Mở Rộng Tín Dụng Kinh Tế Hộ Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích mở rộng tín dụng kinh tế hộ tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện Chợ Gạo, Tiền Giang.

• Tác giả: Phạm Văn Bé
• Người hướng dẫn: TS. Lê Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính, Ngân Hàng
• Đề tài: Mở Rộng Tín Dụng Kinh Tế Hộ Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI KINH TẾ HỘ
• 1.1. ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA KINH TẾ HỘ SẢN XUẤT
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI KINH TẾ HỘ TẠI NHNN&PTNT HUYỆN CHỢ GẠO
• 2.1. KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI HUYỆN CHỢ GẠO CÓ TÁC ĐỘNG ĐỐI VỚI TÍN DỤNG KINH TẾ HỘ
• 2.2. TÍN DỤNG CỦA NHNN&PTNT HUYỆN CHỢ GẠO TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.3. THÀNH TỰU, HẠN CHẾ VÀ NGUYÊN NHÂN HẠN CHẾ ĐỐI VỚI MỞ RỘNG CHO VAY KINH TẾ HỘ TẠI NHNN&PTNT HUYỆN CHỢ GẠO
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ MỞ RỘNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI KINH TẾ HỘ TẠI NHNN&PTNT HUYỆN CHỢ GẠO
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG KINH TẾ XÃ HỘI CỦA HUYỆN TRONG GIAI ĐOẠN 2006-2020
• 3.2. ĐỊNH HƯỚNG CHO VAY KINH TẾ HỘ CỦA NHNN&PTNT CẤP TRÊN
• 3.3. ĐỊNH HƯỚNG CỦA NHNN&PTNT HUYỆN CHỢ GẠO
• 3.4. GIẢI PHÁP MỞ RỘNG TÍN DỤNG HỘ SẢN XUẤT
• 3.4.1. Nhóm giải pháp về cán bộ làm công tác tín dụng
• 3.4.2. Nhóm giải pháp về nguồn vốn
• 3.4.3. Nhóm giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho hộ sản xuất
• 3.4.4. Nhóm giải pháp tập trung và mở rộng đầu tư vốn tín dụng đến các đối tượng mà huyện Chợ Gạo có thế mạnh
• 3.4.5. Nhóm giải pháp liên quan đến quản trị, điều hành tín dụng
• 3.4.6. Nhóm giải pháp hỗ trợ
• 3.5. KIẾN NGHỊ
• 3.5.1. Đối với Chính phủ và NHNN Việt Nam
• 3.5.2. Đối với NHNN&PTNT cấp trên
• 3.5.3. Các kiến nghị liên quan đến UBND huyện Chợ Gạo
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tín Dụng Kinh Tế Hộ Tổng Quan Vai Trò Tại Agribank

Tín dụng kinh tế hộ đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của khu vực nông thôn và nền kinh tế Việt Nam. Ngân hàng Nông nghiệp Việt Nam (Agribank) là một trong những tổ chức tín dụng hàng đầu, cung cấp nguồn vốn quan trọng cho kinh tế hộ gia đình, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và sản xuất nông nghiệp bền vững. Cho vay kinh tế hộ giúp tăng cường năng lực sản xuất, tạo công ăn việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, việc mở rộng tín dụng kinh tế hộ cũng đối mặt với nhiều thách thức về rủi ro tín dụng kinh tế hộ và hiệu quả sử dụng vốn vay. Theo nghiên cứu của Phạm Văn Bé, tín dụng là "quá trình vận động của vốn từ chủ này sang chủ khác, sau một thời gian nhất định vận động về nơi xuất phát với giá trị lớn hơn".

1.1. Tầm quan trọng của tín dụng đối với kinh tế hộ nông thôn

Tín dụng là huyết mạch của kinh tế hộ tại khu vực nông thôn, nơi mà nguồn vốn tự có thường hạn hẹp. Nhờ hỗ trợ tín dụng nông nghiệp, các hộ gia đình có thể đầu tư vào giống cây trồng, vật nuôi, phân bón, máy móc thiết bị, mở rộng quy mô sản xuất và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Điều này góp phần tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, nâng cao hiệu quả kinh tế và cải thiện đời sống của người dân. Hơn nữa, tín dụng kinh tế hộ còn thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, tạo điều kiện cho sự phát triển của các ngành nghề phi nông nghiệp, góp phần giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.

1.2. Vai trò của Agribank trong việc cung cấp tín dụng kinh tế hộ

Agribank đóng vai trò chủ lực trong việc cung cấp tín dụng ưu đãi cho kinh tế hộ tại Việt Nam. Với mạng lưới rộng khắp, Agribank có khả năng tiếp cận và phục vụ đa dạng các đối tượng khách hàng, từ các hộ nghèo, hộ cận nghèo đến các hộ sản xuất kinh doanh giỏi. Agribank không chỉ cung cấp các sản phẩm cho vay kinh tế hộ truyền thống mà còn phát triển các sản phẩm tín dụng đặc thù, phù hợp với từng lĩnh vực, vùng miền và nhu cầu của khách hàng. Agribank cũng tích cực tham gia vào các chương trình, dự án phát triển kinh tế xã hội của nhà nước, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới.

II. Thách Thức Khi Mở Rộng Tín Dụng Kinh Tế Hộ Tại Agribank

Mặc dù Agribank đã đạt được nhiều thành tựu trong việc cung cấp tín dụng kinh tế hộ, vẫn còn tồn tại không ít khó khăn, thách thức. Rủi ro tín dụng kinh tế hộ là một trong những vấn đề lớn nhất, đặc biệt trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh và biến động thị trường ngày càng phức tạp. Nợ xấu kinh tế hộ có thể gia tăng, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của Agribank và làm giảm khả năng tiếp cận vốn của các hộ gia đình khác. Ngoài ra, thủ tục vay vốn còn rườm rà, thông tin tín dụng chưa đầy đủ, năng lực quản lý của cán bộ tín dụng còn hạn chế cũng là những yếu tố cản trở việc mở rộng tín dụng kinh tế hộ một cách hiệu quả. Phạm Văn Bé chỉ ra rằng một trong những khó khăn lớn nhất là “chênh lệch lớn về năng suất lao động giữa công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp”.

2.1. Phân tích các yếu tố gây ra rủi ro tín dụng kinh tế hộ

Rủi ro tín dụng kinh tế hộ có thể phát sinh từ nhiều yếu tố khác nhau. Yếu tố khách quan bao gồm thiên tai, dịch bệnh, biến động giá cả nông sản, thay đổi chính sách và quy định của nhà nước. Yếu tố chủ quan bao gồm năng lực quản lý tài chính yếu kém của các hộ gia đình, sử dụng vốn vay không đúng mục đích, thiếu thông tin về thị trường và kỹ thuật sản xuất. Ngoài ra, việc thẩm định tín dụng chưa chặt chẽ, giám sát sử dụng vốn vay còn lỏng lẻo, xử lý nợ xấu còn chậm trễ cũng góp phần làm gia tăng rủi ro tín dụng kinh tế hộ.

2.2. Thực trạng nợ xấu kinh tế hộ tại Agribank và giải pháp

Nợ xấu kinh tế hộ là một vấn đề nhức nhối đối với Agribank. Tỷ lệ nợ xấu có thể khác nhau tùy theo từng chi nhánh, địa phương và lĩnh vực cho vay. Nguyên nhân chủ yếu là do khả năng trả nợ của các hộ gia đình bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khách quan và chủ quan như đã nêu trên. Để giảm thiểu nợ xấu, Agribank cần tăng cường công tác thẩm định tín dụng, nâng cao chất lượng giám sát sử dụng vốn vay, đa dạng hóa các biện pháp bảo đảm tiền vay, đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể để hỗ trợ các hộ gia đình gặp khó khăn trong việc trả nợ.

III. Giải Pháp Mở Rộng Tín Dụng Kinh Tế Hộ Hiệu Quả Tại Agribank

Để mở rộng tín dụng kinh tế hộ một cách bền vững và hiệu quả, Agribank cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Cần cải thiện quy trình thẩm định tín dụng, đơn giản hóa thủ tục vay vốn Agribank, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động tín dụng, đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ tín dụng và phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhu cầu của từng đối tượng khách hàng. Bên cạnh đó, cần tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và các doanh nghiệp để hỗ trợ các hộ gia đình tiếp cận vốn vay và sử dụng vốn vay một cách hiệu quả. Phạm Văn Bé đề xuất các giải pháp liên quan đến cán bộ, nguồn vốn, và nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho hộ sản xuất.

3.1. Nâng cao hiệu quả thẩm định và quản lý tín dụng

Để nâng cao hiệu quả thẩm định, cần xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá tín dụng khách quan, minh bạch, dựa trên các thông tin xác thực và đầy đủ. Cần chú trọng đến việc đánh giá năng lực sản xuất kinh doanh, khả năng trả nợ và lịch sử tín dụng của khách hàng. Cần tăng cường kiểm tra, giám sát quá trình sử dụng vốn vay, phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm. Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ thống thông tin tín dụng đầy đủ, chính xác, cập nhật để hỗ trợ cho công tác thẩm định và quản lý rủi ro tín dụng.

3.2. Đa dạng hóa sản phẩm và kênh phân phối tín dụng

Agribank cần phát triển các sản phẩm tín dụng đa dạng, phù hợp với từng lĩnh vực sản xuất kinh doanh, quy mô và nhu cầu của từng đối tượng khách hàng. Cần chú trọng đến việc phát triển các sản phẩm tín dụng cho nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất nông nghiệp bền vững, các ngành nghề truyền thống và các lĩnh vực có tiềm năng phát triển. Cần mở rộng các kênh phân phối tín dụng, bao gồm cả kênh trực tiếp (chi nhánh, phòng giao dịch) và kênh gián tiếp (qua các tổ chức đoàn thể, các điểm giao dịch lưu động). Cần ứng dụng công nghệ thông tin để phát triển các kênh phân phối tín dụng trực tuyến, giúp khách hàng tiếp cận vốn vay một cách thuận tiện và nhanh chóng.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Từ Nhà Nước Cho Tín Dụng Kinh Tế Hộ

Chính sách hỗ trợ từ nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy mở rộng tín dụng kinh tế hộ. Các chính sách này có thể bao gồm cấp bù lãi suất, bảo lãnh tín dụng, hỗ trợ đào tạo, tư vấn cho người dân, xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn và phát triển thị trường tiêu thụ nông sản. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Agribank và các cơ quan nhà nước sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc cung cấp tín dụng ưu đãi cho kinh tế hộ, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Chính phủ các nước đều quan tâm đến vai trò của kinh tế hộ nông thôn, bằng các chính sách kinh tế vừa trực tiếp vừa gián tiếp đã cung cấp nguồn vốn cho hộ nông dân vay.

4.1. Vai trò của chính phủ trong việc thúc đẩy tín dụng nông nghiệp

Chính phủ đóng vai trò then chốt trong việc tạo ra một môi trường thuận lợi cho tín dụng nông nghiệp phát triển. Điều này bao gồm việc xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, hỗ trợ nghiên cứu và phát triển các giống cây trồng, vật nuôi có năng suất và chất lượng cao, xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn (đường giao thông, hệ thống thủy lợi, điện lưới), và hỗ trợ các hộ gia đình tiếp cận thông tin thị trường và kỹ thuật sản xuất. Chính phủ cũng có thể cung cấp các khoản vay ưu đãi hoặc bảo lãnh tín dụng cho các hộ gia đình có nhu cầu vay vốn.

4.2. Các chính sách hỗ trợ lãi suất và bảo lãnh tín dụng

Các chính sách hỗ trợ lãi suất và bảo lãnh tín dụng là những công cụ quan trọng để giảm thiểu chi phí vay vốn và rủi ro cho các hộ gia đình. Chính sách hỗ trợ lãi suất giúp giảm gánh nặng trả nợ cho các hộ gia đình, đặc biệt là các hộ nghèo và hộ cận nghèo. Chính sách bảo lãnh tín dụng giúp giảm thiểu rủi ro cho các tổ chức tín dụng, từ đó khuyến khích họ cho vay nhiều hơn đối với kinh tế hộ. Các chính sách này cần được thiết kế một cách cẩn thận để đảm bảo tính hiệu quả và công bằng, tránh tình trạng lạm dụng hoặc trục lợi chính sách.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Số Để Mở Rộng Tín Dụng Tại Agribank

Ứng dụng công nghệ số là một xu hướng tất yếu trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, và Agribank không thể đứng ngoài cuộc. Việc triển khai các giải pháp công nghệ số như mobile banking, internet banking, ví điện tử và blockchain có thể giúp Agribank tiếp cận và phục vụ khách hàng một cách nhanh chóng, thuận tiện và hiệu quả hơn. Ứng dụng công nghệ số cũng giúp giảm thiểu chi phí hoạt động, nâng cao năng lực quản lý rủi ro và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Kinh nghiệm của Bangladesh với Grameen Bank (GB) cho thấy việc áp dụng công nghệ có thể mở rộng mạng lưới và tiếp cận đến nhiều đối tượng.

5.1. Phát triển các kênh tín dụng trực tuyến và di động

Phát triển các kênh tín dụng trực tuyến và di động cho phép Agribank tiếp cận và phục vụ khách hàng ở mọi lúc, mọi nơi. Khách hàng có thể dễ dàng tra cứu thông tin về sản phẩm, lãi suất, điều kiện vay vốn Agribank, nộp hồ sơ vay vốn, theo dõi tình trạng khoản vay và thực hiện các giao dịch thanh toán trên điện thoại di động hoặc máy tính cá nhân. Điều này giúp tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả khách hàng và ngân hàng.

5.2. Sử dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong đánh giá tín dụng

Sử dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp Agribank nâng cao hiệu quả và độ chính xác của công tác đánh giá tín dụng. AI có thể phân tích các dữ liệu khác nhau (thông tin cá nhân, lịch sử tín dụng, hoạt động sản xuất kinh doanh, thông tin thị trường) để đưa ra các dự báo về khả năng trả nợ của khách hàng. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng và tăng cường khả năng tiếp cận vốn của các hộ gia đình. Tuy nhiên, cần đảm bảo rằng việc sử dụng dữ liệu lớn và AI tuân thủ các quy định về bảo mật thông tin và quyền riêng tư của khách hàng.

VI. Phát Triển Bền Vững Tín Dụng Kinh Tế Hộ Tại Agribank

Phát triển bền vững tín dụng kinh tế hộ không chỉ là mục tiêu của Agribank mà còn là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Phát triển bền vững đòi hỏi sự cân bằng giữa mục tiêu kinh tế, xã hội và môi trường. Agribank cần chú trọng đến việc hỗ trợ các mô hình sản xuất kinh doanh thân thiện với môi trường, góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và ứng phó với biến đổi khí hậu. Đồng thời, cần đảm bảo rằng các sản phẩm tín dụng đáp ứng nhu cầu của các nhóm yếu thế trong xã hội, góp phần giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Cần có kế hoạch khai định hướng phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn chuyên biến từng bước vào phát triển bền vững.

6.1. Hỗ trợ các mô hình kinh tế hộ thân thiện với môi trường

Agribank nên ưu tiên hỗ trợ các mô hình kinh tế hộ áp dụng các phương pháp sản xuất tiên tiến, thân thiện với môi trường, như nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái, và sử dụng năng lượng tái tạo. Đồng thời, cần khuyến khích các hộ gia đình sử dụng các vật tư nông nghiệp có nguồn gốc tự nhiên, giảm thiểu việc sử dụng hóa chất độc hại và phân bón hóa học. Việc hỗ trợ các mô hình kinh tế hộ thân thiện với môi trường không chỉ giúp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên mà còn tạo ra các sản phẩm nông sản an toàn, chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của thị trường và nâng cao thu nhập cho người dân.

6.2. Đảm bảo tiếp cận tín dụng cho các nhóm yếu thế trong xã hội

Agribank cần có các chính sách đặc biệt để đảm bảo rằng các nhóm yếu thế trong xã hội, như hộ nghèo, hộ cận nghèo, phụ nữ và người dân tộc thiểu số, có thể tiếp cận được với các sản phẩm tín dụng. Cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn, giảm thiểu chi phí vay vốn và cung cấp các dịch vụ tư vấn, hỗ trợ cho các nhóm này. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp với các tổ chức đoàn thể và chính quyền địa phương để xác định và hỗ trợ các đối tượng có nhu cầu vay vốn. Điều này góp phần giảm nghèo bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực nông nghiệp và nông thôn Việt Nam chiếm khoảng 72% tổng số hộ gia đình trên toàn quốc, trong đó có hơn 12 triệu lao động chưa được khai thác triệt để quỹ thời gian. Hoạt động tín dụng ngân hàng đóng vai trò đòn bẩy kinh tế chiến lược nhằm thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa nông nghiệp. Tính đến năm 2008, toàn hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam đã cung ứng vốn cho gần 10 triệu hộ sản xuất với tổng dư nợ đạt 202.500 tỷ đồng, ghi nhận mức dư nợ bình quân đạt khoảng 20 triệu đồng trên mỗi hộ vay. Mặc dù quy mô tăng trưởng liên tục mở rộng, quá trình giải ngân vốn cho kinh tế hộ tại các địa bàn nông nghiệp trọng điểm vẫn đối mặt với nhiều rào cản lớn do chi phí quản lý món vay nhỏ lẻ cao, tính chất mùa vụ rủi ro và những hạn chế về tài sản bảo đảm.

Nghiên cứu tập trung giải quyết mâu thuẫn cốt lõi giữa yêu cầu gia tăng quy mô cấp tín dụng và nhiệm vụ kiểm soát rủi ro, nâng cao chất lượng tín dụng đối với khu vực kinh tế hộ nông thôn. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa khung lý luận về tín dụng hộ sản xuất, đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động cho vay tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang giai đoạn 2006 - 2008, từ đó xác lập hệ thống giải pháp đồng bộ định hướng đến năm 2020.

Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ địa bàn huyện Chợ Gạo với các vùng sinh thái đặc thù như vùng chuyên canh thanh long Quơn Long và vùng sản xuất nếp bè Thanh Bình. Về mặt học thuật và thực tiễn, công trình mang lại giá trị định lượng rõ nét khi xây dựng các định mức cấp vốn mẫu, góp phần tối ưu hóa vòng quay vốn tín dụng, nâng cao mức dư nợ bình quân trên cán bộ tín dụng và duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng an toàn 2% theo chuẩn mực của Ngân hàng Nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết về sự vận động của tư bản cho vay trong học thuyết kinh tế của Karl Marx, phân tích quá trình chuyển dịch giá trị qua 3 giai đoạn: phân phối tín dụng, sử dụng vốn và hoàn trả kèm giá trị thặng dư. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp lý thuyết tài chính vi mô và các mô hình tín dụng nông thôn quốc tế tiêu biểu, điển hình là mô hình Grameen Bank tại Bangladesh với mạng lưới hơn 13.000 nhân viên phục vụ qua tổ nhóm liên đới, mô hình Ngân hàng Nông nghiệp Malaysia (BPM) áp dụng cơ chế điều tiết 20,5% số dư tiết kiệm từ các ngân hàng thương mại, và mô hình Ngân hàng Nông nghiệp và Hợp tác xã Tín dụng Thái Lan (BAAC) với cơ chế phân bổ 20% vốn huy động thương mại kết hợp mức lãi suất ưu đãi thấp hơn thị trường từ 1% đến 2%/năm.

Khung khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Kinh tế hộ sản xuất: Đơn vị kinh tế tự chủ theo Điều 106 Bộ luật Dân sự năm 2005 và Quyết định số 499A/TDNT năm 1993, trong đó các thành viên có chung ngân quỹ, tài sản và tự chịu trách nhiệm về kết quả sản xuất kinh doanh trong các lĩnh vực nông, lâm, ngư, diêm nghiệp.
• Tín dụng ngân hàng đối với kinh tế hộ: Quan hệ chuyển giao vốn có hoàn trả giữa tổ chức tín dụng và đại diện hộ sản xuất theo Điều 20 Luật các Tổ chức Tín dụng nhằm đáp ứng chi phí giống, phân bón, thức ăn chăn nuôi hoặc đầu tư tài sản cố định.
• Mở rộng tín dụng theo chiều rộng: Gia tăng tổng dư nợ, mở rộng số lượng khách hàng vay vốn và tăng quy mô sản lượng nông sản hàng hóa trên địa bàn.
• Mở rộng tín dụng theo chiều sâu: Tăng cường hàm lượng vốn trung và dài hạn, đầu tư ứng dụng công nghệ sinh học và kỹ thuật thâm canh tiên tiến nhằm nâng cao năng suất và giá trị gia tăng của nông sản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh giai đoạn 2006 - 2008 của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh huyện Chợ Gạo, báo cáo giám sát của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Tiền Giang, Niên giám thống kê huyện Chợ Gạo và các văn kiện Đại hội Đảng bộ huyện Chợ Gạo lần thứ IX.

Về dữ liệu sơ cấp, tác giả triển khai phương pháp điều tra chọn mẫu có chủ đích với quy mô cỡ mẫu gồm 20 hộ nông dân sản xuất điển hình trên địa bàn huyện. Cỡ mẫu 20 hộ được lựa chọn dựa trên cơ cấu đại diện cho các nhóm ngành sản xuất mũi nhọn: trồng lúa, trồng thanh long, chăn nuôi heo thịt, nuôi bò sữa và cải tạo vườn cây ăn trái. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm thu thập chính xác các thông số định mức kinh tế - kỹ thuật thực tế về chi phí đầu vào, doanh thu và chu kỳ thu hồi vốn, làm căn cứ tính toán hạn mức vay tối đa 75% nhu cầu vốn tự có của hộ.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp thống kê mô tả, phương pháp so sánh tỷ đối, phương pháp tổng hợp quy nạp và diễn dịch logic. Việc lựa chọn phương pháp phân tích so sánh chuỗi thời gian 3 năm (2006 - 2008) giúp bóc tách biến động tăng trưởng dư nợ theo từng ngành nghề, đo lường hiệu suất quản lý của từng cán bộ tín dụng và đánh giá mức độ biến thiên của nợ quá hạn. Timeline nghiên cứu được thiết kế với dữ liệu thực chứng 2006 - 2008 và lộ trình đề xuất giải pháp thực thi kéo dài đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tăng trưởng dư nợ tín dụng kinh tế hộ tại Chi nhánh huyện Chợ Gạo duy trì nhịp độ ổn định qua các năm 2006, 2007 và 2008. Dư nợ bình quân trên mỗi hộ vay có sự cải thiện rõ rệt, tương đương mức trung bình toàn hệ thống khoảng 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng/hộ, đáp ứng kịp thời nhu cầu mua sắm vật tư phân bón và con giống đầu mùa vụ cho hàng nghìn hộ nông dân.

Thứ hai, chất lượng tín dụng được duy trì ở mức an toàn cao. Tỷ lệ nợ xấu (nợ nhóm 3 đến nhóm 5) tại chi nhánh trong giai đoạn 2006 - 2008 luôn được kiểm soát dưới 1,5%, thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ nợ xấu bình quân chung của toàn hệ thống ngân hàng nông nghiệp cùng thời kỳ (thường dao động quanh mức 2,5% - 3,5%). Điều này phản ánh ý thức trả nợ tốt của người dân địa phương và hiệu quả bước đầu trong công tác giám sát vốn vay.

Thứ ba, cơ cấu tín dụng có sự thiên lệch lớn giữa ngắn hạn và trung - dài hạn. Khoảng hơn 75% tổng dư nợ tập trung vào các khoản vay ngắn hạn phục vụ chu kỳ sản xuất mùa vụ dưới 12 tháng, trong khi tỷ trọng cho vay trung và dài hạn phục vụ đầu tư chiều sâu, cải tạo vườn cây và mua sắm máy móc cơ giới hóa chỉ chiếm dưới 25%.

Thứ tư, công tác thẩm định và quản lý món vay còn gặp nhiều vướng mắc hành chính. Thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm đối với quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai bắt buộc phải thực hiện tại Văn phòng đăng ký cấp huyện, gây phát sinh chi phí giao dịch trung bình từ 30.000 đến 50.000 đồng mỗi hồ sơ và làm kéo dài thời gian xử lý giải ngân từ 5 đến 7 ngày làm việc.

Thảo luận kết quả

Thực trạng cơ cấu vốn tập trung chủ yếu vào ngắn hạn xuất phát từ nguyên nhân nguồn vốn huy động tại chỗ của chi nhánh còn hạn chế về kỳ hạn dài, phần lớn nguồn vốn cho vay phải tiếp nhận điều hòa từ ngân hàng cấp trên. Đồng thời, nông dân địa phương còn e ngại rủi ro thị trường và dịch bệnh nên chưa mạnh dạn vay vốn trung dài hạn để đầu tư dây chuyền sơ chế sau thu hoạch.

Khi đối chiếu với mô hình Grameen Bank và BAAC Thái Lan, chi nhánh Chợ Gạo vẫn chưa phát huy tối đa vai trò của các tổ nhóm liên đới và các đoàn thể cơ sở trong khâu thẩm định chéo. Việc cán bộ tín dụng vẫn quá chú trọng vào giá trị tài sản thế chấp (chủ yếu là đất nông nghiệp với mức cho vay tối đa 75% giá trị định giá) hơn là tính khả thi của phương án kinh doanh đã hạn chế khả năng tiếp cận vốn của nhiều hộ gia đình nghèo.

Dữ liệu nghiên cứu thực trạng có thể được hệ thống hóa trực quan qua hai công cụ trình bày:

• Bảng cân đối cơ cấu tín dụng theo ngành: Thể hiện tỷ trọng dư nợ phân bổ giữa ngành trồng trọt (chiếm trên 50%), chăn nuôi (khoảng 30%) và thương mại dịch vụ nông thôn (khoảng 20%), giúp chỉ ra sự cần thiết phải chuyển dịch dòng vốn sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.
• Biểu đồ cột kết hợp đường biểu diễn: Thể hiện tốc độ tăng trưởng tổng dư nợ (cột) song song với biến động giảm dần của tỷ lệ nợ xấu (đường) trong chuỗi thời gian 2006 - 2008, minh chứng cho hiệu quả kiểm soát rủi ro đi đôi với mở rộng quy mô.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thực hiện mục tiêu mở rộng tín dụng kinh tế hộ song song với nâng cao chất lượng an toàn vốn, hệ thống 4 nhóm giải pháp trọng tâm được xác lập như sau:

1. Chuẩn hóa định mức cho vay và cải cách hạn mức tín chấp: Ban Giám đốc chi nhánh cần phối hợp với Phòng Nông nghiệp huyện khảo sát định kỳ 1 năm/lần trên 20 hộ mẫu để cập nhật bảng định mức suất đầu tư (như định mức trồng thanh long 9.000 đồng/m², nuôi heo thịt 2.000 đồng/con). Kiến nghị Ngân hàng Nhà nước sửa đổi cơ chế của Quyết định 67/1999/QĐ-TTg, nâng hạn mức cho vay không cần tài sản bảo đảm đối với hộ nông dân từ 30 triệu đồng lên mức tối đa 50 triệu đồng, hoàn thành trong giai đoạn 2009 - 2011.

2. Đơn giản hóa quy trình đăng ký giao dịch bảo đảm và rút ngắn cự ly giao dịch: Kiến nghị Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng UBND tỉnh Tiền Giang cho phép phân cấp việc công chứng, chứng thực hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất về UBND cấp xã thay vì bắt buộc nộp tại Văn phòng cấp huyện. Giải pháp này giúp cắt giảm 100% thời gian di chuyển của nông dân và hạ chi phí thủ tục hồ sơ xuống dưới mức 10.000 đồng/lượt, thực hiện ngay từ quý II năm 2010.

3. Cơ cấu lại kỳ hạn tín dụng và mở rộng đầu tư vào các cụm công nghiệp nông thôn: Phòng Kế hoạch và Cán bộ tín dụng chi nhánh chủ động gia tăng tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn từ mức 25% lên 40% vào năm 2015. Tập trung cấp vốn cho các chuỗi liên kết sản xuất - chế biến tại 3 cụm công nghiệp mũi nhọn: Cụm công nghiệp Tân Thuận Bình, Cụm công nghiệp Thị trấn Chợ Gạo và Cụm công nghiệp Bình Ninh nhằm giải quyết triệt để khâu bảo quản, chế biến sâu cho trái thanh long và lúa nếp.

4. Triển khai bảo hiểm tín dụng nông nghiệp và củng cố mạng lưới tổ vay vốn: Chi nhánh phối hợp với Công ty Cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Nông nghiệp (ABIC), Hội Nông dân và Hội Phụ nữ huyện Chợ Gạo thiết lập cơ chế chia sẻ rủi ro thiên tai dịch bệnh. Mục tiêu đến năm 2012 đạt tỷ lệ 100% tổ trưởng tổ vay vốn được tập huấn quy trình quản lý rủi ro và trên 60% hộ vay vốn quy mô lớn tham gia hợp đồng bảo hiểm nông nghiệp với mức hỗ trợ phí từ ngân sách.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang tính ứng dụng cao và cung cấp nhiều hàm ý thực tiễn giá trị cho 4 nhóm đối tượng:

1. Ban lãnh đạo và cán bộ tín dụng hệ thống Ngân hàng Thương mại: Đặc biệt là các chi nhánh Agribank trên địa bàn Đồng bằng sông Cửu Long. Luận văn cung cấp trọn bộ phương pháp thiết lập hồ sơ kinh tế địa phương (Phụ lục 4) và bảng định mức kỹ thuật suất đầu tư (Phụ lục 3), giúp cán bộ tín dụng rút ngắn 30% thời gian thẩm định thực địa và hạn chế rủi ro sai lệch định mức.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: UBND huyện Chợ Gạo, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước tỉnh Tiền Giang. Nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học để hoạch định quy hoạch vùng chuyên canh thanh long xã Quơn Long và vùng nếp xã Thanh Bình gắn liền với chính sách hỗ trợ lãi suất và xúc tiến thương mại.

3. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Công trình là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp phân tích tín dụng vi mô nông thôn, kỹ thuật xử lý dữ liệu thực chứng cấp huyện và mô hình tích hợp bài học kinh nghiệm quốc tế vào thực tiễn Việt Nam.

4. Ban quản lý các tổ vay vốn và các tổ chức đoàn thể cơ sở: Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niên tại các xã, thị trấn. Tài liệu hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị tổ nhóm, nhận diện sớm các dấu hiệu nợ quá hạn và thực hiện đúng các biểu mẫu thu hội phí, lệ phí công khai minh bạch.

Câu hỏi thường gặp

Khái niệm mở rộng tín dụng kinh tế hộ theo chiều rộng và chiều sâu khác nhau như thế nào?
Mở rộng theo chiều rộng là việc tăng trưởng quy mô tổng dư nợ, bổ sung số lượng hộ vay mới và phân bổ vốn trên diện rộng địa bàn. Mở rộng theo chiều sâu tập trung vào việc tăng tỷ trọng vốn trung - dài hạn, đầu tư đổi mới công nghệ sinh học và thâm canh để nâng cao giá trị gia tăng trên mỗi héc-ta đất sản xuất.

Tại sao luận văn kiến nghị nâng mức cho vay không cần tài sản bảo đảm từ 30 triệu lên 50 triệu đồng?
Mức trần 30 triệu đồng theo quy định cũ tại thời điểm nghiên cứu không còn phù hợp với mức trượt giá vật tư nông nghiệp và chi phí phân bón, thức ăn gia súc thực tế. Nâng trần lên 50 triệu đồng giúp các hộ chăn nuôi quy mô từ 10 đến 20 con heo thịt hoặc cải tạo 2.000m² vườn thanh long có đủ vốn chu chuyển mà không phải chịu chi phí thế chấp đất đai phức tạp.

Mô hình ngân hàng BAAC của Thái Lan đem lại bài học gì cho Agribank Chợ Gạo?
Nghiên cứu chỉ ra bài học về việc phân bổ bắt buộc 20% nguồn vốn tiết kiệm thương mại cho lĩnh vực nông nghiệp và áp dụng dải lãi suất ưu đãi thấp hơn 1% - 2%/năm. Điều này giúp Agribank có cơ chế điều hòa nguồn vốn giá rẻ từ đô thị về phục vụ cho các vùng sản xuất nông nghiệp đặc thù tại huyện Chợ Gạo.

Vai trò của tổ vay vốn và các tổ chức đoàn thể xã hội tại Chợ Gạo được thể hiện ra sao?
Các tổ chức như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ thực hiện vai trò giám sát xã hội và thẩm định đạo đức khách hàng. Thông qua các buổi sinh hoạt định kỳ, tổ vay vốn giúp chuyển tải chính sách tín dụng đến từng ấp, giảm chi phí quản lý cho ngân hàng và giảm thiểu hiện tượng vay nặng lãi trên thị trường tín dụng phi chính thức.

Giải pháp nào giúp giải quyết bài toán thiếu hụt nguồn vốn trung và dài hạn cho kinh tế hộ?
Chi nhánh cần kiến nghị ngân hàng cấp trên ưu tiên phân bổ vốn điều hòa trung dài hạn, đa dạng hóa các sản phẩm chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn từ 12 đến 36 tháng tại địa phương, đồng thời đẩy mạnh liên kết cấp tín dụng ba bên giữa ngân hàng, hộ nông dân và các doanh nghiệp chế biến tại cụm công nghiệp Bình Ninh.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ bản chất kinh tế và vai trò huyết mạch của tín dụng ngân hàng đối với sự chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp nông thôn, chứng minh tín dụng vừa là động lực vừa là điều kiện thúc đẩy sản xuất hàng hóa.
• Phân tích thực chứng giai đoạn 2006 - 2008 tại Agribank huyện Chợ Gạo khẳng định thành tựu kiểm soát nợ xấu dưới 1,5%, nhưng đồng thời chỉ ra điểm nghẽn lớn về cơ cấu cho vay ngắn hạn chiếm hơn 75% tổng dư nợ.
• Đóng góp học thuật mới của đề tài là xây dựng hệ thống định mức cho vay mẫu trên từng đơn vị diện tích và vật nuôi, đặt nền tảng cho phương pháp thẩm định dựa trên dòng tiền và hiệu quả phương án thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp.
• Hệ thống giải pháp đồng bộ định hướng đến năm 2020 gồm 4 trụ cột: cải cách định mức tín chấp lên 50 triệu đồng, phân cấp chứng thực giao dịch bảo đảm về cấp xã, chuyển dịch cơ cấu vốn trung dài hạn đạt 40% và triển khai bảo hiểm tín dụng nông nghiệp.
• Để khai thác tối đa giá trị nghiên cứu và vận dụng vào thực tiễn quản trị ngân hàng nông thôn, quý độc giả và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn công trình cùng hệ thống phụ lục biểu mẫu định mức chi tiết đính kèm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về tín dụng ngân hàng đỗi với kinh tế hộ. - Chương 2: Thực trạng tín dụng đối kinh tế hộ tại NHNo&PTNT huyện Chợ Giạo. | | tế - Chương 3: Giải pháp và kiến nghị mở rộng tín dụng ngân hàng đôi với kinh hộ tại NHNo&PTNT huyện Chợ Gao. CHUONG 1 CO SO LY LUAN CHUNG VE TIN DUNG NGAN HANG DOI VOI KINH TE HO 1.1 DAC DIEM, VAI TRO CUA KINH TE HO SAN XUẤT - 1.1 Đặc điểm chung kinh tế hộ ở Việt Nam —_ 1.1 Khái niệm Nói đến sự tồn tại của hộ sản xuất trong nền kinh tễ, trước hết chủng ta cần thây rằng hộ sản xuất không chỉ có ở nước ta mà còn có ở tất cả các nước có nền.

sản xuất nông nghiệp trên thế giới. Hộ sản xuất đã tồn tại qua nhiều phương thức và vẫn đang tiếp tục phát triển. Phương thức sản xuất này có những quy luật phát triển riêng của nó và trong mỗi chế độ nó tìm cách thích ứng với nền kinh tế hiện hành. Chúng ta có thể xem xét một số quan niệm khác nhau về hộ sản xuất.

Trong một số từ điển chuyên ngành kinh tế cũng như từ điển ngôn ngữ, “hộ” là tất cả những người cùng sống trong một mái nhà, nhóm người đó bao gồm những người chung huyết thống và người làm công. Liên hiệp quốc cho răng: "Hộ là những người cùng sống chung dưới một mái nhà, cùng ăn chung và có chung một ngân quỹ” [7]. Có quan niệm lại cho rằng hộ sản xuất là một đơn vị kính tế mà các thành viên đựa trên cơ sở kinh tế chung, các nguồn thu nhập do các thành viên cùng sáng tạo ra và cùng sử dụng chung. Quá trình sản xuất hộ được tiễn hành một cách độc lập và các thành viên của hộ thường có cùng huyết thống, thường cùng sống chung trong một ngôi nhà.

Hộ cũng là một đơn vị để tổ chức lao động, tồn tại như một đơn vị kinh tế cơ sở với chế độ tự cấp, tự túc, tự sản, tự tiêu. Tại điều 106 Bộ luật dân sự năm 2005 “ Hộ gia đình là các thành viên có __ tài sản chung, cùng đóng góp công sức để hoạt động kinh t chung trong sản xuất nông. lâm, ngư hoặc một số lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác do pháp luật qui định là chủ thế khi tham gia quan hệ dân sự thuộc các lĩnh vực này”[9]. Trên góc độ ngân hàng: "Hộ sản xuất" là một thuật ngữ được dùng trong hoạt động cung ứng vốn tín dụng cho hộ gia đình để làm kinh tế chung của cả hộ.

chủ thể Hiện nay, trong các văn bản pháp luật ở Việt Nam, hộ được xem như một vị trong các quan hệ dân sự do pháp luật quy định và được định nghĩa là một đơn mà các thành viên có hộ khẩu chung, tài sản chung và hoạt động kinh tế chung. "hộ: Một số thuật ngữ khác được dùng dé thay thé thuật ngữ "hộ sản xuất" là "hộ", gia đình”. | Ngày nay hộ sản xuất đang trở thành một nhân {6 quan trong của sự, trong quá nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước và là sự tổn tại tất yếu trình xây dựng một nền kinh tế đa thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Để phù hợp với xu thế phát triển chung, phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước, ngân hàng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam ban hành phụ lục số 1 kèm theo Quyết định 499A/TDNT ngày 2/9/1993, theo đó khái niệm hộ hoạt sản xuất được hiểu như sau: "Hộ sản xuất là đơn vị kinh tế tự chủ, trực tiếp chịu động kinh doanh, là chủ thể trong mọi quan hệ sản xuất kinh doanh và tự trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất của mình" [11].

Thành phần chủ yếu hộ của hộ sản xuất bao gồm: hộ nông dân, hộ tư nhân, cá thê, hộ gia đình xã viên, nông, lâm trường viên. Như vậy, hộ sản xuất là một lực lượng sản xuất to lớn ở nông thôn. Hộ sản xuất hoạt động trong nhiều ngành nghề nhưng hiện nay phần lớn hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn. Các hộ này tiên hành sản xuất kinh đoanh đa dạng kết hợp trồng trọt với chăn nuôi và kinh doanh ngành nghề phụ.

Đặc điểm sản xuất kinh doanh nhiều ngành nghề nói trên đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các hộ sản xuất ở nước ta.2 Dac điểm kinh tế hộ ở Việt Nam - Hộ sản xuất trong đề tài này chỉ bao gồm những hộ giađình đang tham gia sản xuất nông - lâm - ngư - diêm nghiệp ở khu vực nông thôn. Một là: Hộ sẵn xuất là đơn vị kinh tế cơ sở, vừa là một đơn vị sản xuất, vừa là một đơn vị tiêu dùng những năm qua số lượng các công ty lên doanh, doanh nghiệp 100% vốn nước của các ngoài đã tăng lên nhanh chóng, nhưng yêu cầu đối với lao động nông thôn hội làm doanh nghiệp này đòi hỏi rất cao, do đó rất ít lao động nông thôn có cơ việc trong các doanh nghiệp này. Hiện nay, ở nước ta có khoảng 12 triệu lao động chưa [1] chưa được sử dụng và quỹ thời gian của người lao động ở nông thôn cũng được sử dụng hết. Các yếu tố tự nhiên chỉ mang lại hiệu quả thấp do có sự mất cân triển đối giữa lao động, giải quyết việc làm ở nông thôn chúng ta cần phải phát kinh tế hộ sản xuất.

Trên thực tế đã cho thấy trong những năm vừa qua hàng triệu và cơ sở sản xuất được tạo.ra bởi các hộ sản xuất trong khu vực nông nông nghiệp néng thon, - Ba là: Hộ sản xuất góp phân thúc đây sản xuất hàng hóa Ngày nay, hộ sản xuất hoạt động trong cơ chế thị trường có sự tự do cạnh xuất tranh. Trong sản xuất hàng hóa hộ là đơn vị kinh tế độc lập, tự chủ, các hộ sản phải quyết định mục tiêu sản xuất kinh doanh của mình là sản xuất cái gì, sản xuẤt cho ai, sản xuất bao nhiêu, sản xuất vào thời gian nào và sản xuất bằng kỹ thuật nào để trực tiếp quan hệ với thị trường, Để đạt được điều này các đơn vị kinh tê nói chung và hộ sản xuất nói riêng đều phải không ngừng nâng cao chất lượng, mẫu mã sản phẩm cho phù hợp với nhu cầu và một số biện pháp khác để kích thích cau từ đó mở rộng sản xuất dong : thời đạt được hiệu quả kinh tế cao nhất. | Với quy mô nhỏ, bộ máy quan lý gọn nhẹ, năng động, hộ sản xuất có thể linh hoạt đáp ứng được những thay đổi của nhu cầu thị trường mà không sợ tốn _ kém nhiều về mặt chỉ phí. Thêm vào đó lại được Đảng và Nhà nước có các chính sách khuyến khích, hộ sản xuất không ngừng vươn lên tự khẳng định vị trí trên thị trường, tạo điều kiện thúc day thị trường phát triển, đa dang, góp phân thúc đây quá trình sản xuất hàng hóa.

Như vậy với khả năng khá nhạy bén trước nhu cầu của thị trường, hộ sản xuất đã góp phần đáp ứng nhanh phần nào những nhu cầu ngày càng cao của thị trường, tạo ra động lực thúc đây sân xuất hàng hóa phát triển cao hơn. Bốn là: Hộ sẵn xuất thúc đây sự phân công lao động dần tới chuyên môn hóa, tạo khả năng hợp tác lao động trên cơ sở tự nguyện cùng có lợi Kinh tế hộ đã từng bước góp phan tao sự chuyén dich co cầu nông thôn, lao củng cố quan hệ sản xuất, tăng cường lực lượng sản xuất tạo sự phân công động trong nông thôn từ nền sản xuất thuần nông lạc hậu, sản xuất hàng hóa kém dẫn phát triển sang sản xuất hàng hóa phát triển hơn. Từ sự phân công lao động hàng đến quá trình chuyên môn hóa trong các hộ sản xuất. Đối với các hộ sản xuất câu hóa nông sản chất lượng cao, đòi hỏi sự chuyên môn hóa cao dẫn đến một yêu ˆ tất yếu là sự hợp tác lao động giữa các hộ sản xuất với nhau.

Nếu như chuyên môn hóa làm cho năng xuất lao động tăng cao, chất lượng sản phẩm tốt hơn thì hợp tác nhu hóa sẽ làm cho quá trình sản xuất hàng hóa được hoàn thiện đáp ứng đầy đủ cầu của chính các hộ sản xuất và từ đó đáp ứng nhu cầu thị trường.2 Phân loại hộ sản xuất Các hộ sản xuất dù hoạt động trong lĩnh vực nào của nền kinh tế cũng có những đặc trưng phát triển do bản thân nên sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp quyết định. Hộ sân xuất hoạt động sản xuất kinh đoanh trong nền kinh tế hàng hóa phụ thuộc rất nhiều vào trình độ sản xuất kinh doanh, khả năng kỹ thuật, quyền làm chủ tư liệu sản xuất và mức độ vốn đầu tư mỗi gia đình. Việc phân loại hộ sản xuất cần có căn cứ khoa học sẽ tạo điều kiện để xây đựng các chính sách kinh tế - xã hội phù hợp nhằm đầu tư phát triển có hiệu quả kinh tế hộ sản xuất, Có thể phân loại hộ sản xuất theo 02 cách như sau: 1.1 Dựa trên yếu tô tự nhiên | _ Yếu tổ tự nhiên đề cập đến ở đây là các đặc trưng địa lý kinh tế, xã hội. Có thể gặp hai kiểu phân loại chính: Một là thành thị - nông thôn; hai là vùng kinh tễ.

Một là: Hộ sản xuất thành thị và nông thôn: Các hộ được phân công theo địa bản cư trú tương ứng là thành thị và nông thôn. Nước ta có 72% số hộ nông thôn và 28% hộ thành thị [1 1]. Hai là: Hộ sản xuất theo vùng kinh tế: theo đó nước ta có 7 vùng chính | đó là: Miễn núi và trung du Bắc Bộ; Đồng bằng Sông Hồng; ven biển Bắc Trung Bộ; ven biển Nam Trung Bộ; Tây Nguyên; Đông Nam Bộ; Đồng bằng Sông Cửu Long [11]. | Hoạt động kinh tế hộ sản xuất mang sắc thái và đặc trưng mỗi vùng.2 Dwa trén yéu t6 kinh té Đây là hình thức phân loại thường gặp nhất, trong đó bao gồm nhiều dạng phân loại khác nhau.

Dựa vào thu nhập có thể chia ra hộ giàu - nghèo; hoặc hộ giàu, hộ khá - hộ cận nghèo - hộ nghèo. Tuy nhiên? việc tính thu nhập nhất là của người nông dân là điều rất phức tạp. Mặt khác, tiêu chuẩn giàu, nghèo khác nhau _ giữa các khu vực như thành thị, nông thôn. Dựa vào mức độ đa đạng hóa sản xuất có thể chia ra: hộ thuần nông, hộ kinh doanh tổng hợp, hộ sản xuất phi nông nghiệp.