Chương 1: Cơ sở lý luận về chất lượng cho vay của các Ngân hàng thương mại. Chương 2: Thực trạng chất lượng cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thừa Thiên Huế Chi nhánh huyện Phong Điền Chương 3: Những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thừa Thiên Huế Chi nhánh huyện Phong Điền. 7 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG CHO VAY TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Chất lƣợng cho vay tại ngân hàng thƣơng mại 1.
Tổng quan về ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại có lịch sử lâu đời và xuất phát trên cơ sở từ những hình thái của kinh tế xã hội. Hoạt động sơ khai nhất của ngân hàng là bảo quản các tài sản có giá trị, tiền bạc của các thương nhân và thu phí dịch vụ. Trải qua một quá trình phát triển lâu dài hoạt động của NHTM đã phát triển rất phong phú, đa dạng. Theo Luật ngân hàng Đan Mạch ban hành năm 1930 cho rằng những ngân hàng thiết yếu gồm các nghiệp vụ nhận tiền ký thác, buôn bán vàng bạc, hành nghề thương mại và các giá trị địa ốc, các phương tiện tín dụng và hối phiếu, thực hiện các nghiệp vụ chuyển ngân, bảo hiểm… Ở Mỹ cho rằng “Ngân hàng thương mại là một tổ chức kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, chuyên cung cấp dịch vụ tài chính về tài chính như nhận tiền gửi, chuyển tiền, thanh toán, cho vay, đầu tư, đổi tiền, mua bán ngoại hối và các dịch vụ khác liên quan đến tiền như bảo quản, uỷ thác, làm đại lý trong nước và quốc tế.” [16, trang 6] Theo Mai Văn Bạn (2012) định nghĩa “Ngân hàng thương mại là một một loại hình doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng ngân hàng – một trung gian tài chính cung ứng vốn chủ yếu, hữu hiệu cho nền kinh tế.” [6, trang 9] Tại Việt Nam, khái niệm về NHTM Theo khoản 3, điều 4, Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày ngày 16 tháng 6 năm 2010, “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm 8 mục tiêu lợi nhuận” Như vậy có thể nói rằng, NHTM được thành lập trên cơ sở đúng theo quy định của pháp luật, kinh doanh chủ yếu trong lĩnh vực tiền tệ, với các hoạt động thường xuyên gửi và nhận tiền, và sử dụng tiền đó để hoạt động cấp tín dụng cho cá nhân và tổ chức, cung ứng các dịch vụ khác theo pháp luật quy định nhằm mục tiêu lợi nhuận.
- NHTM hoạt động chủ yếu xoay quanh tài chính, tiền tệ có ảnh hưởng trực tiếp đến các lĩnh vực sản xuất cũng như các chủ thể trong nền kinh tế. Hoạt động kinh doanh của ngân hàng luôn được kiểm soát của chính phủ nhằm ổn định tiền tệ và hạn chế nguy cơ có tác động tiêu cực đến nền kinh tế - xã hội. - Hoạt động kinh doanh của NHTM phụ thuộc vào nhiều yếu tố nhưng chính sự tin tưởng của khách hàng, giúp ngân hàng hoạt động một cách hiệu quả. Do đó, nếu lòng tin và tín nhiệm của khách hàng giảm sút thì NHTM sẽ gặp phải khó khăn cho hoạt động kinh doanh của mình.
- Kinh doanh của NHTM có thể gặp phải rủi ro thanh khoản, rủi ro lãi suất, rủi ro tỷ giá, rủi ro trạng thái vốn, rủi ro hệ thống… khi có sự biến động tiêu cực. Do vậy, NHTM phải có năng lực quản trị để dự đoán tốt nhất các rủi ro có thể xảy ra và có giải pháp đề phòng. Ngày nay, sự phụ thuộc và liên hệ với nhau giữa các NHTM ngày càng cao, có sự canh tranh nhằm khẳng định vị thế trên thị trường. Hoạt động của NHTM rất phong phú, song luận văn trình bày các hoạt động nghiệp vụ cơ bản liên quan đến cho vay KHCN.
Khái niệm về chất lượng cho vay tại ngân hàng 1. Hoạt động cho vay tại ngân hàng Cho vay là khái niệm có nguồn gốc từ lâu đời và được định nghĩa mỗi cách khác nhau qua từng thời kỳ và qua từng nghiên cứu cụ thể khác nhau. 9 Cho vay là hoạt động cấp tín dụng có quan hệ trao đổi của các chủ thể với nhau trong nền kinh tế (có thể dưới hình thức hàng hóa hoặc tiền tệ) với những quy tắc, quy ước thỏa thuận với nhau để có thời gian hoàn trả. Hoạt động cho vay tại ngân hàng là quan hệ vay mượn giữa ngân hàng và khách hàng (dưới hình thức hàng hóa hoặc tiền tệ) với những quy tắc , quy ước thỏa thuận với nhau để có thời gian hoàn trả.
Cho vay cũng là hoạt động tài trợ của ngân hàng cho khách hàng (còn được gọi là cấp tín dụng), đóng vai trò quan trọng trong định hướng phát triển lâu dài của một ngân hàng. Theo Adam Mc Carty (2001), cho vay là chuyển nhượng giá trị nhất định từ chủ thể này sang chủ thể khác và sẽ nhận được giá trị sở hữu lớn hơn. Cho vay là hoạt động vô cùng quan trọng nó cung cấp kịp thời nhu cầu về về vốn của các chủ thể trong nền kinh tế. Hiện nay, cho vay là hoạt động không thể thiếu và quyết định sự tồn vong của các chủ thể trong nền kinh tế.
Đối với các quan hệ tài chính cụ thể, cho vay là giao dịch trên cơ sở có sự hoàn trả và quy định thời hạn hoàn trả dựa vào thỏa thuận của các chủ thể trong nền kinh tế, thể hiện cụ thể dưới hình thức cấp tín dụng và quy định cụ thể thời hạn trả nợ bằng hợp đồng giao kết. Cho vay cũng là quan hệ vay mượn có thỏa thuận thời gian hoàn trả và là một giao kết đôi bên có lợi. Cho vay thực hiện cho vay dưới hình thức tiền tệ: cho vay bằng tiền tệ là hình thức chủ yếu nhất và tất nhiên cũng là một giao kết có thỏa thuận hoàn trả và đôi bên có lợi, ưu điểm của Cho vay là: - Cho vay nhu cầu tối đa của các chủ thể trong nền kinh tế và có thể tận dụng được khoản tiền nhàn rỗi trong lưu thông. - Cho vay có thời hạn phong phú, các chủ thể tự thỏa thuận với nhau về các loại hình vay vốn và kỳ hạn trả nợ sao cho đáp ứng được nguyện vọng của đôi bên.
10 - Cho vay có phạm vi lớn vì có thể cho vay nhiều đối tượng khác nhau trong nền kinh tế. Chất lượng cho vay tại ngân hàng Mục đích của các NHTM là đảm bảo sự thỏa mãn của khách hàng phù hợp với số lượng giao kết đáp ứng nhu cầu cần vốn của chủ thể song việc kiểm soát và điều tiết để hạn chế rủi ro cũng nằm trong quy trình của ngân hàng từ khi cấp vốn. Chất lượng cho vay được hiểu là khoản vốn mà ngân hàng cấp ra đáp ứng mọi tiêu chí về chất lượng cũng như phù hợp với quy mô và mức độ an toàn cho phép giữa lợi ích của các chủ thể để đảm bảo sự an toàn nâng cao chất lượng trong quy trình vay mượn giữa các chủ thể để kiểm soát, hạn chế tối đa sự rủi ro không mong muốn trong quá trình vay mượn. Chất lượng cho vay là một khái niệm tương đối, và phải dựa vào các tiêu chí khác ngoài cho vay để đánh giá được chất lượng thông qua các tỷ lệ về lãi dự thu về nợ xấu thông qua các kết quả báo cáo của ngân hàng.
Chất lượng cho vay còn được đánh giá thông qua trình độ đội ngũ cán bộ, khả năng quản lý của lãnh đạo ở các NHTM. Như vậy, chất lượng cho vay được hiểu là ngân hàng đáp ứng vốn kịp thời với nhu cầu của khách hàng dựa trên sự thỏa thuận cụ thể về thời hạn trả nợ để đáp ứng được lợi ích đôi bên. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng cho vay tại ngân hàng Chất lượng cho vay là một chỉ tiêu có vai trò quan trọng trong việc đánh giá sự ổn định của một ngân hàng thông qua hoạt động cấp tín dụng. Các thông số đảm bảo đúng quy định đối với nghiệp vụ cho vay đánh giá được ngân hàng hoạt động hiệu quả.
Chỉ tiêu định tính - Đối với khách hàng,: + Quy trình thủ tục: Chuẩn và hợp pháp. + Khả năng cung ứng vốn của NHTM đầy đủ kịp thời đáp ứng nhu cầu vốn cho khách hàng: Đáp ứng kịp thời nhu cầu về vốn khi khách hàng phát sinh nhu cầu. + Tài sản đảm bảo: Tài sản đảm bảo hợp lệ có tính pháp lý cao + Chi phí sử dụng vốn hợp lý và chất lượng nghiệp vụ cho vay tốt. + Các hỗ trợ khác: Hỗ trợ về các dịch vụ bán chéo mang lại sự thuận tiện cho khách hàng khi quan hệ với ngân hàng và làm tăng lợi nhuận biên của ngân hàng.
Về phía khách hàng chỉ tiêu định tính phản ánh mức độ hài lòng của khách hàng đối với các sản phẩm của ngân hàng, chỉ tiêu định tính càng tốt phản ánh hoạt động kinh doanh của ngân hàng hiệu quả, khả năng đáp ứng nhu cầu khách hàng ngày càng cao, từ đó thu hút và phát triển khách hàng ngày càng nhiều. - Đối với NHTM, chất lượng cho vay được thể hiện qua các yếu tố: + Hoạt động cho vay cần đúng theo quy trình của pháp luật và phù hợp với các thể chế, chính sách. + Khả năng hoàn trả đúng hạn gốc và lãi của người vay. + Cơ sở pháp lý: Hoạt động cho vay của NHTM phải tuân thủ dựa trên quy trình của ngân hàng nhà nước, thể chế chính sách của chế độ.
+ Quy chế cho vay, đảm bảo trên cơ sở quy chế của ngân hàng nhà nước ban hành, và phù hợp với ngân hàng. + Chất lượng quản lý rủi ro trong quá trình cho vay đảm bảo các thông số theo quy định của ngân hàng nhà nước. Khả năng tận dụng cơ hội, vị thế, uy tín của ngân hàng, địa bàn hoạt 12 động sẽ quyết định chất lượng của hoạt động kinh doanh của các ngân hàng. Định hướng đúng đắn trong cả ngắn hạn và dài hạn sẽ giúp ngân hàng nắm bắt được xu hướng, đón đầu, tận dụng cơ hội để mở rộng thị phần, từ đó mở rộng hoạt động kinh doanh đúng hướng từ đó chất lượng cho vay cũng được nâng cao.