Luận văn thạc sĩ mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ tại ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương việt nam chi nhánh quảng ngãi

Luận văn thạc sĩ phân tích chiến lược mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ tại ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam chi nhánh Quảng Ngãi.

• Tác giả: Nguyễn Thị Cẩm Vân
• Người hướng dẫn: TS. Tống Thiện Phước
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Mở Rộng Kinh Doanh Phái Sinh Tiền Tệ Tại Vietcombank Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.6. Bố cục đề tài
• 0.7. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI
• 1.1.1. Khái niệm thị trường ngoại hối
• 1.1.2. Đặc điểm của thị trường ngoại hối
• 1.2. HOẠT ĐỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Công cụ phái sinh tiền tệ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MỞ RỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG – CHI NHÁNH QUẢNG NGÃI
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP MỞ RỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG - CHI NHÁNH QUẢNG NGÃI
• 3.1. CĂN CỨ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP MỞ RỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ TẠI NH TMCP NGOẠI THƯƠNG - CN QUẢNG NGÃI
• 3.1.1. Định hướng phát triển chung của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• 3.1.2. Định hướng mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ của NH TMCP Ngoại thương - CN Quảng Ngãi
• 3.2. GIẢI PHÁP MỞ RỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ TẠI NH TMCP NGOẠI THƯƠNG - CN QUẢNG NGÃI
• 3.2.1. Đẩy mạnh công tác quảng bá sản phẩm PSTT và chính sách khách hàng
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng dịch vụ kinh doanh PSTT tại ngân hàng
• 3.2.3. Đa dạng hóa danh mục sản phẩm PSTT tại ngân hàng
• 3.2.4. Xây dựng chính sách phí giao dịch nghiệp vụ kinh doanh phái sinh tiền tệ hợp lý
• 3.2.5. Điều chỉnh mức ký quỹ phù hợp
• 3.2.6. Đào tạo nguồn nhân lực nghiệp vụ
• 3.2.7. Tăng cường quản lý rủi ro kinh doanh PSTT
• 3.2.8. Mở rộng quan hệ hợp tác với các NHTM khác
• 3.3. KIẾN NGHỊ NHẰM MỞ RỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ TẠI NH TMCP NGOẠI THƯƠNG - CN QUẢNG NGÃI
• 3.3.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3.3. Kiến nghị đối với Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mở Rộng Kinh Doanh Phái Sinh Tiền Tệ Tại Vietcombank Quảng Ngãi

Mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ tại Vietcombank Quảng Ngãi là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh thị trường tài chính hiện nay. Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ngãi đang đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội trong việc phát triển các sản phẩm phái sinh tiền tệ. Việc hiểu rõ về thị trường và các công cụ phái sinh sẽ giúp ngân hàng tối ưu hóa hoạt động kinh doanh và nâng cao hiệu quả tài chính.

1.1. Khái Niệm Về Kinh Doanh Phái Sinh Tiền Tệ

Kinh doanh phái sinh tiền tệ là hoạt động sử dụng các công cụ tài chính phái sinh nhằm phòng ngừa rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận. Các sản phẩm này giúp ngân hàng và khách hàng quản lý rủi ro tỷ giá hiệu quả hơn.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Mở Rộng Kinh Doanh Phái Sinh

Mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ không chỉ giúp Vietcombank Quảng Ngãi tăng trưởng doanh thu mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường tài chính. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

II. Thách Thức Trong Việc Mở Rộng Kinh Doanh Phái Sinh Tiền Tệ

Việc mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ tại Vietcombank Quảng Ngãi gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như sự biến động của thị trường, rủi ro tỷ giá và sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác là những vấn đề cần được giải quyết. Để thành công, ngân hàng cần có chiến lược rõ ràng và hiệu quả.

2.1. Rủi Ro Trong Kinh Doanh Phái Sinh

Rủi ro tỷ giá là một trong những thách thức lớn nhất mà Vietcombank Quảng Ngãi phải đối mặt. Sự biến động của tỷ giá có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng thanh toán của ngân hàng.

2.2. Cạnh Tranh Từ Các Ngân Hàng Khác

Sự cạnh tranh từ các ngân hàng thương mại khác trong khu vực cũng là một yếu tố quan trọng. Vietcombank Quảng Ngãi cần phát triển các sản phẩm phái sinh độc đáo để thu hút khách hàng.

III. Phương Pháp Mở Rộng Kinh Doanh Phái Sinh Tiền Tệ Tại Vietcombank Quảng Ngãi

Để mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ, Vietcombank Quảng Ngãi cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc nâng cao chất lượng dịch vụ và đa dạng hóa sản phẩm sẽ giúp ngân hàng thu hút nhiều khách hàng hơn.

3.1. Đẩy Mạnh Quảng Bá Sản Phẩm Phái Sinh

Quảng bá sản phẩm phái sinh tiền tệ là một trong những phương pháp quan trọng. Ngân hàng cần sử dụng các kênh truyền thông hiện đại để giới thiệu sản phẩm đến khách hàng.

3.2. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ

Chất lượng dịch vụ là yếu tố quyết định trong việc giữ chân khách hàng. Vietcombank Quảng Ngãi cần đào tạo nhân viên để cung cấp dịch vụ tốt nhất cho khách hàng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kinh Doanh Phái Sinh Tiền Tệ

Việc áp dụng các sản phẩm phái sinh tiền tệ tại Vietcombank Quảng Ngãi đã mang lại nhiều lợi ích. Ngân hàng không chỉ giảm thiểu rủi ro mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Kinh Doanh Phái Sinh

Nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng sản phẩm phái sinh tiền tệ đã giúp Vietcombank Quảng Ngãi cải thiện đáng kể hiệu quả kinh doanh và giảm thiểu rủi ro.

4.2. Các Mô Hình Ứng Dụng Thành Công

Một số mô hình ứng dụng thành công trong kinh doanh phái sinh tiền tệ đã được triển khai tại Vietcombank Quảng Ngãi, giúp ngân hàng tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

V. Kết Luận Về Mở Rộng Kinh Doanh Phái Sinh Tiền Tệ Tại Vietcombank Quảng Ngãi

Mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ tại Vietcombank Quảng Ngãi là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay. Ngân hàng cần tiếp tục phát triển các sản phẩm phái sinh để đáp ứng nhu cầu của thị trường và khách hàng.

5.1. Tương Lai Của Kinh Doanh Phái Sinh Tiền Tệ

Tương lai của kinh doanh phái sinh tiền tệ tại Vietcombank Quảng Ngãi hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ với sự gia tăng nhu cầu từ thị trường.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Mở Rộng

Đề xuất các giải pháp mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ sẽ giúp Vietcombank Quảng Ngãi nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và xu thế toàn cầu hóa, hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ tại các ngân hàng thương mại Việt Nam ngày càng trở nên cấp thiết. Tại Việt Nam, thị trường công cụ phái sinh còn sơ khai với doanh số giao dịch thấp, đặc biệt tại các chi nhánh ngân hàng ở địa phương như Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Quảng Ngãi (Vietcombank Quảng Ngãi). Giai đoạn 2011-2013, hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ tại chi nhánh này chưa phát huy hiệu quả tối ưu, dù nhu cầu phòng ngừa rủi ro tỷ giá và đa dạng hóa sản phẩm tài chính ngày càng tăng.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc hệ thống hóa lý luận về kinh doanh phái sinh tiền tệ, phân tích thực trạng mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ tại Vietcombank Quảng Ngãi trong giai đoạn 2011-2013, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả và quy mô hoạt động này. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ qua các công cụ tài chính phái sinh như hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng hoán đổi, hợp đồng tương lai và quyền chọn, không bao gồm phái sinh tín dụng hay lãi suất.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để Vietcombank Quảng Ngãi mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ, góp phần nâng cao năng lực quản trị rủi ro tỷ giá, tăng thu nhập từ hoạt động ngoại hối, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của thị trường phái sinh tiền tệ tại Việt Nam. Qua đó, ngân hàng có thể đáp ứng tốt hơn nhu cầu đa dạng của khách hàng, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và nhà đầu tư trong bối cảnh biến động tỷ giá ngày càng phức tạp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về thị trường ngoại hối và công cụ phái sinh tiền tệ, bao gồm:

• Khái niệm thị trường ngoại hối: Thị trường quốc tế nơi diễn ra các giao dịch mua bán ngoại tệ và các phương tiện thanh toán quốc tế, hình thành tỷ giá hối đoái dựa trên cung cầu ngoại tệ.
• Công cụ phái sinh tiền tệ: Bao gồm hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tương lai, hợp đồng hoán đổi và hợp đồng quyền chọn, được sử dụng để phòng ngừa rủi ro tỷ giá hoặc đầu cơ kiếm lợi nhuận.
• Vai trò của công cụ phái sinh tiền tệ: Giúp ngân hàng thương mại phòng ngừa rủi ro tỷ giá, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, tăng lợi nhuận và đáp ứng nhu cầu ngoại tệ trong tương lai của khách hàng.
• Tiêu chí đánh giá mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ: Bao gồm tăng trưởng quy mô (doanh số, số lượng hợp đồng, khách hàng), nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm, tăng thu nhập, kiểm soát rủi ro và gia tăng thị phần.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng và định tính kết hợp:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập từ báo cáo hoạt động kinh doanh của Vietcombank Quảng Ngãi giai đoạn 2011-2013, báo cáo thường niên của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, cùng khảo sát ý kiến khách hàng doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn.
• Phương pháp chọn mẫu: Khảo sát chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu có giao dịch ngoại tệ tại chi nhánh.
• Phương pháp phân tích: Thống kê mô tả, phân tích xu hướng tăng trưởng doanh số, số lượng hợp đồng, thu nhập từ kinh doanh phái sinh; đánh giá chất lượng dịch vụ qua khảo sát khách hàng; phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2011-2013, khảo sát ý kiến khách hàng thực hiện trong năm 2013, tổng hợp và đề xuất giải pháp trong năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng doanh số và số lượng hợp đồng phái sinh tiền tệ: Doanh số kinh doanh phái sinh tiền tệ tại Vietcombank Quảng Ngãi tăng trưởng trung bình khoảng 15% mỗi năm trong giai đoạn 2011-2013, với số lượng hợp đồng tăng từ khoảng 200 hợp đồng năm 2011 lên gần 350 hợp đồng năm 2013.

2. Chất lượng dịch vụ và sự hài lòng khách hàng: Khảo sát cho thấy 78% khách hàng đánh giá cao khả năng đáp ứng kịp thời và tư vấn chuyên môn của nhân viên ngân hàng trong hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 22% khách hàng mong muốn cải thiện về đa dạng sản phẩm và chính sách phí giao dịch.

3. Đa dạng hóa sản phẩm phái sinh tiền tệ còn hạn chế: Vietcombank Quảng Ngãi hiện chỉ cung cấp chủ yếu hai loại sản phẩm phái sinh là hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng hoán đổi, chưa triển khai đầy đủ hợp đồng tương lai và quyền chọn, làm hạn chế khả năng đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng.

4. Thu nhập từ hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ chiếm khoảng 8% tổng thu nhập hoạt động của chi nhánh, với tốc độ tăng trưởng thu nhập khoảng 12% mỗi năm. Mức thu nhập này còn thấp so với tiềm năng thị trường và các ngân hàng thương mại khác trên địa bàn.

5. Rủi ro trong kinh doanh phái sinh tiền tệ được kiểm soát tương đối tốt, với tỷ lệ hợp đồng bị lỗ dưới 3% tổng số hợp đồng, tuy nhiên vẫn tồn tại rủi ro đối tác và rủi ro thị trường do biến động tỷ giá và lãi suất.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng doanh số và số lượng hợp đồng phản ánh nỗ lực mở rộng quy mô kinh doanh phái sinh tiền tệ của Vietcombank Quảng Ngãi, phù hợp với xu hướng phát triển chung của thị trường ngoại hối Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ đa dạng sản phẩm còn hạn chế làm giảm khả năng thu hút khách hàng mới và giữ chân khách hàng hiện tại, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh với các ngân hàng thương mại khác.

Chất lượng dịch vụ được đánh giá tích cực, cho thấy đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn và khả năng tư vấn tốt, tuy nhiên cần tiếp tục nâng cao năng lực để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng và phức tạp của khách hàng. Thu nhập từ hoạt động phái sinh tiền tệ tăng trưởng ổn định nhưng chưa tương xứng với tiềm năng thị trường, cho thấy cần có các giải pháp thúc đẩy hiệu quả kinh doanh.

Việc kiểm soát rủi ro được thực hiện nghiêm túc, tuy nhiên biến động tỷ giá và lãi suất trên thị trường quốc tế vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi ngân hàng phải nâng cao năng lực dự báo và quản trị rủi ro. So sánh với một số nghiên cứu trong ngành, kết quả này phù hợp với xu hướng phát triển của các ngân hàng thương mại tại các tỉnh thành khác, đồng thời phản ánh đặc thù thị trường địa phương còn nhiều hạn chế về quy mô và trình độ sử dụng sản phẩm phái sinh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng doanh số và số lượng hợp đồng phái sinh tiền tệ qua các năm, bảng đánh giá mức độ hài lòng khách hàng và biểu đồ cơ cấu sản phẩm phái sinh hiện có tại chi nhánh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đa dạng hóa danh mục sản phẩm phái sinh tiền tệ

   • Mở rộng cung cấp hợp đồng tương lai và quyền chọn để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng.
   • Thời gian thực hiện: 12-18 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ban quản lý chi nhánh phối hợp với phòng phát triển sản phẩm và bộ phận pháp chế.

2. Nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực nhân sự

   • Tổ chức đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ phái sinh tiền tệ cho cán bộ kinh doanh và tư vấn khách hàng.
   • Cải tiến quy trình phục vụ, tăng cường tư vấn cá nhân hóa cho khách hàng doanh nghiệp.
   • Thời gian thực hiện: liên tục, ưu tiên trong 6 tháng đầu.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng nhân sự và đào tạo, phòng kinh doanh.

3. Xây dựng chính sách phí giao dịch và ký quỹ hợp lý

   • Điều chỉnh mức phí giao dịch cạnh tranh, linh hoạt theo quy mô và loại sản phẩm.
   • Tối ưu hóa mức ký quỹ để thu hút khách hàng mới và giảm rào cản tham gia.
   • Thời gian thực hiện: 6 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo chi nhánh, phòng tài chính kế toán.

4. Tăng cường quản lý rủi ro và dự báo thị trường

   • Áp dụng các công cụ phân tích kỹ thuật và mô hình dự báo biến động tỷ giá, lãi suất.
   • Thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro và quy trình xử lý kịp thời.
   • Thời gian thực hiện: 12 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng quản lý rủi ro, phòng công nghệ thông tin.

5. Mở rộng quan hệ hợp tác với các ngân hàng thương mại khác và tổ chức tài chính quốc tế

   • Tăng cường hợp tác để đa dạng hóa nguồn cung sản phẩm và nâng cao khả năng thanh khoản.
   • Thời gian thực hiện: 12-24 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo chi nhánh, phòng quan hệ đối tác.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng thương mại

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chiến lược mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ, nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro và tăng trưởng thu nhập.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch phát triển sản phẩm và dịch vụ phái sinh phù hợp với điều kiện thị trường địa phương.

2. Nhân viên kinh doanh và tư vấn khách hàng tại ngân hàng

   • Lợi ích: Nâng cao kiến thức chuyên môn về các công cụ phái sinh tiền tệ, kỹ năng tư vấn và phục vụ khách hàng doanh nghiệp.
   • Use case: Tư vấn giải pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho khách hàng xuất nhập khẩu.

3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và nhà đầu tư tài chính

   • Lợi ích: Hiểu rõ vai trò và cách sử dụng các sản phẩm phái sinh tiền tệ để phòng ngừa rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận.
   • Use case: Lựa chọn sản phẩm phái sinh phù hợp để bảo vệ lợi ích tài chính trong giao dịch quốc tế.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng

   • Lợi ích: Tham khảo hệ thống lý luận, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn về kinh doanh phái sinh tiền tệ tại ngân hàng thương mại Việt Nam.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu sâu hơn về thị trường phái sinh tiền tệ và quản trị rủi ro tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Kinh doanh phái sinh tiền tệ là gì?
   Kinh doanh phái sinh tiền tệ là hoạt động sử dụng các công cụ tài chính phái sinh như hợp đồng kỳ hạn, hoán đổi, tương lai và quyền chọn để phòng ngừa rủi ro tỷ giá hoặc đầu cơ kiếm lợi nhuận trên thị trường ngoại hối.

2. Tại sao ngân hàng cần mở rộng kinh doanh phái sinh tiền tệ?
   Mở rộng kinh doanh phái sinh giúp ngân hàng tăng quy mô giao dịch, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao thu nhập và quản lý rủi ro tỷ giá hiệu quả, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng trong bối cảnh biến động thị trường.

3. Những rủi ro chính trong kinh doanh phái sinh tiền tệ là gì?
   Bao gồm rủi ro đối tác (không thực hiện hợp đồng), rủi ro lãi suất, rủi ro thị trường (biến động kinh

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI 1. Khái niệm thị trường ngoại hối Thị trường ngoại hối là thị trường quốc tế, nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán, trao đổi các ngoại tệ và các phương tiện thanh toán có giá trị như ngoại tệ. Đây là nơi hình thành tỷ giá hối đoái theo quan hệ cung cầu ngoại tệ, là một bộ phận của thị trường tài chính có trình độ phát triển cao.

Theo nghĩa hẹp, thị trường ngoại hối là thị trường thực hiện các giao dịch mua bán, trao đổi các loại ngoại tệ và các hoạt động kinh doanh liên quan đến ngoại tệ. Hàng hóa trên thị trường ngoại hối là ngoại tệ, các phương tiện thanh toán quốc tế ghi bằng ngoại tệ (hối phiếu, séc bằng ngoại tệ, …), các giấy tờ có giá bằng ngoại tệ (trái phiếu, kỳ phiếu, cổ phiếu,…), vàng theo tiêu chuẩn quốc tế,…. Đặc điểm của thị trường ngoại hối Hàng hóa giao dịch trên thị trường là ngoại hối nên thị trường ngoại hối có những đặc điểm rất riêng biệt so với các thị trường hàng hóa khác. Thị trường ngoại hối có các đặc điểm sau: - Thị trường giao dịch mang tính chất quốc tế, cùng với phương tiện thông tin liên lạc hiện đại như điện thoại, fax, telex, mạng vi tính, swift, giúp cho các giao dịch thực hiện dễ dàng, tức thời trên phạm vi toàn thế giới.

- Thị trường ngoại hối hoạt động liên tục suốt ngày đêm, trên các khu vực khác nhau trên thế giới. Đặc điểm này xuất phát từ sự chênh lệch múi giờ giữa các khu vực. Luan van 9 - Giao dịch mua bán các loại ngoại tệ tự do chuyển đổi, USD là ngoại tệ được sử dụng phổ biến nhất. - Giá cả của hàng hóa trên thị trường ngoại hối chính là tỷ giá hối đoái được hình thành một cách hợp lý, linh hoạt dựa trên quan hệ cung cầu ngoại tệ trên thị trường.

Do đó, thị trường ngoại hối luôn bị biến động bởi các chỉ số kinh tế. - Khối lượng mua, bán trên thị trường rất lớn. - Biến động với các sự kiện kinh tế, chính trị, xã hội, tâm lý,… - Phần lớn các giao dịch trên thị trường đều thực hiện thanh toán chuyển khoản qua hệ thống ngân hàng. HOẠT ĐỘNG KINH DOANH PHÁI SINH TIỀN TỆ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Là một trong những chủ thể chính tham gia trên thị trường ngoại hối, NHTM thực hiện hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ nhằm phân tán rủi ro và tìm kiếm lợi nhuận.

Hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ của NHTM là hoạt động sử dụng các công cụ phái sinh tiền tệ nhằm giảm thiểu những tổn thất trước sự biến động của lãi suất, tỷ giá …. trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. Mặt khác, ngân hàng cung cấp các nghiệp vụ phái sinh tiền tệ cho khách hàng để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, qua đó thu được lợi nhuận. Công cụ phái sinh tiền tệ Hoạt động kinh doanh phái sinh tiền tệ của NHTM được thực hiện thông qua các công cụ phái sinh tiền tệ.

v Khái niệm Các công cụ phái sinh xuất hiện lần đầu tiên trên thế giới với tư cách là một công cụ phòng chống rủi ro, nhưng với sự lớn mạnh và phức tạp của thị Luan van 10 trường tài chính, các công cụ phái sinh được sử dụng ngày càng phổ biến để thực hiện các hoạt động đầu cơ thu lợi nhuận. Công cụ phái sinh là những công cụ có giá trị và dòng chi trả phát sinh từ công cụ cơ bản, được sử dụng nhằm mục đích phân tán rủi ro và tìm kiếm lợi nhuận. Công cụ phái sinh được phát hành dựa trên một số tài sản cơ sở như hàng hóa, ngoại tệ, vàng, tỷ giá hối đoái, trị giá cổ phiếu, trái phiếu, chỉ số chứng khoán, lãi suất,… nhằm tạo ra lợi nhuận và hạn chế các rủi ro như lãi suất, tỷ giá. Công cụ phái sinh tiền tệ được phát hành dựa trên tài sản cơ sở là ngoại tệ nhằm mục đích phòng ngừa rủi ro tỷ giá hoặc kinh doanh kiếm lợi nhuận.

Là một bộ phận của thị trường ngoại hối, thị trường phái sinh là thị trường dành cho các công cụ phái sinh và chúng được thực hiện qua các hợp đồng. Có 4 công cụ phái sinh cơ bản trên thị trường bao gồm: hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tương lai, hợp đồng hoán đổi và hợp đồng quyền chọn. v Đặc điểm của công cụ phái sinh tiền tệ - Giá trị các công cụ phái sinh tiền tệ thay đổi theo sự thay đổi giá trị của ngoại tệ. - Công cụ phái sinh không yêu cầu bất cứ một khoản đầu tư thuần ban đầu nào hoặc chỉ yêu cầu một khoản đầu tư thuần ban đầu thấp hơn so với các loại hợp đồng khác có phản ứng tương tự đối với sự thay đổi của các yếu tố thị trường.

- Khác với mua bán giao ngay, các nhà đầu tư khi tham gia thị trường phái sinh có quyền thanh toán (đôi khi là từ chối thanh toán trong các hợp đồng quyền chọn) tại hoặc trước một thời điểm nhất định theo thỏa thuận (đối với thị trường phi tập trung) hoặc theo quy định (đối với thị trường tập trung). Đây là một đặc điểm nổi bật của các công cụ phái sinh tiền tệ. Các chủ thể tham gia thị trường phái sinh tiền tệ Thị trường phái sinh tiền tệ thu hút được rất nhiều chủ thể tham gia với nhiều mục đích khác nhau, có 3 chủ thể tiêu biểu trên thị trường phái sinh tiền tệ: v Nhà phòng ngừa (nhà bảo hộ giá): Là những người nắm giữ trong tay tài sản cơ sở (ngoại tệ), họ sử dụng công cụ phái sinh để giảm thiểu hoặc loại bỏ rủi ro tiềm tàng do những biến động của thị trường gây ra. Nhà phòng ngừa có thể là tổ chức sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp xuất, nhập khẩu, ngân hàng hoặc nhà đầu tư nhỏ lẻ,… v Nhà kinh doanh chênh lệch giá: Là những người tìm kiếm lợi nhuận từ sự chênh lệch tỷ giá ngoại tệ giữa hai hay nhiều thị trường khác nhau, hay nói cách khác người này kiếm lời bằng cách cùng lúc mua và bán ngoại tệ trên các thị trường để hưởng chênh lệch tỷ giá mua, bán tại thời điểm đó.

Đây là hoạt động đầu tư phi rủi ro vì nó chỉ được thực hiện khi đem lại lợi nhuận, nhưng nó chỉ tồn tại trong thời gian rất ngắn. Chính nhờ hoạt động của các nhà kinh doanh chênh lệch giá này sẽ làm sự chênh lệch tỷ giá giữa các thị trường mất đi. Các nhà kinh doanh chênh lệch giá thường là các nhà đầu tư có tổ chức, các công ty kinh doanh ngoại tệ, ngân hàng thương mại,…. vì để thực hiện hoạt động này cần có đại lý rộng khắp các thị trường, kịp thời nắm bắt cũng như xử lý thông tin và có nguồn vốn lớn.

v Nhà đầu cơ: Nhà đầu cơ tham gia thị trường không nhằm mục đích bảo hiểm rủi ro mà chỉ đơn thuần kiếm lợi nhuận. Họ là những người sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao để thu khoản lợi nhuận lớn từ sự biến động tỷ giá giữa các thời điểm giao dịch. Họ sẽ nắm giữ trạng thái trường hoặc trạng thái đoản phụ thuộc vào Luan van 12 những dự đoán về xu hướng tỷ giá trong tương lai. Khi đó, các nhà đầu cơ thực hiện mua một lượng lớn ngoại tệ trong tương lai tại một mức giá thấp theo hợp đồng phái sinh nếu dự đoán tỷ giá thị trường trong tương lai của nó cao, hoặc bán ngoại tệ trong tương lai tại một mức giá cao theo một hợp đồng phái sinh nếu dự đoán tỷ giá thị trường trong tương lai của nó thấp.

Nếu hoạt động này thành công sẽ đem lại cho nhà đầu cơ một khoản lợi nhuận khổng lồ, nhưng hành động này sẽ làm ảnh hưởng rất lớn đến thị trường, có thể gây khủng hoảng thị trường phái sinh nói riêng và thị trường tài chính nói chung, vì thế hoạt động này hầu như bị cấm hoặc hạn chế tại nhiều quốc gia trên thế giới. Các nghiệp vụ phái sinh tiền tệ được NHTM thực hiện Các nghiệp vụ phái sinh tiền tệ được NHTM thực hiện thông qua các công cụ phái sinh tiền tệ là các hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng hoán đổi, hợp đồng tương lai và hợp đồng quyền chọn trên ngoại tệ. Hợp đồng kỳ hạn Hợp đồng kỳ hạn là hợp đồng giao dịch mua bán ngoại tệ, trong đó hai bên sẽ cam kết mua, bán một số ngoại tệ nhất định theo tỷ giá xác định tại thời điểm giao dịch nhưng việc chuyển giao ngoại tệ và thanh toán sẽ được thực hiện sau một thời gian nhất định trong tương lai theo thỏa thuận. Bởi vì ra đời từ rất sớm nên hợp đồng kỳ hạn đã phát triển rất nhanh, đóng vai trò quan trọng trên thị trường ngoại hối.

Giao dịch kỳ hạn rất hiệu quả trong việc phòng ngừa rủi ro tỷ giá đối với doanh nghiệp khi tham gia xuất khẩu, nhập khẩu, vay nợ nước ngoài hay thực hiện đầu tư quốc tế. Thị trường kỳ hạn còn là nơi hoạt động tích cực của các nhà đầu cơ để kiếm lời, nên càng khiến cho thị trường hoạt động hiệu quả. v Đặc điểm của hợp đồng kỳ hạn - Hợp đồng được ký kết ở thời điểm hiện tại nhưng việc thanh toán và chuyển giao ngoại tệ vào một ngày xác định trong tương lai, khoảng thời gian Luan van 13 đó gọi là kỳ hạn của hợp đồng. Thực tế, kỳ hạn của hợp đồng thường ngắn, từ 3 ngày đến 365 ngày.

- Tỷ giá sử dụng trong hợp đồng kỳ hạn gọi là tỷ giá kỳ hạn, được xác định ở tại thời điểm ký kết hợp đồng nhưng được áp dụng vào ngày thanh toán hợp đồng trong tương lai. - Tỷ giá kỳ hạn được xác định dựa trên cơ sở tỷ giá giao ngay và lãi suất hai đồng tiền trên thị trường tiền tệ. Tỷ giá kỳ hạn được xác định bởi công thức sau: 1 + rd F = S( ) 1 + ry Trong đó: F: là tỷ giá có kỳ hạn S: là tỷ giá giao ngay rd: là lãi suất của đồng tiền định giá ry: là lãi suất của đồng tiền yết giá Ở Việt Nam, các NHTM thường áp dụng công thức gần đúng của công thức trên.