Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trung học cơ sở. Chương 2: Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Cơ sở lý luận về chất lượng đội ngũ giáo viên trung học cơ sở 1. Các khái niệm có liên quan * Giáo viên Hiện nay, khái niệm về giáo viên được quy định rõ ràng trong các văn bản quy phạm pháp luật của nước ta như sau: - Theo Khoản 1, Điều 66, Luật Giáo dục đại học (2019), quy định: Nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong cơ sở giáo dục, trừ cơ sở giáo dục quy định tại điểm c khoản 1 Điều 65 của Luật này. Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục khác, giảng dạy trình độ sơ cấp, trung cấp gọi là giáo viên; nhà giáo giảng dạy từ trình độ cao đẳng trở lên gọi là giảng viên. Theo Hoàng Phê (2001), Từ điển tiếng Việt, NXB Đà Nẵng - Trung tâm Từ điển học: Giáo viên là người giảng dạy, giáo dục cho học viên,lênkế hoạch, tiến hành các tiết dạy học, thực hànhvà phát triển các khóa học nằm trong chương trình giảng dạy của nhà trường đồng thời cũng là ngườikiểm tra, ra đề, chấm điểm thi cho học sinh để đánh giá chất lượng từng học trò.
Giáo viên nam thường được gọi là thầy giáo còn giáo viên nữ thường được gọi là cô giáo. Như vậy, giáo viên được hiểu là người giảng dạy cho học sinh các kiến thức liên quan đến môn học đối với từng cấp học phù hợp với học sinh. Giáo viên có trách nhiệm thực hiện các bài giảng các tiết dạy của mình để mang kiến thức đến với học sinh. Ngoài ra thì nghề giáo viên cũng là nghề để giúp học sinh rèn luyện những kĩ năng cần thiết trong việc thực hành các kiến thức lý thuyết và rèn luyện cho học sinh về lễ nghĩa, sự lễ phép với người khác… bên cạnh đó giáo viên cùng người kiểm tra, ra đề, chấm điểm kiểm tra cho 5 học sinh để đánh giá chất lượng, năng lực của từng học sinh theo quy chế của trường học và theo quyết định của Bộ giáo dục hướng dẫn.
Ngoài ra thì giáo viên còn là người khởi xướng các hoạt động phong trào, các cuộc thi thực tế bổ ích và giúp cho học sinh tìm hiểu và khám phá ra những điều mới lạ từ các cuộc thi của mình. * Đội ngũ giáo viên: Theo từ điển Tiếng Việt, 2017: Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp tập hợp thành một lực lượng. Theo Hoàng Phê (2001), Từ điển tiếng Việt, NXB Đà Nẵng - Trung tâm Từ điển học: Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng như đội ngũ những người viết văn, đội ngũ nhà giáo. Như vậy, có thể hiểu, đội ngũ giáo viên THCS là một tập hợp các nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học ở các trường THCS, có gắn kết với nhau để thực hiện hoàn thành nhiệm vụ theo hệ thống, mục tiêu giáo dục, cùng trực tiếp giảng dạy và giáo dục học sinh THCS theo sự ràng buộc những nguyên tắc có tính chất của ngành giáo dục và của Nhà nước.
Chất lượng và các hoạt động nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên THCS 1.1 Khái niệm chất lượng đội ngũ giáo viên Để đưa ra khái niệm chất lượng đội ngũ giáo viên, trước hết ta cần tìm hiểu khái niệm về chất lượng, cụ thể như sau: Theo Hoàng Phê (2001), Từ điển tiếng Việt, NXB Đà Nẵng - Trung tâm Từ điển học, “Chất lượng” là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con người, một sự vật, sự việc, ví dụ đánh giá chất lượng sản phẩm, nâng cao chất lượng giảng dạy. Theo Oxford University (1995), “Chất lượng - Quality” là tiêu chuẩn của cái gì khi so sánh với cái khác giống với nó (the Standard of sth when compared to other things like it). 6 Theo tiêu chuẩn ISO 9000: 2005 định nghĩa “chất lượng - Quality” là mức độ mà một tập hợp các đặc tính vốn có đáp ứng các yêu cầu (the degree to which a set of inhenrent characteristics fulfils requirements (www- pub. Như vậy, “Chất lượng” là khái niệm chỉ mức độ một tập hợp các đặc tính vốn có, cấu thành nên sự vật, đảm bảo cho sự vật đáp ứng tốt nhất các mục đích/yêu cầu đã xác định.
Từ khái niệm chất lượng và đội ngũ giáo viên, ta có thể hiểu: Chất lượng đội ngũ giáo viên là một trạng thái nhất định của đội ngũ giáo viên, thể hiện mối quan hệ phối hợp, tương tác giữa các yếu tố, các thành phần cấu thành nên bản chất bên trong của đội ngũ giáo viên, đó là vấn đề về năng lực trình độ của giáo viên, kinh nghiệm công tác, cơ cấu tổ chức của đội ngũ. Một đội ngũ giáo viên có số lượng đủ, có trình độ theo đúng yêu cầu và một kết cấu hợp lý để đảm nhận tốt công việc giảng dạy trong một thời điểm nhất được cho là một đội ngũ giáo viên có chất lượng. Yêu cầu về chất lượng đội ngũ còn tuỳ thuộc vào thời điểm đánh giá, môi trường đánh giá và yêu cầu của tổ chức đánh giá. Trong nghiên cứu này, tiêu chuẩn chất lượng giáo viên THCS được đánh giá theo tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, căn cứ theo thông tư 20/2018/BGD&ĐT03/2021/TT-BGDĐT.
Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên - Chất lượng đội ngũ giáo viên: Trong lĩnh vực giáo dục, chất lượng đội ngũ giáo viên với đặc trưng sản phẩm là con người có thể hiểu là các phẩm chất, giá trị nhân cách và năng lực sống và hoà nhập đời sống xã hội, giá trị sức lao động năng lực hành nghề của người giáo viên tương ứng với mục tiêu đào tạo của từng bậc học ngành học trong hệ thống giáo dục quốc dân. Chất lượng đội ngũ giáo viên được thể hiện ở 3 lĩnh vực: Tư tưởng, đạo đức, bản lĩnh chính trị. Trình độ kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ sư phạm. Sức khoẻ thể chất và tinh thần.
7 - Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên : Theo Từ điển Từ và Ngữ Việt Nam của Giáo sư Nguyễn Lân (Nhà xuất bản tổng hợp Tp. Hồ Chí Minh (2006): Nâng cao là “Làm cho tốt hơn lên”. Từ khái niệm trên có thể hiểu nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên là làm tăng thêm hơn trước về phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp của họ nhằm đáp ứng yêu cầu của người giáo viên trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục. Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên nói chung, giáo viên THCS nói riêng, gồm các tiêu chí hoạt động sau: Đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức mới cho đội ngũ giáo viên (THCS) để đáp ứng yêu cầu mới trong giáo dục bậc THCS; Đổi mới công tác quản lý đội ngũ giáo viên: Công tác tuyển dụng, công tác bố trí, sắp xếp giáo viên; luân chuyển.
Nâng cao chất lượng công tác đánh giá đội ngũ giáo viên. Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của người giáo viên THCS - Vị trí của người giáo viên THCS Trong xã hội, Đảng và Nhà nước ta luôn tôn vinh nghề dạy học và vị trí cao cả của người thầy. Đội ngũ GV là nòng cốt của sự nghiệp giáo dục. Thầy giáo là người chiến sĩ cách mạng trên mặt trận tư tưởng và văn hoá, truyền thụ cho học sinh lí tưởng đạo đức cách mạng, bồi đắp cho học sinh nhân cách văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc, dạy cho HS tri thức khoa học, kỹ năng sống và kĩ năng nghề nghiệp.
Đội ngũ thầy cô giáo có mặt khắp trên mọi miền của tổ quốc, không quản khó khăn gian khổ, vượt qua mọi thử thách, cống hiến sức lực, tài năng, tâm trí cho bao thế hệ trẻ trưởng thành và thực sự trở thành chủ nhân xây dựng và bảo vệ đất nước. - Vai trò của người giáo viên THCS Trong nhà trường GV là lực lượng quyết định chất lượng giáo dục, là người trực tiếp tổ chức quá trình dạy học trên lớp và quá trình giáo dục theo 8 nội dung chương trình của Bộ Giáo dục và đào tạo với phương pháp sư phạm nhằm đạt mục tiêu giáo dục của cấp học, của nhà trường. Về vai trò của người thầy giáo, Bác Hồ khẳng định: “Nhiệm vụ giáo dục là rất quan trọng và vẻ vang, vì nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục” - Chức năng, nhiệm vụ của người giáo viên THCS Chức năng của người GV THCS: Trong nhà trường xã hội chủ nghĩa, GV có những chức năng sau đây: Chức năng của một nhà sư phạm: đây là chức năng cơ bản, thể hiện ở phương pháp dạy học và giáo dục HS của người GV. Để thực hiện tốt chức năng này, người GV phải biết tổ chức đúng đắn quá trình nhận thức, quá trình hình thành những phẩm chất và năng lực cần thiết cho HS.
Chức năng của một nhà khoa học: người GV nghiên cứu về nội dung chương trình, nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học, tổng kết kinh nghiệm, đề xuất những sáng kiến hay nói cách khác là tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học để giải quyết được những vấn đề thường xuyên nảy sinh nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học - giáo dục. Chức năng của nhà hoạt động xã hội: ngoài việc tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội, người GV còn phải biết tổ chức, hướng dẫn cho HS tham gia các hoạt động xã hội. Điều 63 Luật Giáo dục quy định giáo viên có những nhiệm vụ sau đây: - Giáo dục, giảng dạy theo mục tiêu, nguyên lí, chương trình giáo dục; - Gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân, các quy định của pháp luật và điều lệ nhà trường; - Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của nhà giáo; tôn trọng nhân cách của người học, đối xử công bằng với người học, bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của người học; - Không ngừng học tập, rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nêu gương tốt cho người học; 9 - Các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.