chương I như sau: Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cổng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước. Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện, trong cơ quan đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc công an nhân dân mà không phải là sõ quan, hạ sõ quan chuyên nghiệp và trong bộ 7 máy quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cổng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được đảm bảo từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật. Cán bộ xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) là công dân Việt Nam, được bầu cử giữ chức vụ theo nhiệm kỳ trong thường trực HĐND, UBND, Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội; công chức cấp xã là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc UBND cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ Ngân sách Nhà nước. Chất lượng cán bộ công chức Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng người cán bộ công chức có chất lượng thì phải hội tụ đủ các tiêu chuẩn đức với tài, phẩm chất và năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phong cách, phương pháp công tác tốt trong đó phẩm chất, đạo đức phải được coi là yếu tố hàng đầu.
Theo Hồ Chủ tịch phải luôn rèn luyện người cán bộ, đảng viên có đức và đủ tài, vừa hồng vừa chuyên. Người cán bộ công chức phải luôn thấm nhuần đạo đức cách mạng, luôn cần, kiệm, liêm, chính, chí, công, vô tư. Tóm lại, chất lượng cán bộ công chức được thể hiện thông qua trình độ, năng lực, kỹ năng, phương pháp làm việc, hiệu quả thực thi công vụ, phẩm chất, đạo đức cán bộ, công chức, văn hóa ứng xử của họ. Trong đó, yếu tố trình độ, hiệu quả thực thi công vụ và phẩm chất đạo đức cán bộ công chức được coi là tiêu chí quan trong nhất khi đánh giá chất lượng cán bộ công chức.
Phân loại cán bộ, công chức cấp xã [14] Theo quy định tại Nghị định số 92/2009/NĐ-CP ngày 22/10/2009 của Chính phủ quy định về chức danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối 8 với cán bộ cấp xã, phường, thị trấn và những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã; đội ngũ cán bộ công chức cấp xã bao gồm: Cán bộ chuyên trách cấp xã, cán bộ không chuyên trách cấp xã, công chức cấp xã. * Cán bộ chuyên trách cấp xã Cán bộ chuyên trạc cấp xã là những cán bộ phải dành phần lớn thời gian lao động, làm việc công để thực hiện chức trách được giao, bao gồm: Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy, thường trực Đảng ủy (nơi có Phó Bí thư chuyên trách công tác Đảng), Bí thư, Phó Bí thư chi bộ (nơi chưa thành lập Đảng ủy cấp xã); Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND; Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND; Chủ tịch Ủy ban Mặt trận tổ quốc; Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh; Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ; Chủ tịch Hội Nông dân; Chủ tịch Hội Cựu Chiến binh Việt Nam. * Cán bộ không chuyên trách cấp xã Cán bộ không chuyên trách cấp xã là những người chỉ tham gia việc công trong một phần thời gian lao động. Căn cứ hướng dẫn của Trung ương, UBND cấp tỉnh quy định khung về số lượng và mức phụ cấp cho cán bộ không chuyên trách trong hệ thống chính trị ở cấp xã (kể cả trưởng thôn).
Bao gồm: Trưởng ban Tổ chức Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra Đảng, Trưởng Ban tuyên giáo và 01 cán bộ văn phòng Đảng ủy; Phó trưởng công an; Phó Chỉ huy trưởng quân sự; Cán bộ kế hoạch – giao thông – thủy lợi – nông, lâm, ngư diêm nghiệp; Cán bộ lao động thương binh và xã hội; Cán bộ dân số - gia đình và trẻ em; Thủ quy – văn thư – lưu trữ; cán bộ phụ trách đài truyền thanh; Cán bộ quản lý nhà văn hóa; Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc; Phó các đoàn thể cấp xã: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ; Hội Nông dân, Hội Cựu Chiến binh; Chủ tịch Hội người cao tuổi; Chủ tịch Hội Chữ thập đỏ Việt Nam. * Công chức cấp xã Công chức cấp xã làm công tác chuyên môn, giúp UBND cấp xã quản lý trên lĩnh vực, bao gồm: Trưởng Công an; Chỉ huy trưởng quân sự; Văn 9 phòng – Thống kê; Địa chính – Xây dựng – Đô thị và môi trường (đối với phường, thị trấn) hoặc địa chính – nông nghiệp – xây dựng và môi trường (đối với xã); Tài chính – Kế toán; Tư pháp – Hộ tịch; Văn hóa – Xã hội. Vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã Cán bộ, công chức cấp xã là một bộ phận một không thể thiếu trong đội ngũ cán bộ, công chức của nước ta. Mọi hoạt động của chính quyền cơ sở đều do công chức cấp xã thực hiện.
Cán bộ công chức có một vị trí, vai trò rất quan trọng trong quá trình hoạt động của bộ máy Nhà nước, cụ thể như sau: - Một là, cán bộ công chức cấp xã là người tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ở địa phương. Nếu xét trên góc độ hệ thống tổ chức hành chính Nhà nước thì chính quyền cấp xã là một khâu, một bộ phận cấu thành của hệ thống tổ chức chính quyền Nhà nước từ Trung ương đến địa phương. Chính quyển Trung ương có chức năng hoạch định, ban hành chính sách, pháp luật để quản lý, điều hành phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; chính quyền cấp tỉnh, cấp huyện là cấp trung gian có chức năng truyền đạt, hướng dẫn, chỉ đạo triển khai; còn chính quyền cấp xã là cấp trực tiếp tổ chức thực hiện các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước an hành dù rấy đúng đắn, nhưng nếu không được đội ngũ cán bộ công chức cấp xã phổ biến, tổ chức thực hiện tốt ở các địa phương thì các chủ trương, chính sách đó cũng không thể đi vào đời sống, phát huy hiệu quả như mong muốn. Để thực hiện tốt vai trò này, người cán bộ công chức cấp xã phải luôn cập nhật và nắm vững các chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, tuyên truyền, phổ biến, giải thích để nhân dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa, lợi ích của việc thực hiện; đồng thời hướng dẫn, triển khai, đôn đốc, chỉ đạo nhân dân thực hiện kịp thời, có hiệu quả các chủ trương, chính sách đó.
Mặt khác, người cán bộ công chức cấp xã phải luôn trung thành, tận tụy, tiên phong trong việc chấp hành mọi chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước để nhân dân tin tưởng noi theo. 10 Hay nói cách khác đôi ngũ cán bộ công chức là nguồn nhân lực quan trọng có vai trò quyết định trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước, đưa các chính sách và thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước trở thành thực tiễn và tiếp thu nguyện vọng của nhân dân, nắm bắt được những yêu cầu của thực tiễn của cuộc sống để phản ánh kịp thời với cấp trên, là một trong những nguồn lực quan trọng trong việc thực hiện công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đội ngũ cán bộ công chức cấp xã có vị trí, vai trò quyết định trong việc triển khai tổ chức thực hiện thắng lợi các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước tại cơ sở. Thông qua họ mà ý Đảng, lòng dân tạo thành một khối thống nhất, làm cho Đảng, Nhà nước “ăn sâu, bám rễ” trong quần chúng nhân dân, củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng và Nhà nước.
Như vậy, chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật có đi vào cuộc sống, trở thành hiện thực sinh động hay không, tùy thuộc phần lớn vào sự tuyên truyền và tổ chức vận động nhân dân của đội ngũ cán bộ công chức cấp xã. Hai là, cán bộ công chức cấp xã là người trực tiếp quản lý, điều hành, đảm bảo mọi hoạt động chính trị, kinh tế - xã hội, quốc phòng và an ninh,,, ở địa phương diễn ra trong khuôn khổ pháp luật. Theo quy định của pháp luật, chính quyền cấp xã có chức năng, nhiệm vụ quản lý, điều hành mọi hoạt động, chính trị, kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh trên địa bàn cấp xã và đảm bảo cho các hoạt động trên diễn ra trong khuôn khổ pháp luật. Cán bộ công chức cấp xã là chủ thể quản lý trong bộ máy chính quyền cấp xã.
Bởi vậy, Cán bộ công chức cấp xã là người trực tiếp quản lý mọi hoạt động: chính trị, kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh diễn ra trên địa bàn cấp xã và đảm bảo cho các hoạt động trên diễn ra bình thường, trong khuôn khổ pháp luật. Để làm tốt vai trò này, người cán bộ công chức cấp xã phải nắm vững các quy định của luật pháp, các văn bản của cấp trên, có kiến thức về quản lý 11 hành chính Nhà nước, quản lý kinh tế, chuyên môn nghiệp vụ phù hợp, đồng thời phải công tâm, tận tụy, gương mẫu, nêu cao tinh thần trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và nhân dân. Cán bộ công chức cấp xã cũng là những người trực tiếp hòa giải những xung đột, mâu thuẫn tranh chấp trong nội bộ nhân dân, hiện thực hóa quyền làm chủ cơ sở của nhân dân… Vì vậy, trình độ và phẩm chất của đội ngũ này có ảnh hưởng rất lớn đến sự vận hành liên tục và hiệu quả của bộ máy nhà nước.