qua việc liên tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đầu tư vào phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, áp dụng các tiến bộ công nghệ và tăng cường giám sát. Đặc biệt, việc xây dựng và duy trì một môi trường đạo đức nghề nghiệp kiểm toán vững mạnh là yếu tố then chốt để củng cố niềm tin. Khi các bên liên quan cùng chung tay nỗ lực, chất lượng kiểm toán độc lập sẽ không ngừng được cải thiện, từ đó thu hẹp khoảng cách mong đợi và khẳng định vai trò không thể thiếu của nghề kiểm toán trong sự phát triển kinh tế – xã hội.
